ბურდუხანი (გიორგი III-ის მეუღლე)

ბურდუხანი (გიორგი III-ის მეუღლე)

(burduxani - Giorgi III meugle)


ბურდუხანი, ბორდოხანი, საქართველოს მეფის გიორგი III-ის მეუღლე, თამარ მეფისა და რუსუდანის დედა, ოსთა მეფის ხუდდანის ასული. გიორგისა და ბურდახანის ქორწინება (1150-იანი წლები) მიზნად ისახავდა ჩრდილოეთის ძლიერ მეზობლებთან კავშირის განმტკიცებას. ბურდუხანი გარდაიცვალა 1180-იანი წლების დასაწყისში.


გვანცა დედოფალი (საქართველოს დედოფალი)

გვანცა დედოფალი (საქართველოს დედოფალი)

Gvanca dedofali (saqartvelos dedofali)


გვანცა დედოფალი (დაახლოებით 1262), საქართველოს დედოფალი, დავით VII ულუს მეუღლე, რაჭის ერისთავის - კახაბერის ასული. მონღოლთა წინააღმდეგ დავით ულუს აჯანყების გამო გვანცა დედოფალი და მისი მცირეწლოვანი შვილი დემეტრე (შემდეგში დემეტრე II თავდადებული) მონღოლებმა შეიპყრეს. ჰულაგუ-ყაენმა დედოფალი სიკვდილით დასაჯა.


გურანდუხტი (X ს.)

გურანდუხტი (X ს.)

(guranduxti X s.)


გურანდუხტი, X საუკუნის I ნახევრის პოლიტიკური მოღვაწე გიორგი II აფხაზთა მეფის (922-957) ასული, გურგენ მეფეთა მეფის (994-1008) მეუღლე, ბაგრატ III-ის (975-1014) დედა. 975 საქართველოს გაერთიანების მოწინააღმდეგე დიდებული აზნაურები დაუკავშირდნენ კახეთის სამეფოს, გურანდუხტი ქმარშვილიანად შეიპყრეს და კახეთში წაიყვანეს. ამის საპასუხოდ ბაგრატ III-ის მამობილი დავით III დიდი კურაპალატი ქართლში შეიჭრა, კახეთის ლაშქარი განდევნა და გურანდუხტი და სხვა ტყვეები გაათავისუფლა. 70-იანი წლების ბოლოსა და 80 წლრბის დასაწყისში, ბაგრატ III-ის დასავლეთ საქართველოში ყოფნის დროს, გურანდუხტი განაგებდა ქართლს, რომლის პოლიტიკური ცენტრი უფლისციხე იყო.


გურანდუხტი (დავით IV-ის მეუღლე)

გურანდუხტი (დავით IV-ის მეუღლე)

(Guranduxti - Davit IV meugle)


გურანდუხტი, დავით IV აღმაშენებლის მეუღლე, ყივჩაყთა მთავრის ათრაქა შარაღანის ძის ასული. დავით აღმაშენებლის მოყვრობამ ათრაქა შარაღანი ძესთან ხელი შეუწყო ყივჩაყებთან ურთიერთობის გაუმჯობესებას და გარკვეული როლი შეასრულა საქართველოში მათ ჩამოსახლებაში.


დარეჯანი (საქართველოს დედოფალი)

დარეჯანი (საქართველოს დედოფალი)

(Darejani - saqartvelos dedofali)


დარეჯანი (დ. დაახლოებით 1726 — გ. 8 ნოემბერი, 1807), ქართლ-კახეთის დედოფალი, მეფე ერეკლე II-ს მესამე ცოლი (1750-დან), კაცია I დადიანის ასული. დარეჯანი ყოველ ღონეს ხმარობდა, რომ სამეფო ტაზტზე თავისი შვილები დაემკვიდრებინა. ამ მიზნით ერეკლე II-ს სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში კანონიც კი მიაღებინა, რომლის ძალითაც გიორგის (ერეკლეს უფროსი ვაჟი მეორე ცოლისაგან) შემდეგ მეფობა მის უფროს ვაჟზე კი არა, ძმაზე - დარეჯანის შვილ იულონზე უნდა გადასულიყო (ეს წესი შემდეგ ერეკლე II-მ თვითონვე გააუქმა). საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ, 1803 დარეჯანი ოჯახის წევრებთან ერთად რუსეთში გადაასახლეს. გარდაიცვალა იქვე. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ტაძარში.


