მაკაო (ჩინეთის ქალაქი)

makao chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
მაკაო (澳門/ Aomen / Macau) – ჩინეთის ავტონომიური ერთეული, პორტუგალიის ყოფილი სპეციალური ტერიტორია სამხრეთ-ჩინეთის ზღვის სანაპიროზე. შედგება ნახევარკუნძულისა და რამდენიმე პატარ კუნძულისაგან. დაუბრუნდა ჩინეთს 1999 წლის დეკემბერში.

ფართობი - 21 კვ.კმ.
ბუნება - უმაღლესი წერტილი: კოლოანე ალტო 174 მ; კუნძულები (კვ.კმ) - კოლოანე 7,7, ტაიპა 5,7; კლიმატი - ტროპიკული.

მოსახლეობა - 457.000, მათ შორის 95% ჩინელები, 3% პორტუგალიელები.

ადმინისტრაციული ცენტრი - მაკაო (190 ათასი).

ენები – ჩინური (კანტონური), გავრცელებულია აგრეთვე პორტუგალიური.

ძირითადი რელიგია - ბუდიზმი, კათოლიკები - 6%.

ეროვნული შემოსავალი (1 სულზე) - 16,000 $.


ლჰასა (ჩინეთის ქალაქი)

lhasa chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
ლჰასა (ლასა) (ტიბეტ. ལྷ་ས་; ჩინ. 拉萨) — ტიბეტის ისტორიული დედაქალაქი, ამჟამად არის ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში მყოფი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ქალაქი გაშენებულია ჯიჩუს (მდინარე ბრაჰმაპუტრის შენაკადი) ხეობაში, ტიბეტის მთიანეთში, ზღვის დონიდან 3650 მეტრ სიმაღლეზე. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 373 000 ადამიანს. ლჰასის მიდამოები ტიბეტის მთიანეთის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო რაიონია.
ლჰასის დაარსებას მიაწერენ ტიბეტის პირველი სახელმწიფოს დამაარსებელს სრონძანგამბოს, რომელმაც დედაქალაქი იარლუნგის ხეობიდან აქ გადმოიტანა. XV-XVII საუკუნეებში ლჰასა ტიბეტის საერო და სასულიერო ცენტრი გახდა, რაც დაკავშირებული იყო დალაი-ლამის ხელისუფლების დამკვიდრებასთან. ქალაქის კონცენტრულ გეგმას საფუძვლად უდევს წრიული გზები. პირველი შიგა გზა მიემართება ჯოკანგის მონასტრისკენ (641-450) მეორე (პაკორი) გარს უვლის მონასტრის ირგვლივ განლაგებულ სავაჭრო ცენტრს, მესამე (ლინკორი) - ძველ ქალაქს. რადიალურად განლაგებული ქუჩები განაშენიანებულია ალიზის 1-2 სართულიანი ბანიანი სახლებით. ლჰასის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია სასახლე-სიმაგრე პოტალა, რომელიც ცნობილია VII საუკუნიდან, ხოლო თანამედროვე სახე მას XVI-XVIII საუკუნეებში მიეცა.


ტიანძინი (ჩინეთის ქალაქი)

tiandzini chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
ტიანძინი (ჩინ. 天津) არის მეტროპოლისი ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ეს დასახლებული პუნქტი არის ქვეყნის ოთხი ცენტრალური დაქვემდებარეობის ქალაქიდან ერთი. ტიანძინის ურბანულ ტერიტორიას ესაზღვრება ხებეის პროვინცია და პეკინის მუნიციპალიტეტი (ბეიჯინგი), რაც შეეხება აღმოსავლეთის საზღვარს, ის გადის ბოჰაის ყურეზე რომელიც წარმოადგენს ყვითელი ზღვის შემადგენელ ნაწილს. მოსახლების თვალსაზრისით ამ ტერიტორიას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში მეექვსე ადგილი უკავია, ხოლო ფართობის მიხედვით მეხუთე ადგილს იკავებს, პეკინის, შანჰაის, გუანჯოუს და შენიანის შემდეგ.
ქალაქ ტიანძინის ფართობი შეადგენს 11 920 კმ². ურბანული ტერიტორია გაშენებულია მდინარე ხაიხეს სანაპიროზე, აქ მდებარეობს პორტი, რომელიც ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს ქალაქში. მიუხედავად იმისა რომ ეს დასახლება ყვითელ ზღვასთან საკმაოდ ახლოს მდებარეობს, აქ კლიმატი მაინც კონტინენტურია. ტიანძინიდან 96 კილომეტრში მდებარეობს დედაქალაქი პეკინი, ეს ორი ქალაქი ერთმანეთს მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის მეშვეობით უკავშირდება


