გრიგოლ ვოლსკი - Grigol Volski

გრიგოლ იოსების ძე ვოლსკი (ფსევდ. გრ. უმწიფარიძე) (დ. 24 იანვარი, 1860, ქუთაისი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1909, თბილისი; დაკრძალულია ბათუმში), ქართველი პუბლიცისტი, პოეტი, ექიმი, საზოგადო მოღვაწე; წარმოშობით პოლონელი.
დაიბადა რუსეთის მთავრობის მიერ საქართველოში გადმოსახლებული პოლონელი პატრიოტის ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში, შემდეგ დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო და ფილოლოგიური ფაკულტეტებზე.
ვოლსკი 1888 წლიდან მოღვაწეობდა ბათუმში, სადაც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, არჩეული იყო ქალაქის სათათბიროს წევრად. მისი თაოსნობით 1889 წელს ბათუმში აშენდა ახალი ქართული სკოლა, რომელსაც შემდგომ თავადვე ემსახურებოდა უფასოდ, როგორც ექიმი. მას მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის 1897 წელს ბათუმის ქალთა პროგიმნაზიის, ხოლო 1900 წელს ვაჟთა გიმნაზიის დაარსებაში, მისივე ინიციატივით 1902 წელს გაიხსნა და 1903 წელს გაფართოვდა ბათუმის პირველი საავადმყოფო, იმავე წელს გაიხსნა ბათუმის გაერთიანებული საჯარო ბიბლიოთეკა, 1908 წელს კი — ბათუმის საბავშვო მუზეუმი. დავით კლდიაშვილთან და ივანე მესხთან ერთად იღვწოდა აჭარის მოსახლეობის კულტურული პროგრესისათვის. ხელმძღვანელობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აჭარის განყოფილებას; მხარს უჭერდა დემოკრატიული რეფორმების გატარებას, საწარმოო ძალთა განვითარებას კაპიტალისტურ საფუძველზე.
1907 წელს ვოლსკის თავს დაესხნენ და მძიმედ დაჭრეს. მოღვაწეობის გაგრძელება მხოლოდ 1908 წლიდან შეძლო – მუშაობდა თბილისის კერძო გიმნაზიაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. გარდაიცვალა თბილისში; დაკრძალულია ბათუმში, თუმცა მისი საფლავი დაკარგულია. ვოლსკის სახელს ატარებს ქუჩა ბათუმში.
ვოლსკის კრიტიკულ-პუბლიცისტური წერილები, ლექსები და თარგმანები 1878 წლიდან იბეჭდებოდა იმდროინდელ ჟურნალ-გაზეთებში. წერდა „გრ. უმწიფარიძის“ ფსევდონიმით. მისთვის პოეზია „ჩაგრულთა ფარია“ („ჩემო მუზავ!“, 1881). ვოლსკის ეკუთვნის პატრიოტული და ლირიკული ლექსები: „მეგობარს“, „სიზმარი“ (1882), „როს საუკუნოდ დავდუმდე“ (1893), ასევე პოპულარულ რომანსად ქცეული „შენ გეტრფი მარად“ (1891, მუსიკა მელიტონ ბალანჩივაძისა), მოთხრობა „თორნიკეს დარდი“ (1888), ჩეხოვის, ანდერსენის ქართული თარგმანები, ილიას, შიო არაგვისპირელის, ეკატერინე გაბაშვილის რუსული თარგმანები და სხვ.


