ნათია პაპიძე - Natia Papidze

Miserere Mei Deus - უფალო შემიწყალენ!

კომეტების მოზაიკური ბილიკებით
ათასი სინათლის წელიწადის ფეხით სავალზე,
გაზმტვეროვანი ნისლეულის ზვინ–ბულულებში
მისვენებულან ანგელოზები
და ძველი ფილმის – თანამედროვე რემეიკის
პრემიერას ერთად უმზერენ.

ზანგელა კვამლი –
არა – საკმევლის.
არც – შესაწირის...
...შეწირულების.
წაბლისფერი მუსტანგებისგან
აბდღვირებული პრერიები.–
უსიერ ღამის შამბნარებში
ყუმბარების ნამსხვრევებად გამონასროლი,
ლეოპარდების თვალ–მუგუზალი.
უწყლობისაგან დამსკდარ ხრიოკზე
ბიზონთა ჯოგის ბოღმით ბღავილი . ტურის ყმუილი.
კლდის ხევის თავში ჩასაფრებული
გიენასავით მოწკავწკავე სიკვდილის სული.
გვამთჩასაყრელად გაჭრილი და გამზადებული,
კირით და ცარცით შელესილი კანიონები.

Miserere Mei Deus!

გვამების, რომლებიც გვამად ქცევამდე
თაყვანსა სცემდნენ:
სიბრძნის წიგნს?! – არა!
– ზაბარჟადის მწვანე ქაღალდებს.
ტკბილსურნელებას მათთვის არა _ მირონი,
ნელსაცხებელი,
არამედ, მყრალი შავი სითხე აფრქვევდა.
ზომავდნენ მიწებს –
მავთულხლართებით ავლებდნენ საზღვრებს.
ყიდდნენ – აკრავდნენ განცხადებებს.
„იყიდება ტერიტორია – ნავთობის ჭავლით
და მეტრ/კვადრატი ფართობის ფასი – N ოდენობა ურიკა გვამი“
და ყიდულობდნენ_
კბილთაღრჭენით თუ ზაბარჟადის მწვანე ფურცლებით
თუ სისხლის ფასად თუ ცრემლის ფასად.
Miserere Mei Deus!

და დღეს თუ ბევრი დააგროვა.
ხვალე სხვა მოვა,
არ მთესველი _ მაინც მომკელი.
ასობით ლეშის ასმეთაურზე
აღმატებულად ვერაგ–მომკვლელი
სხვათა და სხვათა.
ვერშემსმენელი ცოცხალთა ხმათა:
„დაზოგეთ თქვენივ შვილების ცრემლი–
თქვენს საფლავებზე დაჰღვარონ რათა“

Miserere Mei Deus!
Gloria Patri et Filii et Spiritus Sancti.

*Miserere Mei Deus - უფალო შემიწყალენ!


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

გ ა მ ო ი გ ო ნ ე თ სათამაშო

(gamoigonet satamasho)


მე ბეკი ვარ, - რებეკა.
დედა ამბობს, რომ თითის სიგრძე ვარ და ენა კი ბევრად დიდი მაქვს...
რა ჩემი ბრალია თუკი დაკვირვება მიყვარს და ყველაფერს ვამჩნევ. სულ მაფრთხილებენ
ტყუილი არ თქვაო და რაღატომ სწყინთ როცა სიმართლეს ვამბობ?!
მაგალითად, იმ დღეს, ექიმი ბრონსონი გამინაწყენდა, რას მერჩოდა ვერ მივხვდი! სულ ცოტა ვისკი დალია-მეთქი...
მერე რომ სკამზე ჩაეძინა და მთელი ღამე თავისუფლად დავსეირნობდით მე და ჩემი მეგობრები დერეფანში, ეგ ხომ არ მითქვამს?!
აქ ზოგი ჩივის, ზოგი მოსთქვამს , ზოგი სიცილ-სიცილით დადის, ზოგი - კედელ-კედელ, ხანდახან, პერანგი გვაცვია მკერდთან გადაჯვარედინებული ხელებით და ვირწევით სკამზე.
მე ბეკი ვარ,-რებეკა. დიდზე დიდი ხნის წინათ დავიბადე, მაგრამ ბავშვი ვარ ჯერ, მწყინს როცა მოხუცს მეძახიან!
ახლა ვთამაშობ, მამას რომ დედოფალა უნდა ეყიდა - სწორედ იმით...
იმაზე ბევრად ლამაზია, რაც მაღაზიის მაღალ თაროზე იდო. გრძელი ჰარი მაბრაზებს,
სულაც არ არის საყვარელი და საერთოდ არ გამოვაჩენდი შენს ადგილასო!
კი ვბრაზობ ჰარიზე, მაგრამ ეგ ხედავს მაინც. აბა, ექთანი მარტინა შემოვა და სწორედ იქ მოუნდება ჩამოჯდომა, სადაც ჩემი დედოფალა დავაძინე, ვინ მოსთვლის რამდენჯერ გადავარჩინე. გაგიმხელთ და არ მიყვარს მარტინა, არავის უყვარს! სულ იმის ცდაშია ერთ ადგილას მიგვაჯაჭვოს, მე კიდევ ვერ ვჩერდები მშვიდად.
დედამაც იცის და მოუსვენარი ხარო, სულ ამას მსაყვედურბს. ჭკვიანად ვზივარ და... ხომ არაფერი გჭირსო, ექიმებს ეძახიან... ვერაფერი გამიგია და ვერაფერს ვხვდები...
ამ ბოლო დროს, სულ მარტო მინდა ყოფნა. ვინ დაგაცდის ! მომკიდებენ ხელს და
მიმგვრიან ვიღაც წვერიან, სათვალეებიან მოხუცს, მგონი, პროფესორი ჰქვია. ყოველთვის
ერთსა და იმავე შეკითხვას მისვამს.
აღარ ვბრაზობ, მოხუცია და უჭირს დამახსოვრება.
სახელი - ბეკი, რებეკა.
გვარი - პატარა ვარ ჯერ, ვერ ვიმახსოვრებ.
ასაკს მკითხავს. - ვუპასუხებ. - უკვირს სულ.
ბოლოს, მოხუცი კაცი - სახელად პროფესორი, მხრებს იჩეჩავს და ამბობს საუბრის დასრულების
მომასწავებელ, ჩემს უსაყვარლეს სიტყვას - “შედეგი არ არის“ ან “უიმედოა” და ბედნიერი ვდგები სკამიდან, რომელზე ჯდომის დროსაც, ჩემდაგასაკვირად, ფეხებს იატაკს ვაწვდენ, ვემშვიდობები მოხუცს შეძახილით “შედეგი არ არის!”.
დიდი ხნის აკრძალვის შემდეგ დედა რომ ეზოში მიშვებს პირველად, მაშინაც ზუსტად ასე მიხარია ...
ერთადერთი, ვინც ამ მოწყენილ წუთებს მიმსუბუქებს – ჩემი დედოფალაა! თეთრი ადამიანები სულ ერთსა და იმავეს მეუბნებიან, არ გვინახავს ეგ შენი დედოფალა, რომელიც მამას უნდა ეყიდა! არ გვინახავს და არც არსებობსო!
მე რომ ვმალავ – იმიტომაც არ გინახავთ! აი, ეგრე!
თორემ, აბა, გრძელ ჰარის ჰკითხეთ!
მოკლედ, ჩემს თოჯინაზე მეტს აღარ ვილაპარაკებ. ჩემია და მორჩა! ვერავინ წამართმევს მის არსებობას!და თუ მასზე აღარ ვილაპარაკებთ, მაშ აღარც არაფერი მქონია სათქმელი.
თან, ჩემი მეგობარი უნდა მოვიდეს, გრძელი ჰარი, ასტრონავტი, იცით რამდენი კომეტა უნახავს?!ერთი ცალი 437 წლის წინათ დაუჭერია და ძლივს გაუხედნავს. ისე მიყვება ხოლმე ამ ამბებს, მის მოსმენას არაფერი სჯობს. დღეს ერთ პლანეტაზე უნდა მიამბოს, სადაც, თურმე, თეთრი ადამიანები არ არსებობენ და აბებს არავის ასმევენ.
დედაც ასე მიამბობს ხოლმე ზღაპრებს.
მარტინას ნაბიჯებს ვცნობ... მარტინაც თეთრი ადამიანია...
ახლა, ალბათ, საათის დიდი ისარი 12-თანაა, პატარა – 9 – სთან.
რებეკამ ჯადოსნური ფხვნილი უნდა დალიოს. როგორც თვითონ მარტინა ეძახის - მოსაჭკვიანებელი საშუალება.
მე მაინც მეყოლება დედოფალა... ყოველთვის ვიქნები ასეთი ერთი თითის ხელა.
მე “პატარა” გავიზარდე და სულაც არ მანაღვლებს და არ ვფიქრობ იმაზე, ვინ არის
ის ჭაღარა, წყლიანი თვალებით მომზირალი ქალი ფანჯრის მინიდან.
* * *
მე ბეკი ვარ,- რებეკა!
გპირდებით, არავის ვეტყვი ჩემმა მონათხრობმა ასე რომ დაგაბნიათ.
ახლა, თავად განსაჯეთ, მართლა მაქვს თუ არა გრძელი ენა!
“შედეგი არ არის”, “უიმედოა”!!! - გემშვიდობებით და არ მოიწყინოთ!
გ ა მ ო ი გ ო ნ ე თ სათამაშო!


