ცურტაველი იაკობ /იაკობ ხუცესი - Curtaveli Iakob



იაკობ ცურტაველი ავტორია ქართული მწერლობის უძველესი ძეგლისა `წამებაÁ წმიდისა შუშანიკისი დედოფლისაÁ~, რომელიც მოგვითხრობს ქვემო ქართლის პიტიახშის, ვარსქენის (გარდ. 484 წ.) მეუღლის, შუშანიკ დედოფლის მოწამეობრივი ცხოვრებისა და სიკვდილის შესახებ. ბიოგრაფიული ცნობები იაკობის შესახებ ცნობილი არ არის. იაკობის თხზულებიდან ჩანს, რომ იგი იყო სასულიერო წოდების წარმომადგენელი, ხუცესი, ამასთან მომსწრე და თვითმხილველი ნაწარმოებში აღწერილი ამბებისა. იაკობი დაახლოებული პირი – პირადი მოძღვარი ყოფილა შუშანიკ დედოფლისა. `შუშანიკის წამებაში~ რამდენჯერმე ჩნდება იაკობი, რომელიც პირველ პირში მოიხსენიებს საკუთარ თავს. იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებს დაბა ცურტავში მდებარე ვარსქენის სასახლეში მიმდინარე მოვლენებში. იგი ცდილობს, მძიმე ხვედრი შეუმსუბუქოს შუშანიკს და იცავს მის ინტერესეს ვარსქენის წინაშე. ამიტომაც იყო, რომ შუშანიკმა თავისი პირადი მოძღვარი სიკვდილის წინ შეავედრა ეპისკოპოს აფოცს: `შემვედრა მე, კაცი ცოდვილი და გლახაკი ეპისკოპოსსა აფოცს~ - წერს იაკობი.
ცნობილი არ არის იაკობის შემდგომი ბედი. არსებობს მოსაზრება, რომ იგი, უკვე ცურტავის ეპისკოპოსის ხარისხში, ესწრებოდა 506 წლის დვინის საეკლესიო კრებას (ი. აბულაძე და სხვები), რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ ქართველი და სომეხი მღვდელმთავრები.
იაკობ ცურტაველი დიდი მხატვრული ძალის მქონე შემოქმედია. მისი თხრობა ექსპრესიულია, სტილი ლაკონიური, დიალოგები – ცოცხალი და ბუნებრივი. იგი შესანიშნავად ასახავს პერსონაჟთა სულიერ ცხოვრებას, მათ შინაგან ბუნებასა და მეტყველებას, მისი თხრობა აღსავსეა ფსიქოლოგიზმებით.
იაკობის თხზულება დაწერილი უნდა იყოს შუშანიკის გარდაცვალებიდან (475 წ.) ვარსქენის გარდაცვალებამდე (484 წ.) პერიოდში, ანუ 476-483 წწ-ში.
თხზულების ტექსტი ცნობილია ორი ვერსიის _ ვრცელი და მოკლე რედაქციების სახით. `შუშანიკის წამების~ ტექსტის შემცველი უძველესი ხელნაწერი X საუკუნით თარიღდება. `შუშანიკის წამების~ ვრცელი და მოკლე რედაქციები არსებობს სომხურ ენაზეც. ვრცელი სომხური რედაქცია თარგმნილია ვრცელი ქართული რედაქციიდან, მოკლე სომხური რედაქცია კი მიღებულია ვრცელი სომხური რედაქციის გადაკეთების შედგეად.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.