ქართველიშვილი რატი - Qartvelishvili Rati



ვ ე ნ ე ც ი ა

ო, ვენეცია, დიდო ქალაქო,
რომელიც ხარ და მალე გაქრები...
როგორც წარმართნი სხვა ეკლესიას
გაკვირდებიან უცხო თვალები.

გაკვირდებიან და კვირდებიან
შენი ავხორცი ტანის სიწმინდით,
თითქოს გაკვეთეს მოხუცის გვამი
და მის საშოში იპოვეს ბავშვი.

შენი სახლების ხავსიან კედლებს
ახლაც აჩნია ფრთხილი ჩრდილები
და ხიდების ქვეშ ღამით მოისმის
ექო გარდასულ უძველეს ვნების.

ისევ ირწევა შავი გონდოლი, -
როგორც აკვანი ღმერთით ობოლის,
და მღვრიე წყლები სარკეებივით
ინახავს მკვდარი შვილების სულებს.

შენი ბავშვობის სევდიან ქუჩებს
მე ჩემი სახის ნაკვთებად ვაქცევ,
შენი არხების მზის სიღარიბე
მუდამ გამითბობს გულის ცივ ღარებს.

შენ უკვდავი ხარ, ვით მოგონება
მამის სახეზე ნანახი ცრემლის,
როგორც ზამთარში ჩიტის გალობა
და დასიზმრება დედის ალერსის.

ვიდრე ამქვეყნად კაცი იცოცხლებს
შენ მისთვის პეშვი წყალი იქნები,
შენ მისი გულის ძგერა იქნები
და შეხსენება თავად სიცოცხლის.

* * *
თითქოს დაავიწყდათ
ბავშვი ბნელ ოთახში,
თითქოს მიატოვეს
ბედის ანაბარა...
დიდი არაფერი -
მხოლოდ, სიჩუმეში
ფანქრით დახატული
გული გაიბზარა.

* * *
ვიღებ კალმისტარს და მზეს ვისრუტავ,
მის გამჭოლ სხივებს გულში ვიტარებ,
მერე მივყვები სულის იმ სრუტეს,
სადაც ბავშვობის ცრემლით ვიტირებ.

ამას ვუმატებ ნაღველს, ოფლის წვეთს,
ქალის მკერდიდან გადმომსულ ტკბილ რძეს,
თითქოს-და მამლის დადებულ კვერცხებს
და აუხდენელ ჩემს ფერად სიზმრებს.

მერე ამ ლექსებს ვატან წეროებს,
რომ თქვენი სულიც აივსოს ლხენით
და როგორც მარტის ხეთა ღეროებს
ამოგეკვირტოთ თვალები რწმენით.

* * *
ღმერთი ზღვასა ჰგავს
სიზმრად რომ ვნახე
და გაღვიძებულს გადამავიწყდა
მერე კი ცრემლი წამომივიდა
და მისმა გემომ კვლავ გამახსენა
ბავშვობა ცირკი და ის კლოუნი
ჩემს გაცინებას რომ შეეცადა
მე კი შემრცხვა და ჩუმად ავტირდი

* * *
მზე ტუსაღია ბნელი ღამისა,
მაგრამ ჯურღმულებს თავს რომ დააღწევს,
მაშინ ჩრდილებში მასვე დაამწყვდევს.
კაცის ბუნებაც ჭუპრის საკანში
გამოკეტილი პეპლის სულია,
როგორც ჩამქრალი სხივი ლამპაში.

* * *
ეჰ, სოფია... სოფია...
მთელი ფილოსოფია
ამ ქვეყნად სულ ორია:
უნდა იყო ცოცხალი,
როგორც ზღვის მაგნოლია
და ისეთი ლამაზი,
როგორც ტყეში გნოლია.
დანარჩენი, ხაბაზის
აბაზებზე ფიქრია,
როგორც ღამის ბაზარი
სევდით უზარმაზარი.

* * *
მკითხე - როგორ ხარ, და გიპასუხებ
- ვით გაზაფხულზე ციცქნა ბეღურა.
მკითხე - სად არის შენი ოცნება,
და გიპასუხებ - თოვლმა დაფარა.

