კახიშვილი - Kakhishvili

კახიშვილი - გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი კახაბერი. მისი – კნინობით-საალერსო ფორმაა კახა. აქედანაა გვარი კახიშვილი. კახაბერიდან არის წარმოქმნილი ქართული გვარები: კახაბერაშვილი, კახაბერიძე, კახაბრიშვილი, კახაია, კახაშვილი, კახაძე, კახაჯორაული, კახიანი, კახიაშვილი, კახიშვილი, კახიძე.

კახიშვილები თავადები იყვნენ. მათ გვარი ვახვახიშვილიდან მიიღეს. „თოთხმეტი თავადი ვახვახიშვილი, იყვნენ პირველ სამცხის თავადნი, ვახვახად წოდებულნი, მეფობასა დიმიტრისა, წელსა 1294-ისა, ხოლო უკანასკნელ მოვიდნენ კახეთსა შინა თელავს და დასახლდნენ მუნ და იწოდებიან ვახვახისშვილნად, თავადად, აგრეთვე, ბაზიერთ-ხუცისშვილადაც. ხოლო სახლის კაცნი ამათნი იწოდებიან ყორჩიბაშის შვილებად და კახისშვილებად... ყორჩიბაშისულსა გაუთვისდათ სახელისა გამო, რომელ ყორჩიბაში სპარსულად ნიშნავს აბჯართუხუცესობას, ხოლო კახისშვილმა მამულ სახელისა გამო გაუთვისდათ“ (იოანე ბაგრატიონი, შემოკლებითი აღწერა).

საქართველოში 420 კახიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 192, კასპში – 44, ახალციხეში – 33.


შერმაზანაშვილი - Shermazanashvili

შერმაზანაშვილი - ქვემო თუ ხატის თელეთში, გარდაბნის რაიონში, ცხოვრობენ შერმაზანოვები. ყველას, დიდსა თუ პატარას, პირზე ეკერა გამოჩენილი ვაჟკაცის სახელი – შერმაზანოვი. ალბათ, ბევრმა არ იცის, როგორ უდიერად მოგვექცნენ მეზობლები და როგორ „შეგვიკრიჭეს“ გვარები, მოაცილეს სუფიქსი შვილი და ძე და მიაბეს ფორმანტი ოვი და იევი.

გვარ შერმაზანაშვილსაც მოაცილეს რუსულ საბუთში შვილი და გახადეს შერმაზანოვი. ასეე მოექცნენ უამრავ ქართულ გვარს. მაგალითად, ასე გახადეს დედალამაზიშვილი დედალამაზოვი, ხიზანიშვილი – ხიზანოვი, მამულაშვილი – მამულოვი და ასე შემდეგ.

შერმაზანაშვილ-შერმაზანოვი ქართული გვარ სახელია და მას არაფერი საერთო არ აქვს სხვა ეროვნების ხალხთან.

საქართველოში 372 შერმაზანაშვილი ცხოვრობს: გარდაბანში – 199, თბილისში – 151, ბოლნისში – 11.

70 შერმაზანოვი: თბილისში – 56, გარდაბანში – 7, ბოლნისში – 7.


გივიშვილი - Givishvili

გივიშვილი - გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი გივი. ასევე, ამ საკუთარი სახელიდან არის ნაწარმოები გვარი გივიაშვილი.

1995 წელს სახელი გივი ერქვა 27 338 ადამიანს: თბილისში – 6 856-ს, ქუთაისში – 1 659-ს, გორში – 1 133-ს და ასე შემდეგ.

ზურაბ ჭუმბურიძე წერს: „სახელი გივის მნიშვნელობა გაურკვეველია. აქედანაა გვარი გივიშვილი. გივის მოფერებითი ფორმაა გიუნა, საიდანაც წარმომდგარია გვარი გიუნაშვილი. გეო ბერძნულია, ქართულში მიღებულია გიორგი-ს შემოკლებით და ნიშნავს „მიწას“.