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ჩავუყევი საფეხურებს....

(chavuyevi safexurebs)


კიბის თავზევე ვიცი რაც დამხვდება ქვევით...

ზედა საფეხური:

ჭუჭყიან საფენზე მუხლმორთხმით ჩამჯდარი ახალგაზრდა, შავი პირისახის დედა, ჩვილი ბავშვით ხელში –
შევეკითხები...
დამტვრეული ქართულით მიპასუხებს: რომ არ სცხვენია, სულაც, აქ ჯდომა, მოდგმით მოსდევს გენში
ხურდის გამოთხოვა და მეხვეწება – ზედმეტად ნუ მოვაცდენ, ნუ ჩამოვეფარები გამვლელებს.
ის ახლა „სამსახურშია“...

უფრო ქვევით:

თმააბურძგნული, კედელსმიყრდნობით მჯდომარე – თვლემს–
შევეკითხები...
სუნთქვაგამოზოგილი სიტყვებით მიპასუხებს: რომ თუ არაყის ფულს მივცემ, ყველა შეკითვაზე მიპასუხებს...

უფრო ქვევით:

მოხუცი ბებო, სანდომინი სახით, რომელიც არ უჩანს... სამხედროფარაჯიანი ახლაგაზრდა
მამაკაცის შავ–თეთრი სურათით ხელში...
შევეკითხები ...
ვერ მიპასუხებს... აეცრემლება.

ქვედა საფეხური:

უსინათლო...ფანდურით ხელში – ქართულ ხალხურებს მღერის.
ვცნობ: 9 აპრილის ღამით მღეროდა იქ შეკრებილი ქართველებისთვის – ტრიბუნიდან.
რა უნდა ვკითხო??? მე მრცხვენია... ხმა აქვს დაღლილი, ნაპროტესტარი.

მიწისქვეშაში შავტუხა და შავთვალა ცელქი ბავშვი დარბის... მკლავებზე ეკიდება გამვლელებს და
უფრო მოითხოვს, ვიდრე ითხოვს...
შევეკითხები...რუსულ–ქართულად მიპასუხებს:
–Мать сказала что я уже დიდი გოგო ვარ...!Надо зарабатывать!– თან ჯიბეზე მექაჩება.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – –
ზოგისთვის ცხოვრების წესია, ზოგისთვის არსებობის ერთდერთი საშუალება, ზოგიერთისთვის
თითქოს პროტესტის ფორმაცაა გამვლელთა თვალის ასახელად, ზოგისთვის კი სულ ერთია ყველაფერი
ზემოთ ჩამოთვლილი – მაგრამ მათ ყველას ერთი აქვთ საერთო:
გაწვდილი ხელი!

_ – _ – _ – _ – _ – _ – _ – _ – _

მიწისქვეშას ზევით დიდი მოედანია – უზარმაზარი მონუმენტით წმინდა გიორგის.


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ჩაიდენს უ კ ა ნ ა ს კ ნ ე ლ ს...