მამუკა თავაქალაშვილი - Mamuka Tavaqalashvili

მამუკა თავაქალაშვილი (თავაქარაშვილი), XVII საუკუნის ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, მხატვარ-მინიატიურისტი. მდივნად იყო იმერეთის მეფის კარზე.
1634 ტყვედ მოხვდა სამეგრელოში იმ ბრძოლების შედეგად, რომელიც წარმოებდა XVII საუკუნის 30-იან წლების საქართველოში. იმერეთის მეფე გიორგი და კახეთის მეფე თეიმურაზ I ეომებოდნენ როსტომ მეფესა და სამეგრელოს მთავარს. ამის შემდეგ ის ლევან II დადიანის კარზე ეწეოდა ლიტრერატურულ და კალიგრაფიულ მუშაობას.
1647 წელს გადაწერა „შაჰნამეს“ გაგრძელების ე. წ. „უთრუთიანსაამიანის“ ქართული პროზაული ვერსია (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H-921, S-1594); გალექსა „ზააქიანი“, რისთვისაც გამოიყენა „შაჰნამეს“ ქართული პროზაული თარგმანი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1646 წელს გადაწერილი ვეფხისტყაოსანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი H-599), რომელიც 39 მინიატიურითაა შემკული. მინიატიურებს ეტყობა ქართული ხალხური ხელოვნების გავლენა. ვეფხისტყაოსნის ილუსტრაციების გარდა, აქ მოთავსებულია შემკვეთის ლევან დადიანის, პოემის ავტორის რუსთაველისა და საკუთარი სურათიც. პოეტი დახატულია უწვეროდ, ულვაშებში, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას მელნით პოეტისთვის წვერი მიუხატავს. თავაქალაშვილი საკმაოდ დახელოვნებული მხატვარია, მისი კალიგრაფია გამოირჩევა ხაზგასმული დეკორაციულობით. მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ მინიატურისტმა რუსთაველის პოემის ილუსტრაციებში XVII საუკუნის დასავლეთი საქართველო აღბეჭდა.
მამუკა თავაქალაშვილის მიერ შესრულებული შოთა რუსთაველის პორტრეტი ემყარება გარკვეულ ტრადიციას, კერძოდ, „ვეფხისტყაოსანი“ დაწერილი ყოფილა პოეტის ახალგაზრდობის დროს.
ეს ხელნაწერი სამეგრელოს მთავრის კარზე ინახებოდა გარკვეული ხანი, შემდეგ კი სხვადასხვა პირთა საკუთრება გამხდარა. პირველი ცნობა „ვეფხისტყაოსნის“ ამ ხელნაწერის შესახებ ეკუთვნის იონა მეუნარგიას (1881), ხოლო შემდგომში მისი დაწვრილებით აღწერა მოგვცა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ხსენებული ხელნაწერის მფლობელად ნინო კორინთელი გვევლინება. მანამდე კი ეს ხელნაწერი აზნაურ გრიგოლ ანთაძის საკუთრება ყოფილა. ნინო კორინთელმა ხელნაწერი დროებით სარგებლობისთვის დაუთმო „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის დამდგენ კომისიას 1888 წლის გამოცემის მომზადების პერიოდში. 1911 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილის მცდელობით, წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ შეიძინა ეს ხელნაწერი კორინთელისგან.


ზაზა თვარაძე - Zaza Tvaradze

ზაზა თვარაძე დაიბადა 1957 წლის 18 მაისს თბილისში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი.
იყო ჟურნალ „ბალავერის“ მთავარი რედაქტორი და ჟურნალ „არილის“ პროზის განყოფილების რედაქტორი. მწერალთა გაერთიანება „არილის“ და „პენ-ცენტრის“ წევრი. სიცოცხლეშივე გამოსცა ორი პოეტური და ორი პროზაული კრებული.
რომანი „სიტყვები” პირველად დაიბეჭდა 1994 წელს ჟურნალ „ცისკარში”.
2009 წელს ზაზა თვარაძის წინგს მონტებულსუ ანუ ელის არაჩვეულებრივი მოგზაურობა მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „გალა“ (სიკვდილის შემდეგ).


გიორგი თუმანიშვილი (პოეტი) - Giorgi Tumanishvili (poeti)

გიორგი ეგნატეს ძე თუმანიშვილი (დ. 1774 ― გ. 1837), ქართველი პოეტი და მწიგნობარი. 1790-იდან იყო ჯერ ერეკლე II-ის, მერე გიორგი XII-ის მდივან-მწიგნობარი. მოგვიანებით იყო რუსეთის სახელმწიფო სამსახურში, 1820 მიიღო სტატსკი სოვეტნიკის ჩინი. დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული ლიტერატურის ძეგლთა შეკრებისა და გამრავლების საქმეში. მისი დავალებით გადაიწერა მრავალი ქართული ხელნაწერი. თვითონაც კალიგრაფი იყო. თუმანიშვილი ბესიკისა და საიათნოვას პოეტური სკოლის მიმდევარია. იგი არის აგრეთვე "ვეფხისტყაოსნის" ერთ-ერთი ინტერპოლატორი.


