წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა

წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა

(wminda ninos saxelobis qutaisis #3 sajaro skola)


წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა. წმინდა ნინოს ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებამ და ქუთაისის იმ დროინდელი გუბერნატორის მეუღლემ მარიამ ესპეხომ 1847 წლის 14 მაისს ქუთაისში ქალთა სასწავლებელი დააარსა. შენობა სასწავლებლისათვის 1857 წელს შეირჩა. მას საკუთარი ხარჯებით კავკასიის მეფისნაცვლის ვორონცოვის მეუღლე ელიზავეტა აგებდა. მშენებლობა 1863 წელს დასრულდა. სასწავლებელი, რომელიც ოლღას სახელს ატარებდა, ქუთაისში დიდი მთავრის, კავკასიის მეფისნაცვლის, მიხეილ ნიკოლოზის ძის ვიზიტთან დაკავშირებით, 1876 წელს გიმნაზიად გადაკეთდა. წმინდა ნინოს სახელი გიმნაზიას 1889 წელს დაუბრუნდა. სასწავლებლის პროექტი 1899 წელს ინჟინერმა ფონ-შულცმა შეადგინა.
დღეისათვის შენობაში ფუნქციონირებს წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა დამთავრებული აქვს საზოგადოებისათვის არაერთ ცნობილ პიროვნებას: ვერიკო ანჯაფარიძეს, ანა კალანდაძეს და სხვა. 1995 წლიდან სკოლა იუნესკოს ასოცირებული წევრია.


ცენტრალური ბაღი (ქუთაისი)

ცენტრალური ბაღი (ქუთაისი)

ცენტრალური ბაღი, რომელიც „ბულვარის“ სახელწოდებითაა ცნობილი თავდაპირველად 1820 წლამდე მეფე სოლომონ I-ის ასულის დარეჯანის პირად მფლობელობაში იმყოფებოდა. 1888 წელს, როდესაც იმპერატორი ალექსანდრე III ქუთაისს ეწვია, ქალაქის თვითმმართველობამ მის შესახვედრად ბაღის ცენტრალურ ნაწილში საგანგებოდ ხის პავილიონი ააგო.
იმპერატორის გამგზავრების შემდეგ გადაწყვეტილი იყო ამ ნაგებობის აღება, მაგრამ იმის გამო, რომ ქუთაისის თეატრს შენობა არ გააჩნდა, იგი გადაეცა თეატრს. გადაკეთებულ შენობას „ბაღის თეატრი“ უწოდეს. სამწუხაროდ, 1894 წ. ხანძრის შედეგად ეს შენობა დაიწვა.
ცენტრალურ ბაღში 1908 წელს ქუთაისის საზოგადოებამ დიდი ზეიმით აღნიშნა აკაკი წერეთლის მოღვაწეობის 50 წლის აღსანიშნავი იუბილე. „ბულვარი“, აკაკის თქმით, პარლამენტს წარმოადგენდა.


სამხატვრო გალერეა (ქუთაისი)

სამხატვრო გალერეა (ქუთაისი)

samxatvro galerea (qutaisi)


სამხატვრო გალერეა. მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრიდან თანდათან გრძელდებოდა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის ჩრდილოეთით მდებარე მიწების გაშენება.
ე-20 საუკუნის დასაწყისში გიმნაზიის მთავარი (ძველი) კორპუსის წინ ორსართულიანი ქვის სახლი ააგო მიხეილ გოკიელმა, რომელმაც სასტუმრო მოაწყო. სასტუმრო „ფრანციად“ იწოდებოდა და პირველი კატეგორიის იყო, რომელშიც 1918 წელს 35 ნომერი იყო.
შენობაში სასტუმრო მუნიციპალიზაციის შედეგადაც (1922 წ) დარჩა. 1930 წელს ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი და 25 ნომერი სააქციო საზოგადოება „ინტურისტს“ გადასცეს, ამასთანავე სახელიც შეუცვალეს და „გრანდ-ოტელად“ იწოდა. სასტუმრო „ქუთაისის“ ექსპლოატაციაში გასვლის შემდეგ „გრანდ-ოტელი“ საერთო საცხოვრებლად გადაკეთდა.
1951 წლიდან შენობაში მოეწყო საჩვენებელი რესტორანი, რომელიც 1974 წლამდე ფუნქციონირებდა. 1975-76 წლებში შენობას გაუკეთდა რეკონსტრუქცია და მიშენება, რის შემდეგაც 1976 წლის 27 აპრილს მასში საზეიმოდ გაიხსნა სამხატვრო გალერეა.


