ღადანა (იბერიის მეფე)

ღადანა (იბერიის მეფე)

(gadana - iberiis mefe)


ღადანა — იბერიის მეფის ფარსმან III ქველის მეუღლე. მეღლის გარდაცვალების შემდეგ იყო ერთი წლის შვილის ფარსმან IV რეგენტი და ქვეყანას განაგებდა მის სრულწლოვანებამდე დაახლოებით ახ. წ. II საუკუნის 20-70-იანი წწ.


ამაზასპი (იბერიის მეფე)

ამაზასპი (იბერიის მეფე)

(amazaspi - iberiis mefe)


ამაზასპი (* ???; გ. 114) - იბერიელი უფლისწული. მირდატ V-ის ძმა. იგი იბერიელთა მცირე სამხედრო რაზმის სათავეში თან ახლდა რომის იმპერატორ ტრაიანეს, მის ლაშქრობაში პართიის წინააღმდეგ (114 წ.). სადაც დაიღუპა კიდეც. სირიაში ნაპოვნია მისი საფლავის ქვა, რომელსაც აწერია: მეფის სახელოვცანი ძე ამაზსაპი, მითრიდატე მეფის ძმა, რომლის მშობლიური მიწაც არის კასპიის ბჭესთან, იბერი, ძე იბერისა, აქ მარხია წმინდა ქალაქთან, რომელიც ააგო ნიკატორმა. გარდაიცვალა თანამგზავრი ავზონთა, წინამძღოლი მეუფისა მოსული პართიელებთან საბრძოლველად. გარდაიცვალა უწინ, ვიდრე გაისვრიდა ხელს (ვაი, რომ ძლიერ ხელს). მტრის სისხლში შუბს, მშვილდსა და მახვილის პირზე. იყო ქვეითიც და მხედარიც, თვით მორცხვი ქალწულების მსგავსი.


ამაზასპი (იბერიის მეფე)

ამაზასპი (იბერიის მეფე)

(amazaspi - iberiis mefe)

ამაზასპი, ქართული წყაროების მიხედვით, ქართლის მეფე II საუკუნის I ნახევარში, მეფობდა „ორმეფობის“ დროს დეროკთან ერთად. ზოგი მკვლევარი მას მითრიდატე III-თან აიგივებს.


ამაზასპი (იბერიის მეფე)

ამაზასპი (იბერიის მეფე)

(amazaspi - iberiis mefe)


ამაზასპი - იბერიის მეფე დაახლ. 230-265 წლებში. ფარსმან IV-ის ძე. მისი მეფობის დასაწყისში გაძლიერებულმა ლაზიკის სამეფომ (დას. საქართველო) იბერიას წაართვა კლარჯეთი და ოძრხე. 243 წელს ამიერკავკასიაში შემოიჭრნენ ალან-ოსები, ამაზასპმა და სომხეთის მეფე ხოსროვ II-მ ერთიანი ძალებით მუხრანთან მომხდარ ბრძოლაში დაამარცხეს ისინი და გადარეკეს კავკასიონს იქით. ამ პერიოდში სულ უფრო და უფრო ძლიერდება სასანიდური სპარსეთი - 253 წელს შაჰმა შაბურ I-მა დაიპყრო სომხეთი და იქ თავისი ძე გაამეფა. სულ მალე კი ამაზასპი იძულებული ხდება აღიაროს შაჰის უზენაესობა და რომთან კავშირზე ხელი აიღოს. ამავე პერიოდში მან თავისი და მიათხოვა სომხეთის მეფეს, ირანის ტახტის მემკვიდრეს ჰორმიზდ-არდაშირს. ასეთი სიტუაცია დიდ ხანს არ გაგრძელებული 265 წელს ამაზასპი გადაუდგა ირანელებს. მათ ეგრისის ერისთავების და სომხების დახმარებით გუთისხევთან ბრძოლაში დაამარცხეს ამაზასპი (რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა) და იბერიის ტახტზე დასვეს სასანიდი ჰორმიზდაკი (თვით ამაზსაპის დისწული, ძე ჰორმიზდ-არდაშირისა და შვილიშვილი შაჰ შაბურ I-სა). ეს ჰორმიზდაკი ქართველებისთვის ცნობილია რევ მართალის სახელით.


