ქვედა სიმონეთი (იმერეთის მხარის კურორტები)

qveda simoneti imeretis mxaris kurortebi saqartvelos kutxeebi
ქვედა სიმონეთი - სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 250 მეტრზე. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2829 ადამიანი. სოფელში გადის ქვედა სიმონეთი-ნავენახევის საავტომობილო გზა, რომლის რეაბილიტაცია ხორციელდება 2010 წლიდან[2]. ქვედა სიმონეთი ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტია. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესია.


საირმე (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)

sairme imeretis mxaris kurorti saqartvelos kutxeebi
საირმე - ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე წაბლარისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 950 მ, ბაღდათიდან 25 კმ. ჰავა რბილია. იცის მცირეთოვლიანი ზამთარი (იანვარში საშუალო ტემპერატურა — 1,0°C) და ზომიერად თბილი ზაფხული (აგვისტოში საშუალო ტემპერატურა 17,0°C). ნალექების რაოდენობა 900 მმ წელიწადში.

ეტიმოლოგია
პირველი წყაროები საირმის წყლების შესახებ XIX საუკუნის 90-იანი წლებიდან გვხვდება. იმერეთში, ერისთავების კუთვნილ ტყეებში, ირმების ამოჩემებული ადგილი პირველად მონადირეებმა შენიშნეს. ხალხში გავრცელებული თქმულებით წყალი დაჭრილ ირმის კვალს ადევნებულმა ძმებმა აღმოაჩინეს. წყარო ჟანგით გადაწითლებულ ქვებზე მოედინებოდა, მის გარშემო კი ყველაფერი მარილს გადაეთეთრებინა. ირმის ჯოგები მარილს და წყალს მორიგეობით ეტანებოდნენ. ამიტომაც იქაურობას საირმე უწოდეს.
ადგილს ყურადღება მწყემსებმაც მიაქციეს და კიდევ ერთი უჩვეულო რამ აღმოაჩინეს - ირმების წყაროდან დაახლოებით 3 კმ-ის მოშორებით, ერთ ადგილას ბალახი მუდამ მწვანე რჩებოდა. თოვლი არ დებდა, მიწა კი წვიმის მოსვლიდან რამდენიმე წუთში გამშრალი იყო. "ჯადოსნური" ველის საიდუმლოს ფარდა 20-იან წლებში აეხადა, როცა გეოლოგებმა მიწის სიღრმეში ცხელი მინერალური წყალი აღმოაჩინეს.

ისტორია
30 იანი წლებში საირმეს კურორტის სტატუსი ოფიციალურად მიენიჭა. აშენდა პირველი სანატორიუმები. დაიწყო ინფრასტრუქტურის გამართვაც. 1940-იან წლებში დასრულდა საავტომობილო გზის მშენებლობაც რომლითაც კურორტი ქალაქ ბაღდათს (მაშინდელ მაიკოვსკის) საავტომობილო გზით დაუკავშირდა.

სამკურნალო ფაქტორი
სამკურნალო ფაქტორია ნარზანის ტიპის ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი (წყარო № 1 და № 3) და ბორჯომის ტიპის ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი (ბურღილი № 4 და № 5) მინერალური წყალი "საირმე". საირმეში არის სანატორიუმი, დასასვენებელი და საკურორტო პოლიკლინიკა. სეზონი — მაის-ნოემბერში.
საირმეს საშუალება აქვს ყოველწლიურად მიიღოს 150,000 დამსვენებელი. საირმე სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან უკავშირდება ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკს. საირმესთან ახლოს მდებარეობს შედარებით მცირე საკურორტო ადგილი ზეკარი


ნუნისი (იმერეთის მხარის კურორტები)

nunisi imeretis mxaris kurorti saqartvelos kutxeebi

ნუნისი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ზვარის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილო კალთაზე, მდინარე ნუნისისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 920 მ, ხარაგაულიდან 27 კმ. უახლოეს რკინიგზის სადგურ მოლითიდან 7 კმ. სოფელში დგას ნუნისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ეტიმოლოგია
ნუნისის წყლით ადრე მოსახლეობა კანის დაავადებას - მუნს მკურნალობდა, ამიტომ სოფელს მუნისი დაერქვა, შემდეგ სახელწოდება შეეცვალა და ნუნისი ეწოდა.