* * *
მიყვარს ზამთარი, რადგან არ ტყუის
და არც ჩემსავით გული არ უთრთის,
ბავშვის ყიჟინით სულს არ მიბრუებს,
ვიცი, რომ წარსულს არ დამიბრუნებს.

მე მიყვარს მისი ჩუმი ალმური,
ვით თებერვალი დღეებნაკლული
და კურდღლებივით მხდალი ფიქრები
ბნელ ღამეებში გადამალული.

მიყვარს ზამთარი, რადგან არ ტყუის,
ქარის კივილით ჩემს ხმას მავიწყებს
და გადაპენტილ ერთფეროვნებით
ძველისძველ ზღაპარს თავიდან იწყებს.

მამის ოთახი

ადამიანი,
რომელსაც შესწევს უნარი,
მოგონებებით გააცოცხლოს ყოველი წვრილმანი
განვლილი ცხოვრებიდან და, ხელმეორედ,
ძველებური სიმწვავით განიცადოს ყოველივე ის,
რაც უწინ ათრთოლებდა მის სულს.
ცამეტი წელი...
ოცი..
ოცდაათი...
ო, ეს არ არის სიშორე მისთვის…
მაგრამ, ეს გრძნობა ყველაზე დიდი მტერია მისი.
რატომ? - ასეთ ადამიანს ყოველთვის უფრო მეტად უყვარს საგანი
მას შემდეგ, რაც მას დაკარგავს.
გული ივსება მოგონებებით, გული კი ერთია...
ხოლო, ტალღებმა თუ მოგაშორეს
დღევანდელი დღის ნაპირს, -
ცხოვრება არარაა...
ადიხართ კიბეზე, აღებთ კარს, შედიხართ ოთახში...
თქვენს ოთახში სიჩუმე და სიცივეა...
და თქვენ თქვენი ბინა გეჩვენებათ
სააქაოსა და საიქიოს შუა სამყაროდ.
ჯდებით სარკესთან ჩამქრალი ბუხრის წინ,
იღებთ ჰამსუნის ”ვიქტორიას”
( სიყვარული... ო, ეს ანემონაა,
რომელიც კვდება ხელის შეხებით.
სიყვარული...მას შეუძლია დაღუპოს ადამიანი,
მას შეუძლია სიცოცხლის უკანასკნელ წუთამდე
შეპყრობილივით ეჭიროს შენი გული...
სიყვარული - ეს ღმერთის პირველი სიტყვაა...
ძვირფასო! მე გავჩნდი ამ ქვეყნად
მხოლოდ იმიტომ, რომ შენ მყვარებოდი
და შემდეგ ისევ დავმშვიდობებოდი სიცოცხლეს.
მოვა გაზაფხული, რომელსაც მე უკვე
ვეღარ დავინახავ,
ხეები ბაღში კი დარჩებიან ჩემს შემდეგაც)... აღებთ ყუთს...
საიდუმლო წერილების კონა....
პირველი, რაც თქვენ გეცემათ, ეს -
სპეციფიუკრი სუნი საიდუმლოების და ვარდის გამხმარი ფურცლებისა.
ოთახი სავსეა წარსულის ლანდებით,
თვალები - სინანულით.
მიდიხართ სარკმელთან, იქიდან კი გიყურებთ
გვიანი შემოდგომის წვიმიანი დღე.
რა ხდება ამ დროს თქვენ გულში?..
ო, ნუ იტყვით, არა, ამას უკეთ მეტყვის
ნოემბრის ყვითელი ბაღები და
შემოდგომის დაქანცული გაზონი.
ის არ იყო ლოთი, არც ჭლექიანი...
ის დაღუპა მეტისმეტად მგრძნობიარე გულმა
და, შესაძლოა, შეგრძნებამ, რომ ის მარტოა...
შედიხართ ოთახში ...
პირველი, რაც თქვენ გეცემათ, ეს -
სპეციფიკური სუნი კვამლისა...

* * *

საქანელაზე, ზაფხულის ბაღში
ირწევი, როგორც ჭაღარა ბავშვი,
თითქოს ზურგს უკან ბებია გყავდეს
და დაღლილ ხელით განანავებდეს.

თვალები ცრემლით რატომ აგევსო?
ნუთუ გგონია, რომ აღარ არის...
არა, ის მუდამ შენს გვერდით იყო,
როგორც სამხრეთის ნოტიო სიო.

