იოსებ იარღანაშვილი - ცრემლის ნამცხვარი

 (ხმები: 0)


(კულინარიული ნოველა)

მოსამზადებლად საჭიროა:
პერსონაჟები: ბიჭი — 15 წლის;
გოგო — 16 წლის;
მემანქანე — 51 წლის;
დეიდა — 56 წლის;
მეზობელი ქალი — 48 წლის;
სადგურის პოლიციელი — 47 წლის;
წარმოსახვა;
სასვენი ნიშნები — საჭიროებისამებრ;
ეპითეტები — სურვილისამებრ;
შედარებები — გემოვნებით.

მომზადება:
დასაწყისის დროდ ავირჩიოთ ზაფხულის ჩახუთული მთვარიანი ღამე, ადგილად — მატარებელი, რომელიც პროვინციიდან ქალაქში ბრუნდება. ვაგონები უნდა იყოს ძალიან ძველი, ჩამსხვრეული მინებით, ალაგ-ალაგ მბჟუტავი ჭუჭყიანი ნათურებითა და ხის სავარძლებით (ზედ რომ ავტოკალმებითა და წვეტიანი, ბასრი საგნებით ამოჭრილი წარწერები იქნება ამოკაწრული), იატაკზე ეყაროს სიგარეტის ნამწვავები, ტკბილეულობის ქაღალდები და საკვების ნარჩენები.
ვაგონში, აუცილებელია, იყოს ხალვათობა, აქა-იქ, ჩამსხვრეულმინიან სარკმელთან ცარიელი მერხები...
ბიჭი დავსვათ ქალის გვერდით. სასურველია, ქალი ბრუნდებოდეს სოფლიდან — ფეხებთან ედგას სავსე ჩანთა, რომლის სახელურები გამუდმებით ხელში ექნება ჩაბღუჯული...
მატარებელმა იაროს მდორედ და ხმაურით — ასაკსა და სიღარიბეს ყოველთვის ბევრი აქვთ სათქმელი, აუგი — მით უფრო. ვაგონები ისე იხრიგინებენ, თითქოს ერთმანეთი მობეზრდათ და გაქცევ-გამოქცევა გადაწყვიტეს... მგზავრებს ექნებათ დაღლილი სახეები და მობეზრებული მზერა, რომელსაც დროდადრო უცნობ სარკმელში გამკრთალ შუქს გაუტოლებენ... დრო — უხილავი გზა და გზა — ხილული დრო ერთმანეთს უნდა სჯაბნიდნენ სიზანტეში...
ბიჭსაც მოვაბეზროთ მგზავრობა და შავი პეიზაჟების ცქერა და ტამბურში გამოვიყვანოთ...
ტამბურსა და საპირფარეშოში ნათურები უთუოდ ჩამსხვრეული უნდა იყოს. ამიტომ აქ იქნება სიბნელე, რომელსაც ეპიზოდურად მთვარის შუქი მიითვისებს. სიბნელეს მყრალი სუნიც ეხლება, რადგან დაუსუფთავებელი საპირფარეშოს კარს მუდამ ღიად ტოვებენ...
ბიჭი ჯერ საპირფარეშოში შევუშვათ. აქ სიმყრალე უფრო აგრესიული იქნება, მიუხედავად იმისა, რომ სარკმელი ჩამსხვრეულია... აქაც სიბნელე და მთვარის შუქი უარყოფენ ერთმანეთს...
ბიჭი ისევ ტამბურში — ჩამოღებულ სარკმელთან დავაბრუნოთ. მან სიბნელეში უნდა იცქიროს და საკუთარ ცნობიერებაში უნდა იხეტიალოს, იფიქროს ერთდროულად ყველაფერზე და არაფერზე...
აუცილებელია ასე გაგრძელდეს რამდენიმე წუთი, რათა ბიჭმა სიბნელეს თვალი შეაჩვიოს და ტამბურის კუთხეში მიყუჟული ადამიანი შეამჩნიოს...