(caidens ukanasknels)


გასაკვირი იყო მისი სიმშვიდე და ცივი სისხლის მდინარება ...
ფორიაქი სულის - უკან მოტოვებული წლების მირაჟად იქცა.
თუმც, არასოდეს, არასოდეს შეუწუხებია შუბლზე _ ძარღვთა სიმრავლეს.
კიდეც იმრუშა, კიდეც იქურდა, მოჰკლა კიდეც (ფიქრით მაინც)...
დედა თავშესაფრის ძიებაში აქცია _ თავშესაფრის მათხოვრად!
მამა ისე წავიდა _ ისე წავიდა, რომ მის სულთან მოსვლა ვერ შესძლო... ან_ არ მოუშვა!
ძმაც ჰყავდა და დაც!... ჰყავდა და არც ჰყავდა.
იკადრა _ იცრუა! დასჭირდა _ იგუა ავი ზნე!
ასეთია და მორჩა!
ვერ შეიყვარა! ვერ უერთგულა! ვერ გაუგო! ვერ დააფასა!
დასცინა! დაჩაგრა! იხილა თვალები: ქვევიდან _ზემოთ...
დახედა მზერით :ზევიდან _ ქვემოთ....
სულაც რომ არავინ მოსულიყო _ არად აგდებდა!
გათვალა _ მოიგო...
მოიგო _ თაყვანი სცა არსებას თვისას, კიდევ ერთხელ და მერამდენედ!
მოდით, ასე ვთქვათ : გაიმარტივა არსებობა, თუმც, არასოდეს, არასოდეს შეუწუხებია
შუბლზე _სიმრავლეს ძარღვთა!
_ _ _
მირაჟები უბრუნდებიან _ გაბლანტებული და კლაკნილი სივრცის მსგავსად.
მარტოლანდი, მარტოკაცი, მარტოსხეული _ უსულო არსება...
ხედი _ცარიელი ჭურჭლიდან...
ჰო, კიდეც იმრუშა, კიდეც იქურდა და კიდეც მოკლა (ფიქრით მაინც)
დიაფრაგმიდან_ გულამდის... გულიდან _ ხვეულებამდე ტვინის.
სულ წვრილი ძაფი _ შუბლზე გამდინარი და...
დაჩრდილულ, დაბურულ სამშვინველს თეთრ ლაქებად დააჩნდა სინდისი...
და მაინც, გასაკვირი იყო მისი სიმშვიდე და ცივი სისხლი, კოლტებით აისბერგის.
ექო ცარიელი ჭურჭლიდან:
„_ შენ!...
ჰო, შენ! დაიღალე!
მრუშო!
მკვლელო!
ქურდო!
შეუძლებელია არ გქონდეს, ერთი ან რამოდენიმე ამაღლებული მიზანი...! იბრძვი და არც კი იცი _ რისთვის! ...
სხეულზე გამოგჟონა სიმახინჯემ...
მარტოლანდი, მარტოკაცი, მარტოსხეული...
უსულო არსება ...
უყველაფრო _ არაფერი...
არავინ...
უწინაპრო...
უმომავლო...
ან რას წაიღებ, ან რას ტოვებ?! ან რა ხარ?! არც ყოფილხარ და ვეღარც იქნები, ოდესმე!

მძულხარ...!

კიდევ მეტად _ მებრალები!
დედის წინ მიხურული ყოველი კარის ხმაურში ისმინები!
მამის უკანასკნელ ამოსუნთქვაში იგრძნობი!
შენგან დაჩაგრულთა მიწასმიახლოვებულ თვალებში იკითხები!
საბადებლის სიმრავლესთან ერთად დაითვლები და … მიეთვლები!
ვერ სუნთქავ!
ვერ სუნთქავ!
არ გყოფნის ჟანგბადი!
შესაბრალისო... მარტოლანდო! მარტოკაცო! მარტოსხეულო! ... “
_ _ _
ჩაიდენს უკანასკნელს...
გადaხსნილი ვენებიდან შეისუნთქა ჰაერი.


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

Cabo Verde ანუ სიტყვა თქმული "იან"–ისა დასაბამიდან - ვიდრე დღემდე!

(Cabo Verde anu sityva tqmuli "ian"-isa dasabamidan - vidre dgemde)


ჰო, მოვედი.... მოვედი ქვიშისფერის დაღლილი ბედუინი...

დავჯექი მიწაზე, შენს წინ... ავანთე თვალები... გამოვრთე ჩემში „იან“-ი _ ჩავრთე „ადამიანი“ და გისმენ.

გისმენ, თუ როგორ გიღალატე, როცა უფალს სიტყვა ვუთხარ შენზე: „მან მაიძულა–მეთქი გამესინჯა აკრძალული“.

გისმენ... მახსოვს – მაშინ სიმართლე ვთქვი სწორედ... მახსოვს და ვიღიმი...

გისმენ, თუ როგორ გძულდა წითელი, ბლანტი სითხე, რომელსაც მთვარის პირამიდის ძირას ისვამდი ან
ტეოტიუაკანის მზის პირამიდასთან აგდიოდა ამრევი გულის – სუნი, იმავე საცხის, საძულველი შენთვის და უძლებდი,
უძლებდი იმისთვის, რომ შემეგრძენი ყველა შეგრძნებით.
გისმენ და მახსოვს – თვალებით მეტად იშრომე მაშინ! მახსოვს და ვიღიმი...

გისმენ, თუ როგორ შემიყვარე დადუმებულ ქვათა მხარეში და რა ცივი იყო შესაგრძნობად გველის სხეული
კერტებთან მკერდის. გისმენ, ბოლო წუთამდე როგორ გართობდა ნაკბილართაგან გადმოსული სისხლი – სისხლმარჩხი დელტა,
ამოსუნთქვის პროპორციული სისავსე ნაკადის ან ჩასუნთქვისას უკან, სხეულში შეწოვა მისი.
გისმენ და მახსოვს, შენს სიდიდეში მარტოობის გეშინოდა შენ მხოლოდ მაშინ... მახსოვს და ვიღიმი.

გისმენ, თუ როგორ დაიბადე ნიჟარებიდან და მოიყოლე ზღვის ხმაური – იმისათვის რომ მემზირა მე
და მომესმინა მე, დავმტკბარიყავ მე შენით!
გისმენ და მახსოვს, რომ მე გშვი სწორედ, მე დაგხატე და მე ვიღიმი...


