ცუცქირიძე ლელა - CucqiriZe Lela

მე, დედაშენი

მე, უბრალოდ, დედაშენი ვარ.
ჩვეულებრივი დედაშენი.
მარგალიტად არ მიქცევია ქვიშის მარცვალი.
აქ, მიწაზე, ჩვეულებრივ სახლში ვცხოვრობდი
და ჩემს სხეულში შვილად გქარგავდი.
ეს ჩხარუნა, ფერადი მძივიც,
მარგალიტები არ გეგონოს.
ჩვეულებრივი ზღვის კენჭებია –
შენთვის ჩათქმული სურვილებით
შემოწინწკლული.

მე, უბრალოდ, დედაშენი ვარ.
ჩვეულებრივი დედაშენი.
ზამთრის ქარიან ღამეებში,
შეკრული ძნები გუდიანებად რომ იქცეოდნენ,
გადმოვაწყობდი ჩემი სულის ჟივჟივა ფერებს,
სიზმრებს გიქსოვდი
და გიყვებოდი უცნაურ ამბებს კეთილ მოხუცზე ,
დილაობით რომ მზეს აფუებდა,
(მზე ვარცლიდან გადმოდიოდა და მთელ სამყაროს შუქით ავსებდა),
ღამღამობით კი, მის დაღლილ ხელებს
კრიალა მთვარე ამოჰყავდა თოთო ყველივით.

მე, უბრალოდ, დედაშენი ვარ.
ჩვეულებრივი დედაშენი.
მშვიდად ვიცლი სხეულიდან დღეებს, ღამეებს
და შენს გარშემო გამჭვირვალე ზღუდეებს ვაგებ.
შენ არა, მაგრამ მე ხომ ვიცი, რომ სუსტი ხარ,
ბაბუაწვერა.
ყველა ტკივილის წამოქროლვაზე შიშისაგან რომ იფანტება.

და ერთხელაც, დღე–ღამე რომ შემომელევა,
არ შეშინდე.
არაფერი არ შეიცვლება.
მშობლის საფლავი, ეს, უბრალოდ,
დაღლილ შვილთა სულმოსათქმელად დადებული თბილი ქვებია,
ჩამოჯდები, ჩამოისვენებ…

არაფერი არ შეიცვლება.
როგორც ადრე, შენს ბავშვობაში,
ღამიან ცაზე ვარსკვლავების თაფლაკვერებს მოგიპირქვავებ,
სავსე ღრუბლებსაც გამოგიწურავ…
მწვანე ხეებზე ცისარტყელას – საქანელას გამოგიკვანძავ…
გაიღიმე?
ძალიან კარგი.
აქ ვარ.
შენთან ვარ.
მე – დედაშენი,
ჩვეულებრივი დედაშენი
და უბრალოდ, ისევ მიყვარხარ…

ოჯახის მცენარე

აი, ერთხელაც, ავდგები და
სიტყვებს, რომლებსაც ბრაზმორეული,
სამზარეულოს მაგიდაზე მარცვლებად მიყრი,
სათითაოდ ქოთანში ჩავრგავ!
რომ იქიდან რომელიმე მონსტერამ ან კორდილინამ
ქოლგასავით კი არ გაშალოს უცხო ფოთოლი,
არამედ ერთი ჭანგიანი სარეველა ამოიზარდოს.
ყველა მორიგი კამათისას ძირფესვიანად ამოვგლეჯ–ხოლმე,
გულს მოვიოხებ.

…მაგრამ ხომ ვიცი,
როგორც კი მიწას ამოტეხავს სარეველას ხასხასა ღერო,
მინდა, არ მინდა,
მზრუნველ ქალად გადავიქცევი:
მივეფერები,
თუნუქის ძველი, ჟანგიანი სარწყავიდან წყალს დავუსხამ,
მიწის ნამცეცებს სულის შებერვით მოვაცილებ,
ჭილდარღვეულ სარწეველაში მიყუჟული მუხლზე დავიდებ და
დღის ამბებს, სასუქივით დავუყრი ძირში.

ციდა ყვავილებს გამოიჩეკავს ჩემი ლამაზი სარეველა
და მთელ ოთახს მოემინდვრება.

…ხო, როცა მოხვალ,
სამზარეულოს არ მიაშურო
(შემთხვევით კერძი ისევ მიმეწვა),
ჯერ ოთახში შემოიხედე.
ჩამოვსხდეთ ჩვენი სარეველას მწვანე ჰამაკზე,
და ვიყოთ ასე, როგორც ადრე,
ზაფხულის მშვიდ ღამეებში სიყვარულს რომ მეფიცებოდი.

ბინდის ფერო…

აჰა, მოგლიე, ბინდის ფერო,
ვდგავარ სამანთან.
რაღა უნდა ვთქვა…
რამდენჯერ იყო, უდროო დროს ღამე დაანთე,
კუდიანი ვარსკვლავების ჭიაკოკონა გააჩაღე
და ჩიტებად გადაქცეულ ჩემიანებს
დაუწვი ფრთები…
ვერც მოვასწარი, რომ მეყვირა:
არული–მეთქი კუდიანებს,
არული–მეთქი...

რას ვაკეთებდი? არც არაფერს.
სატრფო ვიყავი –
კირით ნაგებ კოშკში ვიჯექ და
მოვის წითელ, შვიდღილიან პერანგს ვკერავდი.
და ვიყავი –
ძმის ჭრილობაში ბალახის ბღუჯად ვეფინებოდი.
ცოლი ვიყავი –
ჩემი კარგი ქმრის სასთუმალთან
სანთლად ვდნებოდი.
ქვრივი ვიყავი –
ყველა ობოლის კვერს ვაცხობდი
და თალხ კაბაში რძია–რძიასფერ სხეულს ვკუჭავდი.
ბერდედაც ვიყავ –
ადგილის დედად გადაქცეული…

ასე ვიარე…
გზებს ვკეცავდი და ისევ ვშლიდი,
ხანაც საბრალო დედაბრისას ყანასა ვმკიდი,
ჭინჭველს ვაცლიდი ალვის ხეებს, მორევს ვხაპავდი,
მარტოდდარჩენილთ ვუცელავდი ჯავრის სათიბებს,

და ჰა, მოვედი შენს სამანთან,
შე ბინდის ფერო,
რაღა უნდა ვთქვა…
ერთი იმდენი,
ჩემიანების საფლავებზე – მადლის ქვებზე
ბროწეულები მახარებინე,
რომ ყვავილებით გაგარიჟრაჟონ...

ჩემთვის აღარ,
მე – სიპი ქვა, უკვე გამლიე,
შვილებისათვის,
ბინდის ფერო, წუთისოფელო…

ძველებს… და …ახლებს

მოდი, ამ ერთხელ ჩამოჯექი
და დაისვენე.
ნუ გახსენდება ასე ხშირად
შავი ზღვის ფსკერზე (უხმაურო მეგაპოლისში)
დაძირული თეთრი სახლები,
მიქცევისას საკვამურები რომ მოუჩანთ
დასახრჩობად განწირული კაცის ხელივით.
ნუღარ ცდილობ მათ გადარჩენას.
ისინი უკვე დაიძირნენ.

ნუ გახსენდება მსუყე ბაღები,
ფოთლის თავსაფრით რომ მალავდნენ გათქვირულ სხეულს
და თანაც ატმებს გვიკისკისებდნენ:
ჩვენსკენაც მოდით, ჩამოგვკრიფეთო, ადამიანო!
ისინი სხვებმა ჩამოკრიფეს და შერცხვენილნი,
ბეღურებითღა იფარავენ
გაშიშვლებულ, დამტვრეულ ტოტებს .

ნურც მეგობრები გახსენდება.
იცინოდით და შეფარული შიშით ანგლობდით:
ომში მიდის ერთი კაცი.
რათა ერთი?
მაშ რამდენი?
ბევრნი წახვედით და სათვალავი აგერიათ.

ნურც ის დღეები გახსენდება,
ჩამავალ მზეს - წითელ მამალს,
სალოცავიდან ღმერთს რომ ვწირავდით გადარჩენისთვის.
გადავრჩით, მაგრამ ჩვენ ხომ ვიცთ,
რომ გადარჩენა უფრო ხშირად, შვება არაა.

და, საერთოდ!
ასე ხშირად ნუ გახსენდება
ბოლო ყლუპივით დაქცეული შენი ქვეყანა.
მოდი, ამ ერთხელ ჩამოჯექი
და მითხარი თუნდაც სხვისი მშვიდი სიზმარი,
სადაც:
ცა შაბიამანის ხილვას ბლანდავს,
ნაპირებს შორდებიან გემები.
იქნევენ იალქნებს – აბრეშუმის ხილაბანდებს…

თუმცა…
რას გთხოვ, მეც ასე არ ვარ?
აი, დღესაც, გამოვიღვიძე და სხეულზე
ჩემი ქვეყნის მქრქალი კონტური აღმოვიჩინე…
გაცრეცილი და სევდიანი,
როგორც მინაზე გადმოსული მაცხოვრის ხატი.
არაფერს მთხოვდა.

როგორც შენ, ისიც მოვიდა ჩემთან
და დაღლილმა,
თავი დამადო...

ჩემი ლამაზი, პატარა ქალი

ჩემს ცოლსა ჰკითხეთ,
რად ვუყვარვარ,
მე ვერას გეტყვით…
მონადირე ვარ, მეომარი, მწყემსი, მეგუთნე…
მთელი ცხოვრება გამარჯვების ყიჟინას ვცემდი,
ან ვებმებოდი დამარცხების უხმო ფერხულში.

ძველ ამბარშია ჩაწერილი ჩემი ამბავი,
როგორ ვხნავდი და როგორ ვთესავდი,
ის, ჩემი ცოლი, მოდიოდა. ჭრელი თავშალით
მოჰქონდა ჩემთვის პური, ღვინო, აღზევანის მწიკვი მარილი…
მერე მიწიდან ხელმეორედ იწვერებოდა ხორბლის თავთუხად,
მწირი საგზლიდან დავარდნილი სიყვარულის ერთი მარცვალი.

თუ ვნადირობდი, ან საომრად თუ მივდიოდი,
ის სახლში იჯდა.
ჯალაბს უვლიდა და ფიქრობდა,
რომ მე ვიყავი, ვინც ბრძოლაში გამარჯვებული
მთვარედ ჰკიდებდა ცის ჭერხოზე მტრის მოჭრილ მტევანს.
და მთელი ღამე, როცა ყველას მიაძინებდა,
თავაუღებლად თითისტარზე ნისლებს მირთავდა.
დილით კი გორგალს ლურჯ ბილიკზე ძაფად არღვევდა,
რომ დაბრუნება შემძლებოდა
თუნდაც ლეგენდად, თუნდაც სიმღერედ, თუნდაც მითებად.

თუ იალაღებს ვალაღებდი თეთრი ბატკნებით,
ის, ჩემი ცოლი, თავის სხეულს სანთლად მინთებდა,
მოლაღურივით მისტვენდა და კენჭებზე ხტოდა,
რომ გავყოლოდი მის ნაფეხურებს,
მივსულიყავი ვნებისაგან გამთბარ სახლში და
მონატრებული,
მივფერებოდი ქერისფერ თმებზე.

მე ვერას გეტყვით,
ჩემს ცოლს ჰკითხეთ,
ახლაც ვუყვარვარ.
აგე, მთიები ჩემს ჯუბაზე ამოქარგულ ორნამენტებს ჰგავს –
ჩითისკბილას, ნაჭრელს, ჯვრიანას…
მე კი გზაში ვარ, ოღონდ ახლა – მიწიდან ცისკენ.
სახეში მცემენ საზარელი, ცხადი სიზმრები:
ცალად დამირჩა ჩემი ცოლი – ჩემი ირემი
და ჯავრიანად,
კი არ ბღავის ცრემლებშემხმარი,
ჩემი საფლავის ლოდსა ლოკავს ქვამარილივით!
ჩემი ლამაზი, პატარა ქალი…

სტოკჰოლმი
(სავარჯიშო დამწყებთათვის)

ზღვაში, როგორც
შოკოლადის პუდინგები,
ჩაუწყვიათ პაწაწინა კუნძულები.
კუნძულებზე – მარციპანის სახლებია,
დარაბები – თეთრი კრემის კონტურებით
და კარლსონი – მოწიფული მამაკაცი,
ყველა სახლის
კარამელის კოშკურებში.