დავით თუმანიშვილი - Davit Tumanishvili

დავით ეგნატეს ძე თუმანიშვილი (დ. 1780 ― გ. უცნობია), ქართველი პოეტი და კალიგრაფი. მოღვაწეობდა რუსეთში. 1826 მიიღო ნადვორნი სოვეტნიკის ჩინი. თუმანიშვილის შემოქმედებას აშუღური პოეზიის დაღი აზის. თემატიკურად მისი ლექსები ერთფეროვანია, ძირითადია სატრფიალო მოტივი. თუმანიშვილს დიდი დამსახურება მიუძღვის ქართული ლიტერატურის პოპულარიზაციის საქმეში. მან გადანუსხა და მოკაზმა მრავალი ქართული ხელნაწერი.


ხოსრო თურმანიძე - Bosro Turmanidze

ხოსრო თურმანიძე, XVI-XVII საუკუნეების ქართველი პოეტი. "შაჰნამეს" ქართული ვერსიების - "როსტომიანის" ერთ-ერთი მთარგმნელი. სვიმონ მეფის დავალებით უშუალოდ სპარსულიდან უთარგმნია "ბარზუნამეს" შემცველი ტექსტი. სულ გაულექსაცს 972 სტროფი. მისი თარგმანი ზუსტად მისდევს დედანს, მაგრამ ლექსი სუსტია. თურმანიძემ დაასრულა "როსტომიანის" ქართული პოეტური ციკლი.


ტბელი აბუსერისძე - Tbeli Abuserisdze

ტბელი აბუსერისძე (დ. დაახლოებით 1190 — გ. 1240) — ქართველი მწერალი და ასტრონომი. ხიხათის (აჭარის) ერისთავთერისთავის ივანეს შვილი.
ავტორია რელიგიურ-ისტორიული თხზულებისა „სასწაულნი წმიდისა... გიორგისნი და ანდერძნი... მთქუმელისაჲ“ და ვრცელი ქრონოლოგიურ-ასტრონომიული „ტრაქტატისა ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებელითა“. მასვე უნდა ეკუთვნოდეს „გალობანი სამთა იოანეთა“. რელიგიურ-ისტორიული თხზულება აღწერს აჭარელი გლეხის, ხელობით კალატოზის, ბოლოკჯ-ბასილის სამშენებლო საქმიანობას შუარტყალში. შეიცავს აბუსერისძეთა საგვარეულო მატიანეს, აგრეთვე იმდროინდელი ყოფა-ცხოვრებისა და ზნე-ჩვეულებების მნიშვნელოვან ცნობებს, მდიდარია კონკრეტული ისტორიული ხასიათის მონაცემებითაც. ქრონოლოგიურ-ასტრონომიული ტრაქტატი ვრცელი საკალენდრო ცნობარია, რომელშიც განხიხულია წელთაღრიცხვის სხვადასხვა სისტემის ღირსება-ნაკლოვანებანი და მოცემულია საეკლესიო დღესასწაულთა და მთვარის ამოსვლა-ჩასვლის მზა ცხრილები. კანონიზირებულია ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ.