ადამიანი, გარდაუვალად, გოგო უნდა იყოს. ბიჭი მოკრძალებული მზერით მხოლოდ ერთხელ შეხედავს მას. ქალი მისთვის როგორც გალაქტიკა — უცნობი და უცხო სამყაროა...
გოგოს კი მამრი სწყურია. ამიტომ იგი მივიყვანოთ ბიჭთან. რამდენიმე წუთი მათ ერთმანეთს მდუმარედ უნდა უცქირონ. უსიტყვოდ მოხვდება ბიჭის ხელიც გოგოს ხელში...
ბიჭი არანაირ წინააღმდეგობას არ გამოხატავს. დუმილი ისევ აუცილებელია, რადგან სიტყვები სურვილსა და შიშს გააშიშვლებენ...
გოგო ურყევ თანხმობას იგრძნობს და ბიჭს საპირფარეშოსკენ წაათრევს. ბიჭიც მორჩილად (ამასთან, დაბნეულიც) გაჰყვება მდედრს...
საპირფარეშოში ისევ მყრალი სუნი და სიბნელე იქნება მასპინძელი. მთვარის შუქიც ისტუმრებს... რადგან მატარებელი მოხვევის მხარეს შეიცვლის...
...გოგოცა და ბიჭიც საამო თნების წინათგრძნობით იქნებიან აღგზნებული. ბიჭს დაბნეულობა გაახევებს, რადგან უცხო ხელები მის სხეულზე ქსოვილის უარყოფას დაიწყებენ... სახეზე თბილ სუნთქვასთან ერთად ნოტიო შეხებასაც იგრძნობს... მდედრის ვნება ორივეს ააალებს... ბიჭის სხეული წყურვილით გაჟრუვდება, მისი ხელები ჯერ გრძელ თმებს დაჭმუჭნიან, მერე მდედრის მითვისებას დაიწყებენ და... ამ წუთიდან ბიჭი გახდება მამრი...
შემდეგ ძველი ვაგონის ამყრალებულ საპირფარეშოში, სადაც ერთდროულად ახმაურდება სამყაროს ყველა მატარებელი, სიბნელეს კი ტოტებიდან დამძვრალი მთვარის შუქი ისეთი გაავებითა და თავგამეტებით დასჩხვლეტს, როგორც საკერავი მანქანის ნემსი მოტნეულ ქსოვილს, განქარდება ის, რაც ბიჭისთვის (და არა მამრისთვის) ამიერიდან იქნება განუცდელი — მდედრის სხეულთან პირველი აღრევის გემო...
...გოგო ისევე უნდა გაუჩინარდეს, როგორც დამცხრალი ვნება... თნებით გახევებული ბიჭი, ვიდრე საკუთარ სხეულზე ანგარიშმიუცემლად ქსოვილის წესრიგის აღდგენას დაიწყებს, სიბნელის ხანმოკლე უძრავი ნაწილი იქნება... ხმაური დაცხრება... პასიური გახდება მთვარეც...
ანაზდად ბიჭი აღმოჩენას გააკეთებს — მომუჭულ ხელს სახესთან მიიტანს... მთვარის შუქი ახლა მას როგორც არასდროს, ისე დასჭირდება... მთვარეც არ უღალატებს — ბიჭი ხელის გულზე საყურეს დაინახავს — ბრჭყვიალათვლიან პატარა ლითონის რკალს...
...ბიჭი ხელს უმალ მომუჭავს, რადგან ვაგონი ტორტმანებს და საყურის დაკარგვის შიში იქვე, გვერდით დგას...