უხანი (ჩინეთის ქალაქი)

uxani chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
უხანი (ჩინ. 武汉) — ქალაქი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ხუბეის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. უხანი წარმოადგენს ჩინეთის ცენტრალური ნაწილის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ქალაქს. გაშენებულია მდინარეების იანძისა და ხანშუის შერთვის ადგილას.


ციუიფუ (ჩინეთის ქალაქი)

ciuifu chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
ციუიფუ (ჩინ. 曲阜) — ქალაქი ჩინეთში, შანდუნის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის დედაქალაქ ძინანიდან 130 კმ-ით სამხრეთით. ბოლო მონაცემებით, ქალაქის ურბანული მოსახლეობა 60 000 ადამიანია, ხოლო მთლიანი მისი ადმინისტრაციული რეგიონის 650 000.
ციუიფუ კონფუცის მშობლიური ქალაქია. მიჩნეულია, რომ ის ნის მთის სიახლოვეს დაიბადა. ქალაქში მდენარეობს არაერთი ისტორიული სასახლე, ტაძარი და სასაფლაო. ციუიფუს სამი ყველაზე ცნობილი კულტურული ძეგლია: კონფუცის ტაძარი, კონფუცის საფლავი და კონგის ოჯახის სახლი. აღნიშნული სამი ძეგლი 1994 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.


ხარბინი (ჩინეთის ქალაქი)

xarbini chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
ხარბინი — ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე პროვინცია ხეილუნძიანის ადმინისტრაციული დედაქალაქი. იგი წარმოადგენს ქვეყნის ამ რეგიონის როგორც პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ასევე კულტურულ და სამეცნიერო ცენტრს.


ჰონგკონგი (ჩინეთის ქალაქი)

honkongi chinetis qalaqi msoflio geografia aziis qveynebi
ჰონგკონგის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში (ტრად. ჩინ.: 中華人民共和國香港特別行政區; გამარტ. ჩინ.: 中华人民共和国香港特别行政区) — ჩინეთის ავტონომიური ერთეული, დიდი ბრიტანეთის ყოფილი კოლონია სამხრეთ-ჩინეთის ზღვის სანაპიროზე. ადრე ჩინეთის ნაწილი იყო, 1841 წელს დაიკავა ინგლისმა. 1941-45 წლებში ოკუპირებულ იყო იაპონიის მიერ.
ჰონკონგი მსოფლიოს ყველაზე ლიბერალური ეკონომიკის ქალაქი და ფინანსებისა და ვაჭრობის უმნიშვნელოვანესი საერთაშორისო ცენტრია. ყოფილი ბრიტანეთის კოლონია ამჟამად ჩინეთის ადმინისტრაციის ქვეშ იმყოფება "ერთი ქვეყანა, ორი სისტემა" პოლიტიკური შეთანხმებით და მას შედარებით უფრო მაღალი დონის ავტონომია აქვს ჩინეთის სხვა რეგიონებთან შედარებით. მაგ. ის ინარჩუნებს საკუთარ ლეგალურ სისტემას, ფულად ერთეულს, საბაჟოს, საერთაშორისო ხელშეკრულებების მოლაპარაკების უფლებას და საიმიგრაციო კანონებს. მას საკუთარი საგზაო წესებიც კი აქვს - ტრანსპორტის მოძრაობა ბრიტანულ ყაიდაზე კვლავაც მარცხენა მხარესაა. ეროვნული თავდაცვისა და დიმპლომატიური ურთიერთობების უფლება-მოვალეობები გადაცემული აქვს პეკინის ცენტრალურ მთავრობას.
მიუხედავად ბრიტანეთის კანონებიდან ჩინეთისაზე გადასვლისა, რეგიონის ინგლისური სახელი ჰონ-კონგი ისევ ძალაში რჩება (კანტონური ვარიანტი), ხიანგანგის ნაცვლად (მანდარინის ექვივალენტი).