გისმენ, თუ როგორ გტკიოდა ბარიკადებზე ხელი სიმძიმით დროშის. როგორ ვერ შესძელი მიტოვება
იქ ჩემი და როგორ მეძებდი ათას,მილიონ დასახიჩრებულ მძორში.

გისმენ და მახსოვს, არანაკლები თავგამოდებით შესთხოვდი დელაკრუას – შენ ყოფილიყავ
ერთადერთი ქალი ტილოზე! მახსოვს და ვიღიმი...


ვიღიმი... გიღიმი.

ჰო, მოვედი.... მოვედი ქვიშისფერის დაღლილი ბედუინი...
ჩავჯექი მიწაზე, შენს წინ – ჩემს სიმწვანესთან მოვედი, ჩემს კონცხთან – დაღლილი ხომალდი.

ხო, შენ ხარ ის ერთი – ვისი სიტყვის ნებასაც დავყევ, ვისი თვალების შრომაც შევიგრძენ, ვისი მარტოობაც ავიტკივე,
ვისი დაბადებაც ვიზეიმე ხელოვნებაში – ხელოვნებით, ვისი თავდადებაც მაძლევდა ძალას და ვებრძოდი ქვიშისფერის სამუმებს!

უკვდავებაში თვითნასწავლი ქალღმერთი ხარ და Cabo Verde_მწვანე კონცხი!!!


მირკანის 8
2011 შენი სისავსით მწიფე წელი.


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

მზეს განდგომილი მეზამთრე

(mzes gandgomili mezamtre)


„რა საბრალოა დათვი, რომელსაც სძინავს და ზამთარი არ უნახავს!“
/ნატალია ხეცურიანი/



ცა დაეშვა მიწაზე და თავისი ფეხით შემოიარა – წვიმებად.
სოფლის საკვამურებმა ერთდროულად შეუთვალეს მოკითხვა ჭვარტლის ბარათებით.
ელვა–ქუხილით უსკდებოდა მუქი კანი ქარისგან გალახულს და ღრუბლებში ნაწილ–ნაწილ
შეფუთულს მიეზიდებოდნენ ჰაერნაკადები:
_ „დაბრუნდი,ცაო... შინ დაბრუნდი! „_
ხეებმა ფოთლებით გამოკვებეს მიწა.
ხავსებმა საცეცები ჩასჭიდეს ერთმანეთს, წრე შეკრეს და დააგუბეს წყალი.
სოფელმა მდინარის პირიდან – უკან, მთის კალთისკენ დაიხია. მოსიარულე ფეხები აიკეცა.
ხელები მჭიდროდ შემოიკრა სხეულზე.
მუცელი შეისუნთქა.
დაპატარავდა.
თავი ჩარგო მხრებში.
ორღობეში დაცხოვრდა.
მხოლოდ თვალებიღა მოუჩანს სარკმელების გამომბჟუტავ სინათლეებად.

* * *
მთელი მზესავსე ამინდები ზამთრის შიშში გაატარა.
ვერაფერში ნახა ლხენა.
„მოვაო, უბედური, დამაზრობს,დამსუსხავს.
დროს უნდა ვუსმინო .
ჰაერს ვუმზირო _ ყოველ დღე ვუსინჯო გამჭირვალობა.
ჩავინიშნო.
მოვინიშნო.
დღეს როგორ იყო, ხვალ როგორ იქნება! „
მთელი მზესავსე ამინდები _ ზამთრის სიძულვილში გაატარა და...
მზე გამოეპარა.

* * *
შინდაბრუნებულ ცას ფეხდაფეხ მოჰყვა ზამთარი.
თეთრი მალამო დაედო მიწას.
გაფითრდა სოფელი_სახეშეღებილ გეიშას ემსგავსა.
მთვარისეულ – რამპის შუქზე – ტურები აწყობენ მიუზიკლ–წარმოდგენებს.
იყუჩა სოფელმა.
ისწავლა ფიქრი და ორღობეში დატოვებული, გაიშვიათებული კვალით დაუნაოჭდა შუბლი.

* * *
უზის სარკმელს.
გაბუნდოვნებული ხილვადობით გასცქერს დაორთქლილი მინიდან – სამყაროს, რომელიც
ზამთარმა დაბეგრა ბგერებით, ადამიანებით.

ფიქრობს, რომ ...
სძინავს.
სუნთქავს შეუმჩნევლად.
ფიქრობს, რომ ვეღარც ფიქრობს, საერთოდ!
ყოფა სძულს ასეთი.
ოთახის უჟანგბადო ჰაერით დაუსივდა ფილტვები და ასე – ვიდრე, მზის სახლობამდე!
მას არ უნახავს ჩრდილოეთის ციალი ბუნიობისას _ Aurora Borealis.
და
მზე გამოეპარა.


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ქვას ამოფარებული კაცი

(qvas amofarebuli kaci)