დაჩი (ქართლის მეფე)

დაჩი (ქართლის მეფე)

(dachi - qartlis mefe)


დაჩი , ქართლის მეფე VI საუკუნის დამდეგს, ვახტანგ I გორგასლის ძე. უჯარმაში იზრდებოდა და ცნობილია უჯარმელის ზედწოდებით. ჯუანშერის ცნობით, დაჩიმ დაასრულა ვახტანგ გორგასლის დროს დაწყებული თბილისის ზღუდის მშენებლობა და მამის ანდერძის თანახმად სატახტო ქალაქი მცხეთიდან თბილისში გადაიტანა, მცხეთა დარჩა საკათალიკოსო ცენტრად. მის დროს თბილისში მოსახლეობა მომრავლდა, აშენდა მარიამწმიდის ეკლესია.


კაოსი (იბერიის მეფე)

კაოსი (იბერიის მეფე)

(kaosi - iberiis mefe)


კაოსი, ლეონტი მროველის მიხედვით ქართლის (იბერიის) მე-12 მეფე. მეფობდა ფარსმანთან ერთად I საუკუნის 30—60-იან წლებში.


მითრიდატე I (იბერიის მეფე)

მითრიდატე I (იბერიის მეფე)

(mitridate I - iberiis mefe)


მითრიდატე I, ქართლის (იბერიის) მეფე (I საუკუნის დასაწყისი - 30-იანი წლები). იხსენიებს რომაელი ისტორიკოსი დიონ კასიოსი 35 სომხეთის სამეფო ტახტისთვის ატეხილ ბრძოლასთან დაკავშირებით. სომხეთის მეფის არტაშესის (18-34) გარდაცვალების შემდეგ რომაელები და პართიელები სომხეთში საკუთარი კანდიდატის გამეფებას ცდილობდნენ. რომის იმპერატორ ტიბერიუსმა თავის მოკავშირეს, ქართლის მეფე მითრიდატე I-ს სთხოვა შეჭრილიყო სომხეთში და დაეკავებინა იგი. მითრიდატე I-მა დაიპყრო სომხეთი და რომაელთა ნებართვით იქ თავისი ვაჟი მითრიდატე გაამეფა.


მითრიდატე II (იბერიის მეფე)

მითრიდატე II (იბერიის მეფე)

(mitridate II - iberiis mefe)


მითრიდატე II, ქართლის მეფე, ფარსმან I-ის ძე. მეფობდა I საუკუნის 70-იან წლებში. იხსენიება 75 წლით დათარიღებულ ბერძნულ წარწერაში, რომელიც 1867 მცხეთის მახლობლად იპოვეს. მასში ნათქვამია, რომ იბერთა მეფე მითრიდატეს, ფარსმან მეფისა და დედოფალ ჰამასასპუხის ძეს, კეისრის მეგობარსა და რომაელთა მეგობარს, რომაელებმა ციხის გალავანი გაუმაგრეს. მითრიდატე II იხსენიება აგრეთვე არმაზისხევის სამაროვანზე 1940 აღმოჩენილ ერთენოვან "არმაზულ" წარწერაში, როგორც იბერთა "მეფე დიდი, ძე ფარსმანისა, დიდი მეფისა". აქვე ლაპარაკია მისი მეთაურობით იბერთა მიერ მოპოვებულ გამარჯვებებზე.



