ეკრანს მიღმა

 (ხმები: 4)


„ნაძირალა ყოველთვის ძალიან სანდომიანია“, ეს სიტყვები ხანშიშესული ოპერატორისგან მაქვს გაგონილი. აუცილებლად ასე იტყოდა, თუ ნაძირალას გადაღება უწევდა, თავის კინოაპარატსაც დიდი სიამოვნებით უმიზნებდა აბრანძულ - დაბრანძულ სამოსელში გახვეულ მსახიობს. მოგვიანებით, გადაღებული მასალის გარჩევისას, თუ ნაძირალა გაიჭაჭანებდა კადრებში, მაშინვე დააყოლებდა: „ყველაზე ნაღდი ნაძირალაა.“
მე თვითონ ჯგუფურ გადაღებებში ვიღებდი მონაწილეობას. მაშინ სრულიად ახალგაზრდა გახლდით, ოცნებებით ცაში ვარსკვლავებს ვეთამაშებოდი, დიდ რეჟისორობაზე ვოცნებობდი. უნდა ვაღიარო, ჯგუფურმა გადაღებებმა ძალიან მალე მომაბეზრა თავი. ვფიქრობდი, რომ ამ საქმისთვის დრო არ უნდა დამეკარგა, ჩემი ნიჭის და გაქანების პატრონს სულ სხვა ასპარეზი სჭირდებოდა; თვითონვე უნდა შემედგინა მიზანსცენები, რეჟისორიც მე უნდა ვყოფილიყავი, კინოოპერატორიც, და რაღა თქმა უნდა, ფილმის მთავარი გმირიც. მისაბაძ მაგალითად დიდი რეჟისორები მყავდა, მთავარ როლს რომ ასრულებდნენ საკუთარ ფილმებში.
მხოლოდ ამ გზით თუ გაღვივდებოდა ჩემში ჩაბუდებული ნიჭი . . . ასე რომ, გვერდი სულ მალე ავუქციე გადასაღებ მოედნებს, დავდიოდი ჩემთვის აღმა-დაღმა, ვის ან რას აღარ ვიღებდი ჩემი საკუთარი კინოაპარატით, დაბადების დღეზე რომ მაჩუქეს. რაღაც პატარა, აბდაუბდა სცენებიც ავაწყვე, ჩემი ჭკუით, მეტად შთამბეჭდავი, ანუ თვალში მოსახვედრი. რაღა თქმა უნდა, მოვლენათა შუაგულში მუდამ მე ვიყავი.
ახლა მეცინება, როცა მახსენდება, თუ რა ფანტაზიები მქონდა. უნდა გადამეღო ულამაზესი ქალები სულ ნაირგვარ რაკურსებში, ჭკუამიღმური კინო - ტრიუკები, მილიონები რომ ჯდება, თავზარდამცემი სიუჟეტები . . . მხოლოდ ასეთი რამეებით თუ გააოგნებ მაყურებელს.
გავიდა დრო, კინოგადაღებებიც გვერდზე დარჩა, კინოაპარატიც და დიდ რეჟისორობაზე ოცნებაც. წყალი რომ ქვიშას გადარეცხავს, ისე წაიღო დრომ ყველაფერი; ბევრი რამ დამავიწყდა, ბევრი რამ მახსოვს. ყველაზე მკაფიოდ ხანშიშესული კინოოპერატორის სიტყვები შემორჩა ჩემს მეხსიერებას, ნაძირალა ყოველთვის ნაღდიაო, ხშიარდ რომ იმეორებდა. მაშინ ამ სიტყვებს ჩემთვის განსაკუთრებული წონა არ ჰქონია. დრომ ყველაფერი სხვანაირად წარმოაჩინა; ამას მოგვიანებით დავუკვირდი და ერთ მშვენიერ დღეს ვკითხე ჩემს თავს, რას ხედავდა ის ოპერატორი ასეთ მიმზიდველს ნაძირალას გარეგნობაში, ყველაზე მაღალ შეფასებას რომ არ იშურებდა მისთვის. ვითომ რა სცხია ასეთი? რა საშუალებით აღწევს იმ მიუწვდომელ სიმაღლეს, რასაც ნაღდი ჰქვია?

თურმე სულ ადვილად: საკმარისია ვინმე სრულიად ჩვეულებრივ ადამიანს, არაფრით გამორჩეულს, გადააცვა რაიმე იაფფასიანი, აბრანძულ დაბრანძული სამოსელი, ცოტათი თმა გაუჩეჩო, ცხვირ- პირი ზომიერად მოუთხუპნო, ანდა რაიმე მინიშნება გააკეთო, რომ საგანგებოდ დაბანილ - გაპრიალებული არავის ეგონოს და უბრალოდ გადაიღო, მეტი არაფერია საჭირო. ის ნაღდია, ნამდვილად ნაღდი. და საერთოდ, ნაძირალას არც როლის შესრულება სჭირდება. იგი როლს მიღმა დგას. თამაში და რეალობა ერთი და იგივეა მისთვის. მსახიობის ნიჭი, რეჟისორის ხელოვნება, საგანგებოდ შერჩეული მიზანსცენა, მძაფრი სიუჟეტი, სრულიად ზედმეტია ეს ყველაფერი. უბრალოდ გადაიღე, ნებისმიერ რაკურსს მოერგება და ყოველთვის ნაღდი დარჩება, როგორც არ უნდა შეცვალო მიზანსცენა.
ამ დროს კი მოგეხსენებათ, რა სადავიდარაბო რამეა კინოფილმის გადაღება, თუნდაც სულ მცირე ეფექტის ეკრანული გმირის სახის შექმნა . . . რამდენი ჭაპანწყვეტა სჭირდებათ სხვადასხვა პროფესიის ადამიანების მთელ ურდოს: რეჟისორს, ოპერატორს, გამნათებელს, გრიმიორს, მხატვარს, პარიკმახერს და რა ვიცი კიდევ ვის, რაღაც ფილმის მსგავსი რომ შეაკოწიწონ. რეჟისორს რუპორი აქვს მომარჯვებული და მთელი ხმით ჩაჰყვირის: „განლაგება არ მომწონს, შეცვალეთ, აქ ეს აკლია, იქ ის ზედმეტია, ეს წაიღეთ, ის მოიტანეთ“. . . არის ერთი გნიასი, გაუთავებელი მიეთ - მოეთი, სანამ ბოლოს და ბოლოს ოპერატორი თავის აპარატს ჩართავდეს. მსახიობი თავის მხრივ ტყავიდან ძვრება, აჩვენოს, რომ ნამდვილად ისაა, ვისაც განასახიერებს და რა იშვიათად გაებმება ბადეში ის მოუხელთებელი ფრინველი, რასაც ეკრანული სიცოცხლე ჰქვია. მეტად ძნელია ჭეშმარიტების ნიშან - წყალი მოსცხო მთავარი როლის შემსრულებელს, შექმნა მისგან ხალხის საყვარელი გმირის სახე, რაც ყველა კინორეჟისორის ოცნებაა.
ცოტა მოგვიანებით დავფიქრდი ამაზე, მაგრამ . . . ხომ დავფიქრდი, ესეც საქმეა. ასეთი დასკვნა გავაკეთე საკუთარ თავთან ხანგრძლივი მსჯელობის შემდეგ (მიყვარს ჭკვიან ხალხთან ლაპარაკი): კინოეკრანი მეტისმეტად მგრძნობიარე გახლავთ, უმცირეს დეტალებსაც აღიქვამს და ამჟღავნებს, თანაც მეტად გაზვიადებულად. უნიჭოდ შესრულებული როლი, არასწორად შერჩეული რაკურსი და ნებისმიერი გადაცდომა მეტად უსიამოდ გეჩხირება თვალში, მეტიც, ყოველივე ეს ისტერიული ხმით ყვირის ეკრანიდან.
ნაძირალას შემთხვევაში კი საქმე ასეა: აბრანძულ - დაბრანძული სამოსი არ შეიძლება რაიმეთი გააზვიადოს ეკრანმა, რატომ? იმიტომ რომ ნაძირალას თავისი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი უბრალოება გააჩნია,უბრალოებას ვერაფერს მიუმატებ და ვერც გამოაკლებ. აღმატებულ ხარისხშიც ვერ აიყვან და ვერც დაამცირებ, რაც არ უნდა მოინდომო. საკუთარი ძონძები ჯავშანივით იცავს ყოველგვარი ზედმეტისაგან. ვთქვათ, ნაძირალას კოსტიუმს მარჯვენა სახელო აქვს გამოგლეჯილი, რეჟისორს აზრად მოუვიდა, მარცხენა იყოს გამოგლეჯილი, მარჯვენა - მთელი, ანდა, დალაქავებული აქვს ერთი კალთა და ის მეორეზე გადაანაცვლოს, რა შეიცვლება ამით? სრულიად არაფერი.
ამ საკითხის შესახებ ვილაპარაკე კანტიკუნტასთან (მოგვიანებით გაგაცნობთ). მისმინა, მისმინა და მითხრა, ამდენი აბდაუბდა რა საჭიროაო. ნაძირალა იმიტომაა ნაღდი, რომ თავის ნამდვილ ბუნებას ამჟღავნებს, თავის თავს თამაშობსო.
-იმ მსახიობებზე რას იტყვი, მეფეების როლს რომ თამაშობენ? . . .
- თუნდაც შუაზე რომ გაიფხრიწონ, ნაძირალასთან ახლოსაც ვერ მივლენ, ვერც გაეკარებიან.
სხვა დროსაც არაერთხელ მივუბრუნდი ამ საკითხს. კანტიკუნტა მუდამ თავისაზე იდგა, რამდენიც არ უნდა მელაპარაკა ადამიანის მაღალი ბუნების შესახებ, ხანდახან ძვირფასი თვალივით რომ გამობრწყინდება ხოლმე.
- ყველა და ყოველივე ყალბია, ნაძირალას გარდა, - მოკლედ მოსჭრიდა ხოლმე, - ადამიანი ნაძირალად არის დაბადებული და მხოლოდ მაშინ იქნება მეტ- ნაკლებად ასატანი, თუ ამის მიჩქმალვას არ შეეცდება, ეკრანი სწორედ ამ ჭეშმარიტებას ამჟღავნებს, სწორედ ამიტომ ჩანს ნაძირალა ასეთი ნაღდი და სანდომიანი.
კანტიკუნტასთან დავას არ ვაპირებ, ნამდვილი ჭკუისკოლოფია, მეტისმეტად ბევრი წიგნი წაუკითხავს; მე ერთი აზრი მიტრიალებს თავში და აქედანვე ვიტყვი: ძალიან მომწონს და მანუგეშებს ეს აზრი. უწინარეს ყოვლისა, მინდა აღვნიშნო, სრულად ვეთანხმები ხანშიშესულ კინოოპერატორს, ნაძირალა რომ ნამდვილად სანდომიანია კინოეკრანზე, - მოგვიანებით ეს მეც შევამჩნიე.
მაგრამ აი, რეალობაში როგორღაა საქმე? აქაც ხომ არსებობს როლი და მაყურებელი, ანუ, ჩვენ, ადამიანები და ღმერთი. აკი ასე ჩაგვჩიჩინებენ ბავშვობიდან, ღმერთისთვის დაფარული არაფერიაო, მუდამ თავზე დაგვყურებსო. ალბათ მართლა ასეა, ისეთი ჭკვიანები ამბობენ ამას. და მე, ძველი ნაძირალა, ნამდვილი ბოგანო, ვსვამ კითხვას: როგორი ვჩანვარ ღმერთის თვალში? ვარ თუ არა სანდომიანი და ნაღდი. ღმერთი ხომ მაღლიდან დაჰყურებს ჩვენს მიეთ - მოეთს, როგორც მრავალსერიიან კინოფილმს.
ამაზე ბევრი ვიფიქრე, თქმით კი ვერავის ვერაფერი ვუთხარი, თვით კანტიკუნტასაც კი. როგორღაც ვერ გავბედე, ასე მეჩვენება, თითქოს ღმერთს რაღაცით ნიშანს ვუგებდე; ეს ხომ შენ, ყოვლისშემძლე ღმერთმა, ჩამაგდე ამ დღეში. (ღმერთის ნების გარეშე ხომ არაფერი ხდება) ჰოდა, ინებე, დატკბი ჩემი ყურებით.
ერთ მიზანსცენას შემოგთავაზებთ (ხომ უნდა მეტყობოდეს, კინორეჟისორი რომ ვიყავი ერთ დროს): გაჩირაღდნებული ქალაქი, ხალხმრავალი ქუჩა, გაბრწყინებული ვიტრინები . . . სადაც მეტად ძვირფასი რაღაცეებია გამოფენილი. ვიტრინებთან გადაპრანჭული ადამიანები მიდი მოდიან, ქუჩებში ძვირფასი მანქანები დაგრიალებენ . . . „ნაძირალა“ მანქანას, ანუ მოცვეთილ მანქანას ვერსად დაინახავ, აქ ასეთ ჯაბახანას არ ატარებენ. რაც შემეხება მე, დიდი უპირატესობა გამაჩნია მანქანასთან შედარებით. არავინ მიშლის აქ სიარულს, (და ვერც დამიშლის, კიდეც რომ მოინდომოს); არსად, არცერთ ქალაქში, არცერთ ქუჩაზე არ მინახავს წარწერა, „ნაძირალები არ დაიშვებიან“... ჰოდა მეც ვსარგებლობ ღვთისა და ადამიანისაგან მონიჭებული უფლებით. მიმოვსეირნობ ბრწყინვალე ვიტრინების წინ და მიხარია (მართლა გეუბნებით), როდესაც შემხვედრნი თვალს ამარიდებენ აბუჩად ამგდები იერით. თავს სულ ადვილად ვინუგეშებ: მე ხომ ვიცი, რა სანდომიანი ვჩანვარ ღმერთის თვალში თქვენგან განსხვავებით, გადაპრანჭულებო. ახლაც, ამ წუთში, ღმერთი მაღლიდან დამყურებს და სიამოვნების ღიმილს ვერ იკავებს. თითქოს საკუთარი თვალით ვხედავდე, ისე ვარ ამაში დარწმუნებული. ვითომ რა არის აქ დაუჯერებელი? ღმერთი მე თვალს არ ამარიდებს, რითაც თქვენ ნამდვილად ვერ დაიტრაბახებთ; ისევ თქვენ გეუბნებით, გადაპრანჭულებო, მისი თვალთახედვა უმეტესწილად ჩემზე იქნება მომართული.
* * *