მარიამ დადიანი (ქართლის დედოფალი)

მარიამ დადიანი (ქართლის დედოფალი)

(Mariam dedofali - qartlis dedofali)


მარიამ დადიანი ( დ. დაახ.1599-1609 წ. - ?) - ქართლის დედოფალი, როსტომ ბაგრატიონის ცოლი, ოდიშის მთავრის მანუჩარ დადიანის ასული, ლევან II დადიანის და, ასევე გურიის მთავრის ქაიხოსრო I გურიელის ნახევარდა.

1621 მისთხოვდა მამია II გურიელის ძეს სიმონს. როცა ამ უკანასკნელმა მამია გურიელი მოკლა (1625), ლევან II-მ (მარიამის ძმა) წაართვა მას მარიამი და თავის შვილთან (ოტია) ერთად დადიანის სასახლეში წამოიყვანა. 1634 წელს ირანის შაჰის თანხმობით მარიამი შეირთო ქართლის მეფემ როსტომმა. ეს აქტი მიმართული იყო თეიმურაზ I-ისა და იმერეთის მეფის გიორგი III-ის წინააღმდეგ. როსტომის გარდაცვალების (1658) შემდეგ შაჰის ბრძანებით მიათხოვეს ქართლის მეფეს ვახტანგ V-ს (შაჰნავაზ I).

მარიამი ზრუნავდა მტრების შემოსევების დროს დანგრეული ეკლესია-მონასტრების აღდგენა-შეკეთებასა და შემკობაზე: ხელახლა ააშენა ბოლნისის ეკლესია, განაახლა რუისის ეკლესია და სხვა. აგროვებდა და ამკობდა ქართულ ხელნაწერებს, თავისი ხარჯით ყიდულობდა მტრების მიერ მიტაცებულ ხელნაწერ წიგნებს. მარიამის თაოსნობით 1633-1646 გადაწერილ იქნა „ქართლის ცხოვრების“ კრებული (მარიამისეული "ქართლის ცხოვრება").


მარიამ დედოფალი (საქართველო)

მარიამ დედოფალი (საქართველო)

Marian dedofali (saqartvelo)

მარიამი — ერთიანი საქართველოს დედოფალი, საქართველოს მეფის გიორგი I-ის მეუღლე, ვასპურაკანის მეფის სენაქერიმ არწრუნის ასული, ბაგრატ IV-ის დედა, XI საუკუნის პოლიტიკური მოღვაწე.

მარიამი მცირეწლოვანი ბაგრატის მეფობის დროს აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის მართვაში. შეეცადა ბოლო მოეღო დაუცხრომელი შინაფეოდალური ბრძოლებისათვის, რითაც სარგებლობდა ბიზანტია და ცდილობდა მიწები წაეგლიჯა საქართველოსათვის. 1030 წელს კონსტანტინოპოლში საზავო მოლაპარაკებას აწარმოებდა იმპერატორ რომანოზ III არგირთან. იმპერატორმა მას აღუთქვა საქართველოში მშვიდობის დამყარება, ბაგრატ IV-ს უბოძა კურაპალატის წოდება და თავისი ძმის, ბასილის, ქალი ელენე მიათხოვა.

მარიამი 1031-1032 წლებში შეეცადა შემოერიგებინა ბაგრატ IV-ის ნახევარძმა დემეტრე, რომლის გამეფება მეფის მოწინააღმდეგე დიდ აზნაურებს სურდათ. 1045 უმეფოდ დარჩენილი ქ. ანისი ქალაქის ბერებმა ბაგრატ IV-სა და მარიამს გადასცეს. მარიამმა ანისში ერისთავი აბუსერი დააყენა გამგებლად. 1052 ბიზანტიაში გაჰყვა თავის შვილს, ბაგრატ IV-ს, რომელიც ლიპარიტ IV-მ შეავიწროვა. მარიამი კომსტანტინოპოლში ყოფნისას დიდ დახმარებას უწევდა ათონის ივერთა მონასტერს. იგი განსაკუთრებული ღვაწლისათვის მონასტრის აღაპებში გათანაბრებულია ათონის ივერთა მონასტრის მაშენებლებთან.

