ჭირაქაძე - Chirakadze

ჭირაქაძეები, – ქართული გვარი, წარმოშობით არის სოფელ ხახულიდან (სამხრეთი საქართველო, იმიერ-ტაო, დღევანდელი ბაღ-ბაში თურქეთი). ჭირაქაძეები წამოჰყოლიანხახულის ღვთისმშობლის ხატს და დამკვიდრებულან გელათში. სავარაუდოდ, ეს ამბავი , XII საუკუნის I ნახევარში ხატის გელათში გადმოსვენებასთან ერთად მოხდა.
1. ჭირაქაძის გვარი ფუძით სახლობს მხოლოდ იმერეთში, ქუთაისის ირგვლივეთში, კერძოდ - გელათსა და გოდოგანში;
2. ჭირაქაძის გვარი, მეოცე საუკუნის 20-იან წლებამდე სასულიერო წოდების მატარებლები იყვნენ;
3. ეტიმოლოგია ფუძეში გამოგვაყოფინებს თურქულ çirak–“მსახურს”, “ყმას”; სავარაუდოდ, გვარის სემანტიკური ფუძე შეიძლება იყოს “ხატის ყმა” (ალბათ იგულისხმება “ხახულის ღვთისმშობლის ხატის ყმა”);
4. ცნობილმა ქართველმა ემიგრანტმა ჟურნალისტმა სევერიან ჭირაქაძემ თავის ერთადერთ ვაჟს სახელად დაარქვა ხახული. (იხ გურ. შარაძე “უცხოეთის ცის ქვეშ”).



წითელაშვილი - Citelashvili

წითელაშვილი - ქართული გვარი სამეფო აზნაურთა ქართლისა.
წითელაშვილთა წინაპრები ძველი დროიდან ყოფილან არაგვის საერისთავოს სახასო აზნაურნი, რომლებიც იწოდებოდნენ წითლაძეთ. როდესაც ქართლის მეფე ვახტანგ VI წავიდა რუსეთში, მას თან გაჰყოლია წითლაძე, რომელიც მსახურებდა მეფის კარზე, რის გამოც მეფემ 1726 წელს დაუმტკიცა წითლაძეს შვილობა და შემდგომ წითელაშვილები მეფედან ყოფილან მიღებულნი სამეფო აზნაურად. წითელაშვილთა გვარი მოხსენებულია გეორგიევსკის ტრაქტატში, ზოგიერთი მათგანი დარჩენილან რუსეთში, სხვები კი არიან საქართველოში.


ჩხიკვაძე - Chkhikvadze

ჩხიკვაძე ერთ-ერთი ცნობილი გვარია საქართველოში, რომელიც წარმოშობით ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუკისციხიდან არის. ჩხიკვაძეები გვხვდებიან იმერეთსა და აჭარაშიც, მაგრამ გვარის ძირძველი წყარო მაინც გურია რჩება.
გვარის კურთხევა:
2010 წლის 10 იანვარს სამების საკათედრო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა ილია II-მ დალოცა ჩხიკვაძეების გვარი. ასევე იკურთხა ჩხიკვაძეების გვარის მფარველი - წმინდა გიორგის ხატი, დადგინდა გერბიც.


შეთეკაური - Shetekauri

შეთეკაური — ქართული გვარი ხევსურეთიდან. სავარაუდოდ, მომდინარეობს ზედმეტსახელიდანშეთე], გავრცელებულია, ძირითადად, კახეთის რეგიონში. არის ერთ-ერთი უმცირესი ხევსურული გვარი (დაახლოებით 300 ადამიანი).. ისტორიულ საბუთებში გვარი XX საუკუნებდე არ არის მოხსენიებული. შეთეკაურების გვარი მოდის მუცოდან ანდრეზით (გადმოცემით) „შეთეკაურები მუცოს ამოთხრილნიაო“ რაც ნიშნავს, რომ მუცოსთან ერთად მოდის მათი ისტორია.


შარუბანაშვილი - Sharubanashvili

შარუბანაშვილი-ქართული თავადური გვარი, რომელიც მოდის ქართლიდან. შარუბანაშვილიები იყვნენ მეფის პირველი მრჩევლები და ასევე მეომრები, რომლებიც ბევრჯერ დაულჯილდოვებია მეფეს.