ზღვის კობალტზე
(თუმცა ახლა ზღვა ბლანტია),
თოლიები ასკინკილით გადარბიან,
რომ მოასწრონ, ამოკენკონ კუნძულებზე
(ზღვაში ჩადგმულ შოკოლადის პუდინგებზე)
მარციპანის სახლები და დარაბები –
თეთრი კრემის კონტურებით.
ზამთარია.

სტოკ–ჰოლმ,
სტოკ–ჰოლმ, –კარამელის კოშკურიდან
სტოკატოთი ვარჯიშობენ ლოლუები.
წვეთავენ.

უგზოდ… უკვალოდ…

შუაღამისას მზეს ვაკრავდი “იავნანას” ჩუმი ღიღინით
გაღვივებული ვარსკვლავებით სავსე თონეში,
რომ რიჟრაჟისკენ,
დაბრაწული მზის სურნელით გაბრუებულს გაგღვიძებოდა.
ახელდი თვალებს -ვადკაჭაჭებს და ტიტინებდი,
მერე მთელი დღე მზეს იხუტებდი ორივე ხელით,
ჩიტებს უყოფდი და აპურებდი.

მას შემდეგ ისე დიდი ხანია...
მზეს ახლაც ვაკრავ “იავნანას” ჩუმი ღიღინით
გაღვივებული ვარსკვლავებით სავსე თონეში,
მზე არ ამოდის, მზე ვარდება კუტი პურივით.
მე მაინც ვაკრავ. მოთმინებით, ჯიუტად ვაკრავ.

ტყუილი იყო მამაშენის მზეჭაბუკად ზღაპრებში წასვლა!
ტყუილი იყო საწოვარა, წყალ–წყალა სუფი!
ბიძებისგან ნაჩუქარი თოფი, დამბაჩა!
ტყუილი იყო ომობანა! გამარჯვების ყიჟინა! ტაში!
მართალი–მხოლოდ გულის ფეთქვა და სიყვარული-
თოთო მაჯაზე ძაფით შებმული ვერცხლის ეჟვანი...

...შუაღამისას მზეს ვაკრავდი "იავნანას" ჩუმი ღიღინით,
ზღვაში ვხნავდი, ზღვაში ვთესავდი ცერცვის მარცვლებს:
სითბოს, სიკეთეს, სათნოებას, იმედს, სიხარულს...
არცრა მიჭირდა, გვერდით მყავდი: ცელქი ბიჟინა,
მოწყურებულს ზღვას გასმევდი პაწია კოვზით,
ზღვა გაილია, მიწა გამოჩნდა და მიწაზე:

დანარცხებული, თავწაწყვეტილი მკვდარი ჩიტი,
გადამსხვრეული ლითონის ფრთებით,
სხეულიდან გამოჟონილი ვაებით, კვნესით...
ვერ მოგისწარი! მზეს ვაკრავდი "იავნანას" ჩუმი ღიღინით,
ვხნავდი, ვთესავდი.

ხომ არ მემდური?
ხომ არ გცივა?
ხომ არ გეტკინა ან ხომ არ გშია?
გიჩხარუნებენ ბროწეულები ჩემს მაგივრად
წითელ–წითელ საჩხარუნოებს?!

მას შემდეგ ისე დიდი ხანია...
ჩამოიმარცვლა წელიწადების კრიალოსანი–დედის ლოცვანით.
ჩუმი ლოდინით, ჩუმი ლოდინით, ჩუმი ლოდინით...
გიახლოვდები, ისევ მესმის შენი მაჯიდან ვერცხლის ეჟვნის სუსტი წკარუნი,
ჩემსკენ იარე,
არ შეგეშინდეს ბილიკებზე მოდებული შამბის და გვიმრის,
ჩემი სხეული, ჩემი სული მოგიპნიე ფურცელ–ფურცელ და გამოყევი,
რომ მზე ჩაგიკრა "იავნანას" ჩუმი ღიღინით
გაღვივებული ვარსკვლავებით სავსე თონეში.

წყურვილი

სად გადარეკე ჩემი ღრუბლები ასე ქარდაქარ,
შუბლზე ნიშნად ცისკრისფერი ვარსკვლავი ენთოთ,
წვიმებისაგან დასკდომაზე ჰქონდათ ცურები…
დღეს თუ ხვალ, ჭიშკარს მოადგებობდნენ
ეჟვნად შებმული ჭექა–ქუხილის ჟღრიალ–ჟღრიალით.

ახლა კი…
ახლა, ამ ბურბურა მკათათვისაგან
ჩემი წყალუხვი მდინარე შრება.
ვეღარ ანთებენ გაშლილ ჭალებში ფშატის ხეები სანთლებად ნაყოფს,
მიწა დაღლილი ბერიკაცის ხელივითაა,
უღონოდ ფეთქავს.

იქ, მშრალ ნაპირზე მეთევზე დგას,
ხელში უჭირავს ნისლებისფერი დარაია,
როგორც ბუდეში მიყუჟული პატარა ჩიტი
და ელოდება, რომ ახმაურდეს მშრალი მდინარე,
მერე კალმახებს ლურჯ–წითელი წინწკლები სთხოვოს
და ჩემთვის ნაყიდ დარაიას მიმოაპნიოს.

ჩემი სატრფოა ეს მეთევზე,
რამდენი დღეა, მის მოსვლას ვუცდი…
შენ კი…

იქნებ მორეკო ჩემი ღრუბლები,
წვიმებისაგან სავსე ცურებით,
წყალუხვი გახდეს მშრალი მდინარე
გამოცურდნენ კალმახები
და ჩემს სატრფოს წინწკლები მისცენ.

…მოვა მერე ჩემს ჭიშკართან ჩემი მეთევზე,
ეზო იქნება დატბორილი ნაწვიმარი იების ბინდით,
ცა – ლურჯი, ლურჯი, ანგელოზის პერანგისფერი,
სახლი – ხასხასა, შემოსილი სუროს ქათიბით…
და სწორედ მაშინ, სპილენძის თუნგს როცა გავუწვდი,
სავსეს კისკისით,
შეიფრთხიალებს დარაია ჩემი სატრფოს ხელისგულებზე,
როგორც ბუდეში მიყუჟული პატარა ჩიტი
და გაიშლება – ნისლებისფერი, ლურჯად და წითლად გადაწინწკლული.
თვალებით ვეტყვი ჩემს მეთევზეს:
შემომახვიე დარაია,
რომ შემეხოს შენი თითები,
თორემ საცაა,
ღილებაწყვეტილ ღილ–კილოდან ამომისხლტება შენი სურვილი.

ახლა ხომ ხვდები, რატომ მინდა, რომ მორეკო
ჩემი ღრუბლები….


წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ნატვრა

(natvra)


ასრულდა თითქმის, რასაც ვნატრობდით
ჩვენ ამ ნახევარ საუკუნეში
და, როგორც სვიმონ მოხუცებულსა,
მეც მომეფინა, მოხუცს, ნუგეში.

გამოიღვიძა ხალხმა მძინარმა,
რომ მოიპოვოს თავისუფლება
სიტყვის, მწერლობის, კრება-ერთობის
და აასრულოს საერთო ნება!..

გუშინ არ იყო, რომ აკრძალული
ძალმომრეობით გვქონდა ეს ყველა?
ბიუროკრატი, როგორც რომ ჩრჩილი,
კაცურ ღირსებას ღრღნიდა ნელ-ნელა!

მადლობა უფალს! მოვიდა წარღვნა,
რომ წაილეკოს უსამართლობა
და დაემკვიდროს ამიერიდან
“შვება”, “თანხმობა”, “ძმობა”, “ერთობა”!

შრომა ხალხისა, შეერთებული
ძალთა-ძალია სტიქიონური,
ვერ შეაჩერებს მას ვერაფერი,
გინდა ბრძანებაც იყოს მეფური!…

ახლა კი სწორედ შემიძლია ვთქვა:
თუმცა გავლიე ცხოვრების გზანი,
მაგრამ ნუგეშად მიმყვება მე თან
დიდი იმედი, კარგი ნიშანი!…

ეს არის მხოლოდ პირველი ბიჯი
და თან მოჰყვება მას სიარული!
შვილების პირველ ფეხის ადგმაზე
მისი მშობელი არს მხიარული.

ესეც პირველი ნაბიჯი არის,
ჩვენის ხალხისგან დღეს გადადგმული.
ჯერ იბარბაცოს!… რომ გამაგრდება,
მაშინ წინ წავა გამხნევებული.

ადრეც მეჯერა და ახლაცა მწამს:
სიტყვა თესლია, საქმე - ნაყოფი!
თუ არ ხანგრძლივის მოვლა-წამლობით,
არ იკურნება ხომ ავადმყოფი?!

ბედმა გვარგუნა ჩვენ ხვნა და თესვა,
რაც კი მოითხოვს ხანდახან გასვრას!
თქვენ მომკლები ხართ! ხელს თუ გაიჭრით,
ნუ ერიდებით ცოტა სისხლის ღვრას!

თუმცა მოვხუცდი, არ შემიძლია
დავატრიალო თქვენებრ ნამგალი,
მაგრამ მაინც კი გადაბმული ვარ
და თქვენ შეგყურებთ სიამით თვალი!

აბა, “ჰოპუნა” დააგუგუნეთ
პურის სამკალად, ეკლის საჭრელად,
და მეც შორიდან ბანს გეტყვით ყველას
სიამოვნებით, უკანასკნელად!

1905 წ.


წითაშვილი ივეტა - Tcitelashvili Iveta

მეგრული ლექსები


ჩენჯას ეშე ეზგუმონჭილს
ეწაფაფუ ნოყელეფ,
მეახალუ გურიშ ჭუაქ,
ნარღებაშე წაურთ ფერქ.
ავრე დაჩხირ ეთაგვარგვაზ,
ევრე წყარმალ მიორე,
ჩილათირ დღალეფს ეკანგარს,
უფაფუანს ნოყელეფს.
გოხოლუას მითინს ვარწყე
ელმარინეს, მოხვარეს,
არძო მუშის იწკუმონტუ,
არძო მუშის უჯინე.
ელაფარკალ ჭველა ჭველას,
იფინდიხნა ჭანდარეფ,
ღირთანს ჭარკანტ აკვარჩხილი,
ქიანას ნწყუნს სოდგარენ.
თაში ყოფე, ჭარაშ წისქვილ
მუშის მექუნს დღაშ დო სერს,
ქუმწუფართხაფ ჩენჯას ჭუა,
მუსვანჯუაფ ნოყელეფ,
გუნწყუმ გურს სკვილ, კვარკვაზელ დო
თეზმა ხანიშ ნანარღეფ,
ჩენჯა ჩენჯას ქუგოლუაფ
კარკაცანდეს ნოყელეფ.

***
ცას მუნაფა ელასხუპ,
მუნაფაშ გურს ზღვარზღვალანს,
გვალას რცხიმალ ცხიმურეფს
ჭვემა ელასხარსხალანს.
იკიონტუ ტყას მაფა
უგამაგათ, არგამათ,
ელაჯინე მუნაფას,
იშოლუ დო რაყვალანს.
მიკახორცქუ ჯაშე ჯას,
იშო გვალას, აშო ტყას,
ვაუტორხუ დუდს ვარა,
გურს გოლოფა ობარბანჯ.
ახავაია, თიშ ცოდა,
ქუფაფუაფ ყოროფას,
მაზმა სერ დო გოთანას
იწირღოლ დო იწანწალ.
ნაყოროფას ივარანს,
ნაჭვემურსი ჭაბაკანს,
ელაჯინე მუნაფას
მინ უკურთხანს, მინ ხვამანს.
გურს ნაბარბანჯ გოლოფას
ქოუფალუ გვიმარას,
სო ატყობუდ ყოროფას,
ნამუ გვალას, ნამუ ტყას.
იკიონტუ ტყაშ მაფა,
გილეფაფუ არგამათ,
ტყურათ ირჯებ დო გორუნს
ოლაფარეს ყოროფაშ.
ცას მუნაფა ელასხუპ,
ჭვემა მუშის სხარსხალანს,
ობარბანჯუ მაფაშ გურს,
იძიცანსი გვიმარა.