მხოლოდ თვალები უჩანს– წვრილი, უხამსი... ქვას ამოფარებული, წელში მოხრილი დგას და აკვირდება...
რა გამოეპარება მის მზერას ან მის სმენას?! როგორი მონდომებით ცდილობს ადამიანების
არც ერთი სიტყვა და არ ცერთი ქმედება არ გამორჩეს –
მერე გზაზე დაეშვება და უკლებლივ ყველა შემხვედრს სრულიად საიდუმლოდ მოახსენებს , რომ:
„მექუდემ უშნო ქუდი შეკერა!“!
„ხაბაზს თონეში დღეს სამი პური ჩაუვარდა და დაეწვა!“
„მეტივემ ხარჭას არცთუ მთლად ძვირფასი საჩუქარი მიართვა და ძვირფას საჩუქრად გაასაღა!“
„ბაზარში ბოშამ ხილის დახლიდან ვაშლები აწაპნა!“
„ შეყვარებულმა მოსწავლემ სატრფოს ფანჯარაში წერილი შეაგდო...“
მერე სხვა ქვასთან გადაინაცვლებს – იქ ჩასაფრდება წელში მოხრილი, წვრილ,
უხამს თვალებს მიმოაცეცებს და „საქმიანობას“ შეუდგება... ქვებს რა გამოლევს
ამ ქვეყნად და არც კაცთა საიდუმლოებები შემოაკლდება...
სულ ძიებაშია, სულ პოულობს და სხვებსაც ანდობს – მან უნდა თქვას, რომ მის სიცოცხლეს
აქვს აზრი – ძალიან მოსწონს ეს ყველაფერი. გაფაციცებით მოპოვებულ ამ ცხელ–ცხელ
ამბებს რა გულისყურით ისმენენ სხვებიც?! მოკლედ, საჭირო კაცია!!!
რა სიხარულით დაეშვება ხოლმე თავდაღმართზე ხელების ქნევით,
ერთი სული აქვს ვინმე შეხვდეს და ის გაანდოს, რაც მან ქვის უკან ჩასაფრებულმა
ეს–ეს არის რომ აღმოაჩინა!
სიხარულისგან კბილების ღრჭიალით, წვრილ–თვალებ–აციმციმებული
ჩაირბენს ხოლმე ქვაღორღიან გზას...
თანაც რამხელა რიდი აქვთ ?! მისალმებასაც ძლივს უბედავენ – მათი ყველა ცოდვა იცის და არც უკვირს,
რომ რცხვენიათ მისი.
და ცხოვრობს ასე – ქვიდან ქვამდე, სხვათა ცოდვების დაუცხრომელი მოდარაჯე...

* * *
ბოლო დროს ცოტა ძვლები სტკივა – მოხრილი დადის. რა ქნას?!
მისმა პროფესიამ იცის ეს დაავადება – უკლებლივ ყველა ქვას ამოფარებულ კაცს
უჭირს მხრებში გამართვა. მხედველობითაც ვერ დაიკვეხნის, სმენაც შესუსტდა – ალბათ დროა
დამსახურებულ პენსიაზეც იფიქროს.
გზაზე ეშვება სევდიანი... მიდის და ფიქრობს – რამდენი იშრომა,
რამდენ დაფარულს ახადა ფარდა. რამდენის საიდუმლო დაიტია და
რამდენიც დაიტია –იმდენივე გასცა. დიდი ღვაწლი აქვს გაწეული.
წელში მოხრილი მხოლოდ ხმელეთს ხედავს – ახლა დროა ზეცაზეც იფიქროს!
მაგრამ არ შეუძლია, იმდენად სტკივა ძვლები, რომ თავს მაღლა ვერ სწევს.
გზას აგრძელებს...
უეცრად გუბეს გადააწყდა – გუბეში ცა სჩანს!
უახლოვდება, იხედება წყალში და ხედავს: მოხუცი, ნაოჭებით დაღარული,
წვრილ–თვალებ–ციმციმ–ჩამქრალი, კუზიანი კაცი იხედება გუბეში...
მხოლოდ მისი ანარეკლი ჩანს – სხვა არვინ არის.
* * *
დიდ საქარავნო გზაზე, ზეცა–ქალაქისგან საკმაოდ მოშორებით, მიწაჭამიათა
ქალაქისკენ გადასახვევთან ერთი უცნაური ლოდია – კუზიანი კაცის ფორმა აქვს,
ნაწვიმარზე მის ძირას გუბურა ჩნდება.
გუბურაში ზეცა ჩანს და მხოლოდ ეს ლოდი...
მექარავნეები რაღაც აუხსნელი ძალით არასდროს ჩერდებიან ამ ქვასთან...


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ცოტად თუ ბევრად ნამდვილი ამბავი

(cotad tu bevrad namdvili ambavi)


ხვატი იდგა დიდი.
მტვერი გზაზე.
ხმაური.
საბურავების ღრჭიალი.
დატრიალდა სივრცე.
ავარდა ბოლი.

X X X
_ შემიშვი რაა, ძია. მომათქმევინე სული მაგ ბაღის სიმწვანეში, ამომასუნთქე. _ დიდ კარიბჭესთან მდგარ დარაჯს არ შორდებოდა პატარა.
_ ვერ შეგიშვებ! არ შეიძლება! არ გეკუთვნის ჯერ.
_ წყალს მაინც დავლევ. სუულ–სულ ცოტა ხნით...
_ არა–მეთქი! ვერა... არ შეიძლება!
_ იმათ რომ უშვებ?!
_ იმათ მოუწიათ დრომ და რიგმა.
ჭიშკარს ქალი მოადგა.
_ შემოუშვი, სამი საათით მხოლოდ, მერე მე თვითონ გამოვაცილებ კარში.
კაცმა შუბლი შეკრა და თავის აქნევით მისცა დასტური.
_ მხოლოდ სამი საათით _ სიტყვა დაადევნა მიმავალთ.

X X X
_ ბებო?! ბეე ... ბებო! რამდენი ხანია არ მინახიხარ! აქ როგორ? საიდან?
_ შენ საიდან და როგორ, შვილო, თორემ ჩემი ადგილი აქ არის.

„ არასდროს ჰქონია ბებოს ასეთი თბილი ხელები.
ასეთი მსუბუქი ნაბიჯი.
ბალახიც არ ითელება მის ფეხქვეშ“...
ბავშვი კი მძიმედ მიქელავდა ღიღილოებს მდელოზე.