ნიკოლოზ აგიაშვილი - Nikoloz Agiashvili

ნიკოლოზ (ნიკა) დიმიტრის ძე აგიაშვილი , ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი, საქართველოს სსრ კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1968), დაიბადა 1903 წლის 1 სექტემბერს ვანის რაიონის სოფელ დიხაშხოში (ახლანდელ ვანის მუნიციპალიტეტში). 1924 წელს დაამთავრა ქუთაისის ჰუმანიტარული ტექნიკუმი (ყოფილი კლასიკური გიმნაზია).
სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილებაზე, რომელიც დაამთავრა 1928 წელს.
სხვადასხვა წლებში მუშაობდა ჟურნალ – გაზეთების: "ახალგაზრდა კომუნისტის”, "სტალინელის” ("ახალი ქუთაისი”), "ჩვენი თაობის”, "კომუნისტის” და "დროშის” რედაქციებში. ნიკა აგიაშვილი წლების განმავლობაში მუშაობდა გამომცემლობა "მერანის” თარგმნილი ლიტერატურის რედაქციის გამგედ. აქტიურად მონაწილეობდა ქუთაისის ლიტერატურული გაზეთის "სიტყვა და საქმის” გამოშვებაში (1934 – 1935 წლებში).
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში, ინტენსიურად 1925 წლიდან. ამავე წლიდან იბეჭდება ნიკა აგიაშვილის წერილები და თარგმანები. იგი იყო შესანიშნავი მთარგმნელ–სტილისტი.
ნიკა აგიაშვილი ავტორია მონოგრაფიებისა: "სერვანტესის ცხოვრება”, რომელიც პირველად 1941 წელს დაიბეჭდა (და საერთოდ ხუთჯერ გამოიცა), "ჭაბუკები დარჩნენ მარად”, რომელიც პირველად გამოვიდა 1961 წელს და "ალექსანდრე ნეველი”.
ნიკა აგიაშვილმა თარგმნა ჯეკ ლონდონის, ლევ ტოლსტოის, მაქსიმ გორკის, ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის და სხვათა ნაწარმოებები.
ნიკა აგიაშვილის შემოქმედებაში სინამდვილისადმი დამოუკიდებლობა გადმოცემულია ტრაგიკული ირონიით.
მისი წერილები და მოგონებები ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა შესახებ ფასდაუდებელია.
ნიკა აგიაშვილი გარდაიცვალა 1984 წლის 22 ნოემბერს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნიკა აგიაშვილის შვილი არის კინოსცენარისტი დავით აგიაშვილი.


გივი ალხაზიშვილი - Givi Alxazishvili

გივი ალხაზიშვილი (დ. 26 მაისი, 1944) — ქართველი პოეტი, პროზაიკოსი, ესეისტი, მთარგმნელი.

საშუალო სკოლა დაამთვარა 1961 წელს ქუთაისში. ამავე წლიდან სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც 1969 წელს დაამთავრა. 1963-66 წლებში გაამწესეს რუსეთის ჯარში, ანტისაბჭოური პროპაგანდისათვის. მისი ლექსები იბეჭდებოდა 60-იანი წლებიდან საუნივერსიტეტო გაზეთში, ალმანახ “პირველ სხივში”, “ახკომში” და “ცისკარში”.
პირველი კრებული “ლექსები” გამოსცა გამომცემლობა “მერანმა” 1972 წელს, ნიკა აგიაშვილის დიდი დახმარებით, რადგან წიგნი “მერანის” მაშინდელმა მთავარმა რედაქტორმა გროგოლ ჩიქოვანმა დააპატიმრა თავის კაბინეტში და თვითონ ექვსთვიან შემოქმედებით მივლინებაში წავიდა. ამის მიზეზი მხოლოდ ის იყო, რომ კრებულში არ იყო არცერთი სოციალისტური ლექსი, რასაც გრიგოლ ჩიქოვანი დაჟინებით ითხოვდა. ნიკა აგიაშვილი, მაშინ მთავარ რედაქტორს ცვლიდა დროებით და მან გამოიტანა კაბინეტში ჩაკეტილი წიგნი, მოაწერა ხელი და გაუშვა დასაბეჭდად.