ბიზანტიაში ყოფნისას მარიამი დაემოწაფა გიორგი მთაწმიდელს, რომელმაც იგი მონაზვნად აღკვეცა. მარიამის დახმარებით, გიორგი მთაწმიდელმა იმპერატორისაგან მიიღო შავ მთასა და იერუსალიმში წასვლის ნებართვა. მარიამმა მას გაატანა მდიდრული შესაწირავი, რომელიც იერუსალიმის მონასტრის წინამძღვარმა პროზორემ ჯვრის მონასტრის აგებას მოახმარა. 1057 მარიამი საქართველოში დაბრუნდა. იგი ფიქრობდა ქვეყნის კულტურის აღორძინებაზე, გიორგი მთაწმინდელს იწვევდა საქართველოში საეკლესიო საქმეების მოსაწესრიგებლად. მარიამი ცოცხალი იყო ბაგრატ IV-ის გარდაცვალების (1072) შემდეგაც. 1103 რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების ძეგლისწერაში იგი მიცვალებულად იხსენიება.


წმიდა მეფე სოლომონ II სამშობლოსათვის თავდადებული

წმიდა მეფე სოლომონ II სამშობლოსათვის თავდადებული

(wmida mefe Solomon II samshoblosatvis tavdadebuli)



სამშობლოსათვის თავდადებული (+1815)
ხსენება 20 თებერვალს

წმიდა მეფე სოლომონ II (გამეფებამდე დავით არჩილის-ძე) დაიბადა 1772 წლის 7 (20) თებერვალს. მამამისი იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის (+1784) ძმა იყო. დედა - ელენე კი ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ის (+1798) ასული. დავითი ძირითადად დედულეთში იზრდებოდა. ბიბლიური დავითის მსგავსად უფალმა ისიც ბავშვობაში გამოარჩია და უმემკვიდროდ დარჩენილმა იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა ღვთის განგებით სიცოცხლეშივე უანდერძა ტახტი.

დავითი იზრდებოდა როგორც მომავალი მეფე. სარწმუნოებისა და სამშობლოსათვის თავგანწირვის მაძიებელი და თავისუფლებისთვის მებრძოლი.

თორმეტი წლის იყო დავითი, როდესაც იმერეთის მეფე სოლომონ I გარდაიცვალა. მეფის ანდერძის საწინააღმდეგოდ იმერეთის გავლენიანმა ფეოდალებმა მცირეწლოვანი დავითის არჩილის ძის ნაცვლად ტახტზე დავით გიორგის ძე (მეფე დავით II) აიყვანეს. გარდაცვლილი მეფის ანდერძის უგულებელყოფამ მღელვარება გამოიწვია ხალხში. ახალი მეფის პოლიტიკით უკმაყოფილო თავადები ცდილობდნენ სოლომონ I-ის ანდერძისაებრ იმერეთის სამეფო ტახტზე დავით არჩილის-ძე დაესვათ. სამწუხაროდ ეს სასიკეთო მცდელობა უშედეგოდ დამთავრდა.

1790 წელს მათხოჯთან გამართულ ბრძოლაში, მეფე დავით II დამარცხდა და ტახტზე ავიდა დავით არჩილის ძე - წმიდა მეფე სოლომონ II.

მეფემ აქტიურად დაიწყო ქვეყნის გაერთიანებისთვის ბრძოლა, მან ცოლად შეირთო ოდიშის მთავრის გრიგოლ დადიანის და მარიამ კაცის ასული, მის სამეფოში შედიოდა გურიის სამთავრო და ქართლ-კახეთის სამეფოსთან სისხლით ნათესაობა აკავშირებდა. წმიდა სოლომონ II-ის მოძღვარი იყო წმიდა ილარიონ ყანჩაველი. მათმა სულერმა კავშირმა და ერთნაირმა სახელმწიფოებრივმა მსოფლმხედველობამ განაპირობა სამეფოში ბევრი სასიკეთო ცვლილებები. სარწმუნოებრივი და სახელმწფოებრივი აზროვნების განვითარებისა და განმტკიცების მიზნით მეფემ გააძლიერა ეკლესია და დააწინაურა ღირსეული ადამიანები. მეფე სოლომონ II საკუთარი მამულებით აჯილდოვებდა ქვეყნის ერთგულ თავადებს, დაუმტკიცა იერუსალიმის ეკლესიას იმერეთში მამულები და გადასახადები, განუახლა გუჯარი ბიჭვინთის ეკლესიას...

ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ რუსეთის მთავრობა ყოველნაირად ცდილობდა იმერეთის სამეფოს მიერთებასაც. გამჭრიახი და შორსმჭვრეტელი წმიდა სოლომონი კარგად ხედავდა რომ ქვეყნის განთავისუფლებისა და გაერთიანების იდეა ნელ-ნელა იმსხვრეოდა ისტორიულ სინამდივლესთან შეჯახებით, სოლომონი ცდილობდა თავისუფლება შეენარჩუნებინა იმერეთის სამეფოსთვის, წმიდანის პოლიტიკური ლავირებები რუსეთსა და ოსმალეთ შორის წარუმატებლად დამთავრდა. რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე I ბრძანებით 1810 წლის 20 თებერვალს წმიდა სოლომონ II ტახტიდან ჩამოაგდეს და იმერეთში რუსეთის მმართველობა გამოცხადდა.

წმიდა სოლომონ II მოტყუებით შეიპყრეს და თბილისში ჩაიყვანეს, მაგრამ მეფემ მოახერხა გაქცევა და ახალციხის საფაშოს შეაფარა თავი. საიდანაც ხელმძღვანელობდა ეროვნულ განმათავისუფლებელ მოძრაობას. 1810 წლის იმერეთს აჯანყება რუსეთის მთავრობამ კვლავ სისხლში ჩაახშო და წმიდა სოლომონ II-მ კვლავ ახალციხეს შეაფარა თავი, საიდანაც ოსმალეთში გადვიდა. წმიდა სოლომონი შვიდი წელი ცხოვრობდა ქალაქ აზმურში, შემდეგ კი ტრაპიზონში გადვიდა სადაც პატივით მიიღო იქაურმა ფაშამ, წარმოშობით ქართველმა თავადმა.

შემორჩენილია სოლომონ II-ის მიერ ტრაპიზონის ბერძნული ეკლესიისადმი შეწირული ოქროთი მოჭედილი ბერძნული სახარება წარწერით: "შეიწირე წმიდა გიორგი აქა მდებარე სრულად იმერთა მეფე ძე ქართლისა მეორე სოლომონის მიერ წმ. ესე სახარება", მეორე გვერდზე მოხსენიებულია მეფის მოძღვარი იესე ყანჩაველი - (წმ. ილარიონ ქართველი) ემიგრაციაში ყოფნის დროს წმიდა სოლომონ II დაუცხრომლად იბრძოდა ქვეყნის განთავისუფლებისთვის, რომელსაც რა თქმა უნდა ამ ქვეყნად ვერ მოესწრო. გარდაიცვალა ტრაპიზონში 1815 წლის 7(20) თებერვალს დაკრძალეს ბერძენთა ეკლესიის გალავანში.

წმიდა სოლომონ II კანონიზაცია მოხდა 2005 წლის 27 ივლისს საქართველოს ეკლესიის მიერ წმიდა სინოდის მიერ, მანამდე კი წმიდა სოლომონ II-ის ნეშტი ტრაპიზონიდან გადმოასვენეს და დაკრძალეს გელათის მონასტერში.

,,კანდელი,, N5 2011 წელი



ბერად აღკვეცილი ქართველი მეფეები და მათი ოჯახის წევრები

ბერად აღკვეცილი ქართველი მეფეები და მათი ოჯახის წევრები

(berad agkvecili qartveli mefeebi da mati ojaxis wevrebi)


1. დემეტრე (დიმიტრი I) , - დავით აღმაშენებლის ძე, მეფობდა 1125-1155 წწ. ბერად შედგა დანიელის სახელით, მონოზონობაში დაჰყო ერთი წელი, გარდაიცვალა 1156 წ.
წყაროები: ნიკორწმინდის სულთა მატიანეში იკითხება: "დიმიტრი მართლმადიდებელისა მეფისა, რომელმან მონაზონობისა ღვაწლთა შემოსვითა სრულყო საწუთო ესე. საუკუნოს იყავნ ხსენება." ლაშა-გიორგის დროინდელი მემატიანე: "წარვლო ცხოვრება და მიიწია სრულქმნილი სიბერესა, შეიმოსა ჩოხა და იკურთხა სქემითა, დაყო წელიწადი ერთი და მოკუდა."