ახლა კი მიზანსცენა უნდა შევცვალო: ზაფხულის მიწურულია, მზე საშუადღეოზე დგას, ცხელა . . . მწვანედ გაბარდულ დამრეც ფერდობს ვაფარებ თავს. ერთ მხარეს მაღალი მთა შლის მხრებს, მეორე მხარეს ქალაქი გართხმულა, დიდი, ჭრელი, ხმაურიანი ქალაქი, ძველიც და ახალიც ერთსა და იმავე დროს.
მომწონს ეს ადგილი, ლამაზია და საამო, თავს მყუდროდ ვგრძნობ ბუნების წიაღს მინდობილი, ვსაზრდოობ მისი ყველა სიკეთით და გულუხვობით.
ქალაქიც აქვეა, ხელის ერთ გაწვდენაზე.
ყოველივე ამას აგვისტოს მზე დაჰყურებს, მორბილებულ მხურვალებას აფრქვევს. საამური დროა, სითბო ყველაფერშია გამჯდარი, მიწა იქნება, მცენარე, წყალი თუ ქვა. დღისით ხომ კარგად დაისვენებ, შეგიძლია ღამეც გაათიო ღია ცის ქვეშ. საკუთარ ტყავზე გამოვცადე, რას ნიშნავს ყოველივე ეს. ზაფხულის მიწურული პირდაპირ სამოთხეა ჩემისთანა ბოგანო ადამიანისათვის. გაზაფხული და შემოდგომა მაინცდამაინც მოხერხებული არაა. რაც შეეხება ზამთარს, ამაზე ლაპარაკიც არ მინდა; ეჰ, ზამთარი ნამდვილი ჯოჯოხეთია.
კიდევ კარგი, ზამთარი ჯერ შორსაა, აგვისტოს მზეს მწვანე ბუჩქები ნეტარებით ეფიცხებიან. აქა - იქ ოქროსფერიც გამორევიათ.. შემოდგომის მოახლოების ნიშანი. ბუჩქებს იქით, ცოტა მომაღლოდ ნაძვის კორომი მოჩანს მუქ მწვანედ, ჩანჩქერს მაგონებს მათი დაშვებული რტოები. ღვთივკურთხეული სურათია ეს ყოველივე ერთად აღებული. კინოკადრსაც მშვენივრად მოერგებოდა ( ყველაფერს კინოკადრს მიღმა აღვიქვამ, ჩვევად მექცა), რა პეწს და ლაზათს შეიძენდა, რა ფერებით შეიმოსებოდა. . . კარგი კინოოპერატორია საჭირო, ნაღდი კადრები რომ გამოსდის ხელიდან.
ჰო, ირგვლივ ყოველივე დიდებულია, მშვენიერი, მაგრამ ჩემი საქმე როგორღაა? მე თვითონ როგორ ვეწერები ამ ღვთისკურთხეულ სურათში, როგორ გამოვიყურები ამ ცინცხალი ფერების ფონზე. აქაც თუ ვარ ნაღდი და სანდომიანი, როგორც ქალაქის ქუჩებში ხეტიალისას ვიყავი, უნიჭო კინოკადრს ხომ არ ვგავარ, რომელსაც ყველა უსიამოვნოდ არიდებს მზერას . . .
როგორც საკუთარ თავს ვატყობ, ამ კითხვაზე პასუხს ასე ადვილად ვერ ვიპოვნი. ბუნების ფერადოვანი წიაღი სულაც არ მეხმარება, პირიქით, კიდევ უფრო უარესად მიბნევს თავგზას. ისევ ქალაქის ქუჩებს ვუხმობ საშველად. ოჰ, ქალაქის ქუჩები, იქ თავს ყოველთვის შინაურულად ვგრძნობდი, ყოველთვის ბუნებრივად ვეწერებოდი ყოველგვარ გარემოში, რაც არ უნდა გალაქულ - გაპრიალებული ყოფილიყო. ჭრელა - ჭრულა სამოსელი, გაბღენძილ - გაზულუქებული იერი, ქონმორეული ლაპლაპა სიფათები, ღიპები და ჯიპები . . . ეს ყოველივე ხელს როდი მიშლიდა, პირიქით, მეხმარებოდა, მუდამ ნაღდი ვყოფილიყავი.
აქ კი, ბუნების წიაღში რაღაც სხვაა, რომელსაც ჩემი განსჯა ვეღარ სწვდება. აქ მე უცხო ვარ, კოსმოსიდან ჩამოვარდნილივით. ვერც კი გავბედავდი, მეკითხა ღმერთისთვის, სასწაული რომ მომხდარიყო და ხმა მიმეწვდინა მისთვის, ნაღდი თუ ვჩანვარ მის თვალში. მეტად უადგილოდ, უხერხულად მეჩვენება ასეთი შეკითხვა, მითუმეტეს, არც მცხელა სამაგისოდ;
საქმე იმაშია, რომ მწყურია, თანაც ძალიან . . . მეტი რომ აღარ შეიძლება, ისე ძალიან მწყურია. ეს იმ დროს, როცა წყალი სულ ახლოსაა, ფერდობს მიღმა, დაღმართზე, წყალსადენის მილი გადის. მილი დაზიანებულია და წყაროსავით მოჩქეფს ცივცივი წყალი. მეტად საამოა მისი დალევა აგვისტოს ამ ცხელ დღეს, მაგრამ ჩემს წყურვილს ეს ვერ უშველის, ვერავითარ შემთხვევაში, ვერანაირად ვერ უშველის . . . ყელზე შარფი მაქვს მოხვეული, თხელი, გაქექილი შარფი (გამგები გაიგებს, თუ რატომ) და წყურვილისაგან ვიხრჩობი.

. . .

არა და არ გამიმართლა ამ დილით. უკვე მოვასწარი აქაურობის მოჩხრეკა, სანამ მზე შეიმაღლებდა. ვერსად ვერაფერს გადავაწყდი, ბოთლები ისე დაეცარიელებინათ იმ ოხერ მოპიკნიკეებს, წვეთიც არ იყო ჩარჩენილი რომელიმე მათგანში. ახლო მახლო დუქნებსაც ჩამოვუარე, რესტორანსაც ვესტუმრე, ვარდებში ჩაფლულს, ხეირი ვერსად ვნახე.
მახსოვს, რა კარგად გამიმართლა ერთხელ, (სწორედ აქ, ვარდებიან რესტორანში) რამდენჯერმე ავუარ - ჩავუარე ღია კარებს, თავი მიხურდა, ენა მიშრებოდა, მთელ სხეულში მაკანკალებდა. ვცდილობდი მომესაზრებინა, რა მეღონა და როგორ, რომელი ხერხისთვის მიმემართა, რა საშუალებით მომეგდო ხელში რაიმე სასმელისნაირი . . . უცბად ვხედავ ვიღაცა ქალმა, გაშლილ სუფრასთან მჯდომმა, ღვინის გაუხსნელი ბოთლი (შორიდანვე კარგად შევამჩნიე) აიღო და მაგიდის ქვეშ შეაგდო. მაშინვე მივხვდი, რაში იყო საქმე; ქმარი ეჯდა წინ, სასმელისაგან გამოთაყვანებული, იმას დაუმალა. დავაღირე თავი, შევაბიჯე ღია კარებში მეტად საქმიანი იერით. პირდაპირ იმ სუფრას მივადექი, იქ ვითომ წავიბორძიკე, დავიხარე, ავიღე ბოთლი, ჩავიცურე უბეში, ერთი ნახევარწრეც დავარტყი და უკვე გარეთ ვიყავი.
დიდზე დიდი მადლი მოვახსენე უფალს ამისთანა სასწაულისთვის. ჩემი აზრით ეს მართლა სასწაული იყო, რომელიც უბრალოდ უნდა დაიჯერო, ბევრი აღარ უნდა იფიქრო, თან მარჯვედ უნდა იყო, ხელიდან რომ არ გაგისხლტდეს.
ჩემდა სამწუხაროდ, დღეს აღარ მომხდარა რაიმე მსგავსი სასწაული, თუმცა იმედს მაინც არ ვკარგავ. ჯერ კიდევ არის დრო. იმედიც რომ დავკარგო, რაღა დამრჩება. არ გამიმართლა დილით, საღამოს ვეცდები, სღამოს შანსებიც მეტია.
გამირბიან, თვალითაც არ მენახვებიან; ჩემს ძმაკაც ნაძირალებზე გეუბნებით. რატომ? იმიტომ რომ ძალიან კარგად იციან, არაფერი ხეირი არ ექნებათ ჩემგან. სიფათზე მაწერია, რა დღეშიც ვარ. ისინიც ახლა სადმე ახლო მახლო დაწოწიალობენ, მაგრამ თავს არ ამჟღავნებენ. მოვა დრო, მათაც გაიცნობს ამ უსტარის წამკითხველი, თუ მოთმინება ეყოფა მის ბოლომდე წასაკითხად. ეს აუცილებლად მჭირდება, თუ რისთვის, ესეც თავის დროზე გახდება ცხადი.
სიმართლე რომ ვთქვათ, არც მე გამოვენთებოდი რომელიმე მათგანს, ისეთი მოჟამული იერი რომ ჰქონდეს, როგორიც მე მაქვს ამ წუთას. სარკეში ჩახედვა სულაც არ მჭირდება, ისედაც მშვენივრად ვხედავ საკუთარ თავს. ესეც ერთ ერთი დიდი უპირატესობაა, რაც ნაძირალებს გაგვაჩნია გადაპრანჭულებთან შედარებით. ჩვენ მუდამ სარკის მიღმა ვიყურებით, იქ, სადაც ჭეშმარიტება სუფევს.
ძალიან ვნატრობ მეეზოვის ნახვას. ცხადია, მიზეზიც მაქვს. ხანდახან ჩვენს ფერდობს ჩამოუვლის ხოლმე, თვალყურს ადევნებს, მოსეირნეებმა მეტისმეტად არ დაანაგვიანონ. ვიღაც ბობოლების აგარაკებსაც უვლის, ვაზის ტალავერით დამშვენებულებს. (სადაც არ უნდა მიიხმონ სამუშაოდ ჩვენი მეეზოვე, უწინარეს ყოვლისა ვაზის ტალავერის გამართვას იწყებს, კიდევ კარგი, არავინ ეწინააღმდეგება) საკუთარი ეზოც აქვს ქალაქის განაპირას, ცხადია, ტალავერიც. ღვინოს წურავს და საერთოდ, ძალიან კარგად იცის ღვინის გემო. ამ საქმეში ნებისმიერ სომელიეს გაეჯიბრება. ჩვენთვის შინაური კაცია, რაიმე პატარა საქმეს გამოგვიძებნის ხოლმე ხანდახან იმ მდიდრულ აგარაკებზე, ორიოდე გროშს გვაშოვნინებს. თავისი მოწეული ღვინოც გაგვასინჯა არაერთხელ. როცა ძალიან გვიჭირს და ყელი წყურვილისაგან გვიშრება, საიდანღაც გააძრობს ხოლმე სასმელს. რა ღირსები ხართ, მაგრამ მაინც ცეცხლეთო, დააყოლებს ხოლმე.
ახლაც სწორედ ამას ვნატრობ, მაგრამ სადაა, არავინაა, სულ არავინ . . .

გული მიგრძნობს, კანტიკუნტა იქნება ახლომახლო სადმე. უსტარის დასაწყისში ყველაზე ადრე ის ვახსენე და ალბათ შემთხვევით არ მომხდარა. იმსახურებს ამ პატივს, ნამდვილი ჭკუის კოლოფია, (ესეც მოგახსენეთ) უყვარს ფილოსოფიური მსჯელობა, ხანდახან კანტის ციტატებსაც გამოურევს ხოლმე, კანტიკუნტაც ამიტომ დაერქვა. განათლებით იურისტი გახლავთ. იყო დრო, ადვოკატის პრაქტიკას მისდევდა, კლიენტურაც ჰყავდა, ერთი სიტყვით, მის იურიდიულ კარიერას წინ არაფერი ეღობებოდა, სანამ ერთი პატარა, ბანჯგვლიანი არსება არ გამოეცხადა . . .
ამაზე ცოტა დაწვრილებით შევჩერდები.
როგორც ადვოკატს, კანტიკუნტას სასამართლო დარბაზებში ხშირად უწევდა ყოფნა. არაერთხელ უნახავს, ურიკით როგორ დააგორებდნენ სასამართლო საქმეების ტომებს, ერთმანეთზე დაზვინულებს. მოგეხსენებათ, რა მძიმე ტვირთია სასამართლო ტომები, ამისთვის ურიკას იყენებდნენ. ერთ მშვენიერ დღეს გამოაგორეს ურიკა, ერთმანეთზე დახვავებული სასამართლო საქმეებით დაზვინული, ვიღაც პირტიტველა ყმაწვილი ადგა თავზე, ალბათ პრაქტიკანტი. მიაგორებს ყმაწვილი ურიკას, არც იქით იხედება, არც აქეთ, პირნათლად ასრულებს თავის მძიმე მოვალეობას. აჰა, სულ ახლოს მოგორდა ურიკა, და რას ხედავს კანტიკუნტა; ტომების ხვავს ზემოდან ეშმაკი აზის . . . ნამდვილი ეშმაკი, ბანჯგვლიანი და რქებიანი . . . ძალიან დიდი არ ყოფილა, კატაზე ცოტათი დიდი და ძაღლზე ცოტათი პატარა, - თვითონ ასე აღწერდა მოგვიანებით. ზის ეშმაკი სასამართლო ტომებზე, იერი ხომ მეტად თავხედური აქვს, თითქოს სასამართლოს ტომები საგანგებოდ მისთვის დაუხვავებიათ; ეს კიდევ არაფერი; გაშლილი ხელისგულები მიუბჯენია ცხვირზე, გრძელკლანჭებიან თითებს ისე ამოძრავებს, თითქოს სალამურს უკრავსო და კანტიკუნტას ეჭყანება . . .
ყველაზე მეტად იმან გამაკვირვა, - ასე თქვა მერე ჩვენს შინაურობაში კანტიკუნტამ, პრაქტიკანტი ყმაწვილი რომ ვერაფერს ამჩნევდაო. მე ხომ მეჭყანებოდა ის ეშმაკი, მერე იმ ყმაწვილსაც დაეჭყანა და გამოაჯავრა გაშლილი ხელებით. ის კი მეტად სერიოზული სახით მიაგორებდა ურიკას.
ნუღარ იტყვით, იქ კანტიკუნტას ამბავია აუტეხია: „დაიჭირეთ, მოაშორეთ!“ - მთელი ხმით ყვიროდა თურმე. შემოეხვია ირგვლივ ხალხი, მოსეირე თუ მოჭირნახულე, ეკითხებიან, ვინ და რატომ უნდა დავიჭიროთო. პასუხად კანტიკუნტა ურიკაზე უთითებს: ნუთუ ვერ ხედავთ, სასამრთლო ტომებზე ეშმაკი ზის, ბანჯგვლიანი და რქებიანი ეშმაკი, კატაზე ცოტათი დიდი და ძაღლზე ცოტათი პატარა. თან თვალები ისე აქვს გადმოქაჩული, ლამის ბუდეებიდან გადმოუცვივდეს.
რა დიდი მიხვედრა სჭირდებოდა, თუ რა სჭირდა კანტიკუნტას; გამოუჩნდნენ მზრუნველები, დაამშვიდეს, გონს მოიყვანეს. თვითონაც მიხედა თავის თავს, როცა თავისი მდგომარეობა გაიაზრა. მკურნალობის სრული კურსი ჩაიტარა, თავი დააღწია იმ მეტად უსიამო ჩვენებას, ბანჯგვლიან არსებას.
ერთხანს თითქოს ყოველივე რიგზე იყო. პრაქტიკანტი ყმაწვილი დააგორებდა სასამართლო საქმეებით დაზვინულ ურიკას, ეშმაკი აღარ იჯდა ტომების ხვავზე. მაგრამ . . . რად გინდა მერე, - ტანჯული იერით გაგვიმხილა კანტიკუნტამ მოგვიანებით, რამდენჯერაც დავინახავდი იმ დაზვინულ ტომებს და ურიკას, იმდენჯერ გავივლებდი გულში: როცა იქნება, ისევ დასკუპდება ამ ტომებზე ის ყოვლად უმსგავსი, ბანჯგვლიანი არსება - მეთქი.
აუხდა კიდეც ეს მოლოდინი ჩვენს ძმაკაცს; ერთ მშვენიერ დღეს ისევ დაინახა ბანჯგვლიან - რქებიანი ეშმაკი, კატაზე ცოტათი დიდი და ძაღლზე ცოტათი პატარა. ძველებურად წამოსკუპებულიყო სასამართლო საქმეების ტომებზე, ისეთი თავხედური იერით, თითქოს ამბობდა, სწორედ აქაა ჩემი ადგილი და აქედან ჩემს დაძვრაზე ნურც იოცნებებთო. გაშლილი ხელისგულებით კვლავ გააჯავრა კანტიკუნტა, თითქოს სალამურზე უკრავსო, თან დაეჭყანა.
დაჰკრა ფეხი კანტიკუნტამ, უკან მოუხედავად გამოიქცა. ის იყო და ის, სამართლის მსახურთა ტაძარში თვალით აღარავის უნახავს კანტის ციტატების მოყვარული ჩვენი ძმაკაცი.