ბიჭი ტამბურში გამოვიყვანოთ, ჩამოღებულ სარკმელთან. მისი ერთადერთი ჭირისუფალი ახლა ცივი მონაბერი ჰაერი იქნება. ნელ-ნელა ყველაფერი პირვანდელ იერსა და მნიშვნელობას დაიბრუნებს — ღამე დაემსგავსება ღამეს, მთვარე — მთვარეს, შორს სახლები — ღამეულ საცხოვრისებს... ბიჭი ჩამქრალი ვულკანი გახდება... დრო და გზა ისევ შეებმებიან სიზანტის მარხილში...
ბიჭი აღარ დავაბრუნოთ ვაგონში, ქალაქში ჩასვლამდე იგი აქ უნდა დარჩეს... მარტო საკუთარ თავთან... ფიქრის დუღაბთან...
ბიჭისთვის დრო აღარ აირსებებს... უცხო ბნელ ოთახში შეგდებულივით იფათურებს გონებით რამდენიმეწუთისწინანდელ წარსულში...
განათებული ფანჯრები კი იმრავლებენ და უფრო ახლოს მოვლენ რკინიგზასთან. მატარებელი ქალაქს მიაკივლებს. ელმავლის საყვირი ულმობლად გაფატრავს სახურავებზე დამყაყებულ სიჩუმეს...
ბიჭი გამოერკვევა... მზერას ქალაქს მიაპყრობს და ჩასასვლელად მოემზადება... ვიდრე კარისკენ მივაბრუნებთ, რამდენიმე წამით ხელის გულზე საყურეზე გავუშტეროთ მზერა...
მატარებელი ისევ შეჰკივლებს... ერთხელ,... ორჯერ... და სვლას შეანელებს... ბიჭი საყურეს კვლავ ხელში მომუჭავს... იგი სადგურზე შესვლამდე უნდა ჩამოვიყვანოთ, რადგან, სახლი, სადაც ის მიდის, აქვე, სულ ახლოსაა...
მატარებელი ღრჭიალითა და ზრიალით გავაჩეროთ. ელმავალი იჩქარებს და რამდენჯერმე საყვირს მისცემს, თითქოს ბოლო ვაგონზე ვიღაც მტკივნეულად აჭერს ფეხს...
უნდა ვიჩქაროთ და ბიჭი ბაქანზე უცებ ჩამოვსვათ, რადგან ვაგონთმდინარე წუთით ჩერდება მხოლოდ...
მატარებელი ისევ აღრჭიალდება, აზრიალდება, გუგუნით ნელ-ნელა დაიძვრება და მძიმედ წაათრევს ფოლადის სუნთქვას.... ხმაური თანდათან მიწყდება, მიილევა, მიყუჩდება და ბაქანზე დატოვებს სიჩუმეს — ნებისმიერი ხმაურის წარსულსა და მომავალს...
ბიჭი უკვე ღამეული ქალაქის ნახევრად ჩაბნელებული (ლამპიონები აქა-იქ ანთია და მათაც ხეები ჩრდილავენ) მშვიდი მყუდრო ქუჩის მგზავრი იქნება. სიჩუმეს მხოლოდ ჩახუთული ღამის გამო დაღებული ფანჯრებიდან დამსხლტარი ადამიანთა საუბრები, სიცილი, ყვირილი და ტელევიზორთა ხმები აამღვრევენ-ხოლმე...
ბიჭი ჩქარი ნაბიჯით ივლის. დროდადრო, ანთებულ ლამპიონთან მიახლოებისას, მუჭს გაშლის და ხელის გულზე საყურეს დააჩერდება...
...ვიდრე ნაცნობ ჭიშკარს შეაღებს, ბიჭი შევაყოვნოთ და სამკაული საგულდაგულოდ ჯიბეში შევანახვინოთ, რათა მისი სადაურობა დეიდას კითხვების ოლიმპიადაზე ჩაძიების ერთ-ერთ მთავარ სახეობად არ მოხვდეს...
ეზოში ჩასვლისას მის სმენას ელმავლის გაბმული კივილი მოსწვდება — მატარებელი უკვე სადგურში შევა — აქედან არც თუ ისე შორს...