შემოქმედება

გივი ალხაზიშვილს გამოცემული აქვს აგრეთვე შემდეგი პოეტური კრებულები: „მოგონებათა ქალაქი“ (1975), „უცხო ფრინველი“ (1975), „ლექსები პოემა“ (1977), „წარსულის სარკმელი“ (1980), „დიალოგი ფიქრში“ (1981/, „თვალი — სულის სანთელი“ (1982), „ქარის დევნა“ (1983), „შენ ყოველივეს ხედავ, ცაო“ (1985), „სიტყვების მოლოდინი“ (1987), „აღმოცენება“ (1987), „გული ანათებს“ (1989), „ღამეთა ფერფლი“ (1990), „მხოლოდ სიყვარულზე“ (1990), „სინათლე წვეთში“ (1995), „გამოსვლა უდროობიდან“ (1998), „ერთტომეული“ (1998), „გაღწევის სურვილი“ (2005), „ქორონიკონი“ (2006), „ქორონიკონი 2007“ (2008).
1998 წელს წიგნისათვის „გამოსვლა უდროობიდან“ მიენიჭა აკაკი წერეთლის სახელობის პრემია. 1999 წელს ამავე წიგნისთვის გადაეცა სახელმწიფო პრემია.
დაიბეჭდილია გივი ალხაზიშვილის სამი რომანი: ”ამოდის თუ ჩადის მზე?!” (1999), “სოდომიდან სოდომამდე” (1999), “რკინის კარს აქეთ და იქით” (2002).
ჟურნალში “ჩვენი მწერლობა” 2008 წელს დაიბეჭდა შემოკლებული ვერსია ახალი რომანისა “მომავალი წარსული”, რომელიც მალე გამოიცემა ცალკე წიგნად.
2004 წელს გამომცემლობაში “მერანი” დაიბეჭდა გივი ალხაზიშვილის ესეების კრებული “სიტყებში გახიზნული ფიქრი”. გივი ალხაზიშვილი ინტენსიურად თარგმნიდა უცხოურ პოეზიასაც.
1979 წელს ოთარ ნოდიას უშუალო ხელშეწყობით თარგმნა ათანას ფეტის ლექსების კრებული “ღამეული ჩირაღდნები”. მხატვრული თარგმანის კოლეგიაში მომზადდა აგრეთვე კრებული “მარადი დღე” (1984), სადაც დაბეჭდილია ათანას ფეტის, ვლადიმირ სოლოვიოვის, ანდრეი ბელის და ალექსანდრ ბლოკის ლექსების თარგმანები.
2010 წელს გამოიცა გივი ალხაზიშვილის სამი წიგნი: გამომცემლობა „სიესტაში“ დაიბეჭდა მხატვრულ-დოკუმენტური რომანი “მომავალი წარსული”, „ინტელექტმა“ დასტამბა „100 ლექსი“, ხოლო გამომცემლობა „საუნჯემ“ გამოსცა ახალი ლექსების კრებული „ჩაბრუნებული მზერა“, რისთვისაც ავტორს 2011 წელს პოეზიის ნომინაციაში მიენიჭა პრემია „საბა“.