* * *

მეზღაპრეც გვყავს, ფირფიტას ვეძახით. სულ მუდამ რომელიმე ზღაპრების წიგნი დააქვს თან. თვითონაც წიგნივით გამხდარ - გაბრტყელებულია, ფირფიტაც ამიტომ შეერქვა. ერთ დროს თურმე ფილოსოფოსობდა, ლექციებს კითხულობდა რომელიღაცა სასწავლო დაწესებულებაში. კაცმა რომ თქვას, ამას რაღა დარჩენია ჩვენთან, მაგრამ ასე მოხდა, მასაც შეუჩნდა ეშმაკი, ოღონდ ყველაზე უწყინარი მთელი სამყაროს ეშმაკებს შორის.
მათი ამბავი ასეთია: ფირფიტა მოიხელთებს რომელიმე წიგნს, უმეტესად ზღაპრებს. არც სხვას დაიწუნებს, თუ საინტერესო ეჩვენა. დაჯდება სადმე მყუდრო ადგილას. ცხადია, სასამელით სავსე ბოთლიც თან უნდა ჰქონდეს. ფურცლავს წიგნს ფირფიტა, კითხულობს დიდი ყურადღებით, თან ბოთლს მოიყუდებს ხოლმე, ბარაქიანად მოწრუპავს. დადგამს ბოთლს, აგრძელებს კითხვას, ცოტა ხანში ისევ ბოთლს მოწრუპავს . . . და ესაა მთელი ნეტარება ფირფიტასათვის, ბოთლი და წიგნი განუყრელად. როცა მასთან არიან ორივენი, ბედნიერების მწვერვალზეა.
მერე კი ხდება რაღაც უცნაური: წიგნში ასოები ხტუნვას იწყებენ, გადახტებიან, გადმოხტებიან, ხან იქით, ხან აქეთ, ნამდვილი ეშმაკებივით იქცევიან. ირღვევა სტრიქონება, იცვლება შინაარსი. ფირფიტა ვეღარაფეს გებულობს წაკითხულიდან. ბოთლს მოიყუდებს, ისიც დაცლილა; სხვა რაღა დარჩენია, წიგნს ეშმაკებს გადაულოცავს, თვითონ გულის ძილით იძინებს.
ხანდახან ფირფიტას ეშმაკები ძალიან გაცელქდებიან, მარცვლებს მოაგუნდავებენ თოვლის გუნდებივით და მერე იმ გუნდებისაგან რაღაცეებს ძერწავენ. ეს უკვე აღარ მოსწონს ფირფიტას, ცოტა არ იყოს, ეძნელება თვალი გაუსწოროს იმ უცნაურ ქმნილებას, რასაც ეშმაკები გამოძერწავენ მის თვალწინ. ერთს შეხედავს და მაშინვე ემალება. მერედა, რომ იცოდეთ, რა ადვილად ახერხებს ამას: საბანს წაიფარებს თავზე, ( თუ სადმე მოეძებნება საბანი) ან სხვა რამეს, რასაც ხელი მიწვდება, მეტი არც არაფერია საჭირო. აკი ვთქვი, ყველაზე უწყინარი ეშმაკები ჰყავს მეთქი.
აქვე აღვნიშნავ: ფირფიტა და კანტიკუნტა რაღაცით გვანან ერთმანეთს, ორივე წიგნის ჭიაა, ორივე ფანტაზიორია, მეტად მდიდარი წარმოსახვის უნარი აქვთ, ფილოსოფიური მსჯელობა უყვართ. ცხადია, განსხვავებებიც არის, უპირატესად ეშმაკებთან მიმართებაში. ფირფიტას ომი არ აქვს გამართული თავის ეშმაკებთან კანტიკუნტასაგან განსხვავებით. ანუ, ფირფიტამ შეძლო, ბოთლი და ზღაპარი მოერიგებინა ერთმანეთთან, კანტიკუნტამ ეს ვერ შეძლო, ბოთლი და კანონი ვერ მოარიგა ერთმანეთთან.
სად იყო და სად არა, თვალჭყეტიამ ამოყო თავი ბუჩქებს მიღმა, ერთი შემომაცეცა თვალები და მაშინვე დაყვინთა სიმწვანეში. მიხვდა, რა ხეირიც ექნებოდა ჩემგან. ალბათ ნაბიაც აქ იქნება სადმე. კურდღლები არ გეგონოთ, ადამიანები არიან. თვალჭყეტია თვალს ვერ ხუჭავს, თვალღია სძინავს კურდღელივით. ნაბიას პირიქით, თვალის გახელა უჭირს. თავგადაწეული და თვალმინაბული შეჰყურებს წუთისოფელს ერთი ვინმე მაგნატივით. ასეთი სახელებიც ამიტომ შეერქვათ. უმეტესწილად ერთად დადიან. საწინააღმდეგო ნიშნები ერთმანეთს იზიდავენო, ნათქვამია. ახლა, ვიცი, მოპიკნიკეებს უსაფრდებიან. ზაფხულის მიწურულს ხალხი ჩქარობს, ბუნების წიაღს ეწაფება. ჩვენისთანა ბოგანოსათვისაც იმეტებენ რაღაცას, თუ გაგვიმართლა.
დიდი ქვეშქვეშა ვინმეა ნაბია, როცა შევყურებ, ასე მგონია, რაღაც ქუთუთოს მსგავსი სულზეც აქვს ჩამოფარებული. ჰქონდეს, არაფრად მჭირდება მისი გადაწევა.
არადა, ერთ დროს თურმე კარგა დიდ ფულს ატრიალებდა, საქონელი გამქონდა და გამომქონდაო, იტყვის ხოლმე, (რა საქონელი, არ აზუსტებს) მოგზაურობა ხშირად მიწევდაო. სწორედ მგზავრობის დროს შეემთხვა რაღაც ისეთი, რამაც სულ ერთიანად აურდაურია (მისი სიტყვით) კარტებივით დალაგებული ცხოვრება: საქმე, ბინა, ოჯახი, საყვარელი . . . არაფერი მაკლდაო.
კერძოდ, მატარებლით მგზავრობაზეა ლაპარაკი. ზის თურმე ნაბია მატარებლის ვაგონში. იქ სხვა მგზავრებიც არიან, ნაბია მათ ყურადღებას არ აქცევს, ფანჯარაში იყურება.
არც მგზავრები იკლავენ თავს ნაბიას უყურადღებობის გამო, თავისთვის მუსაიფობენ. მატარებელი მიჰქრის, დრო გადის, მანძილი მოკლდება. ნაბია ფანჯარას თვალს არ აცილებს; ამაში დიდად გასაკვირი არაფერია. ზოგიერთს მგზავრობისას ხმას ძნელად თუ ამოაღებინებ, თავის საფიქრალს მიჰყვებიან. ზოგიერთები პირიქით, სწორედ მაშინ გაიკრიფებიან ენად, როცა ფეხქვეშ ბორბლებს გაუდით დაგა - დუგი.
ბოლოს მგზავრები ამჩნევენ, რომ ნაბია რაღაც უცნაურად იქცევა; ორივე ხელს ისე იქნევს, თითქოს რაღაცას გამწარებით უარობსო, თან თვალს ფანჯარას არ აცილებს.
ცოტა ხნით დაწყნარდა ნაბია, მერე ისევ ატეხა ხელების გამწარებული ქნევა. ეს უკვე რამდენჯერმე განმეორდა. მგზავრებს ეს უცნაურად ეჩვენებათ, ჩუმად უთვალთვალებენ, მერე ფრთხილად ეხებიან მხარზე, თავისკენ მოახედებენ და ეკითხებიან: რა გჭირს, ხელებს ასე გამწარებით რატომ იქნევო.
ნაბიამ, მეტად შეშფოთებულმა, რაც ცხადად ეტყობოდა ოფლით დაცვარულ სახეზე, ამცნო მათ, მატარებლის ფანჯრის ჩარჩოზე გარედან ეშმაკები არიან ჩამოკიდებულებიო.
მგზავრებმა ჯერ ერთმანეთს გადახედეს, ერთმა ფანჯარაში გაიხედა საყოველშემთხვევიოდ. რამდენიმე წამი ჩუმად იყვნენ, მერე ისევ ნაბიას მიმართეს, ურჩიეს, იყვნენ იქ, თუ ვიღაცეები არიან ჩამოკიდებული, შენ რას გიშლიან, იქით აღარ გაიხედოო.
- როგორ არ გავიხედო, - შეეკამათა ნაბია მგზავრებს, - მეძახიან, მოდი, შენც ჩამოეკიდეო.

ამის მერე ნაბიას აღარ მოჰკლებია ჩარჩოზე ჩამოკიდებული ეშმაკები, მეტრო იქნებოდა, ავტობუსი თუ მატარებელი, ყველგან შეახსენებდნენ თავს.
ბოლოს სახლშიც ესტუმრნენ, მისი ბინის ფანჯრებზე გარედან ჩამოეკიდნენ, გულითადად მიიპატიჟეს, მოდი, შენც ჩვენთან ერთად ჩამოეკიდეო, ნაბია კი მეათე სართულზე ცხოვრობდა.
ეს ყოველივე იმით დამთავრდა, რომ ნაბიამ მგზავრობაზე აიღო ხელი, აღარც მეათე სართულზე ცხოვრება მოისურვა. მაღალ სართულებს ჭირის დღესავით გაურბოდა.
მიწის ზედაპირთან ახლოს მოძებნა ბილიკი სასიარულოდ, ბოლოს ამ ბილიკმა ჩვენთან მოიყვანა . . .