შინ მისული, ბიჭი უსათუოდ უმალ დასაძინებლად გავუშვათ, მარტოხელა დეიდას ოჯახი მისი მეორე სახლია — წამიერი უცერემონიო სალამი და ვახშამზე უარი ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. არც დეიდას კითხვების ასხლეტა აღიქმება ცუდ ტონად...
ბიჭს ახლა მარტოობა ეჰაერება... ამიტომ დაუყოვნებლივ საძინებელს მიაშურებს...
ძილი დიდხანს არ მოვა, ძალიან დიდ ხანს. სანაცვლოდ, იქნება ფიქრი,.. ფიქრი და სინანული — წამოსვლის სინანული — ბიჭი რომ სადგურამდე არ გაჰყვა მატარებელს და არ მოიძია ის, ვისაც მისი გული მიეხიწვა... დამნაშავე მხოლოდ გამოუცდელობა იქნება...
დილით ბიჭი გვიან გავაღვიძოთ, რადგან ძილი მხოლოდ გამთენიისას მოვიდა. უთუოდ, სიზმარსაც ნახავდა — ერთობ ფერადსა და აბურდულს,.. ეცდება, მაგრამ ვერაფრით გაიხსენებს...
სამზარეულოში ონკანისკენ შებრუნებულ დეიდას წაადგება თავს.
—ადექი?! — ჰკითხავს დეიდა. — არ გშია?! კვერცხი შეგიწვი არაჟანით!... შენ რომ გიყვარს!... ხომ გინდა?!
ბიჭი მხოლოდ ახლა იგრძნობს შიმშილს. ამიტომ უხმოდ მივუსვათ მაგიდას. დეიდა ონკანს მოკეტავს და საუზმის გაწყობას დაიწყებს.
— ხომ ხარ კარგად?! — იკითხავს თან, — რაღაც წუხელ არ მომეწონე! — სახეში ჩააცქერდება დისშვილს.
ბიჭი თავს გადააქნევს მხოლოდ.
— დედაშენი როდის მოდის ქალაქში?! — გააგრძელებს კითხვარს ისევ.
ბიჭი მხრებს აიჩეჩავს და ტაფიდან შემწვარი კვერცხის ყვითელ სიმრგვალეს თეფშზე გადაიტანს.
— ვიოლეტა!.. ვიოლეტა! — ხმა მოვაწვდინოთ დეიდა-დისშვილს.
სამზარეულოში მეზობელი ქალი შემოვიყვანოთ — ისიც ასაკზე ხელებჩაფრენილი მარტოხელა ქალბატონი, ამ სახლში რომ უფრო მეტ დროს ატარებს, ვიდრე საკუთარ ოჯახში და რომლის ერთადერთი გაუნელებელი ჰობი ინფორმაციის მოპოვება-გავრცელებაა.
— შემოდი, როზა! — შეაგებებს დეიდა.
როზა უკვე შემოსული იქნება — დახვეული გაზეთით ხელში ბიჭს ჩაუვლის და თავზე ხელს გადაუსვამს — წუხელ ჩამოდი?! — ჰკითხავს და ფანჯარასთან სკამზე ჩამოჯდება.
ბიჭი ყურადღებას არ მიაქცევს — ერთმანეთისთვის ისინიც შინაურები არიან.
— ნახეთ, ხალხო, რა ხდება?! — ტონს დაიმძიმებს როზა და დახვეულ გაზეთს ვიოლეტას მისამართით დაშნასავით გაიშვერს.
ბიჭი ისევ გულგრილი იქნება, მხოლოდ დეიდა უპასუხებს, არ ვიციო.
— წუხელ ჩვენს სადგურზე მკვლელობა მომხდარა! — გაზეთს გაშლის როზა. — მემანქანეს ქალიშვილი მოუკლავს!.. ჯერ მეც არ წამიკითხავს, ახლა გამოვართვი გაზეთი!