ისტორია
სოფელ ნუნისს დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ვახუშტი ბატონიშვილს აქვს მოხსენიებული ნუნისის წყალი, როგორც საამო და მარგებელი.
ნუნისის აღმოჩენის შესახებ მრავალი ლეგენდა არსებობს. ერთ-ერთი მთავარი მათგანი დავით აღმაშენებლის სახელს უკავშირდება. ლეგენდა მოგვითხობს, რომ დავით მეფე ბრძოლიდან ბრუნდებოდა. დაღლილ სახედრებს კანი მთლიანად გადატყაული ჰქონდათ, როდესაც პირუტყვები ნუნისის წყალში შესულან, ჩაწოლილან და დიდხანს ვერ აუყენებიათ. წყალს მათი დაწყულებული კანი მალე განუკურნავს. დავითს სოფელი მოსწონებია და იქ ეკლესიის აგება უბრძანებია.

კურორტი
ამ ადგილას მდებარეობს გამაჯანსაღებელი და ბუნების სილამაზით სახელგანთქმული ბალნეოლოგიური კურორტი “სამთა ნუნისი”, რომელიც ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში, ლიხის ქედის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 750 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ნუნისის უნიკალურ მიკროკლიმატს ქმნის შერეული, ფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყე. კურორტს კვეთს მდინარე ნუნისის წყალი.
კურორტი არსებობს 1856 წლიდან. ნუნისი ოდითგანვე ცნობილია სამკურნალო თვისებების მქონე მინერალური (ბალნეოლოგიური) წყლებით. აქ დასვენება განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც კანისა და ნერვულ ნიადაგზე გამოწვეული დაავადებები აწუხებთ[5]. აქ შესაძლებელია ზვარეს მინერალური წყლის დალევაც. ზვარეს წყალი ასევე სამკურნალოა და ის დაბალ მჟავიანობას აბალანსებს.
გაზაფხულზე, ფიჭვებისა და ნაძვების ყვავილობის დროს, ნუნისის ჰაერს საოცარი გამაჯანსაღებელი ეფექტი აქვს. ამ დროს ნუნისის ჰავა განსაკუთრებით მარგებელია ფილტვებისა და ბრონქებისათვის. კურორტ ნუნისში მიიღებთ ესთეტიურ თერაპიასაც. საოცარი ბუნება დაგამშვიდებთ და უფრო ჯანმრთელს გაგხდით.


კვერეთი (იმერეთის მხარის კურორტები‎)

kvereti imeretis mxaris kurortebi saqartvelos kutxeebi
კვერეთი, ადგილობრივი მნიშნელობის დაბალმთიანი ბალნეოკლიმატური კურორტი საჩხერის მუნიციპალიტეტში. ზღვის დონიდან 570 მ. იცის რბილი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2,0—3,0°C), თბილი, ზომიერად ნოტიო ზაფხული (ივლისის, საშუალო ტემპერატურა 20,0°C). ნალექები 1100-1200 მმ წელიწადში. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია დაბალი მინერალიზაციის წყალი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის. წყლის ტემპერატურა 16°C. დღე-ღამის დებიტი — 40 ათ. ლ. კვერეთში მკურნალობენ სახსრების, პერიფერიული ნერვული სისტემისა და გინეკოლოგიურ დაავადებებს. არის სააბაზანო, დასასვენებელი სახლი. სეზონი — მთელი წელი.


ამაღლება (ვანის მუნიციპალიტეტი) (იმერეთის მხარის კურორტები)

amagleba vanis municipaliteti imeretis mxaris kurorti saqartvelos kutxeebi
ამაღლება — სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (ინაშაური).
მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე მდ. კვინწყალის ორივე ნაპირზე. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 600 კომლს. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1357 ადამიანი.
ამაღლების მოსახლეობის უმრავლესობა ეთნიკურად ქართველია, ყველაზე მრავალრიცხოვანი გვარებია: ხურციძეები, ხელაძეები და სხვ. სოფელში მოქმედებს კლუბი და ბიბლიოთეკა. ხშირად ტარდება სხვადასხვა ღონისძიებები: საფეხბურთო ჩემპიონატი, ინტელექტუალური თამაშები, გასართობი ღონისძიებები.
სოფელში დგას შუა საუკუნეების ორი ეკლესია, მათ შორის ერთი აშენებულია 1619 წელს.

ეკონომიკა
სოფლის ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა. სოფელში განვითარებულია მეღვინეობა, ამაღლებაში არის ღვინის საწარმო და საკონიაკო საამქრო.