_ ცოდვები გახლავს, შვილო და მიტომ ემძიმები აქაურ მიწას.
უკვირდა პატარას.
სიგრილეს სუნთქავდა გახშირებით.
წუთით შეჩერებული, ფეხაჩქარებით ისევ ეწეოდა ქალს და მასთან ერთად მიაბიჯებდა.
ხის მაგიდებს მიადგნენ.
ქალმა ჩამოისვენა.
ბავშვი დუმდა ერთხანს. აკვირდებოდა.
_ ბე, აქ რატომ გაუშლიათ ამხელა სუფრა? იმ მეორე მაგიდასთან კიდევ – ხალხი ბევრია, საკვები კი _ არ აქვთ.
_ აქ მათი ადგილია, ვისაც ყოველთვის მოუკითხავენ, ან ვისაც მადლი ბევრი აქვს დატოვებული ქვაზე. იმ მეორეს, კი, ისინი უსხედან ვისაც პატრონი და მომკითხველი არ ჰყავს.
_ ბებო, ჩვენც რომ არაფერს გიგზავნით? მაინც სავსე სუფრასთან გაქვს ადგილი?
_ მე სულ ნუ გამომიგზავნით,დია, ბებო გენაცვალოს! მადლი მიბრუნდება აქ მე, ჩემი ნაქნარი მადლი.
_ ბე, გახსოვს სიცხე რომ იყო, დიდი. შენ რომ ბრაზობდი: „გოუშვებენ ამ რაკეტებს ცაში, მაღლა ღმერთი არ მოასვენეს და ქვევით კიდევ ხალხი, მაგიტომაც დაიჭირა ასეთმა სიცხეებმა და ვიხრუკებით ყველაო!’’_ გახსოვს,ბები? მერე... მერე დედამ რომ გითხრა: „ შენ ხომ გწამს და გეშინია ღმერთის?! შენ რაღატომ გცხელა?! მხოლოდ ჩვენ შეგვიკრას სუნთქვაო!’’ _აკისკისდა პატარა, _ მაშინ შენ რა უპასუხე, გახსოვს? მე _ კი: „ დია, ჯინჭველები რომ შეგესევა, იმას დოუწყებ ყურებას რომელმა გიკბინა თუ მეისოფ ერთიანად ხელს და ყველას ჩამოყრი ძირში?! მასე შობა ღმერთიც–ო“ _ გახსოვს,ბები?
_ მახსოვს, დია, მახსოვს... _ სევდიანი ჩაფიქრებით გაეპასუხა.
_ მოიწყინე, ბებო? რაზე ფიქრობ...? რა გაგახსენდა...? ბე, ძიას ამბავი მითხარი. როგორ იყო...? როგორ არის?
_ შენი ძია – ჩემი ნაბოლარაა, მეოთხე შვილი. ავად შეიქნა სულ პატარა. ქუთრუშათ თუ ქოვლერათი, ვერც მითხრეს მაშინ ექიმებმა.
ვერც შველოდნენ.
ვილოცე ბევრი.
გამოვულოცე _
კალა გავადნე – წყალში ვასხამდი მდუღარეს.
იმედი ცოტა იყო გადარჩენის.
წავედი მერე და ბაბუას ჩუმად მოვნათლე ჩვენი სოფლის საყდარში. უფროსების მონათვლა ვერ მოვასწარი.
ბაბუას სიზმარი ენახა იმ ღამით: ვითომ, ოთხი ეკლესია მდგარა:
პირველი _ დიდი ყველაზე,
მეორე _ უფრო პატარა,
მესამე _ მომრცო მეტად,
მეოთხე _ სულ ციცქნა.
ის სამი ჩაბნელებული და მდუმარე იყო.
სულ პატარა კი _ გაჩახჩახებული სანთლებით, გალობა და კეთილსურნელება იღვრებოდა.
გაიღვიძა ბაბუამ და თქვა სიზმარგამოყოლილმა: „_ გადაგვირჩა და დაგვირჩინა ღმერთმა, მგონი, ჩვენი მეოთხე და ნაბოლარაო.“
ეგრე იყო იმ ღამით.
გაანათლა შენი ძია უფალმა.
ერთად ვართ ახლაც.

დადუმდნენ ერთხანს.

_ ის პატარა ბიჭი, ბებო? ხურდებს აჩხრიალებს?
_ ჰო, შვილო, იმას ეგრე მოუკითხავენ, გლახაკებს და მათხოვრებს აძლევენ ამის სახელზე მისიანები.

ბილიკს აუყვნენ.

_ ბებო, ის ქალი რას აკეთებს?
_ რას და... ცდილობს ყველი ამოიყვანოს... ეწვალება. ამოიყვანს ერთ წველას და ... ყველი ისევ წათხად ექცევა. კიდევ ამოიყვანს _ ისევ წათხად გადაექცევა. ასე უნდა იყოს!
_ კი, მაგრამ... ეგრე რატომ, ბე?
_ წათხი სთხოვა მეზობელმა დამშეული შვილებისთვის. ამან არ მისცა,დაუმალა, წავიდა მერე და ღორებს აჭამა.
_ გამოისყიდის?
_ ოდესმე... ამ ტანჯვით და სხვათა ლოცვით.

_ ის კაცები და ქალები, ბები? ისინი რატომ ჩაუყენებიათ გუბურაში?
_ სიშიშვლის დამალვას ცდილობენ, შვილო. უწესო ცხოვრებისთვის ისჯებიან. ხელებით იფარავენ სხეულის ნაწილებს. სამოსი გამჭირვალი ხდება _ წყალი მიმოიქცევა და დაფარულს აჩენს. ასე უნდა იყოს!
_ გამოისყიდიან?
_ ოდესმე... ამ წვალებით და სხვათა ლოცვით.

წყალზე მორი იყო გადებული ხიდად.
სველი იყო მორი.
გადიოდა ზედ კაცი. შუამდე მიღწეულს ფეხი უცურდებოდა ან მორი იწყებდა ბრუნვას და ვარდებოდა წყალში .
_ ეს ანგარებისთვის ისჯება. სამშვიდობოს გასაღწევად და ხიფათში ჩაცვენილებს – ფულის და სიმდიდრის ხათრით აშველებდა ხელს,მხოლოდ. ესეც ასე უნდა იყოს!
_ გამოისყიდის?
_ ოდესმე ... ამ წვალებით და მართალთა ლოცვით.

მაღალ სვეტზე კაცს შემოეხვია კიდურები, ქვემოთ–ქვემოთ ცდილობდა ჩამოცოცებას . რაც უფრო ჩამოდიოდა _ იმატება სიმაღლე სვეტის. იხვეწებოდა ხმა გაეცათ მისთვის.არავინ ეპასუხებოდა.
_ ეს კაცი ვინაა, ბებო?
_ ეს ამაყი, ამპარტავანი კაცია,დია. არავის კადრულობდა. ზევიდან უყურებდა ყველას. ასე იწვალებს ესეც!
_ გამოისყიდის?
_ ჰო, ოდესღაც... ამ ტანჯვით და მართალთა ლოცვით.