თვალჭყეტიაც მაშინ გავიცანით, ნაბიას მოჰყვა. განუყრელი ძმაკაცები არიან, მგონი უკვე გითხარით. რამდენადაც ნაბია ჭკუადამჯდარია, , იმდენად თვალჭყეტია ყველაზე დიდი დაბდურია ჩვენს შორის. თავისებური ფანტაზიორობაც მოსდგამს. ხშირად გვაოცებს თავისი ჭკუამიღმიური აზრებით, ისეთ რამეს დააბრეხვებს ხოლმე, ხანდახან პასუხს ვერ ვპოულობთ. ნაბია თვალებს უბრიალებს ასეთ დროს. ეს კიდევ ცალკე სანახავია: ნაბიას თვალების ბრიალი თუ რაღაც მაგდაგვარი მცდელობა. ყოველ შემთხვევაში, თვალჭყეტია ცნობს მას, მაშინვე ხმას გაკმენდს.
თვალჭყეტიას აზრები უმეტესწილად კოსმოსს უტრიალებენ ირგვლივ. შემთხვევით ყური მოჰკრა, კოსმოსის სივრცეში ალკოჰოლის შემცველი ნისლეულიაო. ანუ, იქ არაყი პირდაპირ ღია ცის ქვეშ მოჩქეფსო - ასე გადახარშა მისმა გონებამ ეს აღმოჩნა. იფიქრა, იფიქრა და მერე ჩვენც გაგვიზიარა თავისი ბრწყინვალე იდეა:
- მილები გავიყვანოთ კოსმოსური ნისლეულამდე, არაყი წყალივით იდენს - თქვა დაჯერებული ხმით.
ნაბიამ, ნამეტანი შორიაო, უთხრა. მაგსიგრძე მილებს სად ვიშოვნითო.
- იცი, რამდენია იმ მთის გადაღმა? - იყვირა გახარებულმა თვალჭყეტიამ, - ჩემი თვალით ვნახე, კიდევ მაქვს შეგულებული ერთ - ორ ადგილას.
ამაზე ნაბიამ მოთმინება დაკარგა. ისედაც ვერ იყო გუნებაზე, წყურვილით ყელი უშრებოდა.
- ძალიან შორია - მეთქი, შეუშვი მაგ გოგრაში - უყვირა, - ვერც კი წარმოიდგენ, ისე შორსაა. მილებს კი არა, კოსმოსურ ხომალდს გაუჭირდება იქამდე მიღწევა, თან ძალიან ძვირი დაჯდება.
ამას თვალების ბრიალიც მოჰყვა, თუ რაღაც ამის მსგავსი. თვალჭყეტია გაჩუმდა, აღარაფერი უთქვამს, მაგრამ სახეზე აშკარად შეეტყო, თუ რა გამალებით მუშაობდა მისი გონება, რათა კოსმოსური მასშტაბები გადაეხარშა. როგორც შემდგომში დავინახეთ, მოახერხა კიდეც ეს.
თვალჭყეტიას ეშმაკიც კოსმოსთანაა წილნაყარი, უფრო სწორად ეშმაკები.
საკუთარი აგარაკი ჰქონდა მაგ დაბდურს, მეტად ძვირადღირებულ ადგილას, იქიდან მთელი ქალაქი ზღაპრულად ლამაზი სურათივით ჩანდაო. პატარა ბაღიც ჰქონია, სულმთლად ამწვანებულ - აფერადებული. ყველაზე უფრო იმ ბაღში ყოფნა მიყვარდაო - ამბობს.
ერთ დღესაც გამოსულა ბაღში და რას ხედავს, იქაურობა უცხოპლანტელებითაა მოფენილი. სკაფანდრები ეცვათ თურმე, მზის სხივებზე ოქროსფრად გაუდიოდათ ბრჭყვიალი. სად აღარ იყვნენ, ყვავილნარში, ბუჩქებში, ხეებზე . . . ყველგან დაძვრებოდნენო. ერთი - ორი უცხოპლანეტელი სახლის სახურავზეც დავინახე, მეტი რომ აღარ შეიძლება, ისეთი ცქვიტები იყვნენ, ხანდახან ყირაზე გადადიოდნენო.
მაშინვე გავარდნილა თვალჭყეტია მეზობლებთან, მათთვის მიუხარებია, უცხოპლანეტელები მესტუმრნენო. მათი ენა არ ვიცი, ერთმანეთს ვერაფერს ვაგებინებთო. ისინიც მაშინვე გამოქცეულან, ერთს ისიც კი უთქვამს, მე დაველაპარაკები, როგორც საჭიროაო. ერთი სიტყვით, ცდა არ დააკლეს მეზობლებმა, მაგრამ უცხოპლანეტელებს ვერაფერი შეასმინეს. თუ რატომ, გაუგებარი დარჩა თვალჭყეტიასათვის.
საბოლოოდ ის აგარაკი უცხოპლანეტელებს დარჩათ, ამით დამთავრდა მათი სტუმრობა. როცა არ უნდა მივსულიყავი, სულ იქ იყვნენო, ჩივის თვალჭყეტია, ჩემთვის იქ ადგილი აღარ დარჩაო.
ერთი ორჯერ ვუთხარით თვალჭყეტიას, მოდი, ვესტუმროთ ერთად იმ უცხოპლანეტელებს, შენს აგარაკზე რომ მოიკალათეს, იქნებ ვინმე შენიანი ამოიცნო მათში, ან მეზობელი, ვინ იცის . . . არაფრის გაგონება არ უნდა. იქით ვეღარც გაახედებ, მითუმეტეს, რომ თვითონ უცხოპლანეტელები ხანდახან ისევ სტუმრობენ თვალჭყეტიას, თავი არ მოანატრეს, როგორც იტყვიან ხოლმე.
თვალჭყეტიას თუ რამეს ჰკითხავ თავის უცხოპლანეტელებზე, ხალისით გაგიბამს საუბარს, არ დაგზარდება. როგორც ჩანს, ძალიან შორიდან მოდიანო, ამბობს. ვერაფრით ვერ ვეკონტაქტებით ერთმანეთსო.
- მაინც როდის მოდიან? - ჰკითხეს ერთხელ, - დალევამდე , თუ დალევის შემდეგ?
- მათი ნება არაა? - გაიკვირვა თვალჭყეტიამ, - როცა მოიგუნებებენ, მაშინ მოვლენ.
- ისე ძალიან მდიდრები უნდა იყვნენო, - დააყოლებს ბოლოს. -რამდენჯერაც ვნახე, ყოველთვის ოქროს სკაფანდრები ეცვათო.
კიდევ გვყავს ერთი ძმაკაცი, მისი სახელის ხსენება ნამდვილად არ მეპიტნავება. განა იმიტომ, რაიმე უსიამოვნება შემხვედროდეს მისგან, სულაც არა. რამდენი ხანია ჩვენი ძმაკაცია და ვაღიარებ, არაფერში ჩაჭრილა. უბრალოდ, სახელი ჟღერს მეტად უსიამოვნოდ. მე კი სრულებითაც არ მინდა დავემგვანო იმ მთხრობელს, რომელსაც ჰგონია, რაც უფრო მეტად აამყრალებს ჰაერს, მით უფრო თავზარდამცემ შთაბეჭდილებას მოახდენს მკითხველზე.
მაგრამ, აბა, სად წაუხვალ ჭეშმარიტებას; ადრეჯვია(!) ერქვა სახელად. ასე რატომ ერქვა? ეგეც ვიცით, ამქვეყნად ხომ არაფერი დაიმალება. ვიღაცა ვიღაცას შეხვედრია, სიტყვას სიტყვა მოჰყოლია და ასე შემდეგ. დაწვრილებით ამის მოყოლა არ ღირს. თვითონ სახელის წარმოშობის ისტორია ალბათ ღირს საამბობად. თურმე ჩვენს უსახელოს (ამიერიდან ასე მოვიხსენიებ) ერთი საოცარი თვისება ჰქონდა ბავშვობიდან; როცა კი მოინდომებდა, ჩაიყოფდა ხელს შარვალში უკანა მხარეს, მოისაქმებდა ხელის გულზე, სულ რაღაც წამებში აღასრულებდა ამ საქმეს, თანაც ფეხზე დგომელა, მერე ბავშვებს ესროდა . . . ხომ ხვდებით, რასაც. ნამდვილი სნაიპერი ყოფილა ამ საქმეში, მიზანს არასოდეს ააცდენდა. ამ თვისების წყალობით ომობანას თამაშისას ყოფილა სრულიად შეუდარებელი და შეუცვლელი. სწორედ ის გუნდი იმარჯვებდა, რომლის წევრიც უსახელო იყო.
ერთი სიტყვით, უსახელოს სახელი ჭექდა და ქუხდა ბავშვებში. ბიჭებს მისი ცეცხლივით ეშინოდათ . . . უფრო სწორად, იმ საბრძოლო მასალის, რომელსაც იგი ასე ადვილად მოიპოვებდა. თანაც, რა საოცარი იყო, სურვილის მიხედვით ანაწევრებდა ხოლმე.
ზოგიერთებმა სცადეს, მიებაძათ მისთვის. ჩაიყოფდნენ ხელს შარვალში, იჭაჭებოდნენ, არა და არა, მსგავსიც კი არაფერი შეეძლოთ.
ერთ ერთს მარცხი შეემთხვა ასეთი მცდელობის დროს, მეტისმეტად ბევრი „საბრძოლო მასალა“ მოუგროვდა ხელისგულზე, მერე აღარ იცოდა, სად წაეღო . . . ოჰ, არა! შეუძლებელი იყო უსახელოს მიბაძვა, თვითნაბადი ნიჭით დაეჯილდოვებინა განგებას.
ცხოვრებაც ასეთია: ბუნებისგან ასე განებივრებული ადამიანიც კი ჩვენთან მოხვდა. როგორ და რანაირად, არ ვიცით. რაღაცას საგულდაგულოდ მალავს, არც ჩვენ ვაცივდებით, როცა იქნება, ყოველივე გაირკვევა, ჩვენ არსად გვეჩქარება.
კიდევ ერთ რამეს ვამჩნევთ: ელოდება ვიღაცას, თუ რაღაცას. დამიჭერია მისი მოუსვენარი მზერა, ქალაქის მხარეს მიპყრობილი.
უსახელოსაც ჰყავს თავისი ეშმაკი მწვანე გველების სახით. უკანალში მიძვრებიანო, ჩივის ხოლმე სახეშეშლილი, ვერა და ვერ მოიძია მისი წამალი. ერთხელ ნაბიამ ურჩია ოყნა გაიკეთეო. იმან კიდევ, ვცადე, არ მიშველაო, - მწუხარედ ამცნო. თავდაცვის ერთადერთი საშუალება, რაც უსახელომ მოიძია, ის გახლავთ, რომ ხელს აიფარებს ხოლმე უკანა ნახვრეტზე, თუმცა თავდასხმის დროსაც ხომ ასე გამოიყურება. ასე რომ, გაუგებარია, თავდასხმისთვის ემზადება თუ თავდაცვის რეჟიმშია უსახელო, როცა უკანალზე ხელაფარებულს დაინახავთ, სანამ რაიმე შესატყვისი არ მოხდება.
ძალიან კი აწუხებენ ის მწვანე გველები. მათი გადამკიდე უკან მოხედვა შეჯავრდა უსახელოს. ისინი ხომ ზურგსუკან არიან ჩასაფრებულნი, ამიტომ მუდამ წინ იყურება . . .

ასეთი გახლავთ ჩვენი საძმაკაცო, თავის ეშმაკებიანად. ნაძირალები ჟამიდან ჟამ ერთიანდებიან ხოლმე რაღაც ჯგუფებად, მერე ისევ იშლებიან, მგლების ხროვასავით.
ჰო, ერთ ვინმესაც გავიხსენებ, საქმე არ აწყენს. შემოგვეკედლა ერთხანს, შთამბეჭდავი შესახედაობის კაცი, ტანფეხით კარგად აწყობილი, ცხვირპირითაც დალაგებული. ერთი სიტყვით, მისი დანახვა გესიამოვნებოდა, თუ ცოტა უკეთესადაც ჩაიცვამდა, ცხადია. ახლა თავი როგორ ეჭირა? ნამდვილი დენდი გეგონებოდა. ციხიდან ახალი გამოსული ვარო, გვამცნო. სხვა არაფერი უთქვამს, არც ჩვენ გვიკითხავს რამე, წესად არ გვაქვს. ან თვითონ იტყვის, როცა იქნება, რასაც ახლა მალავს, ანდა ყოველივე თავითავად გამჟღავნდება.
ასედაც მოხდა, რა დაიმალება ამქვეყნად. ერთმა ნაძირალამ გვიამბო (სხვა ხროვის წევრმა), შემთხვევით თურმე მის სასამართლო პროცესს ესწრებოდა, ( არ ვიცი, რატომ და ზოგიერთ ნაძირალას უყვარს სასამართლო პროცესზე დასწრება); ცხარე ცრემლით ავტირდი, როცა მაგის საქმე გაირჩაო, თქვა, ისიც შევამჩნიე, მოსამართლესაც საეჭვოდ უბრწყინავდა თვალებიო. თურმე მაგ სულწაწყმედილს თვალი ამოუთხრია ვიღაც ახალგაზრდა ქალისთვის . . . ერთადერთი ჯანსაღი თვალი. ისედაც ცალთვალა ყოფილა ის უბედური, მეორე თვალი ადრე ავარიაში დაეკარგა, მისი ცოდვით ქვაც დაიწვებოდაო.
დიდი სიამოვნებით გამოვიტანდი სასიკვდილო განჩენს, მაგრამ კანონი ამის საშუალებას არ მაძლევსო, ამ სიტყვებით დაუსრულებია მოსამართლეს ის სასამართლო პროცესი.
ის დღე იყო და ახლოსაც აღარ გავიკარეთ ტანწყობილი და ცხვირპირდალაგებული „დენდი“. არაფერი გვითქვამს, მაგრამ არც პური გაგვიტეხია მასთან, არც ჭიქა აგვიწევია. იეჭვა რაღაც, თავისებურად სცადა მდგომარეობის შემსუბუქება, სასმელი მოგვიტანა თავისი მისაყოლებლით, ზედაც არ შევხედეთ. ერთხანს იწრიალა ჩვენს ახლომახლო, მერე კი გაქრა. ჩვენც ეს გვინდოდა, კანტიკუნტას თქმისა არ იყოს. ეგზემპლარი, რომელიც ერთნაირად აატირებს უზენაეს მსაჯულს და სასამართლო პროცესზე შემთხვევით შემოხეტებულ ნაძირალას, ჩვენთან ერთად ვერანაირად ვერ მოძოვს.
მას შემდეგ აღარაფერი მსმენია მის შესახებ, „დენდზე“ გეუბნებით. არც ის ვიცი, რომელი ეშმაკი წეწავდა მის სულს.