კურორტი
სოფელი წარმოადგენს ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიურ კურორტს, რისი მიზეზიც იქ არსებული თერმული წყლებია. მინერალური თერმული წყლები შეიცავს ნატრიუმს, ქლორს, ნახშირორჟანგს და კაჟმჟავას. მისით მკურნალობენ: ქრონიკულ ართრიტს, ჰიპერტონულ დაავადებებს, ათეროსკლეროზს, რადიკულიტს, კარდიოსკლეროზს და სხვა

განათლება
სოფელში მოქმედებს 1 საჯარო სკოლა, რომელიც შოთა რუსთაველის სახელს ატარებს. ასევე მოქმედებს ერთი დაწყებითი სკოლა. სოფელ ამაღლებაში უკვე მე-19 საუკუნეში არსებობდა კერძო სასწავლო დაწესებულება. მე-20 საუკუნის 30-იან წლებში სოფელში აშენდა ხის სკოლა. 1963 წელს სკოლას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. დღეს სკოლაში 200-მდე მოსწავლე სწავლობს.


ციხისჯვარი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

cixisjvari samcxe javaxetis mxaris kurortebi saqartvelos kutxeebi
ციხისჯვარი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, მდინარე შავიწყლის (ბორჯომულას ერთ-ერთი მდგენელი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1640 მეტრი, ბორჯომიდან 41 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 644 ადამიანი.
ციხისჯვარი არის ადგილობრივი მნიშვნელობის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი. სოფელში დგას შუა საუკუნეების არქიტექტურული კომპლექსის: ციხესიმაგრე ციხისჯვარი, ნადარბაზევი და ეკლესია.


ურაველი (სამცხე-ჯავახეთის მხარის კურორტები‎ )

uraveli samcxe javaxetis mxaris kurortebi saqartvelos kutxeebi
ურაველი - სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ურავლის ხეობაში. თემის ცენტრი (სოფლები: მუსხი, წყორძა, ხეოთი). ზღვის დონიდან 1250 მეტრი, ახალციხიდან 17 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 768 ადამიანი. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია.

კურორტი
ურაველი ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტია. იცის ცივი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა -4 გრადუსი), ზომიერად თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 17 გრადუსი). ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიან-კალციუმიან-მაგნიუმიანი მინერალური წყალი, რომელსაც იყენებენ სასმელად და აბაზანად. სამედიცინო ჩვენება: საჭმლის მომნელებელი ორგანოების, სახსრებისა და პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებები.


პატარა ცემი

patara cemi kurortebi saqartvelos kutxeebi
პატარა ცემი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში ბაკურიანის თემში. მდებარეობს მდინარე ბორჯომულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, ბორჯომიდან 21 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში მოსახლეობა აღარ ცხოვრობს. პატარა ცემი მთის კლიმატური კურორტია. სამკურნალო ფაქტორია მთის ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: ფილტვის, ლიმფური კვანძებისა და პლევრის ტუბერკულოზის დახურული ფორმა.


ნაქალაქევი ( სამცხე-ჯავახეთის მხარის კურორტები‎ )

naqalaqevi samcxe javaxetis mxaris kurortebi saqartvelos kutxeebi
ნაქალაქევი — სოფელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფელი:თმოგვი). ზღვის დონიდან 1360 მეტრი, ასპინძიდან 24 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 476 კაცი.[1] სოფლის მიდამოებში იყო ძველი ქალაქი წუნდა. სოფელში არის ტეშენიტის საბადო.


მუაში (კურორტი ლენტეხის რაიონში)

muashi kurorti lentexis raionshi saqartvelos kurortebi saqartvelos kutxeebi
მუაში, ადგილობრივი მნიშვნელობის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი ლენტეხის რაიონში, ცხენისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1300 მ. მუაშში ნოტიო ჰავაა, იცის ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი გრილი ზაფხული, მზის მაღალი რადიაცია. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია ნახშირმჟავა-ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალი (მინერალიზაცია — 2,1 გ/ლ; ტემპერატურა 9°C; დებიტი 13 ლ/დღ-ღ), რომელსაც იყენებენ სასმელად და აბაზანებისათვის.
სამედიცინო ჩვენება: საჭმლის მომნელებელი ორგანოების, სახსრებისა და პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებანი. მუაშში არის საკურორტო პოლიკლინიკა, სააბაზანო; სეზონი — ივნისიდან სექტემბრამდე.


მენჯი (კურორტი სენაკის რაიონში)

menji kurorti senakis raionshi saqartvelos kutxeebi saqartvelos kurortebi
მენჯი, ბალნეოლოგიური კურორტი სენაკის რაიონში, მდინარე ცივის ხეობაში, ზღვის დონიდან 29 მ. ჰავა სუბტროპიკულია, რბილი, იცის რბილი უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 5,2°C), ძლიერ თბილი, ზომიერად ნოტიო ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 23,0°C), შეფარდებითი სინოტივე -73%; ნალექების წლიოური რაოდენობა — 1480 მმ, მზის ნათების ხანგრძლივობა 2160 სთ წელიწადში. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია გოგირდწყალბადიანი ქლორიდულ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის სახსრების, პერიფერიული ნერვული სისტემის, გინეკოლოგიური და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ზოგიერთი დაავადების დროს. მენჯში არის სანატორიუმი, სანატორიუმის ტიპის რკინიგზის საავადმყოფი, საკურორტო პოლიკლინიკა. სეზონი — მთელი წელი.