ეროვნული ბანკი (ქუთაისი)

ეროვნული ბანკი (ქუთაისი)

(erovnuli banki - kutaisi)


ეროვნული ბანკი . ბანკი დაარსებისას განთავსებულ იქნა გაბრიელ ოსიპის ძე ანდრონიკაშვილის სახლში, სობორის მოედანზე (ეხლანდელი TBC ბანკის შენობა).
როცა ბანკის წარმატებები თვალსაჩინო გახდა, გამგეობამ გადაწყვიტა აეგო საკუთარი შენობა. მათ პუშკინისა და ბალახვნის ქუჩის კუთჴეში (ახლანდელი ალ. პუშკინის და აკ. წერეთელის ქუჩის კუთხე) შეიძინეს მედიცინის დოქტორის ვილჰემ სტრუვეს მამული და 1894-1896 წლებში ინჟინერ ვ. სახაროვის პროექტით ააგეს ბანკის დიდებული შენობა.
1904 ეს შენობა საკრედიტო საზოგადოებამ თავის კუთვნილ სხვა უძრავ ქონებასთან ერთად გირაოდ ჩადო მიხეილის სახელობის ქუთაისის საადგილმამულო (სათავადაზნაურო) ბანკში.
1921 წელს, გასაბჭოების შემდეგ, მასში განთავსებული იქნა ქუთაისის გუბერნიის მილიცია, შემდეგ კი ზოგიერთი სხვა საბჭოთა დაწესებულებაც, ხოლო 1927 წლის ივლისიდან მასში სსრკ სახელმწიფო ბანკის ქუთაისის განყოფილება იქნა განთავსებული. 1992 წლიდან შენობაში საქართველოს ეროვნული ბანკის ქუთაისის ფილიალია.


უშგული

უშგული (Ushguli)


უშგული — თემი მესტიის მუნიციპალიტეტში. შედგება 4 სოფლისგან: ჟიბიანი, ჩვიბიანი, მურყმელი, ჩაჟაში.

მდებარეობა

უშგული მდებარეობს შხარას ძირას, ენგურისა და შავწყალა-ქვიშარას შესართავთან. უშგულის თემის სიმაღლე მერყეობს ზღვის დონიდან 2060 მეტრიდან 2200 მეტრამდე. ამ მონაცემებით უშგული ევროპის ყველაზე მაღალ დასახლებად მიიჩნევა.
უშგული შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზებით უკავშირდება მესტიასა და ლენტეხს. ლენტეხთან დამაკავშირებელი გზა გადის ზაგაროს უღელტეხილზე, რომელიც წელიწადში მხოლოდ სამ თვესაა გახსნილი, ხოლო დანრჩენი დროის მანძილზე თოვლით იფარება. უშგული ზვავსაშიშ ზონაში მდებარეობს. 1987 წელს დიდი ზვავის გამო ადგილობრივი მხოვრებლები ეკომიგრანტებად იქცნენ, ძირითადად, ქვემო ქართლში. ამჟამად თემში დაახლოებით 70 კომლი სახლობს.
უშგულთან ახლოს, ენგურის სათავეებთან მოდის მინერალური წყალი.

