დუერო (ევროპის მდინარე)

დუერო (ევროპის მდინარე)

(duero - evropis mdinare)


დუერო (ესპ. Duero; პორტ. Douro) - მდინარე პირენეის ნახევარკუნძულზე. სიგრძე 925 კილომეტრი (სხვადასხვა მონაცემებით 938ან 897 კმ), აუზის ფართობი - 95 ათასი კმ2. სათავე აქვს იბერიის მთებში, ესპანეთში. მიედინება კასტილიის ზეგანზე, ქვემოთში კი პორტუგალიის ტერიტორიაზე, ჯერ განიერ ხეობაში, შემდეგ – ზღვისპირა დაბლობზე, ერთვის ატლანტის ოკეანეს, ქმნის ესტუარს. მთავარი შენაკადებია: პისუერგა, ადახა, ესლა, ტორმესი, ტამეგა. ზამთარსა და გაზაფხულზე ხშირად იცის წყალმოვარდნა და წყალდიდობა. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 700 მ3/წმ. მაქსიმალური – 15 000 მ3/წმ. სანაოსნოა შესართავიდან 185 კილომეტრი. აგებულია წყალსაცავი და ჰესი. დუეროს ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: სორია, არანდა-დე-დუერო, სამორა (ესპანეთი), პეზუ-და-რეგუა, პორტუ (პორტუგალია).


ებრო (ევროპის მდინარე)

ებრო (ევროპის მდინარე)

(ebro - evropis mdinare)


ებრო - მდინარე ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ესპანეთში. სიგრძე 910 კილომეტრი, აუზის ფართობი 80 ათასი კმ2. სათავე აქვს კანტაბრიის მთების სამხრეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. ერთვის ხმელთაშუა ზღვას. მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა ხალონი, გუადალოპე; მარცხენა - არაგონი, გალიეგო, სეგრე. ზემოთში კვეთს ძველი კასტილიის პლატოს შუაწელში მიედინება არაგონის ვაკეზე გაშლილ ხეობაში. ქვემოთში ვიწრო ხეობით კვეთს კატალონიის მთებს, გადის ზღვისპირა დაბლობზე და ქმნის დელტას. ზღვას არხით უერთდება. ებრო შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყალმოვარდნები იცის ზამთარსა და გაზაფხულზე. საშუალო წლიური ხარჯი ქვემოთში (ქალაქ ტორტოსასთან) 618 მ3/წმ. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა ქალაქ სარაგოსამდე.


ოდრა (ევროპის მდინარე)

ოდრა (ევროპის მდინარე)

(odra - evropis mdinare)


ოდრა, ოდერი (პოლ. Odra, ჩეხ. Odra, გერმ. Oder) — მდინარე ჩეხეთში, პოლონეთსა და გერმანიაში. ჩაედინება ბალტიის ზღვაში. მისი საერთო სიგრძე 854 კმ-ია. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეორე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 118,861 კმ²-ია.
შენაკადები: Лужицкая Ниса; ვარტა; Ина; ბუბრი.


რონა (ევროპის მდინარე)

რონა (ევროპის მდინარე)

(Rona - evropis mdinare)


რონა (ფრანგ. Rhône, ლათ. Rhodanus) - მდინარე შვეიცარიასა და საფრანგეთში. სათავე აქვს ლეპონტის ალპებში, რონის მყინვარზე. გაედინება ჟენევის ტბაში და გადის რონის დაბლობზე. ორი ტოტით ერთვის ხმელთაშუა ზღვის ლიონის ყურეს და აჩენს დელტას. რონას მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა - ენი, სონა, არდეში; მარცხენა - იზერი, დიურანსი. უმთავრესად საზრდოობს თოვლისა და მყინვარების წყლით. მდინარე სონას შეერთების შემდეგ მდინარის წყლიანობა მკვეთრად იზრდება. რონა საფრანგეთის ყველაზე წყალუხვი მდინარეა. შესართავთან წყლის ხარჯი 1780 მ3/წმ. სანაოსნოა მდინარე ენის შესართავამდე.


სენა (ევროპის მდინარე)

სენა (ევროპის მდინარე)

(Sena - evropis mdinare)


სენა (ფრანგ. Seine, ლათ. Sequana) - უდიდესი მდინარე ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთში, ერთ-ერთი კომერციული საწყლოსნო გზა. მდინარე გადაკვეთს პარიზს და ამ მიდამოებში ის ასევე ტურისტული ღირშესანიშნაობას წარმოადგენს.
მდინარის სიგრძე 776 კმ-ია. სათავეს იღებს საფრანგეთის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სენ-სენის კომუნაში, ლანგრესის პლატოზე.
აღსანიშნავია, რომ მხოლოდ პარიზში, სენაზე 37 ხიდია.


დრავა (ევროპის მდინარე)

დრავა (ევროპის მდინარე)

(Drava - evropis mdinare)

დრავა (პოლ. Drawa) — მდინარე ჩრდილო-დასავლეთ პოლონეთში. უერთდება მდინარე ნოტეცის. მისი საერთო სიგრძე 186 კმ-ია. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეოცე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 3,296 კმ²-ია.
მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები: დრავსკო პომორსკიე; დრავნო; კჟის ვიელეპოლსკი.


გვადიანა (ევროპის მდინარე)

გვადიანა (ევროპის მდინარე)

(Gvadiana - evropis mdinare)


გვადიანა (ესპ. Guadiana, პორტ. Guadiana) - მდინარე ესპანეთსა და პორტუგალიაში, სიგრძე 742 კილომეტრი, აუზის ფართობი 67 ათასი კმ2. სათავე აქვს ლა-მანჩის პლატოზე, მიედინება ახალი კასტილიის ზეგანზე, ღრმა ხეობაში, შემდეგ ესტრემადურის დაბლობზე, კვეთს ალენტეჟუს ვაკეს და გადის სანაპირო ვაკეზე. ესტუარით ერთვის კადისის ყურეს (ატლანტის ოკეანე). საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის ზამთარში და გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზაფხულში. გვადიანაზეა დიდი წყალსაცავი სიხარა. გამოყენებულია სარწყავად, სანაოსნოდ (საზღვაო გემები პორტუგალიის ქალაქ პომარანამდე ადიან). შესართავშია პორტუგალიის ნავსადგური ვილა-რეალ-დი-სანტუ-ანტონიუ.


პო (ევროპის მდინარე)

პო (ევროპის მდინარე)

(Po- evropis mdinare)


პო (იტალ. Po, ლათ. Padus) — მდინარე იტალიაში, სათავეს იღებს კოტის ალპებში, ჩაედინება ადრიატიკის ზღვაში. მისი სიგრძე — 652 კმ, აუზის ფართობი — 71 057 კვ. კმ (ამ მაჩვენებლით პო იტალიის უდიდესი მდინარეა).
გაედინება პროვინციებში როვიგო, პიემონტი, ლომბარდია, ვენეტო.
დელტაში ხუთ მსხვილ ნაკადად იყოფა. პოს დელტა 1990-იანი წლების ბოლოს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.


ანდამანის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

ანდამანის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(andamanis zgva - indoetis okeane)


ანდამანის ან ბირმის ზღვა - ინდოეთის ოკეანის ნაწილი, მდებარეობს ბენგალის ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ესაზღვრება ქვეყნები: სამხრეთით - ბირმისთვის (მიანმარი), დასავლეთით - ტაილანდისთვის, აღმოსავლეთით - ინდოეთისთვის (ანდამანის კუნძულები). ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი უერთდება მალაკის სრუტეს.
ტრადიციულად, ეს ზღვა ყოველთვის გამოიყენებოდა სანაპირო ქვეყნებს შორის საქონლის გადაზიდვებში, განვითარებული იყო თევზჭერა. დღეს აქ მდებარე კუნძულები და მარჯნის რიფები ტურისტებს შორის საკმაოდ პოპულარულია. თევზჭერისა და ტურისტული ინფრასტრუქტურა მნიშვნელოვნად დააზიანა 2004 წლის ინდოეთის ოკეანის მიწისძვრამ და ცუნამმა.
ანდამანის ზღვის ფართობია 600,000 კმ², სიგრძე 1,200 კმ, სიგანე 645 კმ, საშუალო სიღრმე 1,096 მ, მაქსიმალური სიღრმე 4,198 მ.