* * *

ალბათ ვინმე მეტყვის, ბარემ შენს საკუთარ ეშმაკზეც გვითხარი რამეო. აუცილებლად გეტყვით. ძალიანაც რომ მინდოდეს, ამას გვერდს ვერ ავუვლი. ერთი წუთით დაიცადეთ, მგონი აქეთ ვიღაც მოდის.
თვალები მოვისრისე, სიმწრისაგან აცრემლებული თვალები . . . ასე იცის, როცა ეშმაკები თავს შეგახსენებენ ხოლმე.
ჰო, ნამდვილად აქეთ უდევს გზა ვიღაცას. ნეტავი მეეზოვე იქნებოდეს. არა, მეეზოვე არ ყოფილა, უფრო თხელი აღნაგობისა ჩანს, ვერც სამოსელით მიამგვანებ . . . თმა უკან აქვს გადავარცხნილი, მეეზოვის ჯაგარა თმისგან განსხვავებით. არც ისე საინტერესო მეჩვენება მისი სტუმრობა, სრულიად ხელცარიელია, აქედანვე კარგად ვატყობ. როცა აქამდე მოაღწევს, ვნახავთ, ვინ არის, რას დაეძებს. ამქვეყნად არაფერი დაიმალება. მგონი მართლაც მეტისმეტად დავიწროვდა ჩვენი მიწიერი სამყარო. შევხედავთ, თუ არა, მაშინვე წიგნივით ვკითხულობთ ერთმანეთს ადამიანები. ეს ყველას ეხება, მხოლოდ და მხოლოდ ნაძირალები არ მყავს მხედველობაში. დედამიწის ყველა კუთხე - კუნჭულიც, თუნდაც ყველაზე მივარდნილი თუ მივიწყებული, სულ უფრო და უფრო ემსგავსება ერთმანეთს; ყველგან ერთნაირი შენობები, ქუჩები, აპარტამენტები, თვალისმომჭრელი ფეთქებადი ფერები . . . ყველგან ყველაფერი ერთნაირი, წყალიც უნიტაზებშიც ყველგან ერთნაირად ჩხრიალებს . . . ისღა დაგვრჩენია სასწრაფოდ დავტოვოთ დედამიწა, კოსმოსში დავიწყოთ განსხვავებული სამყაროების ძიება. ოღონდ სხვადასხვა მხარეს გავიქცეთ, იქაც შემთხვევით ერთმანეთს არ გადავეყაროთ.
ერთი სიტყვით, ეშმაკი . . . დიდად არ მეხალისება ამაზე ლაპარაკი, მაგრამ რადგან შეგპირდით . . . ცოტა მაცალეთ, დავფიქრდე, ჰო, მე როგორც ძველი კინორეჟისორი, მიზანსცენის სახით წარმოვადგენ ყოველივეს, ერთ ეკრანულ გმირს გავიხსენებ, მე თვითონ გადავიღე ოდესღაც. დაწვრილებით მოგიყვებით, როგორ ვარიგებდი ჩემს მსახიობს გადაღებისას. სათქმელს ამით სიცხადე შეემატება, არც მე ვიწვალებ, არც მკითხველს გავაწამებ.
ყურადღება! გადაღება იწყება!
ხდება ხანდახან, გამოხვალ ქუჩაში, (ჩემს მსახიობს ასე ვეუბნები) მიაბიჯებ აუჩქარებლად, არც მარჯვნივ იყურები, არც მარცხნივ . . . დალევა გინდა, ძალიან, ძალიან გინდა, მაგრამ ჯერ ვერ მოგისაზრებია, სად და როგორ. ბოლოს მიადგები რომელიმე მყუდრო ადგილს, ვთქვათ, სარდაფში. შეხვალ, დაჯდები, მოგიტანენ სასმელს. დალევე ერთს, მეორეს, ჰა და ჰა, მესამეს . . . და აი, ვიღაცა მოვა, შენს მაგიდასთან დაჯდება. შეხედავ, სანდომიანი ყმაწვილია, თანამეინახედ გამოდგება. მასთან ერთად აწევ ჭიქას, ადღეგრძელებ. ისიც, ცხადია, არ ჩამოგრჩება, თავიდანვე კარგი თვალით შეხვდით ერთმანეთს. სასმელმა თავისი თილისმა შემატა თქვენს გაცნობას. ძალიან, ძალიან ახლობელი გეჩვენება ეს ყმაწვილი. მგონი იცნობდი კიდეც, მაგრამ სად, როგორ, ვერ გაგიხსენებია. აგრძელებ სმას, ისიც მოგყვება.
და აი, დგება ნეტარი წამი, სასმელი საამოდ გთენთავს, შინაგან სითბოს და სიმსუბუქეს გრძნობ, თითქოს მთელ სხეულში მზემ დაიბუდაო, ცხოვრება აღარაა ლოდივით მძიმე; იმ ლოდივით, ყოველ წამს რომ გასრესას გიპირებს. უკვალოდ ქრება ყოველივე, რაც კი ოდესმე გაწუხებდა ; ფიქრი, განსჯა . . . სრულიად ზედმეტი გეჩვენება, მით უმეტეს, რომ არაფერია საფიქრალი, ყველგან სრული ჰარმონია სუფევს.
ირგვლივ ყოველივე გადასხვაფერდა, ჩაჟამებულ სარდაფს თითქოს შუქი მიადგა, აღარაა წინანდებურად გულისშემაღონებელი. თანამეინახესაც ამჩნევ რაღაც ცვლილებას უკეთესობისკენ. სანდომიანობა არც თავდაპირველად აკლდა, ახლა ლამის უფლისწულს დაემსგავსა. თან როგორი ხალისიანია, როგორ უბრწყინავს თვალები. რა გულითადი იერით შემოგყურებს . . .
კიდევ ერთი ჭიქაც და . . . ახლა უკვე გულზიარობის იდუმალი ძაფები გაიბმება თქვენს შორის. რა საოცარია ეს გულზიარობა, ღვინით სავსე ჭიქის გვერდით რომ ზეობს. ეს ჯადოსნური ნაკვერცხალია, გულის მიუვალ ჯურღმულებში რომ ბჟუტავს და რაღაც სასწაულით არა და არ ქრება.
ღვინომ გააღვივა ის ნაკვერჩხალი. ერთმანეთს თვალებში შეჰყურებთ და როგორც სარკეში, ისე ხედავთ იმ იდუმალი ნაკვერჩხლის ნაპერწკლებს. ახლა უკვე თქვენი გულები ლაპარაკობენ ყოველგვარ ფერადოვან სადღეგრძელოზე უკეთ. ისინი უფრო ახლოს არიან ერთმანეთთან, ვიდრე თქვენ თვითონ.
კვლავ ასწევ ღვინით სავსე ჭიქას, ვინ იცის, მერამდენედ. აბა, ამის დათვლის თავი სადღა გაქვს, ანდა რატომ უნდა დათვალო. თანამეინახეც, რა თქმა უნდა, მოგყვება. სავსე ჭიქას გიჭახუნებს ჭიქაზე და იღიმება, კვლავ იღიმება მეტად გულითადად.
ამ ღიმილზე ცალკე უნდა ითქვას: რაღაც საოცარი, მეტად სხივოსანი და თვალწარმტაცი ღიმილით იღიმება შენი თანამეინახე. შეჰყურებ და გუნებაში ამბობ: ჯერ არ მინახავს, ღიმილი ასე ვინმეს უხდებოდესო. თვალადაც ხომ მეტად სანდომიანია, ღიმილმა კიდევ უფრო დაამშვენაო. ლამის მთელ სამყაროს ასხივოსნებს და ანათებს ეს ღიმილი..
შენც მოგეფინა ამ სხივოსანი ღიმილის შუქი, უჩვეულოდ ზეაღმატებული გრძნობა შეგძინა. სადღაა სარდაფი თავისი ჩაჟამებული კედლებით, უკვე მეტისმეტად შორს გაცდი მათ.
ცის ლურჯ თავანზე მიაბიჯებ, მთელი სამყარო შენს ფეხქვეშ გართხმულა. ალბათ სწორედ ესაა სამოთხე. ყოველ შემთხვევაში, სამოთხისებური განცდა ნამდვილად გეუფლება.
და შენც იღიმები თანამეინახის ღიმილის პასუხად, ცდილობ, ღიმილში გამოხატო მადლიერება, აკი სამოთხეში დაგასახლა . . . საკითხავია, როგორ გამოგდის, ყოველშემთხვევაში, შენსას ცდილობ. თანამეინახესაც კარგად ესმის შენი, კვლავ გაჯილდოვებს სხივმოსილი, სანდომიანი ღიმილით.
აჰა, კვლავ სავსე ჭიქების ჭახუნი, ფერადოვანი სადღეგრძელო, გულზიარი შემოხედვა, რომელსაც კვალდაკვალ მოჰყვება ის სხივოსანი, მომხიბვლელი ღიმილი, ლამის მთელ სამყაროს რომ ანათებს და სამოთხეში დაგასახლებს. . როგორც სანუკვარ წამს, ისე ელოდები ამას, თანამეინახეც აღარ გალოდინებს, კვლავ იღიმება . . .

. . . და ამ დროს ხდება შენთვის სრულიად გაუგებარი და მოულოდნელი რამ. თანამეინახის ღიმლი წინანდებურად სანდომიანი და სხივოსანი აღარ გეჩვენება. რაღაც მეტად უსიამო და უკეთური შეერია მასში. შეხედავ და თითქოს ისევ ისაა, მოლხენის ნამდვილი დიდოსტატი, მზეჭაბუკივით სანდომიანი, სამოთხეში რომ დაგასახლა, მთელი სამყარო ფეხქვეშ გაგიფინა, მაგრამ რა საზიზღრად, რა უკეთურად იღიმება; ეს უკვე ღიმილიც აღარაა, რაღაც საზარელი მანჭვაა. ავბედითი ნიშნისმოგება, გესლიანი, საზიზღარი დაცინვა და გაქილიკება, სხვათა ტანჯვით მოგვრილი ჯოჯოხეთური სიხარული, თუ კიდევ რაღაც უარესი, რასაც ვერანაირი სიტყვით ვერ გადმოსცემ. ეს ყველაფერი გამოსჭვივის ამ საშინელ ღიმილში, თუ მანჭვაში . . . მასზე საშინელი არაფერი გინახავს მთელი სიცოცხლის მანძილზე.
თვალის დახამხამებაში სამოთხე უმალ ჯოჯოხეთად იქცევა, ეს იმიტომ რომ შენი თანამეინახე იქცა ჯოჯოხეთის მაშხალად. ამ გარდასახვას სხვას ვერაფერს უწოდებ.
ერთი - ორი წამი სრულიად დაბნეული ხარ. არ იცი, რა იღონო, როგორ დაემალო ამ საშინელებას. იქნებ თავი მიაბრუნო გვერდზე, მზერა აარიდო, ანდა, თვალები დახუჭო . . . არა! ხვდები, რომ ეგ ვერ გიშველის. უნდა გაიქცე, რაც შეიძლება სწრაფად უნდა გაერიდო ამ საზარელ, ავბედით მანჭვას. მას ძეხორციელთაგან ვერავინ გაუძლებს, ამის ძალა არც შენ შეგწევს.
და შენც გარბიხარ, სხვა რაღა დაგრჩენია . . . ცოტაა იმი თქმა, რომ უკანმოუხედავად გარბიხარ, აღარც წინ იყურები. კარები შეგხვდება, ამტვრევ, კიბე დაგიხვდება, თავპირს იმტვრევ. მერე ქუჩაში გარბიხარ, (თუ მიაღწიე იქამდე) იქ უკვე მანქანები ამტვრევენ ერთმანეთს შენგან თავის გარიდების მცდელობისას, შენ კი რაღაც სასწაულით ისევ მრთელი ხარ. ალბათ მართალია, რომ ამბობენ, მთვრალ კაცს ღმერთი იფარავსო. სუნთქვა გეკვრის, მუხლები გეკეცება, ირგვლივ ყოველივე ბურუსში ეხვევა, მაინც გარბიხარ, მზად ხარ, ქვეყნის დასალიერამდე ირბინო, რაც შეიძლება, შორს გაექცე ამ საშინელებას . . . და უცბად აღმოაჩენ, რომ აღარ შეგიძლია სირბილი, იმიტომ, რომ თავიდან ფეხებამდე გაკოჭილი ხარ.
- რას მერჩით, რისთვის გამკოჭეთ? - იკითხავ ცხადია.
- სადღაც გარბოდი თავპირის მტვრევით, ძლივს დაგიჭირეთ - ღებულობ პასუხად.
აი, ასეთი გახლავთ ის ეკრანული სახე, ანუ ეშმაკისეული ღიმილის ერთერთი ვარიანტი, რომელიც მე, ძველმა კინორეჟისორმა გავაჩალიჩე ერთ დროს. კარგადაც იმუშავა. ძლიერ ეფექტს ახდენსო - მეუბნებოდნენ. ეკრანულ სახეს თავისი გზა და განვითარება ჰქონდა, თაფლკვერასავით გემრიელი ფინალით. რეალობა სულ სხვაა. აკი, მის საჩვენებლად გავიხსენე ეს ყოველივე. პირდაპირ სულში, სისხლის ყოველ წვეთში, ძარღვის ყოველ მილიმეტრში თუ გულისგულში, აღარ ვიცი, როგორ ვთქვა . . . ჩამისახლდა ის საზარელი ღიმილი, სიცოცხლის ყოველი წამი მომიწამლა, თავი ვერანაირად ვერ დავაღწიე და, ალბათ, ვერასოდეს ვერ დავაღწევ. ამას ორი მიზეზი აქვს. პირველი მიზეზი ის გახლავთ, რომ მუდამ სხვადასხვა სახით მეცხადება ის გულზიარი, მეტად სასურველი თანამეინახე, მოლხენის ნამდვილი დიდოსტატი. თავდაპირველად ყოველთვის სანდომიანია, მაგრამ განსხვავებულად. ამიტომ არ შემიძლია, წინასწარ ამოვიცნო იგი, როდესაც ჩემს სუფრას მოუჯდება. მეორე მიზეზი ის გახლავთ, რომ არც იმის გამოცნობა შემიძლია, როდის იქცევა მისი მომხიბლავი ღიმილი საზარელ მანჭვად, ანუ როდის გადაიქცევა სამოთხე ჯოჯოხეთად. წინასწარ ვერასოდეს ვერ ვხვდები. ეს საშინელი წამი ყოველთვის მოულოდნელია ჩემთვის. აი, სწორედ ეს არის სატანჯველთა სატანჯველი, ყოველგვარ ჯოჯოხეთურ წამებაზე უარესი, მთელი სიცოცხლე რომ მომიწამლა.
რა იქნებოდა, იმ დალოცვილს (ჩემს თანამეინახეზე გეუბნებით, სუფრას ჩემს დაუკუთხავად რომ შემოუჯდება ხოლმე) ბოლომდე შეენარჩუნებინა ის მომხიბვლელ - მომაჯადოებელი და თანაც შუქმფრქვეველი ღიმილი და საზარელი მანჭვით სამოთხე ჯოჯოხეთად არ გადაექცია.
ზოგს შეიძლება გაუკვირდეს, ღიმილში რა უნდა იყოს ისეთი საშინელი, ამ ზომამდე რომ გაგტანჯოს და დაგაფრთხოსო.
დამიჯერეთ. ნამდვილად არის მასში რაღაც, თვით სიკვდილზე უარესიც კი. სიკვდილს არ გავექცევი ისე, როგორც ამას გავურბივარ, ძეხორციელთაგან არავის ძალუძს მისთვის თვალის გასწორება.