ქურდაძე - Kurdadze

ქურდაძე - იმერული წარმოშობის ქართული გვარი. "ქურდ"-ფუძიანი გვარსახელების ეტიმოლოგიის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობაა. ერთი ვერსიით ისინი ეთნონიმური წარმოშობის გვარსახელია, ხოლო სხვა ვერსიით, ეპონიმური ტიპის გვარსახელებს მიეკუთვნებიან. ქურდაძეების პირველსაცხოვრისად სახელდება ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელი-წიფა, საიდანაც ქურდაძეები პირველად ლიხის ქედს გადმოღმა სოფელ იტრიაში (ამჯამად სურამის ერთ-ერთი უბანია) გადმოსულან.
ქართულ წერილობით წყაროებში ქურდაძეების გვარი XVI საუკუნიდან იხსენიება. ისინი ეკუთვნოდნენ:სახასო, საეკლესიო, საბატონო, ნასყიდ და თავდახსნილ გლეხთა კატეგორიებს.
1588 წელს ქართლის მეფე სიმონ I-მა იტრიის მონასტერს სახასო ყმა და მამული შესწირა. ეკლესიისადმი შეწირულ გლეხთა შორის იხსენიებიან იმერეთში სოფელ წიფაში მცხოვრები ქურდაძეები. ამ შეწირულობით წიფელი ქურდაძეები საეკლესიო გლეხები გახდნენ.


ქორიძე - Koridze

ქორიძეები უხსოვარი დროიდან დასახლებულან გამოჩინებულის მთაზე.(ეს მთა დაჰყურებს ქვემო იმერეთს, სამეგრელოს და გურიის ნაწილს, კერძოდ ჩოხატაურს. თვით გამოჩინებული თავის კალთებით გურიის ნაწილი, ასე ვთქვათ, მისი გეოგრაფიული დასაწყისია.) პატარა ეკლესია ააგეს (წმინდა გიორგის სახელობის XIV-XV ს.ს.) მღდვლებად და დიაკვნებად თვითონ დადგნენ და ეს თანამდებობა მემკვიდრეობით გადადიოდა მამიდან შვილზე, მრევლი კი მახლობელი სოფლები ყავდათ. გამოჩინებულის ქვემო კალთების და ახლომახლო ბარის სოფლები ყოველთვის დაცემის ქვეშ ივნენ, რადგანაც სათესი მიწაც და მოსავალიც საკმაო ქონდათ. ამიტომ ეს სოფლები გამოჩინებულის ტყეს ქორების ბუდეს, ხოლო შიგ მცხოვრებლებს – ქორებს უწოდებდნენ.
ბოლოს და ბოლოს გამოჩინებულის ფერდობებზე მდებარე მოსახლეობა ქორიძეებს შეუთანხმადა; მოსავლიოს აღების დროს მუდმივათ ეძლიათ სიმინდი, ლობიო, ღომი, ღვინო, ხოლო ქორებს "წართმევიაზე" ხელი აეღოთ. ეს იყო ძლიერის უფლებიდან გამომდინარე თავისებური ხარკი, რომელიც შემდეგ საათადო სამართალად გადაიქცა. ეს ხარკი ეკლესიაში სამღვრთო შესაწირავის სახით მიდიოდა.
ახლა საჯავახომ, ორპირმა, საკალოიანომ და სხვა სოფლებმა გამოჩინებულის ხალხი ქორიძეებათ მონათლა, ხოლო ზემო ფერდობების, ქორების მიერ დამორჩილებულ მცხოვრებლებს – ქორიძეების "კაცებს", და არა ძეებს უწოდებდნენ, თითქოს ისინი მწვერვალის ყმები იყვნენ.


ფიცხელაური - Fickhelauri

ფიცხელაურები – ხევსურული წარმოშობის ქართული გვარი. ფიცხელაურები წარმოშობით ხევსურეთის სოფელ ბაცალიგოდან არიან, აქედან გადასახლებულან გუდამაყარში სოფელ ბაკურხევში, საიდანაც შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდნენ თიანეთში, ხევში (ხევიდან გადასახლდნენ ქსნის ხეობაში) და გარე და შიგნით კახეთის სოფლებში.ქსნის ხეობის ფიცხელაურთა განშტოება დაწინაურდა, მათ აზნაურის წოდება მოიპოვეს და ახალგორის მოურავებიც კი გახდნენ. აზნაურობა ფიცხელაურებს მეფისაგან მიუღიათ, ბრძოლებში დამსახურებისათვის. მეფესვე გადმოუყვანია ისინი ხევიდან ქსნის ხევის სოფელ წირქოლში და იკოთში. ზუსტი დრო ფიცხელაურების გააზნაურებისა ცნობილი არაა, მაგრამ 1744 წლის ერთ-ერთ დოკუმენტში ფიცხელაურები უკვე აზნაურთა შორის იხსენიებიან.