სამარგალოს


ჰოუ, ნანა,
თოლი სკვამი
ცირეფ, ოსარსალაია,
ენგურ ჭკუაგუნოლასირ,
ართო ოხვარჩალაია,
ოდა კისერგუნობეჭილ,
ჭველეფ ოწარწალაია,
აშო, გურშა ქომხუტოლეთ
"ჩქიმი ჭიჭე მახარია”.
"ასე ჩონგუ ქოფთქუათი”
ღვინიშ ეფშა მარანსია,
არძო ჭუა დიღვამანწკუ
ართათ შორი გვალასია.
სოურს შარა,
ჩქიმ მიჩქუდ დო,
არქა, შხვაში ვარდასია,
ჰოუ, ნანა,
სკანდა მოულ,
ხეს სი გოილუანქია,
სამარგალო სკან ძირაფაქ,
ირო ქუმაჭარასია.

დამორჩილიშ ბუძოლიას


დამორჩილიშ ბუძოლიას
არყებენა ბერწულეფ,
მელე-მოლე ქურღვაფუნა
მუნეფიში მაყარეფ.
ტანს კაბა ქუგოხარცქუნა
ჭითათ ელაძარწუფელ,
ბერწულეფიშ ელაჯინათ
პიჯ გუნჯამნა ჭუბურეფს.
წყარი ღალსი ქელაყუნდუ,
მუშ ოლაგეს ვენტირედ,
ავარცხილს ახვარჩალუდუ
გურშა ველაცადინელ.
ბორია-ჭარკანტ ნაჩილათუს
იკილოთუდ ოხვამეს,
ჩილამურით ოშკვიდუანდ
ცოდას ელადაჩხირელს.
ცასი კარი გოუნჯამუ
ჭარკანტიში მოჯინეს,
გეცუმენა ზესკვეფ ჟიშე,
ართო ქიგორგოთუდეს.
თოლეფ გეწკურილ გაფუნო
გური ენოდარაზელ,
დამორჩილის ბუძოლიას
მუჭო გარძი უჩქიმეთ.
ვეშერყიპ ბერწულეფიშ
არყებული მაყარეფს,
წყარი ღალს ვაიძირუნო,
ოლაგეს ვადონტირელ
ჭარკანტიში ნაკილოთა,
ელნანგარა ოხვამეს,
ვარა ცას ვამკოიდგუდუო,
ჩარდახ ეკოჩარდახელ,
ზესკვეფს ვაუთქუალნანო,
გურშა ვენოცადინელ.
მა თეშ რაგად ვამოსკვანსი,
მა თეშ რაგად ვამშინერს,
მარა ოკო ქოიწუე
ჭკუა იშენ ქექე რე
ჩქიმ ოსხუნურ სი ვაგაში,
სკანი ხიოლ მა ვორექ,
სი ჩქიმ გურიშ მურიცხ რექ დო
მათ ვადმარნე უსკანეთ!

ფსუაჭითა ფარფალია


ელაღოზელ ღაჟურია,
მიკაფურნანდ კამელიაშ
მინ ართ ყვავილს, მინ მაჟიას.
სი სარალო ფარფალია,
მის რე გალაყაფუქია?
ართ დღაშ რინა გაფუნია
ღორონთშე ჭყოლოფირია,
გური ჯგირო ქოუჩია,
დღა მალას ისერუნია.
ჩე ყვავილეფ კამელიას
ტანსი გახცხანტალუნია,
ჩილამურეფ ძიაცალო
მინ ასკუ მინ უცენსია.
არძა ართი ვარენია,
შხვა რენია კამელია,
უფერუანს ფარფალია,
მის ართ ღვანწკის, მინ მაჟიას,
ჩილამურეფს უსკირუანს
უყოროფეთ სო ულია,
ართიანიშ ვორეთია,
ღურელით დო თელითია,
უყოროფეთ თე ქიანა
ჩქიმო რე ლიებურია.
გეგკასერუ ფარფალია
ვეგეგონე რაგადია!
მუ ფქიმინა, მიყორსია,
ვამნარღენქი მუთუნსია,
ყოროფათი ართ დღაშ რინა,
თაში ხოლო ღირუნია!

ხე ვამოფთხა გოპირე


ხე ვამოფთხა გოპირე,
ყვინთელ, კაბაჭარჭულერ,
კისერ ყირტალ, ტანი სკვამ,
ჯღარ ფურცელით ხარხუნტელ.
ოყვავილეს ყვავილეფს,
ქაცუეფით დორშვილეფს,
აკუნწყუმნა ანდანერ
ყოფირელ – ვაყოფირელ.
მუ უნკუნჭაფ რენია
უგურე დო უშურე.
ყურმულო უჯინედეს
ზუკოლუნდეს, წონენდეს,
ბორიაქ წასაგებელქ,
ვამოხვარელქ, ვანტირელქ,
ქიმწაფაჩუ ყვავილეფ
ნატრებულ – ონატრებელ,
აკობანძღუ აკოსოფ
ხარებულ – ოხარებელ,
მითაჟამიშ ნაჩიებ
ქიმთარაყუ ოტყალეს:
ხე ვამოფთხაშ მეთხუმა
მუთუნნერო ვაშინერს!
ქარ-ბორიაქ ვედეჯერ,
მუქ იყუა თექ თეფერქ,
ტანს ოშფათ ქიგაკვამანჭ
გოპირელს-ვაგოპირელს.
ჭარაშა მის ეწარნე,
მის ულინუ უშარეთ?
ქარ-ბორია ყოროფათ მოჭონკე დო
დუდს ქიჭყენდ.
ენა, მუქ შემერყუა,
რჩქინებულ-ურჩქინებელქ.
ირო ართნერო ვარე,
მინ ჩხანა რე, მინჩა ჭვენს,
ქარ-ბორია სოდგარენ
გვალაშ იშო დოხინწე.
ხე ვამოფთხა ობაღეს
ხე უნკუნჭაფ ქეშარედ,
თაში ყოფე, თაში რე,
მუთ ვაშინერს!
ვაშინერს.

***
ვერ ელეოდა ღვინოს და ფუნჯს,
ფერების მეფეს რაღაც აწვალებდა,
ცარიელ ტილოს ებრძოდა სულ,
ხატავდა… შლიდა…
დარღვეულ ხაზებს ნაფხაჭნ-ნანეკნარზე
ცრემლთა რეში წვიმა უგონოდ ედებოდა,
სიცოცხლე ტილოზე? აზრი სადღაც გაწყდა,
ღვინომორეული დარდი ხითხითებდა…
ნაწვალებ წუთებს ფერი არ მოერგოთ,
უფერო სიცოცხლე ტილოზე ილეოდა…

***
მე მთელი ღამე ვიხეტიალე
და ამერია გზა და კვალი,
საით წავიდე?
სადღაც გამოჩნდა ცისფერი შუკა
და ლოენგრინი ალბათ იხსნის ელზა ბრაბანტელს…
ძველი დღიურის მკრთალ ფურცლებზე წვიმას აპირებს
და თავბრუს მახვევს გიჯი ფეთება
რაღაც მაწვალებს,
აქ დავიღალე,
აქ დავიკარგე,
აქ ხეტიალი უფრო მაშინებს,
საით წავიდე?
არ შეხვედრლიხართ პარციფალის წმინდა რაინდებს?
მათ დამიძახეთ…

***
მთის ჩანჩქერების წნულზე,
თეთრ ბრილიანტებს წვიმდა,
მე დღეს სიკვდილი არ მსურს,
მხოლოდ სიცოცხლე მინდა.
გულს ჭრილობების ხნულზე
ცრემლი იღვრება წმინდა,
სად არის ჩემი ბუდე,
მე დაბრუნება მინდა.
სადღაც დაღვრემილ ურემს
მიაჭრიალებს ვიღაც,
ვხედავ, გზებია მრუდე,
ვეღარ ვერევი იღბალს,
მაინც სიკვდილი არ მსურს,
მაინც სიცოცხლე მინდა.

***
ზამთრის ნიავი ტბას ეფერება,
ტბა ღელავს ყოველ მოფერებაზე,
ლოყაწითელი ჭადრის ფოთლები
მთვარეულივით დაბარბაცობენ,
მზე იპრანჭება ღრუბლის სარკეში,
სხივები ცვლიან ალმასის ბეჭდებს
და იმალება სადღაც ინფანტა
ცრემლებს მარცვლებად აკრიალოსნებს,
დაეხეტება ლავრიონას ძის
აჩრდილი ყველგან,
გულისსწორს ეძებს
და ყვვითელფრთება ანგელოზები
შორეულ ხმებით შარიშურიბენ…
გული შემადნა თეთრი ფიფქივით,
ტანჯვა მოკლეა?
მეკითხებიან,
უხმოდ მივყვები ჭრიალა კიბეს
ფეხქვეშ ფოთლები მეფინებიან.
ტანჯვა მოკლეა,
მესმის ჩურჩული
და მეღიმება,
არ ვიცი, რატომ,
ზამთრის ნიავი ტბას ეფერბა,
ლავრიონას ძე კვლავ დადის მარტო.

***
ღრუბლის ლურჯ ბალიშზე მიეძინა
ნამგალა მთვარეს,
ხუჭუჭა ვარსკვლავმა იანცა პატარა,
გააბა ბადე ღამეულ ცაზე,
დამიგო მახე
მომპარა გული
და ლურჯ ბალიშზე მიართვა მთვარეს.
ავყევი ნაკვალევს,
ფეხთა ნაკვალევს ვეძებდი ღამე
და მერე ვნახე,
ორი ვარსკვლავი ანცობდა ცაზე,
ვიღაცას კიდევ უგებდნენ მახეს…


წიკლაური მარიამი - Tciklauri Mariami

ვის უკვირს? (საბავშვო)

ადამიანს უკვირს,
ჩიტი როგორ ფრენს,
უჰაეროდ თევზი
წყალში როგორ ძლებს.
ჭკვიანს უკვირს, თორემ
სულელი და ბრიყვი
ყველა კითხვის პასუხს
სხვაზე სწრაფად იტყვის.





წიკლაური მამუკა - Tciklauri Mamuka

ჯონქა ხადური


ტანჯვისთვის იყო დაბადებული.
მიდიოდა და ღრენა-ღრენით მისდევდა ქარი.
მიდიოდა და მისჩხაოდნენ შავი ღრუბლები.

ვერც სეტყვა გაძღა ჯონქას თავზე ჩამოხვავებით
და არც წვიმები დაიღალნენ მისი წამებით.
ამოყვირებული კაცი იყო ჯონქა ხადური,
სიმართლე ვულკანივით ამოსკდებოდა ხოლმე მისი პირიდან -
სიმართლე კი... მოგეხსენებათ, რა მტრიანი ვინმეა! -
აი, ამიტომ ებრძოდნენ ჯონქას:
თავმჯდომარეც და ხევისბერიც,
მექალთანე ლადიმერაც და ხელმრუდი კოტიაც,
მილიციელიც და მოსამართლეც...
უღრენდა და ჰკბენდა ჯონქა,
უღრენდნენ და ჰკბენდნენ ისინიც,
ებრძოდა და ებრძოდნენ.
ამოყვირებული კაცი იყო -
ამოყვირება ვერავინ ვერ მოაშლევინა.
...და ბოლოს - ნეტავ როგორ შეხვდნენ ერთიმეორეს
ის და სიკვდილი?
მაინც მგონია, რომ თვითონ ჯონქა
გაიწეოდა სიკვდილისკენ, როგორც მხსნელისკენ
და გატანჯულ სულს უტანჯველად ჩააბარებდა.

სიკვდილიც შემოხვევდა ხელს და ეტყოდა:
მოდი აქ, შვილო, ეგრე ვინღა გაგიმეტაო,
რა ჭრილობებით სავსე გული მოიტანეო?!.


წურწუმია სერგო - Tsurtsumia Sergo

გარდასახვა
გიორგის


...ცა სანთლის ღვენთად ედინებოდეს ფასისს,
ცარცის ცრიატი გადამცვრეოდეს სივრცეს,
დამძიმებოდეს ფრთა პონტოს ნისლის ფლასით
რძია-რძიებით ძმისწულს გლოვობდეს ცირცე.
უბრუნდებოდეს თითქოს ყოველი საწყისს:
ქარცი ქედების კედლებს ქარცივი ფშვნიდეს,
ტოტით ყვავების ყრანტალს არხევდეს ცაცხვი,
იღველფებოდეს თითბრის ბორჯღალი მშვიდად...

ქარებს მიჰქონდეთ... მხარზე გაედოთ ქარი,
ვით ტალღებს ტალღა ან ბინდებს მიაქვთ ბინდი...
ღია სამარეს ჰგავდეს სასახლის კარი,
მწუხრის წიაღში რითაც ოდესმე ვლიდი.

