ბერმუდის კუნძულები

bermudis kundzulebi
ბერმუდი (ინგლ. Bermuda; სრულად ბერმუდის კუნძულები) - დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია, რომელიც მდებარეობს ატლანტის ოკეანეში. ბერმუდის კუნძულები მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატებიდან აღმოსავლეთით, უახლოესი წერტილი კონტინენტიდან მდებარეობს 1,030 კილომეტრის დაშორებით, ეს არის ჰარტერესის კონცხი, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ კაროლინის შტატში. ჩრდილოეთით 1,770 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს კანადის ქალაქი ჰალიფაქსი. ბერმუდის კუნძულების ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰამილტონი. კუნძულებზე განვითარებულია ეკონომიკა და ტურიზმი. იგი ტერიტორია იყოფა ცხრა მუნიციპალიტეტად. ბერმუდი არის ყველაზე ძველი ტერიტორია, რომელიც დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში დღემდე რჩება. 1612 წელს აქ შეიქმნა ინგლისური პირველი კოლონია მთელს ამერიკის კონტინენტზე.


თალიშის მთები

talishis mtebi
თალიშის მთები, თალიში, საშუალო სიმაღლის მთები აზერბაიჯანისა და ირანის საზღვარზე. შედგება ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული სამი ქედისაგან, რომლებიც მთათაშუა ქვაბულებითაა გაყოფილი. თალიშის მთები ციცაბოდ ეშვება ლენქორის დაბლობისაკენ. სიმაღლე 2477 მ აღწევს (მთა გომურგოი). უმთავრესად აგებულია კაინოზოური ასაკის ფლიშური, ვულკანოგენური და ინტრუზიული ქანებით, სეისმურია, აღმოსავლეთ კალთებზე 600 მ სიმაღლემდე სუბტროპიკული ტყეებია, ზევით წიფლის ტყეა, მთავარ თხემზე — ბუჩქები, მთის ქსეროფიტული და მთის მდელო-სტეპური მცენარეულობა.


იბიცა

ივისა (კატალ. Eivissa; ესპ. Ibiza [iβíθa]; ასევე ცნობილი როგორც იბიცა) — ბალეარის კუნძულების არქიპელაგის ერთ-ერთი კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში. საერთაშორისო კურორტი. განსაკუთრებით ცნობილია მრავალრიცხოვანი კლუბებით სხვადასხვა მიმართულების ელექტრონული მუსიკის შესრულებით. საკულტო ადგილი ელექტრონული მუსიკი მოყვარული ახალგაზრდობისთვის მთელ მსოფლიოში გოასა და ბერლინის "Love Parade"-ის მსგავსად. მოსახლეობა - 111 107 მცხოვრები (2005); ფართობი 571,04 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი ქ. ივისა.


კალიმანტანი

kalimantani
კალიმანტანი (ინდო. Kalimantan, ასევე ბორნეო (მალ. Borneo)) — მსოფლიოში სიდიდით მესამე კუნძული; ერთადერთი კუნძული რომელსაც სამი სახელმწიფო იყოფს: ინდონეზია, მალაიზია ბრუნეი. კუნძულის ფართობია — 743,330 კმ². კუნძული იმყოფება მალაური არქიპელაგის ცენტრში, სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიაში. კუნძულის ყველაზე დიდი ნაწილია ადმინისტრაციული რეგიონი „კალიმანტანი“ (ინდონეზიის შემადგენლობაში), რომელიც 4 პროვინციად იყოფა.XV საუკუნეში კუნძული დამოუკიდებელი გახდა ინდონეზიის იმპერიისაგან. ინდუისტური სახელმწიფოს ხელმძღვანელი ნაგარა დიპა, მცხოვრები კილიმანტანზე ჯუნგჯუნგ ბუი, ცოლად გაყვა იავანიის პრინც სურიანატს, ისინი ერთად მართავდნენ სახელმწიფოს. ჩრდილო კალიმანტანი XV-დან XVII საუკუნემდე ბრუნეის სასულთნოს შემადგენლობაშ შედიოდა. 1703 წელს კუნძულის დიდი ნაწილი გადაეცა სულთან სულუს, განლაგებულს სამხრეთ ფილიპინებზე. 1857 წელს სულთანმა სულუ ჯამალულ ახლამ კირამიმ (1863—1881), ჩრდილო კალიმანტანი არენდით გადასცა ბრიტანულ კომპანიას. ეს ნაწილი დღეს მალაიზიის შემადგენლობაში შედის. ტერიტორიის შიდა ნაწილი უცხოელებით დასახლდა. დღეს კუნძულზე 3 სახელმწიფო ესაზღვრება ერთმანეთს.