სხვათა შორის, ჩემს ნაძირალა ძმაკაცებსაც უკვირთ ჩემი ამბავი. აბა, ღიმილმა როგორ უნდა დაგაფრთხოს, რაც გინდა იქედნური თუ სატანური უნდა იყოსო, ამბობენ. მე ჩუმად ვარ, საპასუხოდ არაფერს ვეუბნები, იმიტომ რომ ძალიან კარგად ვიცი: სხვისი ეშმაკი არავის არაფრად მიაჩნია, მხოლოდ საკუთარი ეჩვენება დიდ რამედ.
რადგან ეშმაკებზე ჩამოვარდა სიტყვა, ვეცდები, ბოლომდე დავაზუსტო ყოველივე. როგორც ძველ კინორეჟისორს, გარკვეულობა მიყვარს. მირჩევნია, ყოველივეს თავისი ადგილი მივუჩინო, როგორც მიზანსცენაში. იმის თქმა მინდა, რომ ეშმაკებსაც მიუძღვით თავიანთი წვილილი, ჩვენ, ნაძირალების ერთ პატარა გუნდს, (სხვებიც არიან, მგლების ხროვასავით), ბუნების წიაღი ასე ძალიან რომ შეგვიყვარდა.
უწინარეს ყოვლისა, საკუთარ თავზე გეტყვით: კიბეებზე ჩაგორებას ფერდობზე დაგორება მირჩევნია. მეტი აღარაფერი მკითხოთ.
ახლა კი სხვებს მოვუსმინოთ:
კანტიკუნტა - ბუნებაში არავინ დააგორებს სასამართლო საქმის ტომებით დატვირთულ ურიკას, ამიტომ ვერც ეშმაკი შემოსკუპდება მასზე და ვერ დაგიწყებს გამოჯავრებას.
ნაბია - ბუნებაში არსად არაა ფანჯრები, არც ჩარჩოებია. აქედან გამომდინარე, ვერც ეშმაკები ჩამოეკიდებიან ჩარჩოებზე . . .
თვალჭყეტია - ბუნებაში აგარაკები არ არის, ამიტომ ვერც უცხოპლანეტელები გევსტუმრებიან და ვერ მოიკალათებენ იქ სამისდღემჩიოდ.
ფირფიტა - ბუნება ყოველთვის მშვენიერია, ამდენს ეშმაკებიც ხვდებიან და ვეღარ ბედავენ მისი ხელახლა გამოძერწვა სცადონ წიგნის სტრიქონებისაგან განსხვავებით.
ადრეჯვია - (დუმს)
ბევრი ვიმსჯელეთ ერთმანეთში ზემოთთქმულის თაობაზე, ბოლოს ასე დავასკვენით, როცა ყოველივე შევაჯამეთ: ბუნებაშიც არიან ეშმაკები ( სად არ არიან), მაგრამ ისე გამომწვევად ვეღარ იქცევიან, იმდენს ვეღარ თავხედობენ, როგორც რკინა - ბეტონის დახშულ სივრცეებში, სადაც პირდაპირ აიწყვეტენ ხოლმე, მათგან საშველი არაა.
ბუნება მაინც სულ სხვაა. ღია ცის ქვეშ ეშმაკებს, კანტიკუნტას თქმისა არ იყოს, ზომიერება ნაკლებად ღალატობთ. კუნძზე შემომჯდარი უნახავს ის ბანჯგვლიანი არსება კანტიკუნტას, კატაზე ცოტათი დიდი და ძაღლზე ცოტათი პატარა, მაგრამ ისე გამომწვევად ვეღარ მეჭყანება, როგორც სასამართლოს ტომებზე შემოსკუპებულიო, ამბობს.
ნაბიამაც არაერთხელ ნახა ხის ტოტებზე ჩამოკიდებული ეშმაკები, მაგრამ სად ხის ტოტები და სად ფანჯრის ჩარჩო მეათე სართულზე, მათი შედარებაც არ შეიძლებაო, ბედნიერი სახით ამბობს ნაბია.
თვალჭყეტიაც გადაეყარა ბუნებაში უცხოპლანეტელებს, მაგრამ ყოველთვის სხვადასხვა ადგილას, თანაც თავს ნაკლებად აბეზრებენ, არც ყირაზე გადადიან.
ალბათ გასაგებია, ასე რატომ შეგვიყვარდა ბუნების წიაღი.
ერთი შენიშვნაც საკუთარი თავის მიმართ; უნებურად მისი სახელი წამომცდა . . . ალბათ ხვდებით, ვინც მყავს მხედველობაში, გპირდებით, ეს აღარ განმეორდება. შემდგომში უფრო ფრთხილად ვიქნები.