თუ ამ უკუნთან ისევ ვარჩიე ზავი,
განა იმიტომ, რომ შენ მაკავებ ჯერაც!..
ლუშ სივრცეების ვნახო სიზმარი შავი,
შორით მესმოდეს ვიოლონჩელის ჟღერა,

თეთრი ქედნები მომქვითინებდნენ მწარედ,
ვით შქვითინების ურა მითების რემა,
გაქრეს ყოველი... სივრცის და დროის გარეთ
დადგეს დიადი გონის უგონო თვლემა...
მღვრიე ნისლებში სხივად გამსხლტარი მცანი,
შენ ხატო ჩემო, ხორცო ჩემო და სისხლო!..
მარადისობის იყოს მომცველი წამი,
წითლად მღუარი დარჩეს ზამბახის დისკო...

ვითარცა მყარნი ცათა წიაღ მიიქცევიან

ცას კინოვარად მიეშხეფა დაისის ფშვინვა,
ჰორიზონტს ცეცხლი ედინება ლიბრი ალებით,
შეუმწყვდევიათ გრილ ლაქაშებს ორმუზდის გმინვა,
და დროშასავით მის ხმას თვალწინ მიფრიალებენ...

ქირმანს აჟრჟოლებს ძუძუსავსე ძუმგლის ყმუილი,
გენგრევა გული ჩამოშლილი ამფითეატრი...
აჩალულ ფესვებს მოიგლოვებ იმამ ყულივით,
სიცოცხლეს როცა ბლონდად ნაფენ ბინდებს შეადრი.

თუ სიავუში მიგაქარგავს ლალს და ფირუზებს,
ცხელი უდაბნოს მზით დაიხშობ სისხლის შადრევანს,
ჩარჩენილს ობლად ჯეიჰუნის სანაპიროზე,
ცით ჩამოღვრილი ლაჟვარდიც რომ გაგიშავდება...

თითქოს კუბოში გაღვიძებულს, ძრწოლა გედება,
შოლტის სიმწარე გახსოვს ჯერაც აქემენიდის.
გაგჭირხლავს თოშით ძველი წყევლის ამოქმედება
და ზოჰრა თვალებს მოგაშუქებს ოხვრით მერვიდან.

ეწვის გულ-გვამი გამოცეცხლილს ალით ზიკურატს,
ელაციცება შენს სხეულზე ლურსმულს არილი.
ფარსის ძახილი მოეხლება აწმყოს ჯიქურად,
მაგიურ ღამით რომ იქნები ცად ატანილი...

აღელდეს შენში მძვინვარების მღვრიე გურგანი,
გაეთერებულ სულს ცრემლებით მიედარვიშოს...
საკუთარ ხორცით კუბოს შეკრავ, მარჯვე დურგალი,
რომ შენი ვნების ჩქერალები შენვე დაიშრო.

თითქოს ჩამორჩი, უნებურად, დროის მანქანას,
თითქოს გაგიტყდა ჯადოსნური, უცებ, ლამპარი...
ნამყოა... აწმყო... თუ მყობადი, რომ არ გამქრალა...
როდის დაიწყო, სად მორჩება ესე ზღაპარი?!.

სივრცეთა ჰანგით მოსარანგე გონი ბრუვდება,
ნიშაბურელ ბრძენს უცნაური ფიქრი სწვევია:
ყოველი საწყისს ცივ არყოფნას დაუბრუნდება,
ვითარცა მყარნი ცათა წიაღ მიიქცევიან...

როცა გრიგალებს ცა მიაქვთ მკვდარი

გივი ტყეშელაშვილს
როცა გრიგალებს ცა მიაქვთ მკვდარი
და თვალებს დაღლის ღამის გათევა,
მოგელანდება გოლგოთას ჯვარი
მარადი წყევლა და ანათემა...

რა სათნო ჩანდა სიკვდილთან ზავი
უდროობაში გადგმული ბუდე!..
სად მიაქვთ ცივი ცრემლების შვავი
ცაში აბარდნილ გედების გუნდებს?!.

გადაინისლებს ზვრებს სული ზანტად,
ასცდება ცერად ღრუბლების ქვესკნელს
და მოგიკენჭავს სიტყვების სმალტა
ლექსების ობლად დარჩენილ ფრესკებს,

რომ არ ელოდო აღსასრულს შიშით
თიხა ცრიატით დასალტობელი...
რომ მიხვდე უცებ: ხელახლა იშვი
და ეს სიტყვაა შენი მშობელი.

ოჰ, როგორ გინდა ძალუმად ქროდეს
და სტრიქონებში აახმიანო:
ამ გრიგალების ფრთათეთრი ფორტე
და შენი სულის ლურჯი პიანო!

სადღა არიან!..

ბორგავს კავკასი როცა რუსის დასამარცხებლად,
სად, ვისთან დგანან ბრძენ აფხაზთა შთამომავლები?!.
ერი რუსისგან ნატანჯი და ავად ნავნები,
ნუთუ დამპყრობლის ამალაში კვლავაც დარჩება?..

მზაკვრის ბოძებულს დაეხარბნენ უცხო ხალათებს,
კავკასიანებს კი უტეხეს პირი ერთობის...
ამ პირის ტეხით, ამ ფლიდობით, ამ უღმერთობით
საკუთარ წარსულს და წინაპრებს მათ უღალატეს!

მაგრამ წარსული სიამაყით ვიღას აღავსებს,
ვიღას აღანთებს აფხაზთაგან მადლი სიძველის?!.
სადღა არიან ანჩაბაძე-შარვაშიძენი
და ასპარეზი დარჩენიათ შამბებს, ბაღაფშებს..

სოფლის სასაფლაოს მკვიდრებს ვიგონებ

სულში ტკივილის კუნჭულს
სხივი ალოკავს რბილად:
აქეთ მარხია გუჯუ,
იქით დომე და ილა.

მათი ატყვია ჯერ გულს
ხსოვნა კაცური, ცხადად:
აქეთ მარხია ძერგუ,
იქით ქუთუ და ხათა.

შავი სიკვდილის დოსტად
შერიგებულნი სვე-ბედს:
აქეთ მარხია კოსტა,
იქით პილა და ჯვებე.

ნათლად ვიგონებ ყველას,
ვინც განისვენებს მშვიდად...
უფლის ნათელის ელვას
ბინდს შერეულებს ბინდად...

დრო გაქცევიათ წამად
მღვრელებს სისხლის და ოფლის,
წყებად რომელნიც წვანან
სასაფლაოზე სოფლის...

ჩამოგვძახეო ძლევისაი! მიხმობენ ძველნი...

ჩამომექცა ციხის მტკიცე გოდოლი,
ძველი ჭირი მიახლდება, ვხედავ!..
ქართლიც მეწვის, სამეგრელოც, კოდორიც,
თვალისჩინო, რა გიშველო, ნეტავ?!.

ეჰ, ძვირფასო, არ მთავრდება გოდება,
მერამდენედ ხარ სიკვდილის კალო...
არც ის ვიცი, წინ რა მიმელოდება
უკუნეთში მივფორთხავ და ვწვალობ.

რაღად მიღირს, ან, სიცოცხლე ნაძრახი,
ნათლის ფერი რომ მქცევია ბინდად?
რუსის ჩექმა და რუსული მათრახი
სამუდამოდ მოვიშორო მინდა!..

დაცემულან ომში ჩემი ვაჟები,
ჩემს ასულებს აღხდომიათ გმინვა.
რა ამაოდ ვიომებ და დავშვრები,
თუ არ მიველ სოხუმსა და ცხინვალს!

მომყივიან კარდუ, კოლხი, თუბალი,
წინაპრების ხმა ჩამესმის მჭახე:
შენ იქნები შენი თავის უფალი,
ძლევისაი საფლავს ჩამოგვძახე!

ჩვენი დროც მოვა!

გრძელდება ეგრის მისტერია ენგურის პირას
და ამ ლელიანს კვლავ გუბაზის გმინვა ჩაესმის,
დაჭრილის გმინვა ყველა ჰანგზე უსუფთავესი,
დადუმებულა სიმღერისთვის მორჭმული ლირა!..

რა გაამრთელებს ამ ჩონგურის დაწყვეტილ სიმებს,
ვიღამ გაშალოს სეფედროშა ისევ სვიანად?!.
სატანის სულმა, ამ ერთხელაც გადისრიალა
შენს თავზე, ჩემო, რა სასტიკად და რარიგ მძიმედ!..

საეგროვ, ქართლო ხართ სამშობლოს უდრეკი ქედი,
მოფქვავთ ამათაც, ვით მოგიფქვავთ ურდო ურიცხვი!..
ჩვენი დროც მოვა, ჩვენც მოვიცლით სიხარულისთვის,
ჩვენც გვეღირსება, დაგვიდგება კეთილი ხვედრი!..

უკვდავებაში თუ რაიმე სიკეთე ყრია

უკვდავებაში თუ რაიმე სიკეთე ყრია,
მიდი და ჰკითხე ლიუციფერს, ვინც უკვდავია!
ბედით ცთომილებს თვალებივით ბუდიდან თხრიან
და ენის წვერით შემთვრალ კოსმოსს მზე უკავია.

ქარები შენში აღიძვრებიან
და ეხლებიან სამყაროს კიდეს...
იქ ვარსკვლავების მწიფე ზვრებია,
იქ სიზმრის რემას ღამეების უღრანი იტევს...

ჩემი სიმშვიდის გადნება თოვლი
და გამოჩნდება ტკივილის რილო...
შენ ხარ ქრონოსის თვალმარჩხი ცოლი
და მუცლადღებულ ნაყოფების გაჩენას ცდილობ...

შენ როშაპი ხარ, გრძნეული ხარ, შენა ხარ დავარ...
სამყაროს ცივად აძაგძაგებს შენი გოდებით...
მე კი ცისკრების ხერთვისში ვდგავარ
აკარწახებულ ღრუბლის ტოტებით...

ვიავთანდილე ვიყარიბე ათასი წელი
ჩემივე სულის უღრანებში ვიხეტიალე...
და იმ უცაბედ ნუგეშებს ვწყევლი,
უნუგეშოთა ბნელ ცაში რომ მეხად იალეს.

რა გულდანდობით მელულება სულში ზამთარი,
ოკეანეთა წიაღების ლილაჩაცრილი...
მძიმედ მომწვდება უსაბამო ქცევა ჟამთანი,
როგორც სიკვდილის ცივი სუნთქვა, ასგზის განცდილი.

გამახსენდება სამყაროში როგორ მოვსულვარ,
როგორ დამიდევს ამ უცნაურ სიზმარში წილი:
რომ მზე ყოფილა ჩემზე ორსულად
და არ ჰქონია მთვარეს ჯავრით ცხრავე თვეს ძილი...

გადამლეკავი ცეცხლებით ყოვლის
სანამდე ჩემში დაღდასმული წარსული წვალობს,
გაუკვალავი ცის ლურჯი თოვლით
დამეჩუმქრება გალეწილი დღეების კალო...

ბინდთა ზვირთები მოვლენ ზღაპრებად,
სივრცის სიბრტყეზე ლეკებივით მოცერულები...
ჩემი სიმშვიდის აბრეშუმზე დაიდღაბნება
სევდის ფუნჯებით ტკივილების ბრიწეულები...

თუ გამიტყუებს ცა ვარსკვლავთა ჩამომხუნძლავი,
ტინს მიმანამქროს მარადისმა ფიფქად ისევე...
და მაოგნებდეს აქამომდე ასე უძრავი
ღმერთის თვალების ჩუმი სისველე...

ქარმა უხმობს კრიმანჭულით ზამთარს

ქარმა უხმობს კრიმანჭულით ზამთარს
და შრიალით ზღაპარს ჰყვება კოპიტი.
ცა გაიხსნა და გუგუნში ზართა,
სულს მოშორდა რაღაც უარყოფითი.

მიყვარს უფლის ხმადაბალი მღერა,
ასე სუფთა, ასე სევდანარევი...
ვუსმენ ჩუმად და ფარულად ვღელავ,
რეკენ... რეკენ... გუგუნებენ ზარები.

ცაზე ფაქიზად მოსმული ფუნჯი

ცაზე ფაქიზად მოსმული ფუნჯი _
მიმოქარგული იებით თოვლი...

ქალის ფერმკრთალი
თითები თრთოლვით
დამჭკნარ ყვავილთა
ფშვნიან თაიგულს...

და ეტიამბლის ზმანება ლურჯი:
იაპონური ზამთრის ჰაიკუ...