_ იქ ვინ წევს? ვინ არიან ის ქალები და კაცები?
_ ისინი სვამენ და ჭამენ მუდმივად, მაგრამ გემოს ვერ უგებენ. სტომაქში ჩასულ სასმელ–საჭმელს უჩინარი დემონები ამოუხაპავენ ისევ, ვერ ნაყრდებიან და ვერ რწყულდებიან. ღრეობისთვის ისჯებიან. ღვინის და თრობის სიყვარულისთვის.
_ გამოისყიდიან?
_ ოდესმე... ამ წვალებით და სხვათა ლოცვით.

ძუნწი იჯდა მოლზე. ხოხავდა _ აგროვებდა მონეტებს. კოცნიდა და ეალერსებოდა ნაპოვნს. გულში იხუტებდა.
_ ეს კაცი , ბებო?
_ ეგ ასე აგროვებს, ითვლის, იხუტებს. მერე დაუბერავს ქარი და მონაპოვარს ფოთოლივით დაუფანტავს. იწვალებს ისევ, მოაგროვებს, დაითვლის, შეინახავს... ისევ ქარი წაართმევს. ასე უნდა იყოს, სანამ არ გამოისყიდის.

მერე თვალდამდგარი შურიანი ანახა.
მერე ხმადახშული ცრუ.
ხელჩაკიდებით დაჰყავდა და ახედებდა აუზებში, სადაც კაცის ანარეკლს:
ან
ენა ეზრდებოდა,
ან
დათვის დრუნჩი,
ან
ვეფხვის კლანჭი,
ან
ღორის დინგი _
იმის მიხედვით, თუ როგორი იყო წყალსჩამყურე კაცი:
ენაჭარტალა
თუ
ძილის მოყვარული
თუ
ანჩხლი
თუ
მუცელღორი...

X X X

_ ბებო, აქ რომ ლამაზი ფერებია – სხვაგან რატომ არ არის ასე?
_ სხვაგანაც ასე რომ იყოს ,დია, აქ ვინღა ინატრებდა მოსვლას?! ჭიშკარს გახედე, შვილო, ნახე, როგორ ხვდებიან ახლადმოსულებს. თავისიანები ხვდებიან სიხარულით _ იციან, სწორადმავალი შეემატათ ერთი კიდევ. ახალმოსულს გაკვირვებული კაცის სახე აქვს. არ იცის ჯერ რომ – ბედნიერია.
_ ჰო, მაგრამ, ბებო ... რამდენი ვნახე ქალი და კაცი ტანჯვით რომ უნდა გამოისყიდოს?!
_ ხო, ეგეც გიჩვენე. მაგრამ ეს ფერებიც ხომ ნახე?! ნაყოფმსხმოიარე ხეებიც?! ჩიტები... ყვავილები. აქაურობის გემო რომ იცოდნენ სხვებმა _ გზას არ გაიმრუდებდნენ იქნებ და სწორად ივლიდნენ უთუოდ. შენ უკვე იცი! ჰოდა, წადი, დია... წადი და იცხოვრე ღმერთით.

X X X
ათასნაირად გამოიკვლიეს: ქირურგებმა, თერაპევტებმა, ფსიქოლოგებმა, ფსიქიატრებმა, სხვებმა და სხვებმა – სამი საათით გარდაცვლილი და უკანმობრუნებული, უცნაურად მომღიმარი პატარა.
ვერაფერს მიაკვლიეს, ვერაფერი დაასკვნეს გარდა ერთისა და ერთხმად:
„_ არავინ დაგიჯერებს და ნურავის უამბობო ამ შენი „მოგზაურობის“ ამბავს! “


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ვინც დავაპურე – იმან გამხადა

(vinc davapure - iman gamxada)


–აქ რატომ დგახართ, ბიჭებო?
–რა ვიცი,ბიძაჩემო, წასასვლელი არსად გვაქვს და.....
–არ გცივათ მერე?....
–კი, ცოტა...

* * *
ასფალტს დუქნის ვიტრინიდან გამოსული სინათლე ეფინება...
მაგიდას უსხედან ის სამნი და თვითონ. ღვინო და ცხელი კერძები მოატანინა.
მისი ვაჟის ხნისანი არიან დაახლოებით.
„რა დღეში არიან!!! ამათ ასაკში სად ვიცოდი მე დარდი და გაჭირვება?!
კიდევ კარგი, რომ ვნახე...“
_მიირთვით ბიჭებო, სანამ ცხელია!
ჭიქებს უვსებს...ერთხანს ჩუმად არიან... მერე ნელ–ნელა ეშლებათ
ლაპარაკის საღერღელი, საუბრობენ ,იცინიან, სვამენ...
სადღეგრძელოს – სადღეგრძელოს აშველებენ,მღერიან...


* * *
მხიარული განწყობით დატოვეს დუქანი...
გზას აუყვნენ...
ბიჭებმა – მართალია ბნელი გზაა, მაგრამ მოკლეზე გადავიდეთ,
ერთმანეთს მივეშველებით და ხიფათი არაფერი შეგვეყრებაო... დაჰყვა
მათ ნებას – ოთხი ლანდი შეერწყა გზის სიშავეს.
* * *
სადარბაზოსთან შეჩერდა ნასვამი, სევდაშეყრილი, უქურთუკოდ, დამტვერილი ...
ერთხანს შედგა თავჩაქინდვრით...
მოაჯირს ჩამოეყრდნო...
„მე შევიყვარე ისინი ... შევიყვარე ... მათ კი...
მათ მე გამძარცვეს... გამძარცვეს....... მე მათ – გამძარცვეს!“
საწოლზე ჩამოჯდა – მწვავე ტკივილის გრძნობს მკერდის არეში.
ჭადრების ლამპიონების შუქს სწრაფი ცვალებადობით ეფინება ხან წითელი,
ხანაც ლურჯი სხივები...
„გაუძელი, სასწრაფო უკვე გზაშია!!!“


ნათია პაპიძე - Natia Papidze

ძ ა ხ ი ლ ი (dzagli)

/ჩვენებს უცხო მიწებზე/

ჯერ საძირკველი გაამაგრა...მერე კედლებიც ამოიყვანა.
სახურავი აქვს ისეთი, რომ წვიმა რაა?! – შტორმისაც არ ეშინია...
მყუდრო სახლი აქვს...
ბაღიც ხომ უნდა გაალამაზოს?! ყვავილები და იადონები, ქანდაკებები, შადრევნები...