2. თამარი, დავით აღმაშენებლის ასული, დაი კატაისი (ბიზანტიის იმპერატორის შვილის ბრიენის მეუღლე, და დიმიტრი I მეფისა, ცოლყოფილი აღსართან შირვან შაჰისა, ააშენა თიღვის ეკლესია.
შემონოზონდა თომას სახელით, საფიქრებელია თიღვის მონასტერში. გარდაიცვალა 1156 წ.
ნიკორწ. სულთა მატ.: "თამარ თომაი დასა დედოფლისა და მეფისა, მონაზონებისა ზეშთა განბრწყინვებულისა საუკუნოს იყავნ." ქართლის ცხოვრება: "ამასვე წელსა მეფე დემეტრე მოკუდა და დაი დემეტრესი თამარ, თიღვისა აღმშენებელი, იგიცა შემონაზონებული გარდაიცვალა და დაი მისი კატაი დედოფალი საბერძნეთს გათხოვილ იყო."

3. ალექსანდრე I დიდი, კონსტანტინე I-ის ძე, მეფობდა 1412 - 1443. ბერად შედგა 1443 წ. აბრაჰამის სახელით მცხეთას, სადაც ააშენა სადგომად სახლი მისი სამარხის, მთავარანგელოზის ეკვდერთან.

ნიკორწ. სულთა მატ.: "ღვთივ გვირგვინოსნისა მეფეთ-მეფისა ალექსანდრე ყოფილისა აბრაამისი საუკუნოს იყავნ."

ქართლის ცხ.: "ქორონიკონსა რლ (1443)... ხოლო თვით მეფემან ალექსანდრე სახე მონაზონებისა შეემოსა და უწოდეს სახელად ათანასე, და აღაშენა მისთვის სენაკნი და სახლნი დიდნი ქვიტკირისანი მცხეთას მისგან აშენებულს მთავარანგელოზის ეკუდერთან, და მუნ დადგა ვიდრემდის ცხოვრობდა სასოებით და მოღუაწებითა."

ზემომოტანილ წყაროებში ალექსანდრეს მონოზნობის სახელი სხვადასხვაა: "აბრაჰამი და ათანასე, როგორც ექ. თაყაიშვილიც ფიქრობს, ნამდვილად უნდა მივიჩნიოთ აბრაჰამი. რადგან ეს ცნობა დოკუმენტური ხასიათისაა და უფრო ადრინდელიც, ვიდრე "ახალი ქართლის ცხოვრების" მეორე ტექსტი.

4.კონსტანტინე II, დემეტრე მეფის ძე, მეფობდა ქართლში 1479-1505. ბერად შედგა კვირილეს (კირილეს) სახელით.

ნიკორწმ. სულთა მატ.: "ღვთივ გვირგვინოსნისა მეფეთ მეფისა კონსტანტინე ყოფილისა კვირელი, საუკუნეს იყავნ."

5. თამარი, ქართლის მეფის კონსტანტინე II-ის მეუღლე. შემონოზონდა თეკლას სახელით.

ნიკორწმ. სულთა მატ.: "თანამეცხედრისა მათისა დედოფალთ დედოფლისა თამარ ყოფილისა თეკლესი საუკუნის იყავნ ხსენება."

თამარ ყოფილი თეკლას სახსენებელი სულთა მატიანეში მოტანილია კონსტანტინე მეფის სახსენებლის შემდეგ, ამიტომაც აქ იგულისხმება მისი მეუღლე, კონსტანტინეს ჰყავდა მეუღლედ თამარი.

6. დავითი, კონსტანტინე II-ის ძე, მეფობდა ქართლში 1505-1525. ბერად შედგა დამიანეს სახელით.

ნიკორწმ. სულთა მატ.: "ღვთივ გვირგვინოსნისა მეფეთ მეფისა დავით ყოფილისა დამიანესი საუკუნო იყავნ ხსენებაჲ".

7. გიორგი IX, კონსტანტინე II-ის ძე, მეფობდა ქართლში 1525-1527. ბერად შედგა გერასიმეს სახელით.
ნიკროწმ. სულთა მატ.: "გიორგი ყოფილსა გერასიმესი საუკუნოს იყავნ ხსენებაჲ."

8. ბაგრატი, კონსტანტინე II-ის ძე (ქართლის მეფის ძე), მუხრანის მფლობელი ბაგრატიონი.
ბაგრატი ბერად შედგა ბარნაბას სახელით.



ნათია ამირეჯიბი (საქართველოს დედოფალი)

ნათია ამირეჯიბი (საქართველოს დედოფალი)

Natia Amirejibi - saqartvelos dedofali)


ნათია ამირეჯიბი - საქართველოს დედოფალი. საქართველოს მეფის კონსტანტინე I-ის ცოლი და ალექსანდრე I დიდის დედა. ქართველი პოლიტიკური მოღვაწის, დიპლომატის, ქართლის მსხვილი ფეოდალის ქუცნა ამირეჯიბის შვილი. მისი ფრესკა გამოსახულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე.[1] ამჟამად აღნიშნული მოხატულობის ფრაგმენტები ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.