ცაზე ფაქიზად მოსმული ფუნჯი _
მიმოქარგული იებით თოვლი...

ქალის ფერმკრთალი
თითები თრთოლვით
დამჭკნარ ყვავილთა
ფშვნიან თაიგულს...

და ეტიამბლის ზმანება ლურჯი:
იაპონური ზამთრის ჰაიკუ...

გაფრინდა შავი მერცხალი

გაფრინდა შავი მერცხალი,
გაჰყვა ალაზნის პირებს...
ბაცი ლილაცა, ფერმცხრალი,
ჩამქრალ შინდისფერს ირევს...
მზეს დატოვებენ მართვენი
სხივთა წინწკლებით მოთოვს,
დილის ფათქუნობს ნათელი _
ქრისტეს გულივით ლორთქო.
მოაქვს ტყეების ალილო
ლურჯი ქარების დისკანტს...
ველზე სიზმრებით ყვავილობს
მითებს წარსული ისხამს.
გაფრინდა შავი მერცხალი,
გაჰყვა ალაზნის კიდეს...
რა თბილი, რა უეცარი
დასდით ნაღველი ბინდებს?!.

გრძელდება ისევ ცით პლანეტების თრობ

გრძელდება ისევ ცით პლანეტების თრობა _
ქარი აშფოთებს ციცნათელების ნამქერს...
ამოკამკამდა სტალაგმიტებში ტობა _
ლილით დაფერილ სულის გამკრთალი სარკე.

მზემ გააბიჯა ცის ჯებირების მიღმა
და... ჰა, მყარად ვგრძნობ სიცარიელეს ფეხქვეშ!..
ამ ორ არყოფნას ;კარი არსაით ტიხრავს
და ქარს ეხლება, ლურჯ ლაჟვარდების შემფშვნელს...

აყვავებულან მეთოვლიებით კლდენი
და პაგანინი ცარცის წვიმებით გოდებს...
გაუვალ ცისკრებს ბინდის ფანტელი დენის,
გაგუთნულია ცა გრიგალებით, ოდეს...

ჰორიზონტები მტვრად მიიფრქვევა ცაში,
როგორც ღმერთების მღვრიე ვნებების ტალღა...
და მზე, უეცრად... აღმოსავლეთში ჩასვლით,
აპოკალიფსის ცეცხლით სამყაროს დაღავს...

მე მივუყვები ბინდით დალექილ სარდაფს
და ყურს ასკდება მძიმე დუმილის ზარი...
მზერას წყვდიადის ენა მილოკავს ზანტად,
სულს სარკესავით ქსელავს ათასი ბზარი.

ვიცოდე მაინც: სად ვარ?.. ვინა ვარ?.. რა ვარ?..
სად გაეხირა ჩემი საბრალო ეგო?!.
ეს რა სიზმრებით ნაყვავილარი დავალ...
ეს რა ბინდების ლურჯი დალაი მერგო?!.

შაბარდუხები ცას ეხლებიან ფრთენით...
ვინ შეადედებს დროს არადქცევის კართან?!.
იქნებ... იესო მიმელოდება თმენით
და სიხარულით გულუხვ სერობას მართავს?!.

ერწუხის ორწოხში მწუხრი წევს მწუხარე

ერწუხის ორწოხში მწუხრი წევს მწუხარე
წარმართის წალკატით ნაკაწრი წერილი...
წარსულს და მომავალს ერთმანეთს ვუხამებ
და ფიქრი მემცვრევა ცის ანაცერივით...

მე ჩემში ვიწვიმებ და ჩემში ვითოვებ,
ჩემშივე ვიქროლებ მდუღარე ქარებად...
მიგლოვეთ, აჩრდილნო... ლანდებო, მიგლოვეთ...
როდესაც საბნელოს მზე დაექანება!..

მიწყდება როდესაც შორ ხმათა გუგუნი
და მიწა დარჩება ეულად, დაცლილი...
შავთელის სიზმარი ვარ ამობუგული
და ჯაჭვის პერანგი მაცვდება თვალწვრილი.

არც თოვლთა დალღობა დათხეულ ცრემლებით,
არც წმინდა მამანი უდაბნოდ მწირველნი...
მე ვიცი: დიადი სნებით რომ ვევნები
და მელის დღეები წინ გასაკვირველი!

მობოჭავს სივრცეებს თითების პოტინი,
როდესაც ხომლების ხავერდი ჩახმება...
მომიწევს წყვდიადში ქვითქვითი ჭოტივით
და მიღმა სიკვდილის... ცად გადასახლება...

მთელი დილა მიდამოს ეფინება ფარფატით

მთელი დილა მიდამოს ეფინება ფარფატით,
თოვლი, თეთრად სუდრავს...
დგას და უსმენს, სარკმელთან, ქურქში ჩაყუჩებული,
ბეღურების სუტრას,
ხატავს ზეცის ნარმაზე, კოწახური მტევნებით,
ვარსკვლავების აცმას...
სულ ეშლება საბრალოს ზუსტად შუა ზამთარში
მზეებს ამომარცვლავს!..
თოვლმა შემოატარა კიდით კიდე ქვეყანა
მართლა არა ხუმრობს
კეთილშობილ აზნაურს ჰგავს ნაღველი ზრდილობით,
დილიდან რომ მსტუმრობს...
უკვე დანამდვილებით ვიცი: თოვლის ფერი აქვს,
ლილის ფერი ნაღველს!
და იმ კოწახურივით მეც შეცდომით ვყვავილობ
უფლის წერიგს ვარღვევ...
ჩემი სულის პაწია ბარტყებს ავაჟივჟივებ,
ბეღურების ნაცვლად
ავფეთქდები უეცრად და ლექსების მტევნებით
მზეებს ამოვმარცვლავ!..
მთელი დილა მიდამოს ეფინება ფარფატით,
თოვლი, თეთრად სუდრავს...
ო, ისეთი თოვლია და ისეთი ნაღველი,
ვერ დავრჩები უბრად!..

ვინ პრუსტი და კაფკა

Кавказ подо мною.
А. С. Пушкин

ვინ პრუსტი და კაფკა,
კოშმარს ვხედავ საშიშს:
რუსი ტკეპნის კავკასს,
ლეგიონთა მარშით...

რა დიდებას კარგავს
საქართველოს დაშლით!..
რუსი ტკეპნის კავკასს
ლეგიონთა მარშით...

ეს სიმაღლე არ ჰგავს,
შენ რომ გწევდა ცაში!..
რუსი ტკეპნის კავკასს
ლეგიონთა მარშით...

ვჭვრეტ სიკვდილის ნამკალს
ქართლს მთასა თუ ბარში...
რუსი ტკეპნის კავკასს
ლეგიონთა მარშით...

თავში ზარი დამკრავს,
ძვლებში ელდა დამშლის...
რუსი ტკეპნის კავკასს
ლეგიონთა მარშით...

ზღვას გადმოგელავს ნავი არგოზე სწრაფი

ზღვას გადმოგელავს ნავი არგოზე სწრაფი,
ვიცი, დავთესავ კიდევ დრაკონის კბილებს!..
მწარედ იწივლებს ჩემი წყენების ლაპი,
მითის ნარჩენებს მწირ საგზალივით ვილევ.

მზერით ავზვერავ მზით გაფიცხებულ ღადოს,
სული მესვეტედ შემოიბუდებს სვეტზე...
ჟანტი ხილვებით ლანდმა მომავლის მხატოს,
განაპირებას მძაფრი ძახილით შევძლებ!..

შემფრთხალ ცთომილებს გახელებული სივრცის
უსასრულობით შუმი კოსმოსი ათრობს...
ლილით დაფენილ ბლონდში დაიწყებს ციმციმს
მცხრალი მზეების ასი ათასი ბადრო.

ფრთების ფართხუნით ამიყივლდება სული
ჩემი ფასკუნჯის ყელმოხატული ბარტყი...
რადგან სამყაროს შუქთა ნამქერი უვლის,
ჟამს შემათოვებს გზა-გზა სევდების ფანტვით...

ცებს გადავაწვდენ ბინდთა მძლეველის ძახილს,
აყვავებულებს ჭრელი სიზმრების ზვარით,
უცხო დროებას, კვლავაც ამავე სახით
სტუმრად ჩავუვალ, ჟღერით დაღლილი მგზავრი!..

ვეტყვი, რომ ისევ ხორცის ხაფანგი არ მსურს,
რომ უნებურად გავხდი სხეულის მდგმური...
და არადყოფნის ბნელი ქოხიდან გასულს,
მშვიდად მიმინდობს უფლის მხურვალე გული!..

მე ვიცი, ჯერაც

მე ვიცი, ჯერაც უსუარი ყმაწვილი რომ ვარ
და მესიზმრება გამოვლილი ჩემი ცხოვრება...
გამიჭირდება საკუთარი წარსულის პოვნა,
რაც დამიგოზეს პირველქმნილი თიხის ცომებმა.

ფრთებს შემიტრუსავს გრიგალების შემწველი სუნთქვა,
თავისუფალი ვარდნა თუა თავისუფლება?!.
პეპლიკისების ცეცხლის ალზე უგონო თუთქვა
ჩამომეღვრება უსასრულო ჟამის ქუფრებად...

ამოიზრდება სველ ყანაში თავთუხი მთვარის,
მე შემბლანდავენ დარღვეული ზეცის ფლასიდან,
შერჩება ბლონდად შორეული სიზმრების არილს,
საუკუნენი ვინც უფსკრულებს გადააზიდა...

ციმციმებს შუქი ნარინჯისფრად, ბინდის მთევარი,
პლანეტებს აკრთობთ ჩემი სულის ცაკუნაპეტი...
შეუსხამს ზესკნელს ვარსკვლავების ლურჯი მტევანი
და მიმოზებით ყვავის სივრცის მუქი ნაფლეთი.

ვენდობი გულით სიკვდილს, როგორც კარის მეზობელს,
მის უძრავ მზერას კოცონივით გავიალებდი,
გაძაგრულ სივრცეს სიმთა ჟღერად რომ არ ვეშობე,
შემიწირავდა მშვიდ ზვარაკად ავი ალერტი.

შემობებკილი პერანგივით დამთრევს მითოსი,
სისხლს ვავარამებ, შედედებულს დროის დინდგელით.
მღვრიე ქაოსის ცივ წიაღში ვინც გამომთოშავს,
მის ანარეკლად ჟამით ჟამად წარმოვდგინდები.

სადაც მოგროვდება ზმანებით მზის ფანტელი

სადაც მოგროვდება
ზმანებით მზის ფანტელი,
ნაზად ოქროვდება
ლაჟვარდი ცის კანდელი.

დრონი ლანდდებიან
ეთერთა ნელი თმობით...
და მასთან ვანდებიან
ქარები მწველი თრობით.

ბროლნი იმსხვრევიან
გლოვათა დამტეველნი...
ალვები ირხევიან
ღამეთა გამთეველნი.

იქ, სადღაც, ელადაა
და კრთება ელევსინი...
სული კი კვლავ ცადაა
ზეფირებს შელესილი.

ქარვებით ბრუვდებიან
ქადაგთა ქარაგმები...
და აღარ ბრუნდებიან
დილები განაგები.

ტრიალებს ქარით წახვეტილი ფანტელი ბნელის

ტრიალებს ქარით წახვეტილი ფანტელი ბნელის,
მე ჩამრჩენია ძველ ძილებში ტკბილი სიზმარი...
ჩემს ცრემლებს, ვიცი, ასაკენკად ფასკუნჯი ელის,
ცაც დამივიწყებს, ვარამებით გასაფისავი.

ფშატები ლურჯი ფაშატები დაღლიან მინდვრებს,
ფლოქვებს შერჩება ტალახივით ჭამგლის ნავალი...
პირგამეხებით კაპუნია გაჰყივლებს ბინდებს,
დაეღვენთება მიწას მთვარე შავი მამალი.

წარმართთა გონებს მიაწვდინე ქვაკაცის ქშენა
მარადის ცისკრებს შერჩენილი ტომის ფსალმუნი...
დავიწყებული შეახსენე წყვდიადის ენა
დაუცხრომელი გრიგალების მღვრიე ალმური!..

შედედებული წარსულისგან შეძერწე აწმყო,
გულის საკერპე აწყვეტილმა ცეცხლმა გამუროს...
რომ სისხლშემხმარი უკუნეთის პეშვებით ამწყოს,
და ფრთებდამუსრულ ანგელოსებს ესაღამუროს!..