* * *

ამასობაში იმ უცნობმა აღმართი ამოათავა, ჩვენს სადგომს მოუახლოვდა. სწორად შემინიშნავს ჯერ კიდევ შორიდან; თხელი აღნაგობისაა, სახითაც პირხმელი, თმა რბილ ტალღად ეფინება კისერზე . . . და რაც მთავარია, უფრო ცხადად ვხედავ, ჩემი შარფის ფერებს მის სამოსელზე.
აი, ამას რა კარგად მოუხდებოდა ჩემი შარფი - ეს გავიფიქრე უწინარეს ყოვლისა, - ვერც კი გამოარჩევდით ამ თხელი მოსაცმელისაგან, მოგეხსენებათ, ეს ყოველთვის არ ხერხდება, არადა, ფრიად სასურველი რამაა . . . სწორედ ზაფხულში, თორემ ზამთარში რა უჭირს.
დამტვერილი ფეხთსამოსიც მეცა თვალში.
- ეტყობა ბევრი გივლია - ვუთხარი და ჩვენი სადგომისკენ ვუჩვენე ხელით, - დაჯექი, დაისვენე.
სადგომი - ეს გადაჭრილი ხეა, მიწიდან ამობურცული ღონიერი ფესვებით. აქ ჩამოვრიგდებით ხოლმე და ვისვენებთ. ჩვენ, ნაძირალები ერთმანეთს აქ ვუზიარებთ, თუ რამე მოვიხელთეთ და თან ამის სურვილი გაგვიჩნდა.
უცნობი ჩამოჯდა ხის გადანაჭერზე. შევყურებ, ვცდილობ, ამოვიცნო, რა ჩიტია. მგონი არ უნდა იყოს ერთი ჩვენთანაგანი, თუმცა არც გადაპრანჭულებს ჰგავს. ვნახოთ, გაირკვევა, მე არსად მეჩქარება, დასაკარგავიც არაფერი მაქვს. ხანდახან მართლაც რა კარგია ნაძირალად ყოფნა, ვერავინ ვერაფერს გამოგრჩება. არც დაცვა გჭირდება, არც არაფერი . . .
- ცხელა, მოგწყურდებოდა, - ბოლომდე მოვირგე მასპინძლის როლი, რა იცი, რა ხდება, - შემიძლია წყალი შემოგთავაზო, თუ . . . ღვინო გირჩევნია?
ბოლო სიტყვა ცხადია, ხუმრობით ვთქვი, აბა სხვა რა უნდა ყოფილიყო, რა უნდა მეფიქრა . . .
მან კი, დალოცვილმა, შემომხედა, მშვიდად, აუმღვრევლად გამისწორა თვალი და . . . ღვინო იყოსო, თქვა.
მე თავი დავიქნიე, გავიღიმე (მის სიტყვას, ხუმრობით ნათქვამ სიტყვას გავუღიმე) და ფერდობზე დავეშვი ღვინის მოსატანად. ხუმრობა ხუმრობის წილ; ვალში არ დამრჩენია. ბუჩქნარში ჩვენი საჭურჭლე გვაქვს მოწყობილი, ჩვენ, ნაძირალებს: ერთჯერადი ჭიქები, თეფშები აქა - იქ მიმალული და ხელადა, თიხის მოზრდილი ხელადა, გვსიამოვნებს ამ ხელადით ცივი წყლის დალევა, თან ღვინოსაც რომ გაგვახსენებს.
ავავსე ხელადა ცივცივი წყლით, შევუდექი ფერდობს, ერთჯერადი ჭიქებიც გამოვაყოლე ხელს, ჩამოვასხი, - მიირთვი - ვუთხარი სტუმარს.
მერე ჩემთვისაც ჩამოვისხი. უნდა ვქთვა, ფერი მაშინვე მეცნაურა, რაღაც არაა მთლად წყალივით . . . რა უნდა იყოს . . . იქნებ დაზიანებულ მილს თიხა შეერია. შეიძლება მეჩვენება - მეთქი, გავიფიქრე, აღარ მივაქციე დიდი ყურადღება. მივიტანე პირთან, მოვსვი, გუნებაში მომზადებული მაქვს რამდენიმე სიტყვა, ხუმრობის გაგრძელება, ასე ვთქვათ; მართლა კარგი იქნებოდა ახლა ღვინო, მაგრამ სად არის. ისღა დამრჩენია, წყალი დავლიო და ვიხუმრო.
მაგრამ ვერ ვთქვი ეს სიტყვა, ვერაფრით ვერ ვთქვი, ხუმრობა ვეღარ გავაგრძელე . . . რატომ? იმიტომ რომ ღვინო დავლიე, ნამდვილი ღვინო და არა წყალი..
შევხედე ჩემს სტუმარს, უკვე დაულევია თავისი ჭიქა, უხმოდ ზის ჩაფიქრებული.
არც მე ვიღებ ხმას. შესახედაობა ცხადია მშვიდი მექნება, ამას ყოველთვის ვაერხებ, მაგრამ აი, თავში ფიქრები ქარიშხალივით მიტრიალებენ. ხელადაში ნამდვილად წყალი ესხა, ჩემზე უკეთ ვის ეცოდინება? აკი მე ავავსე საკუთარი ხელით. არც მილში მოდიოდა ღვინო, იქაც დავლიე რამდენიმე ყლუპი წყალი. აქ, ამ ჭიქაში რანაირად ჩამოვასხი ღვინო? თანაც რა ღვინო, მართლაც სანაქებო. ანდა, ვინ იცის, იქნებ მეჩვენება? მეტად უსიამო ეჭვმა გამკრა. რაღაც ავტოჰიპნოზივით ხომ არ მჭირს?
არ ვიცი, ნამდვილად არაფერი ვიცი, მაგრამ სჯობია, ისევ ჩამოვასხა. მეორე ჭიქამ იქნებ ყოველივე გაარკვიოს, ნეტავი რა მოხდება? მეორე ჭიქაც ღვინო იქნება?
ჩამოვასხი, (ცხადია, ჯერ სტუმარს დავუსხი) დავლიე, ისევ ღვინოა, თანაც რა ღვინო, არა და არა, არ მეშლება, არავითარი ავტოჰიპნოზი.
რა თქმა უნდა, მეტად გასაკვირია ეს ამბავი, ჩემი საკუთარი ხელით წყლით ავსებულ ხელადაში ღვინო საიდან გაჩნდა. მეტი რომ არ შეიძლება, ისეთი საოცრებაა, მაგრამ ხმას არ ვიღებ, არაფრით ვამჟღავნდებ ჩემს გაოცებას, და აი, რატომ:
ჩვენ, ნაძირალებს, რაღა არ შეგვემთხევა ხოლმე, ხან რას გადავეყრებით, ხან რას. სუფრაც ნაირნაირი გვაქვს ნანახი, ცოცხლებისთვის, მკვდრებისთვის . . . სწორედ ასეთ სუფრასთან მოვხვდი ერთხელ, მიცვალებულისთვის ცალკე გაშალა ჭირისუფალმა, საჭმელი ხომ ბლომად ელაგა (ქეიფი ძალიან უყვარდა თურმე იმ ცხონებულს) ორი მოზრდილი ხელადაც იდო. დამსვეს, საჭმელი მიწილადეს. ჭირისუფალმა ერთერთი ხელადა აიღო მიცვალებულის სუფრიდან და მომაწოდა. მეც მაშინვე მოვსვი ბარაქიანი რამდენიმე ყლუპი.
- დიდებული ღვინოა, - ვთქვი მე ტუტუცმა, ხელადა დავდგი, საჭმელს მივეტანე.
- ღვინოვო? ჭირისუფალი ქორივით დააფრინდა ხელადას, აიღო, კვლავ მიცვალებულის სუფრაზე დადგა, მეორე ხელადა გადმოდგა ჩემსკენ. თურმე აი, რა: ერთ ხელადაში ღვინო ყოფილა, მეორეში - წყალი. ჭირისუფალს ჩემთვის შეცდომით გადმოუდგამს ღვინიანი ხელადა, წყალი ჰგონებია. რაც უკვე დალიე, ისიც გეყოფაო, - დააყოლა, - თქვენნაირების თავი არ მაქვს, გამოთვრებით და აქაურობას აურევთო. ცოდვა გამხელილი სჯობს, კარგა დიდი დოზა მქონდა მიღებული იქამდეც, სანამ სუფრას მივუჯდებოდი. თუმცა ის ღვინო, ცხვირწინ რომ ამაცალეს, სულ სხვა იყო, იმას არ ჰგავდა, რითაც მანამდე გამიმასპინძლდნენ. მართლაც გამორჩეული ჩამოსხმა გახლდათ, თურმე საგზლად გამიზნული ყოფილა მიცვალებულისთვის.
იმის მერე მწარედ დავიფიცე, რაც არ უნდა მოხდეს, თუნდაც მთელი ქვეყანა დაიქცეს, მაინც არაფერი შევიმჩნიო. არა და არა, არაფრით გავამჟღავნო, თუ ოდესმე მსგავსი რამ მოხდება და ღვინოს, ან რაიმე საამო სასმელს მოვიგდებ ხელში.
ნაძირალებმა ისიც კარგად ვიცით, რომ ხანდახან ნამდვილი სასწაული ხდება, ოღონდ მარჯვედ უნდა იყო, ხელიდან არ გაგისხლტდეს და რაც მთავარია, ხმა არ უნდა გაიღო.
მეც აღარფერს ვიმჩნევ, არანაირი შეკითხვა, გაოცება, ან რაიმე ამის მსგავსი. სრულიად განურჩეველი სახით ვიღებ ხელადას, ვამბობ ორიოდე ფერადოვან სიტყვას და ღვინოს ჭიქაში ვასხამ.
- ჩვენც დაგვისხი, - სულ ახლოდან ჩამესმა . . .
მოვიხედე, რას ვხედავ: ჩამორიგებულან, ყველანი აქ არიან, ქორივით მიყურებენ ხელებში. ფერხორცზე ვატყობ, არც მათ გაუმართლათ. სულ ცოტა ხნის წინ თვალითაც არ მენახვებოდნენ, ასე უცბად როგორ იკრეს სუნი? ქება - დიდება მათ ალღოს. თუმცა ასეთი ღვინის სურნელი ალბათ მეც მომწვდებოდა, სადაც არ უნდა ვყოფილიყავი.
ყველა მათგანს უკლებლივ ჩამოვუსხი, ცხადია ჭიქები მაშინვე გააძრეს, დაილოცეს, დალიეს; ოჰ, რა მიამიტი სახეები ჰქონდათ, ვერ გაიგებდი, წყალი დალიეს თუ ღვინო. ჩემზე ნაკლები არც მათ ევლოთ ამ მრავალჭირნახულ მიწაზე. იმდაგვარი ისტორია, რაც მე გადამხდა, ყველა მათგანს ჰქონდა გადახდენილი, არ ეშლებოდათ, როდის რა იყო საჭირო. სვამდნენ ღვინოს, თევზს და პურს აყოლებდნენ, თავშენახულმა ნაბიამ რომ გააჩინა საიდანღაც. ბოლოს და ბოლოს ვისზე ნაკლები ვართ, ვერცერთი გადაპრანჭული ვერ გვაჯობებს ეშმაკობაში. არადა, რამდენს დაგვცინიან, სასმელმა ტვინი ამოგიჭამათ, აღარაფერი გესმითო. ტყუილია, არავიზე ნაკლები განსჯა არ გვაქვს.
კვლავ ჩამოვასხი, დალიეს ისევ ისე მიამიტი სახეებით. მერე კიდევ . . . ღვინომ ძარღვებს შეუტია, აჟუჟუნდნენ თვალები, გაფითრებულ სახეებს ფერი მოუვიდათ, ხმის ამოღების სურვილიც გაჩნდა.
საინტერესო ამბებიც სწორედ აქედან დაიწყო. ყველას უსახელომ დაასწრო.
უსახელომ თევზი გაღეჭა, პური დააყოლა, მერე ღვინოს კიდევ ერთხელ გაუსინჯა გემო და თქვა:
- თევზებზე გამახსენდა; თურმე იმდენი თევზია მდინარეში, რაღაც უამრავი . . .
ამ დღეებში ვაპირებთ სათევზაოდ წასვლას, თქვენც მოგართმევთ, - თან სტუმარს უყურებს ცალი თვალით, - იქნებ ისეთი თევზი შემხვდეს, ლაყუჩებში ოქროს სტატირი რომ ექნება ექნება გაჩხერილი.
ხედავთ? საიდან სად მოუარა უსახელომ, როგორც იტყვიან, არსად არაფერი ეშლება, უბრალო ვინმე რომ არ გვყავს სტუმრად, ამას მაშინვე მიხვდა. ერთი სასწაული უკვე მიითვალა, წყალი რომ ღვინოდ იქცა, ახლა მეორეც მოინდომა, თევზისა და ოქროს სტატირის სასწაული. ყოველი შემთხვევისათვის ისროლა ანკესი, რა იცი, ხელს რა მოჰყვება.
თანაც ოოოო, რა გამოხმაურება მოჰყვა თევზისა და ოქროს სტატირის იდეას, ერთბაშად ყველას გაგვიჩნდა სათქმელი. მთავარი იყო, ზედმეტი არაფერი წამოგვდენოდა, რათა სასწაული არ გაგვსხლტომოდა ხელიდან, დანარჩენს ვინ დაეძებდა . . . ცოტათი კი დავაგვიანეთ, ყველას დაგვასწრო უსახელომ. კიდევ ერთი მაგალითი იმისა, რომ მას ვერავინ ვერაფერს დაასწრებს.
უსახელოს პირველი ნაბია გამოეხმაურა, თევზაობასთან დაკავშირებით მეც ერთი რამ გამახსენდა; აჯობებს ანკესი კოსმოსში ვისროლოთო, თქვა. დედამიწის ირგვლივ უამრავი თანამგზავრი დაეხეტება. ზოგი მათგანი თავის ნებაზეა მიშვებული, აღარავინ მართავს, არც არავის სჭირდება. სწორედ თევზებს გვანან, ოღონდ კოსმოსში ტივტივებენ მდინარის ნაცვლად. იქ მათი ნამსხვრევებიც მრავლადაა, თვლა არა აქვთ, იმდენნი არიან, ნამდვილად ვიცი. ძვირფას მეტალებს შეიცავენ. ტელევიზორში საკუთარი თვალით მაქვს ნანახი. ზოგი მათგანი მთლიანად ოქროსია, ზოგიც ლალის კრისტალებს დაატარებს თან. როგორმე უნდა მივწვდეთ, დედამიწაზე ჩამოვიტანოთ ის ძვირფასი ნამსხვრევები. ლალის კრისტალებს დიდი ფასი აქვთ. არა უშავს, თუ უბრალო ნატეხებიც გამოერევა, ჯართში ჩავაბარებდით . . .
ასე და ამგვარად გაუტია და გაუბერა ნაბიამ. მისი აზრით, სულ ადვილი უნდა ყოფილიყო ჩვენი სტუმრისთვის ვაშლებივით დაეკრიფა ძვირფასი ნამსხვრევები, კოსმოსში თევზებივით მოტივტივე. იმისთვის რა იყო შეუძლებელი, ვინც წყალი ღვინოდ აქცია. ძველთაძველი ჭეშმარიტებაც შესანიშნავად იცის ქვეშქვეშა ნაბიამ, ბევრი მოითხოვე, იქნებ ცოტა მაინც შეგხვდესო.
თვალჭყეტია დიდი ყურადღებით უსმენდა ნაბიას, თან თვალებს კიდევ უფრო ფართოდ აჭყეტდა, რაღაცით ძალიან იყო შეშფოთებული, თუმცა ხმას არ იღებდა, ერიდებოდა ნაბიას და როცა ნაბიამ, მრავლისმეტყველად თვალებმინაბულმა განაცხადა, მაგ საქმეს ნუღარ გადავდებთ, კოსმოსურ სივრცეში დროზე ვისროლოთ ანკესიო, თვალჭყეტიამ ვეღარ მოითმინა, წამოდგა და ნაბიას ყურში უჩურჩულა:
- კოსმოსში ხომ უცხოპლანეტელები დაფრინავენ, ვაითუ შემთხვევით იმათ მოვსდოთ ანკესი.
პასუხად ნაბიამ ხმა ჩაიწყვიტეო - დაუსისინა, თან თვალები დაუბრიალა (ჰმ) ვითომ დაუბრიალა. მათ ყურებას მართლაც არაფერი სჯობდა.
კიდევ ერთი ჭიქაც და . . . ჩვენმა ფანტაზიამ ფრთები კიდევ უფრო გაშალა, ყველამ კარგად ვიცოდით, ახლა უკვე მეტად მრავალფეროვან იდეებს შევთავაზებდით ჩვენს ძვირფას სტუმარს. მას, ვინც ასეთი ღთაებრივი ნექტარით დაგვასაჩუქრა, ბევრად მეტი ხელეწიფება. ჩვენგან რა მიდის. ჩვენსას ვიტყვით, ვინ იცის, ხელს რა მოჰყვება. აბა, თქვით, ხმა ამოიღეთ, დააკაკუნეთ, დარეკეთ, კარი გაიღება.
კინაღამ ყველაფერი გააფუჭა ფირფიტამ. გულში წიგნჩახუტებულმა თავისი საწუხარი გაუმხილა ჩვენს სტუმარს. ზღაპარი მოკვდაო, - სწორედ მას უთხრა, ჩვენსკენ არც კი იყურებოდა. რეალობამ, შეიძლება ითქვას, პირდაპირ გადაუარა ზღაპარს, მისგან აღარაფერი დატოვა, არადა ადამიანს უზღაპროდ რა ეშველება, ნამდვილად არ ვიციო. ზღაპარი, ეს იავნანაა ადამიანის სულისათვის. ჯადოსნური წყაროა, რომელშიც სიტყვები ოქროს თევზებივით დაცურავენ. სიტყვა სწორედ ზღაპრიდან იღებს სასიცოცხლო ძალას, თუ წყარო დაშრა, თევზებიც დაიხოცებიან . . .
კანტიკუნტამ ფირფიტას სიტყვა ჩამოართვა, თუმცა ფირფიტა აღარც აპირებდა რაიმეს თქმას, ზეზეულად ჩამოეძინა გულში ჩაკრული წიგნით. ასე იცის ხოლმე, შუა საუბარში წაართმევს ძილი თავს, ერთ პირს გამოიძინებს, რაც დიდხანს არ გრძელდება, მერე ისევ შემოგვიერთდება.
- მოკვდეს ზღაპარი, თუ სიკვდილი უწერია, - მსაჯულის ულმობელი ტონით განუცხადა კანტიკუნტამ, - სუსტები იღუპებიან, ძლიერები გზას აგრძელებენ, ასეთია ბუნების კანონი. დღევანდელმა რეალობამ შორს გაუსწრო ყოველგვარ ზღაპარს, აქედან გამომდინარე, ჩვენგანაც რაღაც ახლებურ მიდგომას მოითხოვს.
აქ კანტიკუნტამ მრავალმნიშვნელოვანი პაუზა გააკეთა, მერე ხელები ფართოდ გაშალა (ძალიან კი მოუხდებოდა სამართლის მსახურთა მანტია, თმაც პარიკივით უფრიალებს, მგონი ჯერ არ მითქვამს, ხშირი თმა აქვს, ზომიერად დატალღული) - უფლებანი და მოვალეობანი - აი, ესაა მთავარი, - დიდის ამბით განუცხადა ფირფიტას, - ჩვენ, ნაძირალებსაც გვაქვს ჩვენი უფლებები, - აქ კანტიკუნტამ ყველა სათითაოდ მოგვათვალიერა, - და ისინი ერთი წამითაც არ უნდა დავივიწყოთ. ჯერ ერთი, ჩვენს გვაქვს სიცოცხლის უფლება, ისე, როგორც ყველას დედამიწის ზურგზე. ვერავინ გაბედავს ამ მხრივ ჩვენს წინ დადგეს, ვინც არ უნდა იყოს იგი; მეფე იქნება თუ იმპერატორი, თუ მაგნატთა მაგნატი.
მეორეც: შეგვიძლია ვიაროთ, სადაც გვინდა და რამდენიც გვინდა, არსად შემხვედრია წარწერა, ნაძირალები არ დაიშვებიანო, არც ქალაქში, არც სოფელში, არც ბაღში, არც რომელიმე სახლის შესასვლელში. დედამიწა ჩვენც გვეკუთვნის, როგორც მის სრულუფლებიან მემკვიდრეებს, აქ არაფერია სადავო.

ერთი უყურეთ ამ ენადგატლეკილ კანტიკუნტას, რა კარგად გამოიყენა ჩემი მიგნება (გნებავთ აღმოჩენა). ეს მე, ძველმა კინორეჟისორმა დავინახე, შევამჩნიე, გავიაზრე, რომ არსადაა წარწერა: „ნაძირალები არ დაიშვებიანო“, რომ მთელი დედამიწის სივრცე ღიაა ჩვენთვის, ქუჩები, ბაღები თუ სახლები. დიახ, ეს მე აღმოვაჩინე, მერე ყველას გავუზიარე იგი, როგორც ჭეშმარიტ შემოქმედს შეეფერება, კანტიკუნტამ კი, ამ უსინდისო პლაგიატმა, ხელზე დაიხვია ჩემი აღმოჩენა და თავისას მიერეკება.
- მაგრამ, აი, დადგა დრო, კოსმოსური სივრცის შესახებაც დავფიქრდეთ. საკითხი მეტად მწვავედ დგას. როგორც მეცნიერი თავები ამბობენ, დედამიწა ერთ მშვენიერ დღეს შეიძლება სიცოცხლისათვის გამოუსადეგარი გახდეს, მისი დატოვება მოგვიხდესო. ყურები გამოგვიჭედეს კატასტროფებზე ლაპარაკით, ეკოლოგიით . . . და რავიცი, კიდევ რა და როგორ. ჰოდა, ძალიან მაინტერესებს, ჩვენი, ნაძირალების საქმე როგორ იქნება? ხომ არ დაგვტოვებენ დედამიწაზე, რომ მასთან ერთად დავიღუპოთ. არადა, მშვენივრად ვიცი, არც კოსმოსური სივრცეა დახურული ნაძირალებისთვის. არც იქ იქნება მინიშნება, ნაძირალები არ გაჭაჭანდნენო.
საკუთარი თავის წარმოჩენა ყოველთვის ეხერხებოდა, ახლა კი შეიძლება ითქვას, საკუთარ თავსაც კი გადააჭარბა. მეტი აღარ შეიძლება, ისე თავმომწონეობს კანტიკუნტა . . . ჰმ . . . ძვირფასი სტუმრის ხათრით. ცრემლიც კი გაურია ხმაში, როდესაც შემდეგი ფრაზა წარმოთქვა: „კოსმოსი ღიაა ნაძირალებისთვის, მაგრამ როგორ მივაღწიოთ იქამდე? ვინ დაიცავს კოსმოსში ჩვენს უფლებებს?“ ამის მერე კი, არც მეტი, არც ნაკლები, ადგილები მოითხოვა ნაძირალებისთვის იმ კოსმოსურ ხომალდზე, რომლითაც ადამიანები ერთ მშვენიერ დღეს დედამიწას დატოვებდნენ, თან მეტად კატეგორიული ტონით განაცხადა: ნაძირალებს შორის ვინმე ისეთიც უნდა ერიოს, რომელიც კანტის მოძღვრების მცოდნე იქნებაო.
და, აჰა, დატკბით, რა ურყევი საბუთებით გაამაგრა თავისი კატეგორიული მოთხოვნა:
- ჩვენ, ადამიანები, დიდი ხანია ვცხოვრობთ დედამიწაზე, ამდენად, ჩვენი აზროვნებაც მიწიერია, ანუ, მორგებადია ამ რკალზე, რომელსაც დედამიწა აღწერს მზის გარშემო. ამ რკალიდან შევყურებთ მთელ სამყაროს, ყოველივეს მის მიღმა ან გადმოღმა აღვიქვამთ. კანტის კატეგორიული იმპერატივიც სწორედ ამ რკალის წიაღში იშვა. (კანტის გარეშე როგორ გაძლებს).
ახლა კი ვთქვათ, დავტოვეთ დედამიწა, გადავსახლდით სხვა ცთომილზე, თუნდაც მარსზე, როგორც ვიცით, მარსი უფრო ფართო რკალს აღწერს მზის გარშემო. ჰოდა,. რა მოუვა ჩვენს გონებას, როდესაც იგი უფრო ფართო რკალზე გადაინაცვლებს? ცხადია, შეიცვლება, მაგრამ როგორი იქნება ეს ცვლილება? მიწიერი ჭეშმარიტებანი როგორ წარმოჩინდებიან ასეთ შეცვლილ პირობებში, თუ შეინარჩუნებს თავის ღირებულებას კანტის კატეგორიული იმპერატივი?
აი, სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი, ნაძირალებს შორის კანტის კატეგორიული იმპერატივის მცოდნეც ერიოსო, დაასკვნა კანტიკუნტამ. საინტერესოა, კანტის მოძღვრების მცოდნე როგორ მოერგება უფრო გაფართოებულ რკალს.
მერე დააყოლა: რაღა შორს წავიდეთ, აგერ, თქვენს წინაშე ვდგავარ, კანტის მოძღვრება ჯიბეში მიდევს, ჩემი ძმაკაცი ნაძირალები დამემოწმებიან - თან ჩვენ გადმოგვხედა. ჩვენც რაღა დაგვრჩენოდა, თავის დაქნევით დავადასტურეთ ეს უცილობელი ჭეშმარიტება. ამის მერე კანტიკუნტამ სასწრაფოდ დააძრო ჯიბიდან საბანკო ანგარიშის ტალონი. კაცმა არ იცის, რა სასწაულით გადარჩენილ - შემორჩენილი. ცხადია, სრულიად სუფთაა, იმ გაგებით, რომ გროშიც არ იდო ანგარიშზე და იქვე ამცნო ძვირფას სტუმარს, ამ ანგარიშზე ახლავე შეიძლება იმ თანხის დარიცხვა, რომელიც კოსმოსში ჩემს გამგზავრებას დასჭირდებაო.
რიკოშეტიც ამას ჰქვია. აფერუმ, კანტიკუნტა!
სიტყვა რომ დაასრულა, წამით სიჩუმე ჩამოვარდა. მისი სიტყვა ნაძირალებზე მომნუსხველად მოქმედებდა ყოველთვის, იგრძნობოდა ძველი სამართლის მცოდნე, მერე ამ სიჩუმეს თვალჭყეტიას ხმაც შეერია.
- კოსმოსში ღვინოც დაგვჭირდება, - თქვა და ხელადას დასწვდა, რომელიც თურმე დაცლილიყო ამდენ ლაპარაკში, ღვინის მოსატანად წააცუხცუხა. თვალჭყეტია, როგორც ყოველთვის, შეუდარებელი იყო.