ის ხშირად ბაღში დაიარება
ხეების ჩრდილებს შენაფარები
და უეცარი ზურგის ქარივით
საქანელათი მიჰყავხარ სახლში.

(ფრანგი შანსონიეს, ლეო ფერრეს ხსოვნას)

მაისის ვარდებს მე ვიგონებ გულდაწყვეტილი,
თითქოს მაისი კვლავ არასდროს არ დაბრუნდება;
იქნება ნაზი შემოდგომა განუწყვეტელი
და ასე უცხო, ასე ჩუმი შებინდბუნდება.

მწარე ღიმილი ამიტომაც შემრჩა ბაგეზე,
უკანასკნელი ჩემი ლექსი ისევ შენია,
გულს, რომლის სევდას შეუქმნია ეს სიფაქიზე
მუსიკის გარდა არაფერი არ შერჩენია.


ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და ეს დღეები გამახსენდება
როგორც სიზმარი ჩემი ბავშვობის...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და შენი ნანა გამახსენდება
მხოლოდ ჰანგებით ჩიტის გალობის...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და ეს ხელები გამახსენდება
მხოლოდ ტალღების გრილი შეხებით...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და ეს თვალები გამახსენდება
მხოლოდ ცრემლივით მოსულ წვიმებით...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და შენი თმები გამახსენდება
მხოლოდ ფოთლების ბინდში შრიალით...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და შენი ფიქრი გამახსენდება
მხოლოდ დეკემბრის თეთრი ფიფქებით...

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება
და შენი სახე გამახსენდება
მხოლოდ სარკეში ჩემი სიბერის....

ნუთუ ყველაფერი დამავიწყდება...
დაბნელება

ნეტავ სად ქრება მზე, რომ ღამდება,
ან ვის ანათებს, როცა მე მბნელა…
ჩემი თვალიდან წასული სხივი,
ახლა ვის თვალებს ელაციცება...

ნუთუ ყველაფერს მიჯნავს დღე-ღამე
და არაფერი გადაურჩება,
- რაც სინათლეში წამებით ჩნდება -
გულგრილი ღამის ამ დაბნელებას...

დედას

მინდა ხელში აგიტაცო
და მზედ გაქციო,
რომ შენი სხივით განათდეს ზეცა...
რომ შენი ნათლით ამენთოს თვალი...
რომ ჩვენი ძველი ზაფხულის სახლი
ისევ აივსოს ჭრელი ფუტკრებით
და სურნელებით მაისის თაფლის...
რომ გაბზარული ფანჯრების მინებს
აზანზარებდეს მტრედის ღუღუნი,
როგორც ბუზღუნი დილით მოხუცის
- ძვირფასი ექო ჩვენი წარსულის...
მინდა, რომ ისევ შემოგვესმოდეს
ჩუმი ჭრიჭინი მარწყვივით ტკბილი ძველი ბაღისა,
- როგორც ჭრიალი ჩვენი ბოხვერა კაკლის კარადის,
და მისი სარკის ცისარტყელები
ზანზალაკივით აწკრიალებდეს
უცნობი ბავშვის სულის კივილებს...
მტვრიან ლამპასთან ვიღაც ფურცლავდეს
ნაცნობი წიგნის ძვირფას სიმღერებს,
შორი ტყიდან მონაბერი
სიო ფარდას კვლავ არხევდეს
და მის კალთის აწევისას
შენი კაბის ჩრდილს აჩენდეს...
მინდა ხელში აგიტაცო,
როგორც პატარა,
და მზის კოცონში, როგორც კოცნაში დაგწვა,
რომ შენი ფერფლის მსუბუქი ფიფქით
გადაიპენტოს მთელი სამყარო,
რომ შენი სული თეთრი კვამლივით
ამ ცოდვილ მიწას გადაეფაროს.

* * *

გარედ ქარია, სულშიც ქარია,
ნეტავ ეს ღამე რამ გადარია…
ჩემი დღეები ისე მიჰქრიან,
როგორც შავ ცაზე ციდა ნიბლია
და სიყვარული მხოლოდ ფიქრია
ბევრჯერ ნაკითხი, როგორც ბიბლია.