ბაჰრეინი

bahreinis samefo
ბაჰრეინის სამეფო, (مملكة البحرين მიამლაქა ალ-ბაჰრაინ) — სამეფო სპარსეთის ყურის ამავე დასახელების არქიპელაგზე.
ბაჰრეინი
მოსახლეობა — 667 ათ.
ოფიციალური ენა — არაბული.
სახელმწიფო რელიგია — ისლამი.
დედაქალაქი — მანამა.
მმართველობის ფორმა — კონსტიტუციური მონარქია.
სახელმწიფო მეთაური — ადრე ემირი, 2002 წლიდან მეფე.

ისტორია

IV-VI ს. - შედის სასანიდების, შემდეგ კი არაბეთის ხალიფატის სახელმწიფოში.
IX-XI ს. - კარმატების სახელმწიფოს ცენტრია.
XIII ს. შუა პერიოდი - მოიპოვებს დამოუკიდებლობას, მაგრამ შემდგომ ფორმირდება ორმუზის ემირატის ნაწილად.
XVI-XVII ს. - პორტუგალიის სამფლობელო.
XVII-XVIII ს. - შედის სეფევიდიის ირანში.
1780-იანი წლები - ხელმეორედ აცხადებს დამოუკიდებლობას.
XIX - ბაჰრეინში შედიან ბრიტნელები.
1871 - დიდი ბრიტანეთი აწესებს პროტექტორატს ბაჰრეინზე, ფაქტიურად კი იგი კოლონიაა.
პირველი მსოფლიო ომი - ყალიბდება დიდი ბრიტანეთის მსხვილი სამხედრო ბაზა. ირანის მთავრობა, ბაჰრეინს მიიჩნევს ირანის უკანონოდ მიტაცებულ ტერიტორიად.
მეორე მსოფლიო ომი - ბრიტანეთის სამეფოს ბაჰრეინში გადაჰყავს მნიშვნელოვანი სამხედრო ჯარები. 1946-დან მანამა — წარმოადგენს ბრიტანეთის ადმინისტრაციის სათაო რეზიდენციას - სპარსეთის ყურეში.
1968 - კატართან და მოლაპარაკებულ ომანთან ერთად აცხადებს სპარსეთის ყურის არაბეთის სამთავროების ჩამოყალიბებას.
14 აგვისტო 1971 — მიღებულია დამოუკიდებლობა.
1975 — დათხოვილია პარლამენტი.


მანამა

manama
მანამა — ბაჰრეინის დედაქალაქი და მთავარი ეკონომიკური ცენტრი. მდებარეობს კუნძულ ბაჰრეინის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. საავტომობილო გზით უკავშირდება ქალაქ მუჰარაკს, სადაც მდებარეობს ქვეყნის მთავარი აეროპორტი.

კოორდ.: 26°13′00″ ჩ. გ. 50°35′00″ ა. გ.

გუბერნატორი: ჰუმუდ ბინ აბდულა ბინ ჰამად ალ ხალიფა

მოსახლეობა: 162,000 კაცი (2001)

სიმჭიდროვე: 5,304 კაცი/კმ²


ქუვეითი

quveiti
ოფიციალური: ქუვეითის სახელმწიფო.
ეროვნული: الكويت; Dawlat al Kuwayt.
ეტიმოლოგია: წარმოდგება არაბული სიტყვისაგან Kut და ნიშნავს „ფორტს“ (გამაგრებული ნაგებობა).

ქუვეითი მცირე ზომის სახელმწიფოა ნავთობის დიდი მარაგებით. იგი მდებარეობს სპარსეთის ყურეში, ხმელეთით ესაზღვრება საუდის არაბეთსა და ერაყს, ხოლო მისი მეზობელი ყურის მოპირდაპირე მხარეს ირანია. ფართობი: 20.200 კვ.კმ.