დადგინდა, რომ გვარი გივიშვილი უწარმოებია რამდენიმე თავადაზნაურულ საგვარეულოს. ესენია: „თავადნი ამილახვარნი, მომდინარეობენ ზედგინიძეებიდან, 1465 წლიდან იწოდებიან თავად ამილახვრად შთამომავლობანი მათნი, რომელნიც განიყოფებიან სხვადასხვა სახლად... გივისშვილებად“; „თავადი ჩოლოყაშვილი, კახეთის თავადნი... ესენი აწ არიან განაყოფით მოსახლენი გივისშვილები“; „თავადი ავალიშვილი – ამათნი წინაპარნი არიან მონათესავენი ავალიანთანი, ხოლო მოსახლეობენ ესენი კახეთს... გივისშვილები“.

საქართველოში 364 გივიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 91, სიღნაღში – 36, დედოფლისწყაროში – 28.

200 გივიაშვილი: თბილისში – 105, ქარელში – 52, გარდაბანში – 16.


ციმაკურიძე - Cimakuridze


აზნაური ციმაკურიძეები თავდაპირველად ჩანდნენ ახალციხეში და „მუნიდგან იმერეთს და ამათგანი გარდმოვიდნენ ქართლს და დაეშვნენ და ჩანდნენ ვახტანგ მეფისავე დროსა აზნაურად წელსა 1717 და არიან რომელნიმე სამეფოც და საკათალიკოზოც იმერეთს და ქართლსა შინა მოსახლენი და მოხსენებულნი ტრაკტატსა შინაცა“ (იოანე ბაგრატიონი. „შემოკლებითი აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა ოჯახებისა“). „ციმაკურიძე-სათაქთაქიშვილო აზნაური“.

აზნაური ციმაკურიძეები თავადის თაქთაქიშვილის აზნაურები იყვნენ. აზნაური ციმაკურიძეები შეტანილი არიან 1783 წლის 24 ივნისს ხელმოწერილ გეორგიევსკის ტრაქტატის თანდართულ სიაში. ციმაკურიძე თავად ამილახორისშვილის აზნაურიც არის.

საქართველოში 529 ციმაკურიძე ცხოვრობს: თბილისში – 255, ბოლნისში – 75, საჩხერეში – 48.


მინასაშვილი-მანასაშვილი - Minasashvili-Manasashvili

მინასაშვილი-მანასაშვილი - გვარის ფუძეა საკუთარ სახელად ქცეული სიტყვა მინასა, რომელიც ნასესხებია ლათინურიდან და ნიშნავს „სამთვარეულოს“, „მთვარეს“. ქართულში გვაქვს მინასას სინონიმი მანასა. „ასე, ჩემო მანასეო, ხან ისე და ხან ასეო“ (ხალხური).

მინასაშვილებს რუსებმა გაუფუჭეს საქმე – მინასოვებად ჩაწერეს. ხალხი დაიბნა. მერე რა, რომ მეზობელ სომხებთანაც გვხვდება გვარი მინასიანი (რუსულად – ისიც მინასოვი). მაშ, რა ვქნათ, არ მივიღოთ თანამემამულეებად 1843 წლის სოფელ დიდ თონეთში მოხსენიებული იოსებ და დავით მინასაშვილები? იქვე მოიხსენიება ნონია მინასაშვილი–ალთუნაშვილი. ალთუნაშვილი დამოუკიდებლად არის აზნაურული გვარი. ალთუნაშვილი, იგივე ოქრუაშვილი. ალთუნაშვილი არის, ასევე, ქვემო ქართლის მებატონე-მემამულეთა შტო-გვარიც.

მინასოვებად ჩაწერილები იგივე ქართველი მინასაშვილები არიან.

საქართველოში 58 მინასაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 47, გარდაბანში – 6, ყვარელში – 2.