თარგმანები

1999 წელს მსოფლიო პოეზიის ბიბლიოთეკის სერიით "მერანში" გამოიცა ვისლავა შიმბორსკას პოეტური კრებული, რომლის თარგმანი ეკუთვნის მიხელ ქვლივიძეს და გივი ალხაზიშვილს.
მას, სხვადასხვა დროს თარგმნილი და გამოცემული აქვს ტუდორ არგეზის ლექსების კრებული, “მოლდავური პოეზიის ფურცლები” (გენო კალანდიასთან ერთად).
რაინერ მარია რილკეს ქართული თარგმანები დაიბეჭდა კავკასიური სახლის მიერ გამოცემული ხუთტომეულის პირველ და მეორე ტომში, რომელიც გამოსაცემად მოამზადა და საერთო რედაქცია გაუკეთა ნაირა გელაშვილმა (2007) და ასევე ავსტრიული პოეზიის მრავალტომეულში, რომელიც გამოსცა დათო ბარბაქაძემ. ამ გამოცემაში ალხაზიშვილის თარგმნილი შაუკალი დაბეჭდილია პირველ ტომში, ხოლო რილკე მესამე ტომში.
მისი ლექსები თარგმნილია მრავალ ენაზე: ინგლისურად, რუსულად, იტალიურად, უნგრულად, უკრაინულად, ესტონურად, მოლდავურად და ა.შ. რუსულად გამოცემულია გივი ალხაზიშვილის სამი წიგნი _ “გოროდ ვოსპამინანია”/ “მალადაია გვარდია”. 1979/, “დიალოგ ვ რაზდუმიახ”, “მოლოდაოა გვარდია”/1984/, “სოსტაიანიე” გამოსაცემად მოამზადა მხატვრული თარმანის კოლეგიაში და თარგმნა შესანიშნავმა პოეტმა და მთარგმნელმა იული დანიელმა/1988/. 1991 წელს გამოცია მოსკოვში “ ვსიოვიდიაშჩეე ნებო”, რომელიც თარგმნეს ალექსანდრე ერიომენკომ და ტატიანა ბეკმა..
70-იან წლებში მუშაობდა ჟურნალ “ცისკარში” რეცენზენტად, ლიტმუშაკად, კრიტიკის რედაქციის გამგედ. “ცისკარში” მუშაობისას ინტენსიურად თანამშრომლობდა ახალგაზრდა მწერლებთან და არაერთი მათგანის დებიუტი შედგა მისი ხელშეწყობით.
1989 წლიდან იგი გადაიყვანეს გამომცემლობა “მერანის” მთავარ რედაქტორად, სადაც საგამოცემლო საქმიანობისას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა ახალგაზრდა ნიჭიერ მწერლების წიგნების გამოცემას და მათ ლიტერატურულ ასპარეზზე გამოყვანას. 2003-2006 წლებში იყო გამომცემლობა “მერანის” დირექტორი.
90-იანი წლების მიწურულს ოცდამეერთე საუკუნის პირველ წლებამდე იგი კულტურის უნივერსიტეტში უძღვებოდა ლიტერატურული დაოსტატების კურსს.


შალვა ამირეჯიბი - Shalva Amirejibi

შალვა გიორგის ძე ამირეჯიბი (დ. 1887, სოფ. ხურვალეთი, გორის მაზრა ― გ. ივლისი, 1943, პარიზი, დაკრძალულია იქვე, სენტ-უანის სასაფლაოზე), ქართველი პოეტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრი, საქართველოს დამოუკიდებლობის დროს, 1918-1921 წლებში, ეროვნული საბჭოს და დამფუძნებელი კრების წევრი.