მადაგასკარი

madagaskari
მადაგასკარი არის კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კუნძულის დასავლეთი სანაპირო გაშენებულია მოზამბიკის სრუტის სანაპირო ზოლში. მადაგასკარი მსოფლიოს მეოთხე კუნძულია ფართობის მხრივ. უმაღლესი წერტილია მთა მარუმუკუტრუ (2 876 მ), ცარატანანის მთის მასივში კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქი ანტანანარივუ მდებარეობს ჰაუტსის პლატოებში, კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. მადაგასკარის ფართობი შეადგენს 587,040 კვადრატულ კილომეტრს (226,660 კვ.მი), საიდანაც 581,540 კვადრატული კილომეტრი (224,530 კვ.მი) არის ხმელეთი და 5,500 კვადრატული კილომეტრი (2,100 კვ.მი) უკლავია წყალს.
მადაგასკარი აღმოცენებულია უძველესი გონდვანას კონტინენტისგან. მისი დასავლეთი სანაპირო ზოლი ჩამოყალიბდა, მაშინ როდესაც აფრიკა გამოეყო გონდვანის კონტინენტს 165 მილიონი წლის წინ. მადაგასკარი საბოლოოდ მოწყდა ინდოეთს 65 მილიონი წლის წინ.
მადაგასკარის ტერიტორია იყოფა ხუთ გეოგრაფიულ რეგიონად: აღმოსავლეთი სანაპირო, ტსარატანას მასივი, ცენტრალური ზეგანი, დასავლეთი სანპირო და სამხრეთ-დასავლეთი. კუნძულზე საკმაოდ ბევრი მდინარე მიედინება, ეს მდინარეები ძირითადად ინდოეთის ოკეანეში ჩაედინება.


კანტაბრიის მთები

კანტაბრიის მთები (ესპ. Cordillera Cantabrica) – მთები ესპანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბისკაიის ყურის სამხრეთი ნაპირის გასწვრივ, სიგრძე დაახლოებით 500 კმ. სიმაღლე 2648 მ-მდე (მთა ტორე-დე-სერედო). ჩრდილოეთი კალთები ციცაბოა, სამხრეთი - დამრეცი. კანტაბრიის მთების დასავლეთი ნაწილი აგებულია - პალეოზოური კვარციტებით, მარმარილოთი, კირქვებით; აღმოსავლეთი ნაწილი - მეზოზოური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და დოლომიტებით. განვითარებულია კარსტი. წიაღისეულიდან მოიპოვება ქვანახშირი, რკინა, პოლიმეტალები. ჰავა ნოტიოა. ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი და შერეული ტყეებია, სამხრეთ კალთებზე - მარადმწვანე და ფოთოლმცვენი ბუჩქნარი, 1600-1800 მეტრზე მაღლა - სუბალპური ბუჩქნარი და ალპური მდელოა.


ოლიმპის მთა

olimpi
ოლიმპის მთა (ბერძნ. Όλυμπος) არის მთა საბერძნეთში. ბერძნულ მითოლოგიაში ღმერთების სამკვიდროა. მისი მწვერვალის-მითიკასის სიმაღლე 3 050 მეტრია, ხოლო მის კლდოვან მწვერვალს „ზევსის ტახტს“ უწოდებენ


სტარა-პლანინა

stara planina
სტარა-პლანინა, ბალკანეთის მთები (ბულგარ. და სერბ. — Стара планина, ძველი მთები) — მთები ბულგარეთში (დასავლეთი შტოქედები სერბეთშია). სიგრძე 555 კმ, სიმაღლე 2376 მ-მდე (მთა ბოტევი). უმთავრესად აგებულია კამბრიულისწინა და პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტით, მეზოზოური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. შედგება პარალელური ქედებისაგან. სტარა-პლანინაზე არის უღელტეხილები: პეტროხანის, ჩურეკის, შეპკის. დასავლეთით განვითარებულია კარსტი. არის სპილენძის, ტყვია-თუთიის, რკინის, ქვანახშირისა და მურა ნახშირის საბადოები, ბევრია მინერალური წყარო და კურორტი.
სტარა-პლანინა ჩრდილოეთი და სამხრეთი ბულგარეთის კლიმატგამყოფია. თხემურ ნაწილში ნალექები 800—1000 მმ-ა წელიწადში. ჩრდილოეთი ნოტიო კალთები 1700—1800 მ-მდე შემოსილია მუხის, წიფლის, რცხილისა და წიწვოვანი ტყით. თხემურ ნაწილში მდელოა. სტარა-პლანინას აღმოსავლეთ ნაწილში არის ფართოფოთლოვანი ტყე, მარადმწვანე ქვეტყე და ლიანები. სტარა-პლანინა იყოფა დასავლეთ, შუა და აღმოსავლეთ ნაწილებად. მდებარეობს ეროვნული პარკი სტენეტო.