კვეკვესქირი - Kvekvesqiri

კვეკვესქირი - ამ გვარის ისტორიაზე მომუშავე პირები გვარის შემადგენლობაში მონაწილე ფუძეს, კვეკვეს, მამაკაცის საკუთარ სახელს – კვირიკეს უკავშირებენ. წმიდა კვირიკეს შესატყვისებია ქართულში – უფლისა, აქედანაა გვარი – უფლისაშვილი; ბერძნული კვირა, კვირიოს („უფალი“, „ბატონი“), საიდანაც ნაწარმოებია კვირიკე, საფუძვლად უდეს ასევე არაერთ სხვა სახელსაც, როგორიცაა, მაგალითად, კაცის სახელები კვირიონ (კირიონ), კვირაისი (კიროსი), კირიაკ, კირიან. ამათგან წარმოქმნილია ქალის სახელებიც: კირა, კირიაკა, კირიანა და სხვანი.

კვირიკედან მომდინარეობს ქართული გვარები: კვირიკაშვილი, კვირიკაძე, კვეკვესქირი, კვეკვესკირი, სუფიქსად გამოყენებული სქირი, სკირი, მეგრულში შვილს აღნიშნავს – კვეკვეშვილი). მეგრულში კვირიკეს ვარიანტებია: კვეკე, კვეკვე, კვერკვე. სოფლის სახელწოდებაა წინაკვერკვე – „წმიდა კვირიკე“.

საქართველოში 20 კვეკესქირი ცხოვრობს: თბილისში – 17, ბორჯომში – 3.

852 კვეკვესკირი: ზუგდიდში – 293, თბილისში – 228, წალენჯიხაში – 89.

115 კვეკვესქირი: ზუგდიდში – 73, თბილისში – 24, სენაკში – 4.


ობოლაძე - Oboladze

ობოლაძეები იყვნენ აზნაურები. არიან იმერელ აზნაურ აბულაძეთა შთამომავალნი. „აზნაურ ობოლაძეთა წინაპარნი იყვნენ იმერეთით აბულაძეთაგანნი მონათესავენი და მცირე აზნაურნი და ამათგანი ვინმე დაშთა ობლად და მოვიდა საქართველოსა შინა და დაესახლა, რომლის ობლობისა გამო გაუგვარდათ ობლიძეობა ვახტანგ მეფის დროს 1711 წელს და არიან გეორგიევსკის (1783 წელს) ტრაქტატსა შინა“.

ობოლაშვილ-ობოლისშვილებს უცხოვრიათ იმერეთში, 1840 წელს.

საქართველოში 1 579 ობოლაძე ცხოვრობს: ქუთაისში – 422, ტყიბულში – 364, თბილისში – 279.

ობლისშვილი – 91, ობოლაშვილი – 625.


ხმალაძე - Khmaladze

ხმალაძე - ხმალა დაფიქსირებულია წყაროებში, როგორც საკუთარი სახელი. გადმოცემით ხელობა-საქმიანობის მიხედვით შერქმეული გვარია (ხმლების შემკეთებელ-მწრთობელი). ქუთაისელ ხმალაძეთა შესახებ კობერიძის სტატიაში ვკითხულობთ:

„აზნაურ ხმალაძეთა წინაპარნი იყვნენ ძველად ახალციხეს მცხოვრებნი და აბჯართა ათაბაგისათა მცველნი, რომლისა გამო ეწოდათ ხმალთა მცველნი, მოსულან როსტომ მეფის დროს 1635 წელს და მერე შემოვიდნენ ქართლსა და უწოდეს შვილთა მათთა ხმალაძე და გაუგვარდათ, რომელნიცა მოხსენიებულ არიან ტრაქტატსა შინაცა“ (იოანე ბაგრატიონი, „შემოკლებითი აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა ოჯახებისა“).

საქართველოში 2 529 ხმალაძე ცხოვრობს: თბილისში – 814, სიღნაღში – 146, ასპინძაში – 136.


თულიანი -Tuliani

თულიანი - თულიანი ეპონიმური ქართული გვარ-სახელია. თული მოიხსენიება ქართლის ცხოვრების მეორე ტომში; თულა გვხვდება ფშავში, თიანეთში.