ისტორია

უშგული ბუნებრივი მდებარეობის გამო მოწყვეტილი იყო დანარჩენ სვანეთს. უახლოეს თემში, კალაში, რომელიც 7 კილომეტრში მდებარეობს, გადასვლაც კი საკმაო სირთულეს წარმოადგენდა. ხალხის მეხსიერებაში შემორჩენილია ლეგენდა დევის ნაშენზე, ეს არის კლდე, რომლესაც, ლეგენდის თანახმად, ენგურის ხეობა ჩაუკეტავს და სოფელი იტბორებოდა. კატასტროფის თავიდან ასარიდებლად უშგულიდან და კალადან დაძრულა ორი ვერძი, რომლებიც საპირისპირო კუთხეებიდან დასჯახებიან კლდეს და დაუნგრევიათ.
უშგულის ეტიმოლოგიას ”უშიშარ გულს” უკავშირებენ. ისტორიულად, უშგული უბატონო თემი იყო. უშგულში გაბატონების მსურველი 7 თავადი მოკლეს. მათ შორის უკანასკნელი იყო ფუთა დადეშქელიანი, რომელიც უშგულის ლამარიაში მთელმა სოფელმა ერთად მოკლა.


ხარაგაული - Kharagauli

ხარაგაული (ყოფილი ორჯონიკიძე) - დაბა, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი, იმერეთის მხარეში. ხარაგაული მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელას ორივე ნაპირზე ვიწრო და ღრმა ხეობაში, ზ.დ. 280_400 მ-ზე. თბილისიდან დაშორებულია 198 კილომეტრით.

დაბის ცენტს ამშვენებს სამსართულიანი ადმინისტაციული შენობა, კულტურული, საყოფაცხოვრებო და სამომხმარებლო ობიექტები, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, და მდინარე ჩხერიმელას გაშენებული მყუდრო კულტურისა და დასვენების პარკი. დაბაში არის 2 საჯარო სკოლა, 1 სკოლა-გიმნაზია, 2 საბავშვო ბაღი, მოსწავლეთა სახლი, საავადმყოფო, პოლიკლინიკა, ბიბლიოთეკა, კულტურის სახლი, სამუსიკო სკოლა, პოლიცია, სასამართლო, საფოსტო და კავშირგაბმულობის განყოფილებები, სპორტული სკოლა, სტადიონი, ავტოსატრანსპორტო საწარმო, არქივი, კინო-თეატრი, მცირე მოცულობის სამრეწველო საწარმოები, კვების ობიექტები, სახელოსნოები, ღვინის სახლი და ა.შ.

ისტორია

იგი ჩაისახა როგორც რკინიგზის სადგური XIX ს. 70-იან წლებსი ფოთი-თბილისის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით და შეიძინა ადმინისტარციული, ხოლო შემდგომ სამეურნეო ფუნქცია. დაბის სტატუსი მიიღო 1944 წელს.


ახალგორი - Akhalgori

ახალგორი (ყოფ. ლენინგორი) - დაბა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, მუნიციპალიტეტის ცენტრი. 1935-1991 წლებში ცნობილი იყო ლენინგორის სახელით. რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ, ქალაქს რუსმა ოკუპანტებმა უწოდეს თავისი საბჭოთა სახელწოდება (ლენინგორი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარცხენა სანაპიროზე, რკინიგზის სადგურ ქსანიდან 35 კმ-ზე. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1960 წელს. მოსახლეობა 2.5 ათასი (2002). დაბაში არის ადმინისტრაციული, კულტურის და ჯანდაცვის დაწესებულებები, მცირე საწარმოები. ისტორიული წყაროების ცნობით, ახალგორი დაარსებულია ძვ.წ. II ს-ში, საურმაგის მეფობის პერიოდში. ვახუშტი ბაგრატიონი მას იხსენიებს “მცირე ქალაქად”, რომელშიც “მკვიდრობენ ქართველნი და სომეხნი”. გვიანფეოდალურ ხანაში ახალგორი ქსნის ერისთავთა რეზიდენცია იყო. ახალგორში შემორჩენილია XVII ს-ის სამი ხუროთმოძღვრული ანსამბლის ნანგრევები.


მესტია - Mestia

მესტია (ყოფილი სეტი), დაბა, მესტიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მესტიის ქვაბულში, მდინარეების მესტიაჭალასა და მულხრის ნაპირებზე ზღვის დონიდან 1500 მ, თბილისიდან 456 კმ, ზუგდიდიდან 128 კმ (უახლოესი რკინიგზის სადგური). დაბის სტატუსი მიენიჭა 1968 წელს. მოსახლეობა 2.6 ათასი (2002).