ფარერის კუნძულები

fareris kundzulebi
ფარერის კუნძულები (ფარ. Føroyar, "ცხვრების კუნძულები") — კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, შოტლანდიასა და ისლანდიას შორის. კუნძულები დანიის სამეფოს ავტონომიურ რეგიონს წარმოადგენენ. 1948 წლიდან მიიღეს ფართო ავტონომია, რომლის ძალითაც აწარმოებენ დამოუკიდებელ მოღვაწეობას ყველა სფეროში, თავდაცვისა და საგარეო პოლიტიკის გარდა.


ჰიმალაი

himalai
ჰიმალაები – ოთხი სახელმწიფოს: ინდოეთის, ნეპალის, ჩინეთის და პაკისტანის ტერიტორიაზეა წარმოდგენილი. იგი ფართობით თითქმის ათჯერ აღემატება საქართველოს ფართობს. ჰიმალაები ერთადერთი მთიანი სისტემაა მსოფლიოში, სადაც მდებარეობს 11 ისეთი მწვერვალი, რომელთა სიმაღლე აღემატება 8 000 მეტრს. მათი დაპყრობის მცდელობა და ისტორია XIX საუკუნის ბოლოდან იწყება. ბევრი ცნობილი ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა ჰიმალაის მწვერვალებზე მოწყობილმა ექსპედიციებმა. ჰიმალაის, და შესაბამისად, მსოფლიოს უმაღლესი მწვერვალია ჯომოლუნგმა. მისი მისი სიმაღლე ოფიციალურად 8848 მ-ია.


სუმატრა

sumatra
სუმატრა (ინდ. Sumatra, მალაიზ. Sumatera) — მალაის არქიპელაგის ერთ-ერთი კუნძული. ფართობი: 435 ათ.კმ². ის სიდიდით მსოფლიოს მე-6 კუნძულია.პირვლეი სახელმწიფო კუძულზე არსებობდა ჯერ კიდევ II საუკუნეში, VII საუკუნეში კუძული თითქმის მთიანად ეკავა სახლემწიფო — შრივიჯაიას, XIII—XVI ს.ს. სუმატრა შედის მაჯაპახიდის იმპერიის შემადგენლობაში, XVII-დან XX საუკუნის ჩათვლით კი იყო ოკუპირებული ნიდერლანდის მიერ. 17 1945 წლის 17 აგვისტოდან ინდონეზია ხდება დამოუკიდებელი სახელმწიფო, კუნძული სუმატრა კი მის შემადგენლობაში შედის. კუნძულზე შენარჩუნებულია ბუდისტური სალოცავი „ბიარო“, რომელიც XI—XIV სს აშენდა.კუნძულ სუმატრის მოსახლეობა დაახლოებით 45 მილიონი ადამიანია (2005) და ამ თვალსაზრისით ის მოსახლეობის რაოდენობით მე-4 კუნძულია მსოფლიოში. ძირითადი ქალაქებია — მედანი, პალემბანგი, პატანგი. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა — 96 ად/კმ². სუმატრის მოსახლეობის 90 % ისლამის მიმდევარია.


სლოვაკეთის მადნიანი მთები

slovaketis madniani mtebi
სლოვაკეთის მადნიანი მთები (სლოვაკ. Slovenské Rudohorie) - მთები სლოვაკეთში, დასავლეთ კარპატების სისტემაში. სიგრძე 140 კმ, სიმაღლე 1477 მ-მდე (მთა სტოლიცა). უმთავრესად აგებულია გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. ჭარბობს საშუალმთიანი რელიეფი ცალკეული შთენილი მწვერვალებით. სამხრეთი კალთები შემოსილია მუხნარითა და წიფლნარით, ჩრდილოეთი კალთები - წიწვოვანი ტყით. სლოვაკეთის მადნიან მთებში არის რკინისა და სპილენძის მადნები, სტიბიუმი, ოქრო, მაგნეზიტი და სხვა. აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც.