ვახტანგ გორგასლის პერიოდი - კლარჯეთი

 (ხმები: 1)


კლარჯეთში პირველი მნიშვნელოვანი სამშენებლო სამუშაოების შესახებ ინფორმაციას გვაძლევს ჯუანშერი. ეს მშენებლობები ვახტანგ გორგასალსა და მის ძუძუმტეს, კლარჯეთის ერისთავ არტავაზს უკავშირდება. ჯუანშერის გადმოცემით მეფემ და ერისთავმა ერთად შემოიარეს კლარჯეთის ახლადშემოერთებული მხარე და დაგეგმეს დიდი სამშენებლო სამუშაოები. როგორც ირკვევა, ამ პერიოდში კლარჯეთში ორი დიდი ციხე იყო — თუხარისი და ახიზა. ვახტანგის ბრძანებით არტავაზმა განაახლა ახიზის ციხე და ააშენა ახალი არტანუჯის ციხე. ჯუანშერი არაფერს წერს მეფისა და ერისთავის მიერ მონახულებული ეკლესიების შესახებ, რის საფუძველზეც დავით ხოშტარია ვარაუდობს, რომ კლარჯეთში ამ პერიოდში მხოლოდ ერთი ეკლესია იყო, რომელიც V საუკუნის მეორე ნახევარში მირდატ მეფეს უნდა აეშენებინა თუხარისის ციხეში. ვახტანგ გორგასალმა, როგორც ჩანს, იზრუნა საეკლესიო მშენებლობზეც; მისი მითითებით არტავაზმა ააგო ოპიზის მონასტერი და დაბა მერის, შინდობისა და ახიზის ეკლესიები.
ბერთის ოთხთავის ერთ-ერთი მინაწერი თუხარისის წმინდა გიორგის ეკლესიის აშენებას ასევე ვახტანგ გორგასალს უკავშირებს. რ. ბლეიკი და ს. დერ ნერსესიანი მინაწერის გაკეთების თარიღს XII-XVI საუკუნეებს შორის აქცევენ. მათი შენიშვნით, ეს არის თუხარისის ეკლესიის დაარსების ლეგენდა. მინაწერის მიხედვით ეკლესია გორგასილის დროს აუგიათ. როგორც ჩანს, ლეგენდამ, რომელიც გვიანდელ მინაწერში აისახა, ვახტანგის სახელს დაუკავშირა თუხარისის ძველი, ჯერ კიდევ IV საუკუნეში აგებული ეკლესია. ამის საფუძველი შესაძლოა ის გახდა, რომ ჯუანშერის ცნობით ვახტანგის ერისთავი არტავაზი ბევრს აშენებდა კლარჯეთში. დავით ხოშტარია არ გამორიცხავს, რომ მას თუხარისის ძველ ეკლესიაზე მართლაც ჩაეტარებინა რაიმე განახლებითი სამუშაოები ან სულაც თავიდან აეშენებინა ეკლესია. თუმცა, იქვე აღნიშნავს, რომ ჯუანშერი ამის შესახებ არაფერს წერს — მის მიხედვით, ვახტანგი და არტავაზი მხოლოდ ციხის დათვალიერებით შემოიფარგლნენ.
ჯუანშერის ცნობა არტავაზის მიერ V საუკუნის მეორე ნახევარში ოპიზის მონასტრის დაარსების შესახებ მკვლევართა აბსოლუტურ უმრავლესობას ერთხანს სარწმუნოდ არ მიაჩნდა. ეს მოსაზრება გამომდინარეობს იმ გავრცელებული ტრადიციული შეხედულებიდან, რომ საქართველოში VI საუკუნის შუა ხანებამდე, ასურელი მამების მოსვლამდე საქართველოში მონასტრები არ არსებობდა. კორნელი კეკელიძე ამ თემაზე წერდა:
“არავითარი საბუთი იმისა, რომ ჩვენში ეგრეთ წოდებული ათცამეტ ასურელ მამათა მოსვლამდე მონასტრები, ამ სიტყვის ნამდვილი მნიშვნელობით, ყოფილიყო, არ არსებობს. პირველი მონასტრები ჩვენში დააარსეს აღნიშნულმა მამებმა.”
თანამედროვე მეცნიერებაში ამ საკითხთან დაკავშირებით აზრი გაყოფილია. დავით ხოშტარია მიიჩნევს, რომ ბოლო ხანებში გამოვლენილი მასალები მასალები სხვაგვარად წამოაჩენენ ქართული მონასტრების ადრეულ ეტაპს და საფუძველი არ არსებობს ეჭვისა ჯუანშერის ამ ცნობაზე. თანამედროვე მკვლევართაგან ოპიზის მონასტრის დაარსების ვახტანგის ეპოქით დათარიღებას უარყოფს ვახტანგ ჯობაძე.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.