ნოტიო ჰავაა, იცის ცივი ზამთარი და ხანმოკლე ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 5,7°C, იანვრის 6,4°C, ივლისის 16,4°C. აბსოლუტური მინიმალური - 35°C, აბსოლუტური მაქსიმალური 35°C. ნალექები 1035 მმ წელიწადში.

მესტია ქართული ხუროთმოძღვრებისა და ეთნოგრაფიის ერთ-ერთი ღირშესანიშნავი ძეგლია. აქ კარგადაა შემონახული შუა საუკუნეების საერო, საკულტო და თავდაცვითი ნაგებობები. საკულტო ნაგებობათაგან აღსანიშნავია: მაცხოვრის (მაცხვარიშ) ქვით ნაგები ორსართულიანი ეკლესია (XIII-XIV სს.), რომლის კედლებსაც მაღალოსტატურად მოხატული ფრესკები ამკობს; ღვთისმშობლის (ლამარია) ეკლესია (განვითარებული შუა საუკუნეები) მოხატულობითა და წარწერეით; სეტის მთავარანგელოზთა (თარნგზელ) და ფუსტის ეკლესიები. შემონახულია აგრეთვე სვანური სახლ-სიმაგრეები - გალავნით შემოზღუდული ერთიანი კომპლექსი, რომელშიც შედის კოშკი, მასზე მიდგმული სახოვრებელი (მაჩუბი) და სამეურნეო დანიშნულების სხვა შენობები.

მესტია მდიდარია მატერიალური კულტურის ძეგლებით. მათგან აღსანიშნავია სვიმონ მესვეტის ხატი (XI ს., მაცხოვრის ეკლესია), საკურთხევლის წინა ჯვარი და მაცხოვრის ხატი (მთავარანგელოზთა ეკლესია). მესტიის სვანეთის ისტორილ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში დაცულია ქართული ჭედური ხელოვნების მრავალი ღირსშესანიშნავი ნიმუში, ძველი ქართული ენისა და მწერლობის უძველესი ძეგლები (ადიშის ოთხთავი, 897, და სხვა).

დაბაში არის ადმინისტრაციული, კულტურის (სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი, მიხეილ ხერგიანის ძეგლი (1974, მოქანდაკე ვ. ონიანი, არქიტექტორი ვ. ცინცაძე)), განათლების, ჯანდაცვის და ტურიზმის (ტურბაზა, ტურისტული სასტუმრო) დაწესებულებები.


ნასაკირალი - Nasakirali

ნასაკირალი — დაბა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1976 წელს. მოსახლეობა 2.981 ათასი (2006). მდებარეობს ნასაკირალის სერზე, მდ. სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 180 მ. ოზურგეთიდან 10 კმ. დაბაში არის საჯარო სკოლა.

განთქმული იყო ნასაკირალის ძელქვის ტყე, რომელსაც გურული ფირალები აფარებდნენ თავს მე-20 საუკუნის დასაწყისში. გაიჩეხა ჩაის მეურნეობის გაშენების დროს.

ნასაკირალი ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია მის ტერიტორიაზე არსებული მინერალური წყლების გამო. ქლორიდულ ნატრიუმიანი წყლები გამოიყენება წყლის აბაზანებისათვის (საყრდენ-სამოზრაო აპარატის, პერიფერიული ნერვებისა და გინეკოლოგიური პროფილის დაავადებათა სამკურნალოდ), აგრეთვე სასმელად (კუჭის ქრონიკულ დაავადებათა სამკურნალოდ).