სახელმწიფო

სახელმწიფო სისტემა : აბსოლუტური მონარქია.
სახელმწიფოს მეთაური : ემირი შეიხ ჯაბერ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ას-საბაჰი (Amir JABIR al-Ahmad al-Jabir Al Sabah, 1977).
საკანონმდებლო ორგანო : ერთპალატიანი პარლამენტი (50 წევრი).
ადმინისტრაციული დაყოფა : 5 გუბერნია (muhafazah).

დემოგრაფია

მოსახლეობა - 2,335,648 (2005), მათ შორის 42% ქუვეითელი, 19% იორდანელი, 6% ერაყელი, 6% ლიბანელი.
სახელმწიფო ენა : არაბული. სხვა ენები - ინგლისური.
რელიგია : ისლამი.
დედაქალაქი : ელ-ქუვეითი (1.710 ათასი).
ქალაქები : ას-სალიმია (147), ჯალიბ-აშ-შუიუ (115).

ეკონომიკა

ნავთობის საბადოების ათვისება 1930-იან წლებში დაიწყო და განვითარდა დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. მას შემდეგ ნავთობი ეკონომიკის საფუძველია, რომელიც საექსპორტო შემოსავლების 90%-ს იძლევა.
რესურსები : ნავთობი, თევზი, ბუნებრივი აირი; ნავთობი.
ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე : 17390 $.
ვალუტა : ქუვეითური დინარი (KD);

ისტორია

1961 წელს მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან. 1991 წელს იგი ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციის „უდაბნოს ქარიშხალი“ პლაცდარმი გახდა, რაც გამოწვეული იყო ერაყის მიერ მისი ტერიტორიის ოკუპაციის ფაქტით. ამ ომმა ქვეყანას დიდი მატერიალური ზარალი მიაყენა. უკანასკნელ წლებში ქუვეითში იყო მცდელობა პოლიტიკური სისტემის მოდერნიზაციისა. კერძოდ 1999 წელს ქვეყნის მმართველმა გამოსცა განკარგულება ქალთათვის საარჩევნო უფლების მინიჭების შესახებ, მაგრამ იგი უარყოფილ იქნა ეროვნული კრების მიერ.


ელ-ქუვეითი

ელ-ქუვეითი (არაბ. مدينة الكويت) არის ქუვეითის დედაქალაქი და ყველაზე დიდი ქალაქი. 2005 წლის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 32,500 მცოხვრები.

ფართობი: 200 კმ²

მოსახლეობა: 32,500 კაცი (2005)

დროის სარტყელი: UTC+3


ტაიბეი

tabei
ტაბეი (ჩინ. 臺北市) – ტაივანის დედაქალაქი და ქვეყნის პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური ცენტრი. ამავე დროს, წარმოადგენს ტაიბეი–კეელუნგის მეტროპოლიური არეალის ცენტრს. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ კიდეზე, მდინარე დანშუიზე, ქალაქ კეელუნგიდან 25 კმ–ით სამხრეთ დასავლეთით. ქალაქი ამავე დროს ნავსადგურია წყნარ ოკეანეზე. 2010 წლის მონაცემებით, ტაიბეის მოსახლეობა 2 618 772 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მეტროპოლიის, რომელშიც მასთან ერთად წარმოდგენილია ქალაქები ახალი ტაიბეი და კეელუნგი – 6 900 273 ადამიანს.
ტაიბეი XVIII საუკუნეში დაარსდა და უკვე XIX საუკუნეში საზღვაო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. 1886 წელს, ჩინეთის ცინის იმპერიის მმართველმა დინასტიამ, ქალაქს პროვინციული დედაქალაქის სტატუსი მიანიჭა.. როდესაც პირველი ჩინურ–იაპონური ომის დროს ტაივანი იაპონელებმა დაიპყრეს, ტაიბეი კუნძულის დედაქალაქად აქციეს და მისი მასიური ურბანული დაგეგმარება დაიწყეს. 1945 წელს, კუნძული კვლავ ჩინეთმა აიღო.
როდესაც ჩინეთის სამოქალაქო ომის დროს კომუნისტებს გამოქცეულმა გომინდანის მთავრობამ თავი ტაივანს შეაფარა და 1949 წელს, ტაიბეი ჩინეთის რესპუბლიკის დედაქალაქად გამოაცხადა.