დაამთავრა თბილისის სათავადაზნაურო ქართული გიმნაზია. პირველი ლექსებიც სწავლის დროს დაწერა. მოწაფეობაშივე გაიტაცა რევოლუციურმა მოძრაობა, მონაწილეობდა 1905 გამოსვლებში ქუთაისში მიხაკო წერეთელთან ერთად. 1906 წელს უმაღლესი განათლების მისაღებად ევროპაში გაემგზავრა, ვენის უნივერსიტეტში ისმენდა ლექციებს. 1909 წელს ამირეჯიბი სამშობლოში დაბრუნდა და გამოსცა ალმანახი "ჩვენი ერი", მალე დააპატიმრეს.
ლიტერატურული მოღვაწეობა 1910-იან წლებში დაიწყო, იყო ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულების ჟურნალ "კლდის" თანამშრომელი, რომელშიც ნაწარმოებებს ბეჭდავდა "ფარსმან-ფარუხის" ფსევდონიმით. 1915 წლიდან გახდა ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულების გაზეთების "სამშობლოსა" და "საქართველოს" მუდმივი ავტორი. სავარაუდოა, რომ მისი ფსევდონიმები იყო აგრეთვე "ჩორჩანელი", "შ.ა." და "ა.-ი". ამ პერიოდში გამოაქვეყნა მისი ნაწარმოებები: "დიმიტრი ყიფიანის პოლიტიკური კრედი" ("კლდე", 1912 № 14 ), "შოთა რუსთაველი" ("კლდე", 1913 № 16), "ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალების გამო" ("საქართველოს", 1915, № 60), "ვალერიან გუნია" ("საქართველო", 1917, № 92), "ქართველი მენშევიკები" ("საქართველო", 1918, № 8), "ამიერ-კავკასიის სეიმი" ("საქართველო", 1918 № 11), "დამოუკიდებლობა" ("საქართველო, 1918, № 232"), "თბილისის უნივერსიტეტი" ("საქართველო", 1921, № 18) და სხვა.
1916 წელს ამირეჯიბი გაიწვიეს I მსოფლიო ომში. 1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და გახდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მოღვაწე. ს. კედიასა და რ. გაბაშვილთან ერთად იგი წარმოადგენდა ეროვნულ-დემოკრატიული ფრაქციას დამოუკიდებელი საქართველოს პარლამენტში. 1919 წელს ამირეჯიბმა ცოლად შეირთო მსახიობი ვერიკო ანჯაფარიძე, რომელიც დიდხანს იყო მისი გატაცებისა და პოეტური შთაგონების საგანი, უძღვნა მრავალი ლექსი, ზოგიერთი მათგანი შევიდა 1920 წელს გამოსული ლირიკული ლექსების პატარა კრებულში "მინანქრები". ამირეჯიბს ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ სიმბოლისტ მწერლებთა. მეგობრობდა "ცისფერყანწელებთან" — გიორგი ლეონიძესთან, პაოლო იაშვილთან, ტიციან ტაბიძესთან და სხვებთან. მისი ორი ლექსი "მასკარადი" და "ლეკური" შვიდა "ახალი პოეზიის ანთოლოგიაში" (ქუთაისი, 1919). 1922-1924 წლებში ამირეჯიბმა შექმნა მიძღვნები და ეპიგრამები ს. ყანჩელის, შ, დადიანის, პ. ქავთარაძის, გრიგოლ რობაქიძის, გ. ლეონიძის, შ. შარაძის, ი. გრიშაშვილის, კ. ანდრონიკაშვილისა და სხვების მიმართ. ამავე პერიოდს ეკუთვნის არაერთი შესანიშნავი ლირიკული ლექსი: "შემოდგომა", "ქუთათური სერენადა", "ანტიანაკრეონტი", "მშვიდობით, მწვანე კიკეთო", "ქანდაკი", "რევოლუცია", "მუზას" და სხვა. 1922 წელს ვ. აბაშიძის სასცენო მოღვაწეობის 50 წლისთავთან დაკავშირებით გამოსცა პატარა წიგნი — "ვასილ აბაშიძე".
შალვა ამირეჯიბი გვერდში ამოუდგა ქაქუცა ჩოლოყაშვილს და მისი ერთ-ერთი უახლოესი თანამზრახველი გახდა ახალი რეჟიმის წინააღმდეგ. ბრძოლაში. წარუმატებელი 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ, 1925 წელს, იგი უცხოეთში გაიხიზნა. ცხოვრობდა უმეტესწილად საფრანგეთსა და გერმანიაში.
ემიგრაციაში შალვა ამირეჯიბი თავის ლექსებს, პროზაულ ნაწარმოებებსა და პუბლიკაციურ წერილებს აქვეყნებდა ქართულ ემიგრანტულ პრესაში — "სამშობლო", "დამოუკიდებელი საქართველო", "ბედი ქართლისა", "კავკასიონი". 1940 წელს ბერლინში დააარსა საკუთარი ჟურნალი "ახალი დროება". ამირეჯიბის ემიგრანტული პერიოდის ლექსებიდან აღსანიშნავია "მამულს", "კოტე აბხაზის სიკვდილზე", "კოტე ანდრონიკაშვილს", "ელენე აბხაზს", "რუბაიები", "სოფელი", "შლვა შატაშიძეს", "ვერა ფაღავას" და სხვა. მისი მოგონება "ქაქუცა ხევ-გრძელზედ" გვიხატავს ქაქუცა ჩოლოყაშვილის თავდადებული ბრძოლის ერთ-ერთ ეპიზოდს.