ყელგაგლეჯილი მოლაღური იგოდებს ქარი,
მჭმუნვარე წათეს დაუქვრება მწუხრში შანდალი...
და სიზმარ-ცხადსაც წაეშლება მსუბუქი ზღვარი,
გაილანდება შორ სივრცეში ცა ნაშაბარი...

ვინ შემარიგოს სასტიკ უფალს მომდურავ მამას,
მიმაფრთხიალებს სული მასთან როცა ჩიტივით?!.
ამ ხრიოკებში გარდახდენილს შევჩივლებ დრამას
და გულს მოულბობს უნუგეშო შვილის ქვითინი...
[/center]


ჭავჭავაძე ილია - Chavchavadze Ilia

პასუხის პასუხი

(pasuxis pasuxi)

I
ჩვენ უჩინონი,
ჩვენ უჩინონი
თქვენ ჩინიანთა, ბუზად გგონივართ…
იქიდამ ვკნავით,
სად თქვენის მადლით
ხაფანგებ ქვეშე დამწყვდეული ვართ.

ჩვენ ვვლეთ რუსეთი,
მაგრამ არც ერთი
ხელობა თქვენი არ გვისწავლია;
ჩვენი ქვეყანა,
მკვდარი თქვენგანა,
თქვენებრ ჩინებზედ არ გაგვიცვლია.

ლიბერალობა,
პატრიოტობა
სალანძღავ სიტყვად არ გაგვიხდია;
თქვენგან ჩაგრული,
დაბრმავებული,
ერი ჯვრებზედ არ გაგვიყიდია.

ქვეყნისა ბედი
და ხსნის იმედი
თქვენებრ ხელში მჩვრად არ გაგვხდომია;
კაცის მხნეობა,
კაცის ზნეობა
თქვენებრ ჩინებით არ გვიზომია.

სარწმუნოება
და სათნოება
ფარისევლობად არ შეგვიქმნია,
თქვენი სლოკინი,
ხელთა ფოტინი
ღვთისადმი ლოცვად არ მიგვაჩნია.

როს მოვედით ჩვენ,
მსწრაფლ გიცანით თქვენ,
შორს დავიჭირეთ თქვენი ანბანი;
რად ჰკვირობთ მასა,
რომ თქვენს ანბანსა
ვერ შეაჩვიეთ ვერვინ ჩვენგანი.

II
მითამ რად გიკვირთ,
რომ მაღლა ვყვირით
მილიონებზედ და სხვაზედ არა!
თქვე ყოვლად ბრმანო!
თვით ოკეანო
ერთად თავმოყრილ წვეთით შემდგარა.

მაშ რაღადა გვგმობთ,
ოდეს ჩვენ ვცდილობთ
ერთმანეთობით მილიონრობას?
თქვე ნაცარმქექნო
და გულნამცეცნო,
აქაც ძირს უთხრით ღარიბთ ერთობას.

ვართ უღონონი,
უგზო-უკვლონი
მით, რომ თქვენ ჰყრიხართ უქმად ჩვენშია,
ჩვენ მოკუნტულნი,
თქვენ გაბღინძულნი,
ვერა ვთავსდებით ერთმანეთშია.

III
იმით თამამობთ,
რომ ბეზღით გვწამობთ
ურჯულოებას, ღვთის უარყოფას?
ღმერთი არმობის,
ღმერთი ყალბობის
არ ურწმენია ჩვენსა თაობას;

ღმერთი მზაკვრობის
და თვალთმაქცობის,
ღმერთი უქმობის უარუყვია,
ღმერთი ხარბობის
და მძარცველობის
თქვენთა მზგავსთათვის მას დაუთმია.

ხოლო გვწამს ღმერთი -
უქმთა წარმწყმედი,
ტვირთმძიმეთა და მაშვრალთა მხსნელი,
ღმერთი ტანჯულთა,
ღმერთი ჩაგრულთა,
ღმერთი უძლურთა შემწყნარებელი;

ყოველთა ძმობის,
თანასწორობის
მოძღვრობისათვის ქვეყნად ჯვარცმული,
ძლიერთ დამბმელი,
უძლურთ ამხსნელი,
თქვენგვარ კაცთაგან გმობილ-დევნული;

ორგულობისა,
ორპირობისა
ძირსა დამცემი და დამთრგუნველი,
ფარისეველთა,
სადუკეველთა
გამაკიცხველი და გამდევნელი.

მან კუბოს მორთულს,
შიგ სიმყრალით სრულს,
თქვენებრი კაცი არ დაადარა?!
ზაკვით სავსენო,
ავმორწმუნენო,
ის თქვენ სიტყვით გწამთ და საქმით არა.

IV
„მტერობა ენის
არს მტრობა ქვეყნის“ -
მაგ აზრისა ვართ თანახმა ჩვენა,
მაგრამა გმობა,
ენისა მტრობა
ბრალად ვის დავდვათ – ჩვენა თუ თქვენა?

ეხლა რომ ბღავით,
თქვენ არ იყავით
ენის პატრონი ჩვენზედ უწინა?!.
ჩვენ ძუძუს ვწოვდით,
როცა თქვენ ჰგმობდით
ენას და ხალხსაც გარეთ და შინა.

ის არ ხართ თქვენა,
რომ ღვიძლი ენა
ბრძანებით დაჰსთმეთ აღმოსაკვეთად?!
შიშით არც კარში
და აღარს სახლში
მას აღარ ხმარობთ თქვენდა სარცხვენად.

„ენა მაღალი,
მის სიღრმე, ძალი“,
ჩვენგან კი არა, თქვენგან წამხდარა;
პირველ თქვენგანმა,
იმა ბედშავმა,
მას მკვდრის სუდარა გადააფარა.

V
ენა მდიდარი,
თქვენს ხელში მკვდარი,
ჩვენ მიგვიღია გასაცოცხლებლად,
და ამასაც თქვენ
ცოდვად გვითვლით ჩვენ,
რაღა პირითა დახვალთ ამ ქვეყნად!

თქვენგან გმობილი,
თქვენგნით ლტოლვილი
ენა ჩვენს ქოხში ჩვენ შევიფარეთ;
კარგად თუ ავად,
ჩვენ მას ვინახავთ
და მის სიკვდილით არ გაგახარებთ.

გვიან თუ მალე,
დღესა თუ ხვალე,
რაც ენას ვცოდეთ, ის გასწორდება,
მაგრამ კი თქვენი
მრუდე საქმენი
ისევე ისე მრუდედ დარჩება.

VI
„უგზოდ მვლელნოო,
უსწავლელნოო“, -
ასეთმა ფურმა უნდა დაგვწიხლოს,
რომ ჩვენზედ ბევრსა
თვით იწყველება,
- ვაი თქვენს ხელში ჩვენს საქართევლოს!

ვინა ყრიხართო,
ვირები ხართო, -
მაგ თქვენს ზრდილობას ვით ეკადრება?
მაგრამ შოთამ ჰსთქვა, -
რაც კოკაში ჰსდგა,
იგივე თურმე წარმოსდინდება…

28 იანვარი, 1872 წ.



ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleksandre

მუხამბაზი ლათაიური

(muxambazi lataiuri)


ლოთებო, ნეტავი ჩვენა,
დღეს მოგვეცა შვება-ლხენა,
შემოდგომამან ბახუსი,
საწნახელში ჩააყენა!

რაგინდ ზამთარი ჰყინავდეს,
გინდ ყვავიც ვეღარ ჰფრინავდეს,
ვერ შეგვაშინოს სიცივემ,
თუ თავში ღვინო ბრწყინავდეს.

მინდა ვსვა – საღვინე მამე,
მოძღვარო, დასტური დამე!
წყლის ყლაპვა ცოდვილთ წესია,
წარღვნაა ამის მოწამე.

ნოემ რა ერთხელ ინება
ყურძნის წვენისა გემება,
თვითონ ნუნუას მიუჯდა,
წყალი პირუტყვთ დაანება.

ვაჟკაცნო, მოდით დავლიოთ,
სჯობს რომე ღვინო დავძლიოთ.
ომამდინ სისხლად იქცევა,
მერმე ბრძოლაში დავსთხიოთ.

რა ომის ცეცხლი ასტყდება,
ბრძენი სიფრთხილით წახდება;
მაგრამ ღლეული მაშინვე
ან მოჰკლავს, ან შეაკვდება!

ჭკვიანო, ნუ შვრები ყბედვით,
შენ წინ ვერ მიხვალ გაბედვით.
გულს ომამდისვე გაიხეთქ
განსაცდელთ წინასწარ ხედვით.

დავეხსნათ ცოდვილთ ქებასა,
ღვინო სჯობს ყოველს მცნებასა.
ბრძენი სულ სიკვდილსა ფიქრობს,
და ლოთი გამარჯვებასა.

აქიმო, თუ გაქვს ქამალი,
ჰსცადე ეს ჩემი ნასწავლი:
რაც სენი უკურნალ იყოს,
ღვინოა იმის წამალი!

ბერებო, თქვენც მეთანხმებით
ღვინის ქებისა ხსენებით,
რჯულისთვის მაინც დავლიოთ,
მაჰმადის გამოჯავრებით.

ამა სოფლისა ცხოვრება
ვერცხლით არ მოიპოვება:
მდიდარნი ბევრნი ყოფილან,
ოხრათ რჩენიათ ქონება.

მაშ მოდით ისევ ღვინითა
დრო გავატაროთ ლხინითა:
ქეიფი მაინც მოგვივა,
გოგრითა ვსვათ, თუ ჩინითა.

როს დავესწრათ გაზაფხულსა,
ველსა ვსხდეთ მწვანით შემკულსა,
ჩვენ წითელს ღვინოს ვეწაფნეთ,
ვარდი ვანებოთ ბულბულსა.

ოჰ, საყვარლისა ვერ მნახო,
როდემდის იგლოვო: “ახ-ო?”
აბა შენც ჩვენთან ჩაღლივე,
თუ რომ შენც არ შემოსძახო!

ზაფხულს ღამე თუ დილითა,
ვერვინ ვერ იშვებს გრილითა;
ჩვენც სიცხე ვერას დაგვაკლებს,
ვსთვრეთ, გავატაროთ ძილითა!



ჭანტურია ტარიელ - Chanturia Tariel

შაბაში

კუმირები მამის
ლენინი და სტალინი!
კუმირები შვილის
ლენონი და სტალონე!
მამას ჰქონდა ერთ დროს
ტალონები პურის!
შვილს მეტი აქვს: ყველის,
შაქრის, ხორცის ტალონი!

კოცნით გამშრალ ცრემლებს
რეაბილიტაციებს
მონანიე ყმები
მიუტანენ აწ იებს!
ბოდიშს უხდის პრესა
მამებს, მკვდრეთით ამდგარებს!
ფურცლავს გაზეთს შვილი
აზმორებს და ამთქნარებს!
საუკუნე მკაცრი
სამუშაოს ამთავრებს...

ხატაურა

დუმს ბუხართან ბრძნულად ჩემი
მოფილოსოფოსო ფისო!
იზმორება: ამინდია
ლოთობის და ბოზობისო!
თუ ვღიღინებ, მაშინ ჩემი
მოფილოსოფოსო ფისო
კნავის, თითქო უნდა “ბისზე”
გამომიხმოს: “ბის” და “ბისო!”

ამინდია მართლაც კარგი,
უფრო სწორად მართლა ცუდი,
საჭიროა პალტო, კაშნე,
წინდა, ბათინკა და ქუდი....

ფეხსაც ვერ გავადგამ გარეთ,
მთლად მსოფლიო დამაფიცო!
თავს მიქნევს და თანამიგრძნობს
ნებიერი დამა ფისო!

რომ ჰგონიათ, არც ისეთი
უეშმაკო და უბიწო
დუმს კერასთან ბრძნულად ჩემი
მოფილოსოფოსო ფისო...

ტბილისელი დიდვაჭრის სიმღერა

ვარ ვაჭრებში პირველი,
ჩემი საქმე წინ არის:
დილით მტრედი გავყიდო
საღამოზე შინ არის.

ჩემზე უფრო მდიდარი
ქვეყანაზე ვინ არის:
ღამით ლეკვი გავყიდე,
დილით ლეკვი შინ არის.

ზლოტის, მარკის, მანეთის,
დოლარის და დინარის
მოჩუხჩუხებს მდინარე,
მიყვარს ცქერა მდინარის.

მაგრამ ჩემზე საწყალიც
ალბათ არავინ არის:
ღამით გოგოს გავათხოვ,
დილით გოგო შინ არის.