დედა აფრიკა (მირიამ მაკებას)

ისე მინდიხარ, ლამის გავთხარო ჩემი ეშვებით კილიმანჯარო,
ისე მომწყურდი, მძალმიძს შევხვრიპო
შენი სისხლივით ცხელი ლიმპოპო.

ისე მომშივდი, მინდა აგლოკო
როგორც ნადირმა ირმის თვალები,
ისე მახელებ - მსურს გავიჯეჯგვო
შენს შავ წიაღში, ვით ბაობაბი.

ო, საოცარო ქალო მაკება,
შენ თვით ჯუნგლებმა დაგამაკევა.
ისე მიყვარხარ, როგორც ბუნება
და დაკარგული ნაპოვნი დედა.

ნოსტალგია

მენატრები და არ ვიცი სად ხარ…
იქნებ, ჰაერი ხარ, რომელსაც ვსუნთქავ…
ან, იქნებ, მზე ხარ, - ასე შორიდან რომ მათბობ…
ან, ბეღურა ხარ, - ამ ცივ ზამთარში ჩემთან რომ დარჩი…
ან, ღიმილი ხარ უცნობი მგზავრის - ბნელში გამკრთალი …
ან, ტყის ბილიკზე დაფენილი მთვარის შუქი ხარ…
ან, ხმა ხარ ჩემში ჩემი ბავშვობის…
ან, იქნებ, არ ხარ და მოგიგონე…
მოგიგონე, რომ ვიყო თვითონ.

* * *
ზღვა იყო შავი და ბობოქარი,
ჰქროდა ობოლი კვიცივით ქარი…
უცებ მეგონა, რომ აღარა ხარ
და შემეშინდა ზღვისა და ქარის.

ძველი თეატრი

ზოგჯერ მგონია, რომ ძველ თეატრში
ტრაგი-კომიკურ როლებს ვასრულებ
და ჩაბნელებულ სცენის სიღრმეში
ტვინგადმონთხეულ ჩემ თავს დავყურებ.

მერე ვიღაცა გამოჰკრავს ჩამრთველს
და გაანათებს წამით შენს სახეს,
როგორც სარკეში ნაპოვნ ანარეკლს
შენი ღიმილი გამიკვეთს ბაგეს...

მაგრამ ყველაფერს აქრობს ფიდერი,
- ჩვენი გულგრილი დროის მრიცხველი -
მბჟუტავ ნათურას, როგორც სიცოცხლეს...
და რჩება ისევ მხოლოდ - სიჩუმე.

წვიმა ზამთარში

(მერაბ მამარდაშვილის ხსოვნას)
მოხვედი, როგორც წვიმა ზამთარში
და ვერ იპოვე შროშანი ბაღში.
ისე დაინთქი, როგორც ქვიშაში
ზღვების ტალღები ცრემლივით მლაშე.

საკვამურები თეთრად ბოლავდნენ
და ძილ-ბურანში ახვევდნენ სახლებს,
შენ კი ორსული თავის ქალათი
დაატარებდი კარდაკარ ბავშვებს.

საკვამურები მხოლოდ ბოლავდნენ
და ბებერ კედლებს ვეღარ ათბობდნენ,
ფანჯრის თვალები დაბინდულები
ვერა გხედავდნენ და ვერ გამჩნევდნენ.

შენ კი ღიმილებს შენი შვილების,
როგორც მზის სხივებს კართან სტოვებდი
და შორეული სამშობლოსაკენ
ქაღალდის ფრინველს სულს აბარებდი.

* * *

მუშები სხედან მეფეებივით
და კოჟრილ ტერფებს ალოკინებენ
ძველი დროების პარიკებივით
გადაგვარებულ ქუჩის ბალონკებს.

მუშები სხედან მეფეებივით
და უზარმაზარ ტანის ლაქებით
მზის ყველა ღრიჭოს ისე კეტავენ,
თითქოს ქალწულის საშოს კემსავენ.

მუშები სხედან მეფეებივით
და გული უცემთ, როგორც საათებს,
მონოტონური ერთფეროვნებით,
როცა დრო ნიშნავს უკვე არაფერს.

მუშები სხედან მეფეებივით
და აგონდებათ რაღაც წვალებით...
კედელზე, თითქოს ვიღაც ხატია
გახუნებული ლურჯი თვალებით.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.