არაბეთის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

არაბეთის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(arabetis zgva - indoetis okeane)


არაბეთის ზღვა (არაბ. بحر العرب‎) - წარმოადგენს ინდოეთის ოკეანის ნაწილს. ესაზღვრება: აღმოსავლეთით - ინდოეთი, ჩრდილოეთით - პაკისტანი და ირანი, დასავლეთით - არაბეთის ნახევარკუნძული. ზღვის ძველი სახელწოდებებია სინდჰის ზღვა და ერითრეის ზღვა.
არაბეთის ზღვის ზედაპირის ფართობია 3,862,000 კმ.კვ. მაქსიმალური სიგანე შეადგენს 2,400 კმ-ს, მაქსიმალური სიღრმე - 4,652 მეტრს. ყველაზე დიდი მდინარე, რომელიც ამ ზღვაში ჩაედინება, არის ინდი. სხვა მდინარეთაგან აღსანიშნავია: ნეტრავატჰი, შარავატჰი, ნარმადა, ტაპტი, მაჰი და ინდოეთის შტატ კერალას სხვა მრავალი მდინარე.
არაბეთის ზღვა მოიცავს ორ მნიშვნელოვან განშტოებას - ჩრდილო-დასავლეთით ადენის ყურეს, რომელიც თავის მხრივ ბაბ-ელ-მანდების სრუტით დაკავშირებულია წითელ ზღვასთან და ჩრდილო აღმოსავლეთით - ომანის ყურეს, რომელიც თავის მხრივ დაკავშირებულია სპარსეთის ყურესთან.
არაბეთის ზღვის უდიდესი კუნძულებია სოკოტრა (აფრიკის რქასთან), მასირა (ომანის სანაპიროსთან), ასევე ლაქშადვიპის არქიპელაგი ინდოეთის სანაპიროსთან.
ზღვის სანაპირო ზოლზე მდებარეობს სახელმწიფოები: სომალი, ჯიბუტი, იემენი, ომანი, ირანი, პაკისტანი, ინდოეთი და მალდივის კუნძულები.


წითელი ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

წითელი ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(witeli zgva - indoetis okeane)


წითელი ზღვა (ვარაუდობენ, რომ სახელი ეწოდა ზღვაში მნიშვნელოვანი რაოდენობით წყალმცენარეების Frishodesmium erythraeum-ის არსებობის გამო, რომლებიც ზოგჯერ მოწითალო ფერს იღებენ), მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეს ხმელთაშუა ზღვა არაბეთის ნახევარკუნძულსა და აფრიკას შორის. სუეცის არხით უკავშირდება ხმელთაშუა ზღვას, ბაბ-ელ–მანდების სრუტით - ადენის ყურესა და არაბეთის ზღვას. ფართობი შეადგენს 438,000 კმ²-ს. სიგრძეში დაახლოებით 2250 კმ-ია, ხოლო სიგანეში 355 კმ. მისი მაქსიმალუირი სიღრმეა 2211 მეტრი, ხოლო საშუალო - 490 მეტრი.


ტიმორის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

ტიმორის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(timoris zgva - indoetis okeane)


ტიმორის ზღვა მდებარეობს კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით. მას ესაზღვრება არაფურის ზღვა აღმოსავლეთით, სამხრეთით ავსტრალია, ხოლო დასავლეთით ინდოეთის ოკეანე. ზღვა მოიცავს რიფებს, დაუსახლებელ კუნძულებსა და ნახშირწყალბადის მნიშვნელოვანი მარაგებს.
ზღვა ემიჯნება ავსტრალიის ჩრდილოეთ სანაპიროს, კერძოდ იოსეფ ბონაპარტისა და ვან-დიმენის ყურეებს. ავსტრალიის ქალაქებიდან, მხოლოდ დარვინი ესაზღვრება ტიმორის ზღვას.
ზღვის სიგანეა დაახლოებით 480 კმ სიგანის და მოიცავს 610,000 კმ²-ს.