მანგლისი - Manglisi

მანგლისი - დაბა თეთრი წყაროს მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ალგეთის მარცხენა ნაპირზე. მანგლისი და მანგლისის ხეობა მოხსენიებულია ქართლის ცხოვრებაში IV საუკუნეში; მანგლისი ერთ-ერთი იყო იმ 18 სამთავროდან, რომლებიც დამოუკიდებლად დებდნენ ზავის პირობებს არაბებთან. მანგლისსა და მანგლისის ხეობაში ხშირ შემთხვევაში იგულისხმება შემდეგ საზღვრებში მოქცეული ტერიტორია: აღმოსავლეთით - დიდგორის და ბენდერ-ბენდენის მთის კალთები, დასავლეთით - არჯევნის, იგივე კადკაია-კაჩკაიას ქედი და საკრისის მთია, რომელსაც რუსულენოვანი მოსახლეობა ყვითელ მთას უწოდებს (რუს. Жёлтая гора), სამხრეთით ბენდერის, იგივე ბედენის ქედი, ჩრდილოეთით კი - დიდგორის ქედი. მანგლისში 1682 წლამდე მანგლისში ინახებოდა იმ ჯვრის ლურსმანი, რომელზეც ბიბლიური გადმოცემის თანახმად გააკრეს იესო ქრისტე. მანგლისში მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლი - მანგლისის მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი, რომელიც ქართულ ლიტერატურაში მეოთხე საუკუნიდან მოიხსენიება. 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის შედეგად მანგლისი და მანგლისის მხარე გაუკაცრიელდა. 1824 წლისთვის მანგლისში იდგა ერევნის მეცამეტე გრენადერთა პოლკი, რომელმაც მოახდინა დაუსახლებელი ტერიტორიის კოლონიზაცია.


ასპინძა - Aspindza

ასპინძა - დაბა ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მუნიციპალიტეტის ცენტრი. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, საქართველოს საავტომობილო მაგსიტრალ ს 11-ზე, ქალაქ ახალციხიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 34 კმ-ზე.

ისტორია

სახელი სპარსულიდან შემოვიდა ქართულში, აღნიშნავდა დიდ გზაზე მდებარე სასტუმროს, დასასვენებელ სადგურს. ასპინძის, როგორც დასახლებული პუნქტის საწყისად მიჩნეულია 888 წელი, როდესაც მემატიანის ცნობით:

XVI ს-ის ბოლოს დაიპყრეს თურქებმა. ამ დროს ასპინძა დიდი სოფელი ყოფილა. "გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" შედგენის დროს ასპინძა ყოფილა 50 კომლიანი სოფელი ბაღებითა და ვენახებით და 25 000 ახჩა შემოსავლით. "სუმბატ დავითის ძის ქრონიკაში" ასპინძა მოხსენიებულია: "ჴევსა სამცხისასა, სოფელსა ასპინძას..." ვახუშტის მიხედვით: "ასპინძის თავს და აგარის ბოლოს არს ციხე კლდესა შენი, მაგარი.

ასპინძა ცნობილია 1625 წლისა და 1770 წლის ასპინძის ბრძოლით, როცა ერეკლე II-მ გაიმარჯვა თურქებისა და ლეკების ლაშქართან ბრძოლაში.

ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების თანახმად, 1829 წელს, იგი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. ექვთიმე თაყაიშვილის აღწერის მიხედვით ასპინძე უკვე დიდი სოფელია და ახალციხიდან ახალქალაქამდე სიდიდით მეორე საფოსტო სადგური იყო.

კურორტი

ასპინძა ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტია დაბაში არსებული თერმული წყლების გამო. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1961 წელს. დაბაში არის ადმინისტრაციული, კულტურის, განათლების და ჯანდაცვის დაწესებულებები, XI-XII სს-ის ხუროთმოძღვრების ძეგლები, მცირე საწარმოები.


მახინჯაური - Makhinjauri

მახინჯაური - დაბა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ქალაქ ბათუმიდან 6 კმ-ის დაშორებით. მახინჯაური ზღვისპირა კლიმატური და ბალნეოლოგიური კურორტია. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია თალასოთერაპია. არის მინერალური წყაროებიც, რომლებსაც იყენებენ სხვადასხვა დაავადებების სამკურნალოდ. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1959 წელს. მოსახლეობა 3,4 ათასი (2002). დაბაში არის კულტურის, განათლების და ჯანდაცვის დაწესებულებები.