მაინც ტკბილად მიმღერის
ჩემი ეზოს ჩინარი:
რა კარგია, ძვირფასო,
როცა ყველა შინ არის!

როცა მტრედიც შინ არის!
როცა ლეკვიც შინ არის!
როცა გოგოც შინ არის!
როცა ყველა შინ არის!

პოეტი

თითქო დღეს გაჩნდა სწორედ და
ფეხიც დღესა აქვს ადგმული
უნდა თქვას რაღაც ისეთი
ჯერ არავისგან ართქმული...

სიტყვაა მისი მხსნელიც და
უფსკრულში მისი დამნთქმელიც,
მშვენიერიც და მახინჯიც
თან არმთქმელი და თან მთქმელი...

მიწისქვეშა ფიქრი

ჩამოაწერეს ვალები.
ჩამოაწერეს ცრემლები.
ჩამოაწერეს დარდები
და მწარე-მწარე ფიქრები...
(ვალი თუ ჩამოგაწერეს,
ცრემლი თუ ჩამოგაწერეს,
შენც, ამ კაცივით, ეტყობა,
გენიალურად იქნები...).
დგას ახლა იგი გზისპირას
ამაყად ხელგაშვერილი!
ის გუშინდელი ვაჟკაცი
და გუშინდელი ვერელი...
დახედავს დაბლა იმ ადგილს,
სადაც ყვითელი ქუდი დევს,
და გრძნობს სიხარულს უცნაურს
კმაყოფილებას უდიდესს...

არავინ იცის, სად გადის
სამოთხის გზაგასაყარი!
ვინ უკეთ ხედავს ჯანმრთელი?
თუ ამ კაცივით საპყარი...
ან რა სჯობს ოცი თეთრისგან
მოგვრილი სიხარულები
თუ სისხლის ფასად ნაშოვნი
ქონება თავზესაყარი...

გმირები

სალამი სალამს:
ხერთვისს და რუსთავს;
რუსთავს და არმაზს;
არმაზსს და ჭყონდიდს!
ჩვენ ბევრჯერ ვიშვით
და ბევრჯერ მოვკვდით.
და როცა მოვკვდით
ყოველთვის ვცხონდით!..

სალამი სალამს:
ნინოს და თამარს;
თამარს და ნინოს;
და ისევ _ თამარს!
თევდორე ხუცესს;
პაატა რაინდს;
ცხრა ლომგულ ძმას და
არაგველს სამასს!..

ყველანი აქ ვართ!
აქ არის ყველა!
შეხედე: ცოტნეც
მოვარდა ჩორთით!
საქართველოსთვის!
საქართველოსთვის!
საქართველოსთვის!
ბიჭებო, სწორდით!

დიდება მამულს:
ხერთვისს დარუსთავს;
რუსთავს და არმაზს;
არმაზს და ჭყონდიდს...
საქართველოსთვის
ჩვენ ბევრჯერ მოვკვდით,
და როცა მოვკვდით
ყოველთვის ვცხონდით!..

გამაღვიძე მამალო

მხოლოდ ერთი ასოთი, ერთადერთი ასოთი
არის განსხვავებული აზატი და აზოტი;
ფინელი და ფანელი: ხახოლი და ხახული,
ისე, როგორც შიბი და შუბი წვერწამახული;
კაცები და კეცები, ბურდელი და ბორდელი;
სახელი და სახელო; ორდენი და ორდერი;
ტარანი და ტირანი; ირანი და ურანი;
მარანი და მერანი; ყორანი და ყურანი;
ასკეტი და ასკეცი; პარიზი და პარეზი;

იოგი და იობი; ერესი და არესი;
ოი, როგორ გიყვარდა ტრაპეზუნის თუთუნი,
გოგოებში არშიყი მხარზე ფრთების თათუნი...
მხოლოდ ერთი ასოთი, ერთადერთი ასოთი
არი განსხვავებული ასეთი და ას ათი...
რა იცოდი, ქართული ჯიშის თეთრო მამალო,
უნდა თურმე ვნებები მონდომებით მიმალო!
გეშინოდა ამ დამწვარ წიფლის კუნძზე წაწოლის
(როგორც ერთ დროს ხევსურთა სტუმარ მწერალს
წაწალის)...
შენ, ას ათი წიწილის უშურველო მამილო,
წალდით თავის წაწყვეტას ელოდები, მამალო!
კვლავ მამულად დარჩება საქართველო მამული,
მაგრამ გამთენებელი მოუკვდება მამალი!
დაობლდება შექმნილი ერთადერთი ასოთი
ოცნაირი წიწილა! შვილი შენი: ას ათი...

გული

გული არის ბევრნაირი,
უცნაურად ბევრნაირი!
ვთქვათ, კეთილი!
ვთქვათ, გულჩვილი,
ვთქვათ, ქრისტიან ბერნარდის...
მილიონში ერთი თურმე
გული არის ბოროტიც!
მოგზაურიც თავის კუკით,
თავის მარკო პოლოთი...
პატიმარიც ცხელ საკანში
უღვთოდ გამოკეტილი!
სურს გაქცევა, მაგარამ უშლის
მკერდის მტკიცე კედელი...
გული არის ბერძნული და

ფრანგული და ქართული!
ერთნაირი ტკივილია!
ბრძნული... მიოკარდული...

გული არის მამის მკვლელი,
გული არის შვილმკვდარი,
რასაც ტვინი ვერ გაიგებს,
გული არის მიმხვდარი...
არის გული ამირანის,
არის ბეთქილის...
არის გული გულქვა, მაგრამ
არის გულგახეთქილი...
გულებს ვიცნობ, გულით უნდათ
შეჭმა ერთიმეორის!
არის გული ლაჩრისა და
არის გული მეომრის!
არის გული ჩამშვები და
არის გული ერთგული!
არის გული გამცემი და
არის გული შეთქმული...

არის ტაქიკარდიული,
მაგრამ არის მიმკვდარიც...
რასაც ტვინი ვერ გაიგებს,
გული არის მიმხვდარი...

თოვლიანი ზამთარი. საღამო

მიდიხარ თოვლში თოვლივით კარგი
და კარგი ბიჭის ერთგული ცოლი,
და სუსტი მხრებით შინ მიგაქვს ხარკი
ათასი ბიჭის ნასროლი თოვლი.

გამახსოვრდება გაშლილი მხრები...
გაკრთობს ქუჩაში ნაპოვნი ვნება,
მაგრამ ოჯახში იოლად თბები...
და სხვისი თოვლიც... იოლად დნება.

ალერსი

როგორ მინდა, მინდა, მი...
ბაგე მარწყვი, მარწყვი, მა...
გაგონება შენი ხმის,
შენი ნაღვლიანი ხმა.

ისევ ძველი, ძველი, ძვე...
ისევ თბილი, თბილი, თბი...
მკრთალი ოქტომბერის თვე,
და სიმღერა,შენ რომ თქვი.

ისევ ზევით, ზევით, ზე...
ისევ დიდი, დიდი, დი....
ლურჯი, ლურჯი, ლურჯი მზე,
მკერდიდან რომ სისხლი დის....

მაგრამ თინა, თინა, თინ....
შენ მშორდები... თანდათან...
ჩემზე უკეთ აბა ვინ,
ვინ უმღერებს დაღლილ ტანს.

თუმცა, კმარა, კმარა, კმა...
მე კვლავ მინდა, მინდა, მი....
გავიგონო შენი ხმა
და ტკივილი შენი ხმის....

ბავშვები ტაძარში

ბავშვებო, დაჩხაპნეთ ფრესკები,
წაშალეთ, ამოკორტნეთ თვალები:
დავითსაც, თამარსაც, ლაშასაც
ჩვენი ბევრი წაჰყვათ ვალები!
ნახშირით მოთხუპნეთ კედლები,
წაღებში აზილეთ ქამარი!
“თამარი + გიორგი”.
“დავითი + თამარი”.
ირბინეთ, ირბინეთ კარნიზზე!
ცარცით გადაშალეთ ფრესკები!
თუ შეწვდეთ, მიაწერეთ ამბიონს
ყველაზე უწმაწური ლექსები!
ბიჭებო, გააფუჭეთ ფრესკები
მიწით დაუგლისეთ თვალები:
დავითსაც, თამარსაც, ლაშასაც
ჩვენი ბევრი წაჰყვათ ვალები!
და მაინც... გიყვარდეთ ბიჭებო,
წარსული. წარსული. წარსული:
დავითი ხელმწიფე რჩეული!
თამარი რჩეული ასული...

მივდივარ და მივქანქარობ

მივდივარ და მივქანქარობ
თითქო ვიყო მე მაქსველი!
აქეთ-იქით, იქით-აქეთ
მევალისთვის მიმაქვს ვალი!

გავრბივარ და გამოვრბივარ
ცხრა ადგილი მე მაქვს სველი!
ვყოყმანობ და ვორჭოფობ და
მევალისთვის მიმაქვს ვალი!

ხომ გინახავთ ცივ ზამთარში
კუბო, უღვთოდ გადახდილი!
ე, იმას ჰგავს სწორედ კაცი,
ვალი რო აქვს გადახდილი!

მოითმინე!

“მოითმინე!” “გაუძელი!” რას გავუძლო! მოიცა რა!
არა, მაინც, ყველაფერმა ჩემთვის როგორ მოიცალა!
ვინც მე ხელი შემაშველა, ყველას ხელი მოეცარა!
შეიცვლება რაღაცაო! მაინც როდის! მოიცა რა!
შენ გინახავს? შენ, შენ, თვითონ,
ვინც ეს ლოდი მოიცილა!

ნუ მატყუებ! ხომ იცი, რომ არ ვტყუვდები! მოიცა რა!
ამურმაც რომ დამაცილა? “უებარმა მოისარმა!”
სიყვარული! კარგი ერთი! სიყვარული! მოიცა რა!
სიტყვა რაა, ერთი სიტყვა! სიტყვაც რომ არ მოიწერა?!
შორსააო! კი, შორსაა! იყოს იმ შორს! მოიცა რა!
უძილობამ დამანახა, მიწა როგორ ნელა ბრუნავს!
მე მხეცისგან შეჭმულს ვგავარ! და ლოგინი მხეცის ბუნაგს!

“კარგია, რომ მაინც ბრუნავს!”
მოიცა რა! ბრუნავს! ბრუნავს!..

რაც უნდა მოხდეს

რაც უნდა მოხდეს მოხდება!
ვინც უნდა მოკვდეს მოკვდება!
წუთისოფელი მოკლეა,
უფრო და უფრო მოკლდება!

წუთისოფელი ჩეჩმაა!
ჰა, დიდი დიდი ბიდეა!
ბინდისფერია სოფელი,
უფრო და უფრო ბინდდება!

სტოვებს სინანულს უდიდესს
წამი წამწამთა მსწრობელი!

რა ნელა გადის წუთი და
რა სწრაფად წუთისოფელი!

რა ნელა გადის წუთი და
რა სწრაფად წუთისოფელი!

რა ნელა გადის წუთი და
რა სწრაფად _ წუთისოფელი!

სიყვარული?

სიყვარული? ხურავს! სიძულვილი ტეხავს!
სიძულვილი ბადებს წიწამურს და ტეხასს...
გიყვარდეთ და გწამდეთ! გევედრებით ყველას!
ტარიკოს და სანდროს, ანანოს და ეკას!...

სიძულვილი ტეხავს! სიყვარული ხურავს!
ხედავთ? აქეთ თამარს, იქით დიდ მოურავს!
პატარა კახს... დიდგორს... ვაჟას იას, დეკას...
სიყვარული ხურავს... სიძულვილი ტეხავს...

სიძულვილს არც ძმა ჰყავს და არც ძუძუმტე ჰყავს...
არ გადაშლის ოთხთავს... ყურს არ უგდებს ყურანს...
სიძულვილი ყრუა! სიძულვილი ტეხავს...
სიყვარული ბრმაა! სიყვარული ხურავს...

ხედავთ? ნეფერტიტის უცხო თავსაბურავს!
ხედავ? თუში ქალის ცრემლით ნაქსოვ თექას!
არა თრობა არ ჯობს მიჯნურობის ბურანს! სიყვარული ხურავს! სიძულვილი ტეხავს...

უჭკუოს და ბეცს

უჭკუოს და ბეცს
მეც ვემდური ბედს!
როგორც შენ და ის
გამიმეტა მეც...