როზა გაშლილ ფურცელზე საჭირო წერილს მოძებნის და სტრიქონებში ჩარგავს მზერას:
,,წუხელ გვიან საღამოს ელმავლის მემანქანემ საკუთარი ქალიშვილი სიცოცხლეს გამოასალმა. გოგონა 16 წლისა იყო. დედა ბავშვობაში გარდაცვლია და მემანქანე მარტო ზრდიდა. ამიტომ ქალიშვილი ხშირად თან ახლდა მამას სამსახურში. სავარაუდოდ, მამა-შვილს შორის შელაპარაკება მოხდა, რომლის დროსაც მამას ქალიშვილი შემოაკვდა. უბედური შემთხვევა მატარებლის სადგურზე შესვლის შემდეგ მოხდა. როგორც ირკვევა, შელაპარაკებისას მამამ ქალიშვილს ხელი გაარტყა, მან კი თავი ვერ შეიკავა და თავი რკინის კუთხეს ჩამოარტყა. გოგონა იქვე გარდაიცვალა. მემანქანე ადგილზევე იქნა დაპატიმრებული. ამჟამად გადაყვანილია საპყრობილეში...“.
როზას კითხვა არ ექნება დამთავრებული, რომ ბიჭი საუზმეს მიატოვებს, ადგილიდან წამოხტება და კარს მიაშურებს. დეიდა ფეხდაფეხ აედევნება, მეზობელი ქალი კი კარის ცარიელ ღიობს შეატოვებს გაკვირვებულ მზერას.
დეიდა ბიჭს გარეთ გასულს წამოეწევა:
— სად მირბიხარ?! რა მოხდა?!
— არაფერი, რაღაც დამავიწყდა! — ბიჭი არც მოიხედავს, პარმაღს ჩაირბენს და რამდენიმე ნაბიჯში ჭიშკარს გამოაღებს...
...იგი ჩქარი ნაბიჯით ივლის, ლამის სირბილს დაირქმევს. უკვე შუადღე იქნება და მცხუნვარე მზისგან სახე დაეცვარება... სიარულს სულ უფრო აუჩქარებს, დროდადრო სირბილსაც გამოურევს... თან მომუჭულ ხელს გაშლის და მბრწყინავ საყურეს დახედავს-ხოლმე. თვალები უფრო და უფრო აევსება შიშით...
...სადგური ჩვეულებრივად დაუხვდება....
...მოსაცდელ დარბაზში ნაბიჯს შეაყოვნებს, მაგრამ რაკიღა იქ ვერაფერს უჩვეულოს ვერ აღმოაჩენს, ბაქნისკენ აიღებს გეზს...
...ბაქნის ერთ მხარეს შექუჩებულ ადამიანებს დაინახავს თუ არა, ნაბიჯს შეანელებს. ახლა მისი გულის ძგერა ელმავლის კივილსაც გადაფარავს... გაოფლილ შუბლს თავისუფალი ხელის გულით მოიწმენდს...
ბიჭი ადამიანთა ზურგებს მიადგება.
— ...მატარებელი რომ ჩამოდგა, მერე! — კედელთან მდგომი სადგურის ღიპიანი პოლიციელი ისეთი მონდომებითა და დამაჯერებლობით უამბობს მომხდარს გარშემოკრებილთ, თითქოს მას დაედგას ყოველივე.
ბიჭი მსმენელთა შორის ჩადგება. ახლა მის მზერასაც სმენის ორგანოები მიითვისებენ...
— ...ყვირილი და ჩხუბი არავის გაგვიგია! — მეტი დამაჯერებლობისთვის პოლიციელი გრიმასას მოიშველიებს. — ...უკვე, როცა ყველაფერი მოხდა, მემანქანის ბღავილზე ავიდნენ ელმავლის კაბინაში. ქალიშვილი გულში ჰყავდა ჩახუტებული და ბღაოდა... მერე სულ რკინის იატაკზე ურტყა შუბლი... ჩვენ არ დავაცალეთ, თორემ თავს მოიკლავდა, ალბათ...