* * *
ამ ამბის თხრობა ჩვენ_ფესვის მოსვლით უნდა დაგვეწყო.
ჯერ შადრევანს დაუხშო წყალი და იადონების მღერა შეწყვიტა...
მერე კი, ნელ–ნელა მყუდრო სახლის მყუდროების დარღვევაც ისურვა.
რისთვის იშრომა?! – რომ უბრალო ფესვს დაანგრევინოს ნაოცნებარი?!
რისთვის იწვალა?!– რომ ბუნების ამ თავხედმა გამოძახილმა მოუღოს ბოლო მის მყუდროებას?!
არა და არა!!! მას ნაჯახი აქვს!!!
ჰ ოდა, დგას და სჩეხს,– სჩეხს ფესვის ბოლოს! მაგრამ თვითონაც რატომ სტკივა?!
მაინც ვერარა დააკლო და ვერც რა გააწყო...
–ძირს ვიპოვი და იქვე მოვსპობო – ფიქრობს ჯიუტი.
მიწის თხრას იწყებს – თან მიჰყვება. მიიკლაკნება ფესვი და მისდევს ესეც.
იმ მიწის გულში რამდენ იდუმალ მდინარეს მიადგა, რამდენი მაგმა გამოიარა!
მიიკლაკნება ფესვი და მიჰყვება ესეც. თითქოს, კიდეც დაუმეგობრდა.
ნაჯახიც მალე დაუჟანგდა – არც დარდობს, ისე..
ფესვი ნელ–ნელა აღმა ადის,მიწაც ბაცდება...

* * *
თავი ამოჰყო ორმოდან...
მოხუც ხეს ხედავს – ყოველ ფესვს მისთვის ნაცნობი მზერა აქვს.
ხესთან მიცოცდა...
თურმე რამდენ ხანს ყოფილა გზაში! იქ,საძირკველის და კედლების ამოყვანისას–გზაში ყოფილა,
როცა ყვავილებს ახარებდა – თურმე მაშინაც გზაში ყოფილა...
ახლა შინ არის!!!
ნეტავ, იმხელა ხელები ჰქონდეს, რომ ასჯერ მაინც შემოაწვდინოს მის მოხუც, დიდ ხეს...
იმ ფესვთან ჯდება, რომელმაც იგი აქ მოიყვანა. ფესვი ირხევა, ფესვი ეკვრის, ფესვი იხუტებს...
სულ მცირე ხანში ფესვს მისი მზერა აქვს. ამ თბილი გარსით გარშემორტყმული
თვალებსაც ხუჭავს და შეიგრძნობს ხეს...
ხემაც იგრძნო ის... ხეს უხარია – ხეს აჟრჟოლებს და თრთის.
ხე გაძლიერდა,გაგანიერდა – ნაყოფი დაატკბო და დაამწიფა.

* * *

იქ,სადღაც, მყუდრო სახლის შადრევანი კვლავ იწყებს ჩუხჩუხს – მას აქ არ ესმის.


მან თავის ხეში დაიდო ბინა.


გარეთ სიმშვიდეა

გარეთ სიმშვიდეა ...

(garet simshvidea ...)

გარეთ სიმშვიდეა...სახლში მელოდია -
უცხო, საოცარი, რაღაც ინტიმური,
ახლა შენ მჭირდები,შენ და პოეზია
მხარზე თავს დაგადებ...თუნდაც ერთი წუთით...

გარეთ ჭრიჭინები, სახლში სიმარტოვე
წყნარი მელოდია, ცაზე ღამის ფარდა,
ახლა შენთან მინდა, მოდი აქ დაგტოვებ
გულზე მოგეკვრები, მარტო ესღა დამრჩა.

გარეთ ხმაურია, შენ კი ჩემთან გძინავს
ისე ახლოს ხარ, რომ სუნთქვა შევიკავე,
გარეთ ამინდებმა ცოტა აურიეს,
მოდი თავს დაგადებ, თუნდაც ერთი წამით..


ლიკა ჭელიძე


ცხოვრება ვაჟა-ფშაველასი

ცხოვრება ვაჟა-ფშაველასი

(cxovreba Vaja - Pshavelasi)

Authors: ხორნაული, გიგი
Subjects: ვაჟა-ფშაველა;
DDC Subject: Literature & rhetoric
Table Of Contents: არწივთა საბუდარები; ჯიშჩამომავლობა; მშობლები; დაბადება; თელავი; თბილისი; გორი; ტოლათსოფელი; პეტერბურგი და კვლავ ჩარგალი; იურისტობაზე მეოცნებე; ოთარშენი. ცოლის შერთვა; დიდთონეთი; და ბოლოს მაინც ჩარგალი; ვაჟას ძმები; ა) გიორგი; ბ) ბაჩანა; გ) თედო; დ) სანდრო; ვაჟა და მუზა; იმედას მხრიდან "ნათესავები"; "ივერიასთან" დაუმძრახება; ძალად ლხინი; ვაჟა ჩუბინი და მონადირე; ტყისთვის ბრძოლა მეტყევეებთან; საქვეყნო გულის ტკივილი; ვაჟა და არტისტობა?; კეკეს დაღუპვა. თამარი; ვაჟას შვილები; ა) თამარი; ბ) ლევანი; გ) გულქანი; 1905 წლის რევოლუციის იმედი და უიმედობა; დაწუნებული ენა; ვაჟას "შეცდომების" გასწორება; ვაჟას კრიტიკოსები; უქაღალდობა; არც მთაში, არც ბარში; ვაჟას ქომაგნი; ავადმყოფობა, იუბილე და აღსასრული; დამოწმებული ლიტერატურის სია; ლექსიკონი.
Date of Issue: 2008
Source: ცხოვრება ვაჟა-ფშაველასი / გ. ხორნაული: გამოც. რედ.: ვ. ოთარაშვილი; რედ.: ნ. კოტეტიშვილი; კომპ. უზრუნ.: გ. ქადაგიშვილი; ოპერ.: თ. ტყაბლაძე; თბ.– 2008–447გვ. ISSN 978-9941-0-1004-0 : UDC: 821.353.1(092 ვაჟა-ფშაველა)
Language: Georgian
Extent Format: 447 გვ.
Created: 2009-01-28
Modified: 2009-01-28