თუ მოუნდა ბედს?
თუ დასჭირდა? ბედს?
ოდრი ჰეპბერნს მზეს
დაუკარგავს პეწს!

უგულოს და ბეცს
მეც ვემდური ბედს...

ხომ კითხულობ ბლოკს,
შოთას, კაფკას, ფეტს...
ვინ, რომელი, სად
არ უჩივის ბედს!
თქვი მოვუყრი მუხლს,
თქვი მოვუხრი ქედს!

უგულოს და ბეცს
მეც ვემდური ბედს....

მე ვარ გაორებული

მე ვარ გაორებული. მე ვარ გასამებული.
მე ვარ გაოთხებული. მე ვარ გაწამებული...
მე ვარ გაათებული. მე ვარ გაოცებული.
მე ვარ გაკვირვებული! – დიდად გაოცებული...
მე ვარ გაასებული, გამილიონებული...
მეჩვენება მწევრები... და ... სიკვდილის ნაბული...
მე ვარ ოთხნახევარჯერ გამილიარდებული!
მთელი ქვეყნის სატირალს მე მივტირი, დებილი!
ბოლოს მაინც ერთი ვარ შენგან გაორებული,
და შენ ხსნა და ნუგეში ისევ გვერდით მეგულვი...

ლამაზო! ბრძენო!

ლამაზო! ბრძენო! ამაყო!
რატომ თქვი: „ხელი ამაღო!“
შენთან ვიყავი. შენთან ვარ.
შენთან ვიქნები ამაღამ...
გული მატკინა, იცოდე,
იმ შენმა „ხელი ამაღომ“...

კლავენ კაცები კაცებს!

კლავენ კაცები კაცებს!
უფრო რატომღაც კაცებს!
რაკი კაცი ხარ შენაც
შენც ქვეყნის ცოდვა გაწევს!

მტრობენ ქალები ქალებს!
უფრო რატომღაც ქალებს!
ინტრიგის ბნელში ხვევენ
გაჩახჩახებულ ზალებს.

უყვართ ბავშვები ბავშვებს!
უფრო, ცხადია, ბავშვებს!
ბუდეს უშლიან ყვავებს,
ხორბალს უყრიან შაშვებს...

ღონედალეულებს და
საფლავის ხავსისებრებს
ყველა მათ უყვართ მხოლოდ!
მათ ბეჭდადებულ ბებრებს...

ვხედავ

ვხედავ გზისპირას გამართულ კარვებს,
ვხედავ კარვის წინ მოწყენილ კარმენს:
კარმენი მღერის!
კარმენი ცეკვავს!
კარმენი კარმენს ახარბებს კაბებს!

და თუმც ღალატის ორჭოფულ ნიჭით
სავსეა ახლაც არსება მისი
ვის უღალატოს! სადღაა ბიჭი,
მისი უკვდავი ღალატის ღირსი...


ჭალადიდელი გიორგი Chaladideli Giorgi

მოგონება

I
მახსოვს, პირველად სასწავლებელში
წასაყვანად რომ მე გამამზადეს.
მაშინ ანბანი მომცეს მე ხელში
და შინაურად მე გამომცადეს.
ჯერ «ანი» მკითხეს და მერე «ნარი»,
მაგრამ ყველაზე ვუთხარ უარი.
რა-კი დარწმუნდნენ არა ვიცოდი,
მაშინ-კი ჩუმად გამიღეს კარი
და მითხრეს: «რადგან აქ არ ისწავლე,
სასწავლებელში წადი, იწვალე,
იქ გაჩვენებენ შენს თვალის სეირს,
თუ ეს სიცელქე არ მოიშალე».

II
ვხედავდი, მინდვრებს რომ ვშორდებოდი,
ნაჩვევ ბაღებსაც ვეთხოვებოდი, -
დაღონებული მწარედ ვსტიროდი,
მაგრამ არავის ვებრალებოდი...
მხოლოდ ეს მახსოვს, - გამომყვა დედა
და მითხრა: «შვილო, კმარა, ნუ სტირი,
ვინც სახლში დარჩა, რა გააკეთა,
ვინ მოიშორა თავიდან ჭირი?
გიყვარდეს სწავლა, გულმოდგინება, -
შრომა და ტანჯვა ნუ გეზარება,
თუ შენი შრომა და შენი ტანჯვა
სამშობლოს რადმე გამოადგება...

III
«ეცადე ძლიერ და გქონდეს სმენა, -
კარგია, შვილო, სწავლის შეძენა, -
მაგრამ ამას გთხოვ ყველაზე უფრო,
არ დაივიწყო სამშობლო ენა:
მერწმუნე, რომა გამოცდილია, -
თუ საძირკველი დანგრეულია,
მაშინ კედლების აშენებისთვის
ყოველი შრომა დაკარგულია!
გეზარებოდეს ყველასთან შური
და როცა შეგხვდეს კაცი უძლური,
იცოდე, რომ ის შენი ძმა არი, -
არ დაუკავო ღვინო და პური...

IV
«გიყვარდეს შენი მოძმე კეთილი
და მისთვის მუდამ გეწოდეს გული, -
შენს მოძმეთ შორის და შენს მიწაზე
გერჩიოს იყო შენ დამარხული:
ტანი უსულო და უგრძნობარე
თუ გინდ შინ იყოს და თუნდა გარე,
მაგრამ როგორღაც, დედაშვილობამ,
სანატრელია სამშობლო მხარე».

V
ამ სიტყვებითა დედაც მომშორდა,
და ეს მას აქეთ დამამახსოვნდა, -
რომ ის ამ სიტყვებს გრძნობით ამბობდა,
თვალთაგან ცრემლებს ფრქვევა გაჰქონდა.

ქება შრომას

ვინც მუდამ მიწასა ჩეჩავს,
ან ჩაქუჩით ქვას ამტვრევს,
ვინც კალოზე პურსა ლეწავს
და ლუკმაპურს თავს აჭმევს, -

აფერუმ მისსა შრომას,
ქება იმის ოფლის წვეთს,
ქება მის მუშურსა ხმას
და მის მარტოხელსა ბედს!

ვინც გუთანს მისდევს ოფლით
და მუშურს აღიღინებს,
ვინც ტვირთითა და ოხვრით
ცოლშვილს ძლივსღა აპურებს, -

აფერუმ მისსა შრომას,
ქება იმის ოფლის წვეთს,
ქება მის მუშურსა ხმას,
და მის მარტოხელსა ბედს!

არ დაგავიწყდეთ ისიც,
ვინც ჭკუითა მუშაობს,
მაგრამ სოფლის მუხთლობით
ლუკმაპურსაც ძლივს ჰპოვობს...

აფერუმ ყოველ შრომას,
ქება ყოველს ოფლის წვეთს,
ქება მუშის მუშურს ხმას
და მის მარტოხელსა ბედს!

ფაცხა

მიყვარს ფაცხა მე მეგრული,
მთა-კორტოხზე წარმოდგმული,
უფიცრო და უყავარო,
წვრილის წკნელით ჩახლართული!

სახლი მინახავს მორთული,
ჰქონდა «პოლი» გალაქული,
მაგრამ იმ სახლის მცხოვრები
იყო ტრელი და ორგული.

ჩემ ფაცხაში კი საწყალი
იდგა ერთი დაჩაგრული,
მაგრამ გული იმას ჰქონდა
კეთილი და მასპინძლური.

მიტომ ფაცხა არ მორთული
მიყვარს, მთაზე წარმოდგმული,
უფიცრო და უყავარო,
წვრილის წკნელით ჩახლართული.

ვიცი სახლი ჩინებული,
გამოშალაშინებული,
ეზო, კარი და მიდამო
ირგვლივ შემოკავებული.

იქ ყმაწვილები ჩაცმულნი,
უცხო გვარად მოკაზმულნი,
იცინოდენ, თამაშობდენ
და იყვენ გახარებულნი...

მაგრამ ფაცხიდან ყმაწვილი
ტიტველა და უფერული.
დედას ხან ეთამაშება,
ხან ჰყავს გულში ჩახუტული.

და ამრიგად გამოზრდილი
პაწაწინა უსუსური;
მამულ-დედულის და შრომის,
მრწამს, დარჩება მოყვარული.

ამიტომაც მიყვარს ფაცხა
ღარიბული, არ მდიდრული,
უფიცრო და უყავარო,
წვრილის წკნელით ჩახლართული.

ჩემ ფაცხაში «პეროჟნები»
არ არის გაკეთებული,
მაგრამ სუფრაზე მწვადი მაქვს,
ცეცხლზე აშიშინებული.

მუდამ მზადა მაქვს ქადური,
რძე, ყველი და ხაჭაპური,
ღვინოცა მაქვს, როგორც არის,
ორი კოკა, ჩვენებური...

და მისი ვარ მეც ერთგული,
მორჩილი და მოყვარული,
ვისაც უყვარს ჩვენი ფაცხა,
წვრილის წკნელით ჩახლარათული

სიმღერა გარდახვეწილისა

ვზივარ მარტო, მოწყენილი,
მსურს ფიქრით ვივსებოდე,
ამ ჩემს ოთახს, მარტოხელს,
მუდამ არ ვშორდებოდე, -
ჩემს სამშობლოს ვიგონებ,
ნახვას ვეღირსებოდე....
ოჰ, ფრთა მომცა, ჩიტი ვიყო,
მალმალ გავფრინდებოდე!
იქაურსა მწვანეზე
ნეტამც როსმე ვჯდებოდე,
ნორჩ ყვავილსა, ბუჩქებზე
ბავშვურადა ვცელქობდე,
დას ძმურად ხელს ვართმევდე,
ძმებს ყელზე ვეხვევოდე...
ოჰ, ფრთა მომცა, ჩიტი ვიყო,
ნეტამც გავფრინდებოდე!
ჩემს ტოლს, მოძმეს, ამხანაგს
ნუთუ ვაგონდებოდე
იმ დროს, ოდეს მე მარტო
ჯავრით აქ ვხელდებოდე...
ღმერთო, ისე ნუ მომკლავ,
ძმას ძმურად არ ვრგებოდე...
ოჰ, ფრთა მომცა, ჩიტი ვიყო,
მათკენ გავფრინდებოდე!
ოდეს მამულს, კეთილო,
მარად ვეკარგებოდე,
მომკალ, ნუ გეცოდები, -
არ მსურს გენაღვლებოდე!..
გამაცოცხლე, მანატრე,
თუნდ საფლავში ვდნებოდე,
აყვავებულ სამშობლოს
თუკი მოვესწრებოდე!
მოიფიქრე, კეთილო,
თუ ძნელად არ ვცხოვრობდე
მაშინ, ოდეს ტურფასა
აქედან ვეტრფობოდე, -
სამძიმოა, მერწმუნე,
თუნდ ეშხით ვივსებოდე...
მაშ, ფრთა მინდა, ფრთა მომეცით,
თქვენსკენ გავფრინდებოდე!


ჭილაძე თამაზი - Chiladze Tamazi

ათი წელი გაილია

ათი წელი გაილია, გაქრა,
ათი ავდრის ღრუბელივით წელი,
მესიზმრება ბიჭვინთა და გაგრა,
მტკივა, როგორც მოკვეთილი ხელი.

თითქოს მათი კვნესა მესმის შორით,
თითქოს მათი სუნთქვა მოაქვს ნიავს
და ზღვის პირას, ჩემი სულის სწორი,
ფრთაშეჭრილი ანგელოზი გდია…


ჭილაძე ოთარი


ყველა ტკივილი იძინებს ბოლოს

(yvela tkivili idzinebs bolos)


ყველა ტკივილი იძინებს ბოლოს,
მაგრამ მე მაინც მინდოდა მეთქვა,
რომ დღემდე შენით ვცხოვრობდი მხოლოდ,
შენ იყავ სუნთქვაც და გულის ფეთქვაც.

გადიან წლები და ფიქრით დაღლილს
გადაუხდელი მრჩება ვალები
და მეკარგება მშობლების სახლი:
აუტანელი და საყვარელი.

მაგრამ ჯერ უნდა მოვიდეს თოვლი
და გადმოფინოს თეთრი აფრები
და შენი ნაზი სხეულის თრთოლვით
ათრთოლდეს თოვლიც და ყველაფერი.

მე ვაღებ სარკმელს და ჭადრებს ვითვლი,
ჭადრებს გაქცევა შეეძლოთ თითქოს.
და კვლავ მზადა ვარ უარეს დღისთვის,
თუმცა უკეთეს დღეებზე ვფიქრობ.

1961