მალთაყვა (უბანი ქალაქ ფოთში)

maltayva ubani qalaq potshi saqartvelos kutxeebi
მალთაყვა – უბანი ქალაქ ფოთში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში, შავი ზღვის სანაპიროზე ქ. ფოთის ცენტრიდან 4 კილომეტრის დაშორებით, საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს2–ს მონაკვეთზე, აღმოსავლეთით მას ესაზღვრება პალიასტომი, დასავლეთით შავი ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით სოფელი მალთაყვა. მალთაყვა ზღვის დონიდან 0,5 მ-ის სიმაღლეზეა.
რელიეფის ძირითადი ფორმაა სანაპიროს გასწვრივ განვითარებული რელიქტური ქვიშიანი დიუნების ვიწრო ზოლი და მცირე კოლბოხოვანი მიკრო რელიეფი.
მალთაყვა გამოირჩევა ზღვის ნოტიო და თბილი ჰავით. ზამთარი ძლიერ რბილი და უთოვლო, იანვრის საშუალო ტემპერატურა +5, +7 გრადუსია, ზაფხული ძალზე თბილია, აგვისტოს საშუალო ტემპერატუა +23, +24 გრადუსია. ნალექები დიდი რაოდენობითაა მთელი წლის განმავლობაში და საშუალოდ 1660 მმ-ს შეადგენს, დამახასიათებელია მაღალი შეფარდებითი ტენიანობა 78%. ტერიტორიის გახსნილობის გამო ხშირია ქარები განსაკუთრებით ზამთარში.

ბუნებრივი რესურსებიდან მალთაყვის ტერიტორიაზე ძირითადად გვხვდება ტორფის საბადოები, რომლის ექსპლუატაცია ამჟამად შეჩერებულია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უკავია ხელოვნურად გაშენებულ შერეულ ტყეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი ვრცელდება ჭარბტენიანი კოლხური რელიქტური ტყეები, რომელიც კოლხეთის დაცულ ტერიტორიებში შედის.
კოლბოხოვან მიკრორელიეფზე გვხვდება ჭილიანი, ლაქაშიანი და ლელიანი ფრაგმენტები. ჭილიანები გავრცელებულია ისეთ ადგილებზე სადაც ძლიერია ზღვის წყლის გავლენა-სველ ქვიშნარებზე, ლაგუნებზე, არხების სანაპიროზე. იქ სადაც კოლბოხებს შორის დგას წყალი, უფრო განვითარებულია ლელიან-ლაქაშიანი ცენოზები.
ფაუნისტური წარმომადგენლებით მალთაყვა ღარიბია, განსაკუთრებით ძუძუმწოვრებით. ძირითადად აქ გვხვდება ამფიბიები, სამგიეროდ ზამთარში მალთაყვის ჭაობებს თავს აფარებს და იზამთრებს 190-მდე სახეობის მიმომფრენი და მოზამთრე ფრინველები. მათ შორის ბევრია წითელ წიგნში შეტანილი სახეობები: ხუჭუჭა ვარხვი, მეკლოე ბატი, ყივანა გედი, შაკი, ქარცი, ყანჩა.
პალიასტომის ტბაში ბინადრობს 15-მდე სახეობის სარეწაო თევზი.
მალთაყვა ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია. ზღვა, ქვიშიანი პლაჟი, დიდი ინსოლაცია და ჰაერში ზღვიური წარმოშობის ქიმიური მიკროელემენტების არსებობა სასარგებლოა გულ-სისხლძარღვთა, სასუნთქი გზების და ნერვული სისიტემის ფუნქციური დარღვევების სამკურნალოდ. ასევე ტბის სანაპიროზე არის მცირე დებატიანი ჰირბოკარბონატული მინერალური წყალი.

მოსახლეობა

მალთაყვაში ძირითადად საუბრობენ გურულ დიალექტზე. მალთაყვაში ცხოვრობს 9187 ადამიანი. მაღალია საშუალო ასაკის ადმიანთა ხვედრითი წილი – 60%, დაბალია შობადობის კოეფიციენტი.
1809 წლის 15 ნოემბერს მალთაყვაში მოხდა რუსეთ-საქართველოს ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ ქ. ფოთის გასათავისუფლებლად.
მალთაყვაში დგას მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა დიდების მემორიალი.