პეტრიაშვილი - Petriashvili


პეტრიაშვილები არიან კახეთის სამეფო აზნაურები. შეტანილი არიან 1850 წლის 6 დეკემბრის რუსეთის მთავრობის მიერ შედგენილ ხავერდის წიგნში. პეტრიაშვილები, როგორც აზნაურები შეტანილი არიან ასევე, 1783 წლის 24 ივნისს შედგენილ გეორგიევსკის ტრაქტატში.

ილია მაისურაძემ დაგვაკვალიანა და ასეთი ინფორმაცია მოგვაწოდა: „პეტრიაშვილი, გოგაშენი, ახალქალაქის რაიონი.”

ამავე ძირისაა გვარი პეტრიაძე.

პეტრედანაა ნაწარმოები პერტია, პერტენავა.

პეტრიაშვილები არიან ასევე, თავად ავალიშვილებიდან მომდინარე საგვარეულო. თვით ავალიშვილები კი ციციშვილებიდანაა წარმოშობილი.

თავად ანდრონიკაშვილებიდან რამდენიმე გვარია წარმომდგარი. მათ შორისაა ერასტიშვილი, მათგან გაჩენილა დავითისშვილი, ხოლო მისგან პეტრესშვილი.

მეთერთმეტე-მეჩვიდმეტე საუკუნეებში, ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, პეტრესშვილი მამულა, იხსენიება კარალეთში 1700 წელს.

პეტრიაშვილი ბიძინა და გიორგი მოიხსენიებიან მეჩვიდმეტე საუკუნის დამდეგს კლდისწყაროში.

პეტრიაშვილ პეტრეს, მოურავს, ერეკლე მეფემ უბოძა ჭალაანში დასახლება და ალავერდის წმიდა გიორგისთვის შეწირული ათი კომლი კაცის მოურავობა, 1699 წელს.

პეტრიაშვილები ცხოვრობენ რაჭაშიც; იქ მოგვიანებით გადავიდნენ. ბევრი იმასაც ფიქრობს, რომ ეს გვარი რაჭიდან მოდის.

საქართველოში 3 353 პეტრიაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 1 587, გურჯაანში – 186, რუსთავში – 178.


ბურდიაშვილი - Burdiashvili


გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი ბურდა, ბურდი, ბურდია.

მჭადიჯვრის მცხოვრები ბურდიაშვილები შედიოდნენ წილკნელის სამწყსოში. თუ მათი სახლის უფროსი ან მოხელე გარდაიცვლებოდა, ამისთვის მთელი რიტუალი არსებობდა. კერძოდ, შეკაზმული ცხენი, ორი გადასახურავი, სუფრის იარაღი, თალხი – ეს ყველაფერი წილკნელისთვის უნდა მიერთმიათ.

იასე ბურდიაშვილი რამაზ ვაჩნაძის მიერ ოხიაყორჩ რაისებისთვის მიცემული ნასყიდობის წიგნის მოწმედ მოიხსენიება 1673 წელს.

1664 წელს მოიხსენიება სუხიტა ბურდიაშვილი პაპუნა ფალავანდიშვილისა და თბილელი ეპისკოპოსის, იოსებ სააკაძეს შორის ყმა-მამულის დავითის მოწმედ.

როგორც დოკუმენტებიდან ჩანს, ბურდიაშვილებს ადრე ქართლში უცხოვრიათ, შემდეგ კახეთში გადასულან. მოგვიანებით, ბურდიაშვილებს აზნაურობაც მიუღიათ.

საქართველოში 599 ბურდიაშვილი ცხოვრობს: ყვარელში – 334, გურჯაანში – 146, თბილისში – 82. არიან სხვაგანაც.


ავგაროზიშვილი - Avgarozishvili


გვარის ფუძეა სიტყვა ავგაროზი, რომელიც პატარა ნივთია და ცრუმორწმუნენი გულზე დაკიდებულს ატარებენ.

„რკონელი ავგაზორი გოშფარ და როინ ჯავახიშვილების გაყრისას ნახევარი მამულით გოშკარს ერგო“.

ავგაროზი იყო ჯერ მეტსახელი, შემდეგ კი საკუთარ სახელად იქცა.

აბრაჰამ ავგაროზის ძე სამეფო კარის მწიგნობარი იყო, რომელმაც შეადგინა გიორგი მეფის მიერ ივანე ჯავახიშვილის სახელზე გაცემული მონასტრის წყალობის სიგელი.

შიდარელ გრიგოლ ავგაროზის ძე ანდრიაშვილს გულშარ დედოფალმა უბოძა თორმეტი ათასი თეთრი, რათა გულშარისთვის გადაეხადა აღაპი ქვათახევის ვლაქერნის ღვთისმშობლის ეკლესიაში. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეს საქმე დაევალა ონიას.

საქართველოში 27 ავგაროზაშვილი ცხოვრობს: ყვარელში – 20, თბილისში – 5, თელავში – 2.