პოლიციელი წამით თხრობას შეწყვეტს, მზერას გარშემო მოატარებს და მსმენელთა რეაქციას დააკვირდება. რაკიღა ინფორმაციულ წყურვილს აღმოაჩენს, დასძენს:
— ისე, როგორც ჩანს, ძალიან ძლიერ გაარტყა! იმდენად ძლიერ, რომ საწყალ გოგოს საყურეც წასძრობია. ალბათ, ძლიერი დარტყმისგან სადღაც შორს გადავარდა,.. კაბინაში ეძებეს და ვერ იპოვეს...
...პოლიციელი ინსტიქტურად იგრძნობს მომენტს — საკუთარი თავისადმი ამდენი ადამიანის ცხოველი ყურადღება ჯერ არ უგრძვნია, და ალბათ, ვეღარც მომავალში ეღირსება. დიდების განცდა კარგა ხანს გაუხანგრძლივდება — ბრბო გამუდმებით ხალასდება: ინფორმირებულები მიდიან, ახალი ცნობისმოყვარენი მოდიან...
— რა მოხდა?!.. როდის?!.. — იკითხავს ვიღაც ზურგიდან.
— გუშინ, წუხელ!.. — უცებ მოძებნის მზერით ,,ახალს“ პოლიციელი, — ...მემანქანემ ქალიშვილი მოჰკლა!...
...და თხრობას თავიდან დაიწყებს...
...ბიჭისთვის ეს ყველაფერი აუტანელი გახდება.... ამიტომ რამდენიმე უკუნაბიჯი გადავადგმევინოთ და ბრბოდან გამოვიყვანოთ (მის ადგილს უმალ დაიკავებენ). ანგარიშმიუცემლად იგი მცხუნვარე მზის ქვეშ რკინიგზას გაყვება გასწვრივ — ბაქანზე ისე გააბიჯებს, როგორც სულგამოცლილი სხეული, როგორც მისივე საკუთარი ჩრდილი მხურვალე ფილაქანზე...
მოულოდნელად გამლღვალი ჰაერი გაბმული ხმაურით გავაყრუოთ — ელმავალი ქალაქს მიაკივლებს. ბიჭი წამით შედგება, სადგურს ერთს მოუხედავს უკან და ნაბიჯს გააცოცხლებს. თვალები სიმხურვალისგან აეწვება, ქუთუთოები შვებისმომგვრელ სიმძიმეს იგრძნობენ და... სათქმელს ისევ გული იტყვის...
...ცრემლი იქნება მოკრძალებული, ჩუმი და მდუმარე... ეგზომ განსხვავებული სადღაც შორიახლოს საპრყობილეში საკნის იატაკზე დამხობილი მემანქანის თავსხმა, ღვარცოფივით ხმაურიანი და გულღრმა მოთქმა-გოდებისაგან...
ანაზდად ბიჭს ზურგიდან ფოლადის ნაცნობი ხმაური აედევნება. ბიჭი არ მობრუნდება, ხმა კი მოახლოვდება... მოახლოვდება და... მხოლოდ ელმავალს მოიყვანს... ბიჭი უშინაარსო ცრემლიან მზერას გააყოლებს თან...
ელმავალი გუგუნითა და ზრიალით ჩაივლის... ვიდრე თვალს მიეფარება, ერთსაც მიაკივლებს თაკარა მზის ქვეშ შემცხვარ ქალაქს — ადამიანთა ათასგემოვან ნაღვაწს,... არომატს რომ უცუდებს ორი ჩანახშირებული ბედისწერა — ბიჭი და მემანქანე — ერთი უბედურების ორი ინგრედიენტი, ერთი ტკივილის ორი გემო...




ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.