VI-VII საუკუნეები - კლარჯეთი



523 წელს ქართლის სამეფოში მეფობა გაუქმდა და ქვეყნის თითქმის მთელი ტერიტორია სპარსეთის უშუალო მმართველობას დაექვემდებარა. ჯუანშერის ცნობით, სპარსეთისაგან დამოუკიდებლობა ქართლის მხოლოდ ორმა განაპირმა მთიანმა მხარემ შეინარჩუნა — კახეთის მთიულეთმა (სადაც ბაკურ მეფის შვილებმა შეაფარეს თავი) და კლარჯეთ–ჯავახეთმა. კლარჯეთის კლდეებში მთავრობდა ვახტანგ გორგასლის შთამომავალი გუარამი, დედით ხოსროიანი და მამით ბაგრატიონი. სუმბატ დავითის ძე მას „მამა ბაგრატიონთა“–ს უწოდებს, თუმცა მისი კლარჯეთის მთავრობის შესახებ არაფერს ამბობს.
VI საუკუნის ბოლოს და VII საუკუნის დასაწყისში ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის დაპირისპირება გრძელდებოდა. ბიზანტიის იმპერიამ ქართლში სპარსეთის გავლენა შეცვალა 571 წლის აჯანყებისა და გუარამისათვის კურაპალატის ტიტულის ჩაბარების შემდეგ. 580–იან წლებში სპარსეთმა ნაწილობრივ კვლავ აღიდგინა პოზიციები ქართლში, 590–იან წლებში ისევ დათმო, 600–იან წლებში კვლავ აღიდგინა, ხოლო 627 წელს ნინევიის ბრძოლაში სასტიკად დამარცხების შემდეგ საბოლოოდ დაუთმო ბიზანტიას ქართლი. ცნობილი არაა, რა ხდებოდა ამ პერიოდში კონკრეტულად კლარჯეთში, მაგრამ მცირეოდენ წყაროებზე დაყრდნობით ვარაუდობენ, რომ ეს მხარე ხშირად გაქცეულ დამარცხებულთა თავშესაფარს წარმოადგენდა. ჯუანშერის მიხედვით, აქ დამკვიდრდნენ სპარსეთის მოკავშირე სტეფანოზის (გუარამის ძის) შვილები 628 წლის შემდეგ, როდესაც დანარჩენი ქართლი იმპერატორ ჰერაკლეს მიერ ერისმთავრად აღდგენილ ადარნასეს ეპყრა.
VI-VII საუკუნეებში კლარჯეთის სამშენებლო საქმიანობის შესახებ ცნობები პრაქტიკულად არ მოიპოვება. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ ამ დროს უნდა დაარსებულიყო პარეხის მონასტერი მდინარე დუგანალას ხეობაში, თუმცა ამ აზრს ზოგიერთი მკვლევარი არ იზიარებს. პარეხში შემორჩენილი ნაგებობები კი მხოლოდ IX საუკუნესა და შემდგომ პერიოდს განეკუთვნება. სამეცნიერო ლიტერატურაში ერთხანს დამკვიდრებული იყო აზრი, რომ კლარჯეთში არაბობამდელ პერიოდში სომხებმა დააარსეს მონასტრები. ეს აზრი ნიკო მარისაგან მომდინარეობდა, რომელიც ფიქრობდა, რომ VI-VIII საუკუნეებში კლარჯეთს სომხური ემიგრაციის დიდი ტალღა მოაწყდა (იხ. ამავე სტატიის სექცია — ეთნიკური შემადგენლობა ადრეულ შუა საუკუნეებში). ეს მოსაზრება თანამედროვე სამეცნიერო ლიტერატურაში უარყოფილია (ვრცლად იხილეთ სექციაში — „სომხური მონასტრები“).
VII საუკუნის II ნახევრიდან საქართველოს ისტორიაში ახალი ეტაპი იწყება. 654 წელს ქართლის ერისმთავარი წინააღმდეგობის გარეშე დაემორჩილა არაბებს, რაც არაბთა სარდლის მასლამას მიერ გაცემული დაცვის სიგელით გაფორმდა. სიგელში აღნიშნულია, რომ იმავე პირობით არაბებს დამორჩილდნენ ქართლის ცალკეული მხარეები, მათ შორის მოხსენიებულია კლარჯეთიც. როგორც დავით ხოშტარია აღნიშნავს, ეს საგანგებო აღნიშნვა იმას მოწმობს, რომ ერისთავები (მათ შორის კლარჯეთის) საკმაოდ დამოუკიდებელნი იყვნენ როგორც საშინაო, ისე საგარეო საქმეებშიც.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.