საკუთარი სახელიდან თულა ნაწარმოებია გვარი თულაისძე, მოიხსენიება 1287-1288 წლებში.

ვახტანგ თულაისძე ყოფილა მეთემე აზნაური, ზარდახნისუხუცესი; თულასძე//თულაძე, თულაძე დემეტრე – ჭლაგონის აზნაურიშვილი; თულაშვილი – ბეჟან თულაშვილი 1630-1642 წლებში აზნაურიშვილი, მეღვინეთუხუცესი; ოსიყმე თულაშვილი – აზნაურიშვილი (მეჩვიდმეტე-მეთვრამეტე საუკუნეების მიჯნა).

საქართველოში 62 თულიანი ცხოვრობს: თელავში – 40, თბილისში – 11, გურჯაანში – 4.

30 თულოშვილი: ქარელში – 9, გორში – 6, თბილისში – 3.


იონათამიშვილი - Ionatamishvili

იონათამიშვილი - მცირერიცხოვანი ქართული გვარია.

აზნაური იონათამიშვილები არიან როგორც ციციშვილების, ისე ბარათაშვილთა შთამომავლობისანი.

„აზნაურ იონათამიშვილთა წინაპართაგანნი ვინმე იყო მონათესავე ციციანთა (ციციშვილთა), იონად წოდებული და პირველივე მოსახლენი, გვერდის ძირს მოსულა კონსტანტინე მეფის დროს, 1843 წელს. ცნობილნი მეფისა როსტომისავე დროსა და გაუგვარდათ იონათამისა გამო შვილთა მათთა იონათამის შვილობა და არიან ტრაქტატსა შინაცა მოხსენიებულნი“.

ბარათაშვილი (ქავთარისული, იონათამიშვილი) გიორგი მოიხსენიება 1969 წელს.

საქართველოში 42 იონათამიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 21, გორში – 12, მცხეთაში – 1.


მწყერაძე-ბერუკაშვილი - Mtskeradze-Berukashvili

მწყერაძე-ბერუკაშვილი - აზნაურ მწყერაძეთა გვარიდანაა გამოყოფილი ბერუკაშვილი. „აზნაურ მწყერაძეთა წინაპარნი არიან იმერეთიდან მოსულნი, რომელნიც ესახლენ ლოსიათ ხევს, მწყერის ციხე ადგილსა წოდებულსა და ადგილისა გამო გაუგვარდათ მწყერაძეობა. არიან ესენიცა აზნაურნი და ცნობილნი ლუარსაბ მეფისა დროსა და მოხსენებულ ტრაქტატსა შინა“ (იოანე ბატონიშვილი, „შემოკლებითი აღწერა“).

მწყერაძე მოიხსენიება მეჩვიდმეტე საუკუნის შუა ხანებში.

საქართვლეოში 79 მწყერაძე ცხოვრობს: თელავში – 26, თბილისში – 24, გორში – 9.

მწყერაული – 432.


სულაკაური - Sulakauri

სულაკაური - გვარში ფუძედ წარმოდგენილია საკუთარი სახელი სულა. სულას მოფერებითი ფორმაა სულაკა, სულაქა; საქართველოს მთიანეთში სუფიქსი ურ-ით ბევრი გვარია ნაწარმოები.

ამავე ფუძითაა ნაწარმოები გვარი სულაკაძე იმერეთში.

სულაკაურთა გვარის გამხმიანებლად და გამაძლიერებლად ბატონი არჩილ სულაკაური, ბატონი ვალერიან (ვალიკო) და მისი ვაჟიშვილებიც კმარა, თუმცა, ამ მცირერიცხოვან გვარს სხვა ბევრი სასახელო წარმომადგენელიც ჰყავს.

საქართველოში 45 სულაკაური ცხოვრობს: თბილისში – 26, ახმეტაში – 13, თელავში – 3.