ნანა დედოფალი (ქართლის დედოფალი)

ნანა დედოფალი (ქართლის დედოფალი)

(Nana dedofali - qartlis dedofali)


ნანა დედოფალი (დაახ. დ. 285 - გ. 335, მცხეთა) - ქართლის (იბერია) დედოფალი, მეფე მირიან III-ის მეუღლე. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენება ძვ. სტილით 1 ოქტომბერს, ახ. სტილით 14 ოქტომბერს (მეფე მირიანთან ერთად).

„ცხოვრება ქართუელთა მეფეთას“ თანახმად, ნანა იყო "საბერძნეთით, პონტოით, ასული ოლიღოტოსისი", ხოლო "მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ს თანახმად, მას დედა სპარსი ჰყოლია . ამ თხზულებაში ნახსენებია ნანას დედის ძმა, "მოგჳ მთავარი სპარსი ხუარა", რომელიც წმინდა ნინომ განკურნა მცხეთაში: "და იყო მთავარი იგი დედის ძმაჲ ნანაჲსი, დედოფლისაჲ".

ქართული საისტორიო ტრადიცია გვამცნობს, რომ ნანამ სამეფო ოჯახიდან პირველმა აღიარა ქრისტიანული სარწმუნოება მას შემდეგ, რაც წმინდა ნინომ იგი უკურნებელი სენისგან განკურნა. ეს მომხდარა ნინოს ქართლში მოსვლიდან მეექვსე წელს (322 წ.).

ნანა დედოფალი იმყოფებოდა ბოდში და შესწრებია წმინდა ნინოს გარდაცვალებას (დაახ. 332 წ.). მირიან მეფის ანდერძის თანახმად, ნანას ქართლის განმანათლებლის საფლავზე ზრუნვა დაევალა: "ხოლო შენ, ნანა, უკუეთუ გეცეს მოცალებაჲ ცხორებისაჲ შემდგომად ჩემსა, განყავ სამეუფოჲ ჩემი ორად და მიიღე სამარხვოსა წმიდისა ნინოჲსსა ჟამთა შეცვალებისათჳს, რაჲთა არა შეირყიოს უკუნისამდე ადგილი იგი, რამეთუ არა მეფეთა საჯდომი არს, მწირ არს ადგილი იგი".

ნანა დადოფლის განკურნების სასწაულს დიდი შთაბეჭდილება მოუხდენია მეფესა და ხალხზე და წყაროთა ცნობით, სხვა სასწაულებთან ერთად ხელი შეუწყვია მთელი ქართლის გაქრისტიანებისათვის.

ნანა დედოფალი გარდაიცვალა მირიან მეფის გარდაცვალებიდან მეორე წელს (დაახ. 334 წ.), დაკრძალულია მცხეთაში, სამთავროს ტაძარში ("და წარვიდა მირეან მეფჱ და ყოველი ერი, რამეთუ იქმოდეს ზემოსა ეკლესიასა ქვითა. და განიშორეს მეოთხესა წელსა. და მოკუდა მირეან მეფჱ და დაეფლა საშუვალსა სუეტსა სამხრითსა ჩრდილოჲთ კერძო. და მას სუეტსა შინა არს ნაწილი სუეტისა მის ცხოველისაჲ. და მეორესა წელსა მოკუდა ცოლი მისი ნანა და დაეფლა დასავალით კერძო მას-ვე სუეტსა, სადა მირეან მეფჱ დამარხულ იყო").


რუსუდან ბაგრატიონი (საქართველოს დედოფალი)

რუსუდან ბაგრატიონი (საქართველოს დედოფალი)

(rusudan bagrationi - saqartvelos dedofali)


რუსუდან დედოფალი, რუსუდან ბაგრატიონი — საქართველოს დედოფალი, დავით აღმაშენებლის მეუღლე 1107 ან 1116 წლამდე. რუსუდანი ტაშირ-ძორაგეტის მეფის კვირიკე I-ის ( 1048—1089 წწ.) ასულია.

სახელი რუსუდანი გვხდება უცხოურ წყაროებში, ქართულ ისტორიულ ცნობებში ის ხშირად მოიხსენიება როგორც სახელით უცნობი სომეხი ქალი.