ამირხანაშვილი ივანე - Amiranashvili Ivane

ივანე ამირხანაშვილი (დ. 3 მარტი, 1959, გალავანი, მცხეთის რაიონი, საქართველო), ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურისმცოდენე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.
კრიტიკოსი, ლიტერატურისმცოდენე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი ივანე ამირხანაშვილი დაიბადა 1959 წლის 3 მარტს მცხეთის რაიონის სოფელ გალავანში.
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტი;
1983-86 წლებში სწავლობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში; 1991 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე "დავით გურამიშვილის პოეტური აზროვნების თავისებურებანი (სიმბოლო და ალეგორია)".
1983 წლიდან მუშაობს შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში (ლაბორანტი, მეცნიერი თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი). ამჟამად არის ამ ინსტიტუტის რუსთველოლოგიური კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი.
1987-2007 წლებში იყო გაზეთ "ლიტერატურული საქართველოს" კრიტიკის განყოფილების გამგე. მუშაობდა კულტურის ინსტიტუტში (1998-99). თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა (2001-2005) და ამავე უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში (1994-1995). იყო "ახალი ქართული გაზეთის" განყოფილების გამგე (1998). ჟურნალ "ცისკრის" პროზის განყოფილების რედაქტორი (2000-2006). ამჟამად არის ჟურნალ "ჩვენი მწერლობის" პროზის რედაქტორი.
პირველი კრიტიკულ-ლიტერატურული სტატია გამოაქვეყნა 1981 წელს ალმანახ "პირველ სხივში".
ავტორია ოცამდე სამეცნიერო და 500-მდე ლიტერატურული სტატიისა, რომლებიც გამოქვეყნებული აქვს გაზეთებში "ლიტერატურული საქართველო", "ახალი ქართული გაზეთი", "ქომაგი", "ჩვენი მწერლობა" და სხვა, ჟურნალებში "მნათობი", "მაცნე", "ცისკარი", "ომეგა", "საგურამო", "ლიტერატურული პალიტრა", "ლიტერატურა და სხვა", "კრიტიკა", "სჯანი", "ლიტერატურული ძიებანი".
2009 წელს იყო თბილისის საკრებულოს ლიტერატურული კონკურსის – "გალას" ჟიურის წევრი.


ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია - Anastasia Eristavi-Xoshtaria

ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია (დაბ. 3 თებერვალი, 1868 - გარდ. 1 მაისი, 1951) ქართველი, ქალი ნოველისტი.

ის დაიბადა გორელების აარისტოკრატიულ ოჯახში. ის თავიდან თავის მშობლიურ ქალაქში მასწავლებლად მუშაობდა. სადაც მან დაარსა უფასო სკოლა გლეხების ბავშვებისათვის, ხოლო მოგვიანებით ქალთა ორგანიზაცია მანდილოსანი (1913-1914). მსი დებიუტი შედგა 1885 წელს, როდესაც თარგმნა ოსებზე ლეგენდები "ბესო". 1890 წელს ის აკაკი წერეთელის ხელშეწყობით თბილისში გადავიდა, რათა გაეგრძელებინა სამწერლო კარიერა. მის პირველ ნოველებს "მოლიპულ გზაზე (1897)" და "ბედის ტრიალი (1901)" საკმაო წარმატება ხვდათ. ის იყო პირველი ქართველი ქაი მწერალი, რომელმაც ყურადღება გაამახვილა ქალების პრობლემებზე და მისი ნაწარმოებები გათვლილი იყო განათლებულ ფენაზე. ერისთავი-ხოშტარიას ნოველები და მოკლე ისტორიები მისდევს ერთ ხაზს: ისინი აღწერენ ქართველი აზნაური ქალების ცხოვრებას XIX საუკუნის შუა ხანებში, როდესაც ხდებოდა ძველი ფასეულობების ცვლილება და ახალი ეკონომიკურ მორალური წესრიგი ყალიბდებოდა. მისი იეალები იყო თავისუფალი შრომა, გულწრფელი სიყვარული და გამოდიოდა "თიხის ფეხებიანი" გმირების წინააღმდეგ. 1921 წელს საბჭოეთის შემოჭრის შემდეგ, ის წავიდა მწერლობიდან და მხოლოდ საკუთარი ნაწარმოებების "პოლიტიკურად კორექტულ" შესავლებს წერდა.

ის იყო დაქორწინებული დუტუ მეგრელზე (დიმიტრი ხოშტარია), რომელიც ასევე მწერალი და პოეტი იყო.