სხირტლაძე - Skhirtladze

სხირტლაძე - გვარის ფუძეა მეტსახელი სხირტლა.

1840-იანი წლების აღწერით, სხირტლაძეები ცხოვრობდნენ სოფლებში: გორი, კვაცხეთი, მრავალძალი, სხვავა. სოფელ გორში სხირტლაძეები არიან საბატონო გლეხები, კვაცხეთშიც – საბატონო გლეხები, მრავალძალში – საეკლესიო გლეხები, სხვავში კი – წერეთლის საბატონო გლეხები.

სხირტლაძეებს ჰყავდათ ბევრი სახელოვანი ადამიანი და მამულიშვილი, მათ შორის გამორჩეული თამადა – ბატონი სიმონი და დიდი და ეროვნული პიროვნება შოთა სხირტლაძე.

საქართველოში 2 573 სხირტლაძე ცხოვრობს: თბილისში – 1 220, საჩხერეში – 284, ჭიათურაში – 179. არიან სხვაგანაც.


ოთანაშვილი – ოთანაძე - Otanashvili - Otanadze


გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი ოთანა.

1782 წლის წყალობის წიგნით შიო ოთანაშვილი და მისი შვილი, თამაზა, „ტირძნისს მყოფი“ არაგვის საერისო აზნაურიშვილი ყოფილა. მიაჩნიათ, რომ ეს ოთანაშვილები 1647 წლის საბუთებში ტირძნისის არაგვის საერისთავოდან გადასახლებული ბანცურების შთამომავლები არიან.

საქართველოში 229 ოთანაძე ცხოვრობს: ასპინძაში – 124, თბილისში – 38, გარდაბანში – 20.


კეზევაძე - Kezevadze


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი კეზე. ასევე, გვხვდება გვარი კეზუაშვილი, რომელიც მეტსახელ კეზუადანაა ნაწარმოები.

საქართველოში 378 კეზევაძე ცხოვრობს: ქუთაისში – 129, თერჯოლაში – 102, ტყიბულში – 54. გვარი, ასევე გვხვდება, გელათში, სიმონეთში და სხვაგანაც.


მთიულიშვილი - Mtiulishvili


გვარი მომდინარეობს სადაურობის სიტყვა მთიულისგან.

მთიულიშვილები 1873 წელს ბანცურთკარში ცხოვრობდნენ. აქაური მთიულიშვილების ადრინდელი გვარი ნადიბაიძე ყოფილა. ნადიბაიძეები კი მთიულეთში ფშავიდან იყვნენ მოსული და გაბადაურებისგან წარმომავლობენ. ბანცურთა გვარისანი მეჩვიდმეტე საუკუნეში გადასახლებულნი ჩანან ქართლში, ლიახვის ხეობის სოფელ ტირძნისში.

1647 წლის საბუთით, ნინია ბანცური არის ტირძნისის მოურავი, რომელსაც ყოველ ენკენისთვეს გიორგი არაგვის ერისთავისთვის სააღაპედ უნდა გადაეხადა: „ერთი ცხვარი, პური და ღვინო, ხუთი ჩარექი სანთელი და ეწირვებინა ჟამი“.

„მთიულისშვილი გიორგი, კიდმანში მცხოვრები, წილად ხვდა ქაიხოსრო ციციშვილს“ (1664-1673 წლები).

„მთიულიშვილ დათუნას ჰყავს სახლიკაცი ქიტა. როსტომ მეფემ ის უწყალობა იორამ თარხან-მოურავისშვილს, რომელსაც დათუნამ ერთგულების პირობა მისცა“ (1643 წელი).

საქართველოში 743 მთიულიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 170, გორში – 117, დუშეთში – 108.


ნარიკაშვილი - Narikashvili

ნარიკაშვილის გვარში გამოყენებულ ფუძეს ნარიკა, მივყავართ საკუთარ სახელთან ნარიმან, ნარიმანა. ეს კაცის უძველესი საკუთარი სახელია, რომელიც ჩვენს წინაპრებს ირანულიდან უსესხებიათ. „ნარიმან“ ნიშნავს „გულადს“, „მამაცს“, „ძალგულოვანს“. აქედანაა გვარები: ნარიკაშვილი, ნარიმანაშვილი, ნარიმანიძე, ნარმანია, ნარიბეგაშვილი, ნარკოკობაშვილი.

გვხვდება, ასევე, სახელები: ნარა, ნარიქ, ნარო.

ნარიკაშვილი ქართული გვარ-სახელია.

რუსულ საბუთებში ზოგჯერ გვარი ნარიკოვადაა ჩაწერილი. ასეთი ბედი ეწია, სამწუხაროდ, ქართულ გვართა გარკვეულ ნაწილს.

ნარიკაშვილს არანაირი კავშირი არ აქვს ნარეკლიშვილთან.

საქართველოში 162 ნარიკაშვილი ცხოვრობს: გორში – 112, თბილისში – 39, რუსთავში – 7. არიან სხვაგანაც.