მითრიდატე III (იბერიის მეფე)

მითრიდატე III (იბერიის მეფე)

(mitridate III - iberiis mefe)


მითრიდატე III, ქართლის (იბერიის) მეფე. იხსენიება რომში ნაპოვნი საფლავის ქვის წარწერაში, რომელიც 114—115 წლებით თარიღდება. ეპიტაფიაში მოხსენიებულია მითრიდატეს ძმა ამაზასპი, ამ წარწერიდან ჩანს, რომ მითრიდატე III-ს რომთან მეგობრული ურთიერთობა ჰქონია.


მითრიდატე VI ( იბერიის მეფე)

მითრიდატე VI ( იბერიის მეფე)

(mitridate VI - iberiis mefe)


მითრიდატე VI, მირდატი, ქართლის (იბერიის) მეფე V საუკუნის 10-20-იან წლებში, მეფე ფარსმან IV-ის ძმა. "ქართლის ცხოვრება" მას ახასიათებს როგორც გულად მეომარს, რომელიც ნაკლებ ზრუნავდა ეკლესიებსა და საღმრთო საქმეებზე და უფრო მეტად გარეშე მტრებთან — ბერძნებთან და სპარსელებთან — ომით იყო გართული. სპარსელებს მან შეუწყვიტა ხარკის მიცემა, ხოლო ბერძნებთაგან (ბიზალტიელთაგან) კლარჯეთის გამოხსნას ცდილობდა. სპარსელთა დამსჯელმა ლაშქარმა გარდაბანთან დაამარცხა მითრიდატე VI. იგი დაატყვევეს და თან წაიყვანეს. გარდაიცვალა ტყვეობაში.


მითრიდატე VII (იბერიის მეფე)

მითრიდატე VII (იბერიის მეფე)

(Mitrodate VII - iberiis mefe)


მითრიდატე VII, მირდატი, ქართლის (იბერიის) მეფე V საუკუნის შუაწლებში, მეფე არჩილის ძე, მამა ვახტანგ გორგასლისა. "ქართლის ცხოვრება" მოიხსენიებს მითრიდატე VII-ს, როგორც ქრისტიანული ეკლესიის ერთგულ მსახურს, მაგრამ რაიმე კონკრეტულ ფაქტს მისი მოღვაწეობიდან არ ასახელებს. ასევე მშრალად მოიხსენიებს მას „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ქრონიკა. ცოლად ჰყავდა რანის ირანელი მმართველის ბარზაბოდის ასული საგდუხტი.


მირიან III (იბერიის მეფე)

მირიან III (იბერიის მეფე)

(mirian III - iberiis mefe)

მირიან III - ქართლის მეფე IV საუკუნეში, ბიზანტიის იმპერატორის კონსტანტინესა (306-337) და სომეხთა მეფის თრდატის (287-330) თანამედროვე. მეფობის დასაწყისში ირანელებთან ერთად იბრძოდა რომაელების წინააღმდეგ. აგრეთვე ებრძოდა თრდატს სომხეთის მოსაზღვრე ქართლის სამხრეთი რაიონების შემოსაერთებლად. მირიან III-ის დროს, 337 წლის ახლო ხანაში, ქართლში ქრისტიანობა სახელმწიფო სარწმუნოებად გამოცხადდა. მირიან III უნდა იყოს IV საუკუნის რომაელი ისტორიკოსის ამიანე მარცელინუსის თხზულებებში მოხსენიებული იბერთა (ქართლის) მეფე მერიბანი, რომელსაც რომაელებმა როგორც თავიანთ მოკავშირეს, უხვი საჩუქრები გაუგზავნეს, რომ ირანელებს არ მიმხრობოდა.

„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, იგი ქართლის მეფე ლევის ძეა. „ქართლის ცხოვრება“ კი მას მიიჩნევს პირველი სასანიანი შაჰის შვილად, რომელიც ერისთავებმა მოიყვნეს უძეოდ გარდაცვლილი მეფე ასფაგურის ასულის ქმრად. ეს ცნობა შეიძლება შეთხზული იყოს პირველი ქრისტიანი მეფე მირიან III-ისთვის ღირსეული წინაპრების გამოძებნის მიზნით.