მაჭავარიანი - Machavariani

მაჭავარიანი — თავადაზნაურთა ერთ-ერთი საგვარეულოა ფეოდალურ საქართველოში
ადრეულ წყაროებიდან მოხსენიებულია, როგორცაზნაურები, რომლებიც სხვა სვანური წარმომავლობის გვარებთან (ყიფიანი, იოსელიანი, დევდარიანი და სხვა) ერთად დაწინაურდნენ იმერეთის მეფის კარზე და ითვლებოდნენ იმერეთის მეფის ვასალებად (ტახტის აზნაურნი). წარჩინებულნი იყვნენ, ასევე, შიდა ქართლში (ქსნის საერისთავო) და კახეთში.
მოგვიანებით ერთ-ერთმა შტომ მიიღო საკუთრებაში რამდენიმე სოფელი ზემო იმერეთში მდინარე ჩხერიმელას ქვემო დინების სამხრეთით, რაც უმაღლეს აზნაურთა (თავადთა) რანგს წარმოადგენდა.ჰყავდათ საკუთარი ვასალი აზნაურები, ყმა-გლეხები და ჰქონდათ საგვარეულო ეკლესია.ამის შემდგომ აღარ გაძლიერებულან სხვა ძლიერ ფეოდალურ საგვარეულოსთან —აბაშიძეებთან დაპირისპირების გამო.


მაისურაძე - Maisuradze

მაისურაძე – რაჭული წარმოშობის ქართული გვარი. მიეკუთვნება შერქმეულ გვართა სიას. გვარი მაისურაძე მეფის მიერ არის შერქმეული. ეს ამბავი ასე მომხდარა. ვინმე აზნაურ დიდიძეს უმსახურია მეფის კარზე.იგი ყოფილა შესანიშნავი გარეგნობის, ბრგე ვაჟკაცი, ჭკვიანი და გონიერი, გაბედული, ამაყი. მტრის წინაშე შეუდრეკელი. მეფე მას გვერდიდან არ იშორებდა,პატივსა და დიდებას არ აკლებდა, როგორც კარგ მეომარსა და მეფის ერთგულ კაცს.დიდიძის ბრწყინვალე გარეგნობა, ბაჟკაცური მოქმედება და თავდაბლობა არ გამორჩენია მხედველობიდან მეფის მეფის მეუღლე დედოფალს. დედოფლის მოჭარბებულმა ყურადღებამ გააბედვინა დიდიძეს მასთან ახლო კავშირი დაეჭირა. ეს ამბავი მეფის ყურამდეც მისულა, მეფე განრისხებულა ძლიერ, მაგრამ სასიკვდილოდ მაინც ვერ გაუმეტებია იგი. მეფეს უბრძანებია: ჯარი წინაშე გაეხადა ზედა ტანსაცმელი და დამდგარიყოს მაისურის ამარა. ამ სურათის შემხედვარე მეფეს უთქვამს: ჩამომირთმევია გვარი დიდიძე და წოდება აზნაურისა, მომიცია გვარი მაისურაძე და წოდება გლეხისა. ეს ბრძანება მეფეს ხარის ტყავზე დაუწერია. ასეთ განსაცდელში დაიბადა გვარი მაისურაძე.


თურმანიძე - Turmanidze

თურმანიძეები - უძველესი დროიდან ცნობილი ხალხურ მკურნალთა საგვარეულოა; ძირითადად ზემო იმერეთის სოფ. შორაპნიდან იყვნენ. განსაკუთრებული წესით დამზადებული მალამოთი მკურნალობდნენ ინფიცირებულ ჭრილობებს, კანის ზოგიერთ დაავადებას, სიდამწვრეს და სხვა. თავის მკურნალობის მეთოდს გადასცემდნენ მემკვიდრეებს. ცნობილია, რომ 1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს დაჭრილი პოეტის ალ. ჭავჭავაძის სამკურნალოდ ქუთაისიდან მოიწვიეს თურმანიძე. არსებობს ცნობა იმის შესახებაც, რომ იტალიის სახალხო გმირი ჯუზეპე გარიბალდი ფეხის ამპუტაციას გადაარჩინა და განკურნა საქართველოდან საგანგებოდ მიწვეულმა ერთ-ერთმა თურმანიძემ. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ თურმანიძეები რუსეთის არმიაშიც მსახურობდნენ ქირურგებად (მაგ. ბ. თურმანიძე). საბჭოთა ხელისუფლებამ მკურნალობის ოფიციალური ნებართვა მისცა თურმანიძეების ზოგიერთ წარმომადგენელს.


გუჯაბიძე - Gujabidze

გუჯაბიძე - ერთერთი უძველესი ქართული გვარია. გუჯაბიძეები წარმოშობით ლაზები არიან, რომლებმაც ლიხის ქედი გადაიარეს და დასახლდნენ გურიის ტერიტორიაზე. გუჯაბის სამონასტრო კომპლექსი ერთ-ერთი უძველესია საქართველოში. გვარი გუჯაბიძეც სწორედ აქედან მოდის. საეკლესიო თავადების გვარი განსაკუთრებით ამაყობდა საგვარეულო გერბით რომელზეც ლაზების სიძლიერის სიმბოლო - ლომი იყო გამოსახული.