სურმავა - Surmava

სურმავათა გვარის შესახებ თავისი მოსაზრება გამოუთქვამს ბატონ ილია მაისურაძეს. ის წერს, რომ, სავარაუდოდ, სურმავას გვარი სათავეს იღებს საკუთარი სახელიდან – სურმა.

პროფესორი პაატა ცხადაია წიგნში „გვარები და გვართა დასახლებანი საქართველოში“ წერს: საქართველოში სულთა რაოდენობით გვარი სურმავა 416-ე ადგილზეა, მარტვილის რაიონში – მე-10-ზე.

გვარის ძირითადი და ყველაზე მრავალრიცხოვანი სამკვიდროა ნაგვაზაო, სადაც სურმავათა 152 ოჯახი ცხოვრობს. ასევე, ეს გვარი გვხვდება სოფლებში: სერგიეთი, მარტვილი, კეთილარი, სალხინო, ახალკახათი, ნაჯახავო, ქვემო ჭალადიდი, ლეხაინდრაო, ხუნძწი და ასე შემდეგ.

სურმა გვარად არის დასახელებული ნაგვაზავოს საეკლესიო გლეხთა სიაში. სურმა პირსახელად სხვა წყაროებშიც გვხვდება. სურმავა მათხოჯელი იხსენიება ყმების ნუსხაში მეჩვიდმეტე საუკუნეში. იქვეა მოხსენიებული ივანე სურმავა.

ამავე ძირისაა გვარები: სურამა, სურამაშვილი, სურამელა, სურამელაშვილი, სურამელი (სურამელები ქართლის ერისთავები იყვნენ), სურამანიძე, სურამამაშვილი, სურმელაშვილი.

1995 წლის აღწერით, საქართველოში 2 939 სურმავა ცხოვრობს: მარტვილში – 802, თბილისში – 469, ზუგდიდში – 165.


სასანია-სასნაშვილი - Sasania-Sasnashvili

სასნაშვილი-სიონელი, ალექსანდრე მეფის ბრძანებით, ის ხევმა მძევლად მისცა გერგეთის საყდრის შვილებს“ (1439 წელი).

„სასნაშვილი გოგიჩას მამული ვანთაში ვახუშტი აბაშიძემ შესწირა კაცხის მონასტერს. ევალებოდა ერთი ცხვარი, ერთი საფლავი, ერთი კილო მარილი, ერთი ჩარექი სანთელი, მისი მკედი“ (1550–1570 წლები).

როგორც ვარდანისძეთა (სვანთა ერსითავები), ისე დადიანთა გვარში (ვარდანისძეთა განაყოფები) იყო სახელი სასნა. „სულსა ვარდანეთ სასნასასა და მეუღლესა მისსა მარიამს შეუნდევნ ღმერთმან“ (ტბეთის სულთა მატიანე).

შემდგომ თვით სასნადან უწარმოებიათ გვარი სასნაშვილი, რომლის ერთ-ერთი წარმომადგენელი, თევდორე, მოხსენიებულია მატიანეში.

საქართველოში 108 სასანია ცხოვრობს.


ლუკაშვილი - Lukashvili

ლუკაშვილი - გვარის ფუძეა სახელი ლუკა, რაც მანათობელს ნიშნავს. ლათინურად ლუკა მზის ამოსვლისას დაბადებულს ნიშნავს. ის წმიდანის სახელია, რომელსაც დღესასწაულობდა მართლმადიდებლური ეკლესია – 4, 29 თებერვალს, 7 აპრილს, 22 ივლისს, 30 სექტემბერს, 18 ოქტომბერს, 6 ნოემბერს, 11 დეკემბერს.

ლუკაშვილი შიო გიორგის ძე მოიხსენიება სოფელ ღოლოვანას 1843 წელს. 1886 წლის აღწერით, ამავე სოფელში მოიხსენიება გიორგი ლუკაშვილი და ვანო ლუკაშვილი.

საქართველოში 182 ლუკაშვილი ცხოვრობს: გორში – 70, თბილისში – 56, საგარეჯოში – 32. ცხოვრობენ სხვაგანაც.

აკადემიკოს იაკობ ახუაშვილის მიერ მოწოდებული მასალების მიხედვით


უჩაძე - Uchadze



უჩაძის გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი უჩა. ამავე ძირით გვხვდება ქართული გვარები: უჩავა, უჩანეიშვილი, უჩიძე.

უჩიძეების ერთ-ერთი ახალგაზრდა კაცის გადმოცემით, მათი წინარე გვარი, უჩაძე, სათავეს იღებს წოვა-თუშეთიდან და ადრე ისინი უთაიძეები ყოფილან.

საქართველოში 204 უჩაძე ცხოვრობს: ქუთაისში – 75, ახალციხეში – 45, ცაგერში – 35.

22 – უჩიძე: თბილისში – 3, ფოთში – 2, ქუთაისში – 2. არიან სხვაგანაც.