* * *

მაინც რა დაუზარელი ყოფილა მთელი ჩვენი საძმაკაცო: დაიცლებოდა თუ არა ხელადა, რომელიმე ჩვენთაგანი გარბოდა მის ასავსებად. დაზიანებული მილიდან ძველებურად მოჩქეფდა წყალი, ხელადიდან ღვინო და ეს აღარავის უკვირდა, არც მე, რა თქმა უნდა. არანაირი შეკიტხვა არ გვიჩნდებოდა ამასთან დაკავშირებით. „საიდან, როგორ, რანაირად . . .“ ეს სიტყვები ყველამ ერთად დავივიწყეთ.
„თხა თხაზე ნაკლები მგელმა შეჭამოს“, ხომ არ ჩამოვრჩები ჩემს ძმაკაც ნაძირალებს; მეც დავაკაკუნებ, დავრეკავ, მთელი ხმით ვიყვირებ . . . თანაც, ძალიან კარგად ვიცი, სად დავაკაკუნებ, უკვდავების კარზე, აი, სად!
უწინარეს ყოვლისა კანტიკუნტას უნდა ვუპასუხო . . .
- კანტიკუნტას მეტად ფართო არეალი გააჩნია საკუთარი აზრებისათვის - წამოვიწყე და კანტის მოტრფიალე ნაძირალას თვალი გავუსწორე, - ისიც კი აინტერესებს, როგორ იმუშავებს მისი ტვინი მარსზე. ვეთანხმები, ეს მართლაც ძალიან საინტერესოა, იქნებ გავამგზავროთ იქ. თუმცა მე უფრო უკეთესი იდეა მაქვს: აჯობებს, მისი ტვინი გავაგზავნოთ მარსზე, თვითონ დედამიწაზე დარჩეს. ტვინის კონსერვაცია სულ უბრალო რამაა დღევანდელი უმაღლესი ტექნოლოგიებისთვის.
აი ასე გავუსწორდი კანტიკუნტას.
ამის მერე კი ხმას შევუმაღლე, (როგორც ძველმა კინორეჟისორმა) რიხიანად გამოვუცხადე, ყური კარგად დამიგდეთ, მიზანსცენა უნდა გამოვაცხადო - მეთქი. ძმაკაცებმა შეღვინიანებული თვალები მომაპყრეს კანტიკუნტას გამოკლებით, ხაზგასმულად გვერდზე იყურება. აბა, რა ეგონა, ჯერ სად არის.
- დღეს ჩვენ სტუმარი გვყავს, მეტად სასურველი სტუმარი - წამოვიწყე იმით, რაც ენაზე მომადგა, - ჩვენ კიდე წუთისოფლის სტუმრები ვართ. რა გამოვიდა? სტუმრების სტუმარი. თუმცა, მე თუ მკითხავთ, მასპინძელს უფრო ჰგავს. ეს იქით იყოს, მთავარი სხვაა: ჩვენ გვინდა ჩვენი სასურველი სტუმარი მუდამ ჩვენთან იყოს, ხომ ასეა?
ნაძირალებმა თანხმობის ნიშნად თავი დამიქნიეს, ნაბიამ სიტყვა დაადევნა, მაგისთანა სტუმარი ვის არ უნდაო - თქვა.
- წუთისოფელს კი ჩვენ არ ვუნდივართ, - გავაგრძელე მე, - უფრო სწორად: დროებით ვუნდივართ. მოაწევს ჟამი, ჩაგვავლებს ხელს ქეჩოში, სრულიად უბოდიშოდ გვერეკება, კაცმა არ იცის საით. ეს წუთისოფლის მიზანსცენაა, მისი ბოლო სიკვდილია, სამწუხაროდ ჩვენ არაფრის შეცვლა არ შეგვიძლია.
ცოტა ხნით გავჩუმდი. სიკვდილის გარდუვალობის განცდამ მე თვითონვე შემაწუხა. ფირფიტამ შემაწია ხმა, თუ კნავილი, (კატასავით წვრილი ხმა აქვს) წუთისოფლის მიზანსცენას შეეშვი, მაინც ვერაფერს გამორჩები, შენი გვითხარიო.

ეჰ, ნაძირალები ვუსმენთ ერთმანეთს, აბა სხვა ვინ მოგვისმენს, თუ არა, ისევ ჩვენნაირი. სხვები (იგულისხმება რაღაცით ჩვენზე მაღლამდგომი) არც გვისმენენ, არც ხმას გვცემენ, ვერც კი გვამჩნევენ. თუ იძულებულნი გახდნენ, რამე გვითხრან, მაშინაც სადღაც ჩვენს მიღმა იყურებიან.
ასეთია ნაძირალათა ხვედრი ამ მზის ქვეშ. ეს ხშირად შეგვიჩივლია ერთმანეთისთვის. თვალჭყეტიასაც ყური მოუკრავს და რომ იცოდეთ, რა საოცარი დასკვნები გააკეთა. მოაწევს დრო, მასაც მოისმენთ. დიდად საყურადღებო რამაა, მის თავში ხომ ყოველივე რაღაც განსაკუთრებულად გადაიხარშება ხოლმე.
მთავარ სათქმელს ვუბრუნდები: ჩემი მიზანსცენა გაშლილი სუფრაა, რომელსაც არანაირი სიკეთე არ აკლია. (ათვალწუნებით გადავხედე ჩვენს სუფრას, თევზისა და პურის ამარა დარჩენილს. სამაგიეროდ ღვინო გვაქვს დიდებული) სუფრაზე ორი ხელადა დგას ზუსტად ერთნაირი . ვიღებ ერთერთს, დავისხამ, დავლევ.
- დიდებული ღვინოა - ვამბობ, ნეტავი რა მრჯიდა, მაშინვე ამაცალეს ეს ღვინიანი ხელადა, მეორე დამიდგეს. იმ მეორეში თურმე წყალი ესხა და სწორედ ის იყო ჩემთვის, (ანუ სტუმრისთვის) განკუთვნილი.
ეს ხომ შენი საკუთარი თავგადასავალია, - ნაბიას ხმა ჩამესმა.
- ჰო,ასეა, ყველა მიზანსცენა სწორედ საკუთარი თავგადასავალიდან იკერება. ერთი სიტყვით, ღვინო ამაცალეს, წყალი დამიდგეს სანაცვლოდ. მე ასეთ სუფრასთან აღარაფერი მესაქმება, ვდგები და მივდივარ.
კი, მაგრამ სად მივდივარ? აბა, ამას რა დიდი ხაზი და ლარი უნდა, სად შეიძლება ნაძირალა მიდოდეს. ისევ გაშლილი სუფრის საძებნელად. ჰოდა, მივაგენი კიდეც, ბევრი ვიარე, თუ ცოტა, ხომ გსმენიათ: ეძებე და ჰპოვებდეო. მივუჯექი სუფრას; ჩიტის რძე არ აკლიაო, სწორედ ამაზე იტყვიან. ვხედავ, აქაც ორი ხელადა დგას, ზუსტად ერთნაირები. ვიღებ ერთერთს. ცარიელი გამოდგა, მსუბუქად აჰყვა ხელს, მაშინვე მოვიშორე, დავდგი თავის ადგილას. ვიღებ მეორეს, ისიც ცარიელია . . .
ეს უკვე აღარ მომწონს, ვერანაირი ჩიტის რძე ვერ გადასწონის ცარიელ ხელადას.
- ხელადები ცარიელია! - ვყვირი მთელი ხმით, - ვინმემ აავსოს. პასუხად კი აი, რა ჩამესმა:
- ეს ხელადები სწორედ შენ დააცარიელე.
მივიხედ - მოვიხედე, თავი კარნავალზე მეგონა. ვინ აღარაა ჩემს გევრდით. ყველა ცოცხალი არსება აქაა, რაც კი ოდესმე გაჭაჭანებულა დედამიწის ზურგზე, ცხადია, ადამიანების ჩათვლით. მერე რა მხიარულებაა, ენით არც აიწერება. მე კი, აბა რა გამამხიარულბს, ორივე ხელადა ცარიელია, გესმით? ორივე. წვეთი ღვინოც არ დგას რომელიმე მათგანში. ამ დროს კი უკვე დალიეო, მეუბნებიან, ნეტავი როდის, ვერ გამიხსენებია.
არც ამ სუფრაზე მესაქმება რამე, ვდგები და მივიდვარ. ძალიან უგუნებოდ, უფრო მეტიც: გაბრზებული ვარ. რატომ იდგა ორივე ხელადა ცარიელი, ვის გაუგია ჩვენში ასეთი რამ. თანაც, ჰმ, უკვე დალიეო, მეტი მასხრად აგდება რაღა იქნება?
და აჰა, ისევ ვიპოვე გაშლილი სუფრა, მთავარია ძიება არ შეწყვიტო, რას აღარ იპოვი. აქაც საოცარი სიუხვეა ყოველგვარი სიკეთისა, არც კი იცი, საით გაიხედო და აქაც ორი ხელადა დგას, ორივე ზუსტად ერთნაირი. ეჭვის თვალით შევყურებ ორივეს, დიდი გამოცდილება დამიგროვდა.
- მინდა წინასწარ ვიცოდე, რომელ ხელადაში რა ასხია, - ვამბობ ხმამაღლა, ჭკუა უკვე ვისწავლე.
- ერთში წყალი ასხია, ოღონდ ჩვეულებრივი არ გეგონოს, უკვდავების წყალია, - ჩამესმა პასუხად.
მივიხედ - მოვიხედე. აქაც ჭრელი კარნავალია, ოღონდ ნამდვილი კარნავალი წინანდელისგან განსხვავებით. ჭრელი გუნდი მახვევია ირგვლივ. თანაც რა ნაირგვარი ნიღბებია: რაც კი დედამიწაზე ცოცხალი არსება გაჭაჭანებულა, ყველა მათგანი ამ ნიღბებშია გაცოცხლებული. ვიცი, ამაო იმედია, მაინც ვათვალიერებ რომელი ნიღაბი მელაპარაკება?
ეჰ, ასედაც ვიცოდი. რას ამოიკითხავ ნიღაბზე, თვითონ თუ არ გაამჟღავნა თავი. ამის სურვილს კი ნამდვილად ვერ ვამჩნევ რომელიმეს.
მერე როგორ მხიარულობენ, ჭრელი კარუსელივით ტრიალებენ ჩემს ირგვლივ, მარტო მე ვზივარ დაძმარებული.
- მეორეში რაღა ასხია? - ვკითხულობ ხმამაღლა, მინდა აქედანვე ვიცოდე, რასთან არის დაწყვილებული უკვდავების წყალი.
- მაგას მხოლოდ იმის შემდეგ გაიგებ, როდესაც პირველ ხელადას დაცლი, - ასეთი იყო პასუხი.

ვხედავ, საშველი არაა. ნიღბები გარკვეულ პასუხს არ მაღირსებენ. ან ორივე ხელადა ერთად უნდა დავლიო, ან ორივეზე ერთად უნდა ვთქვა უარი. ერთი კარგად უნდა დავფიქრდე, ისე არაფერს ვიღონებ. საკმაოდ გრძელი გზა გამოვიარე, სულაც არ ყოფილა იოლი გზა, უკვე ვხვდები რაღაც რაღაცეებს, სამი გაშლილი სუფრა ყოველგვარი სიკეთით სავსენი, ერთად დალაგდნენ ჩემს თვალსაწიერზე.
იმ სუფრით დავიწყოთ, სადაც სრულიად ცარიელი ხელადები იდგა, თანაც მამუნათებდნენ, უკვე დალიეო. დიახ, მე დავლიე ისინი, ახლა უკვე ვიცი; ერთში წყალი ესხა,მეორეში ღვინო, ანუ სიცოცხლე და სიხარული ერთად დაწყვილებულნი. წყალი სიცოცხლეა, აი, ბიბლიაც ღაღადებს: „სიცოცხლის წყალი“, ღვინო კი, თქმა არ უნდა, სიხარულია. იქ გზის დასაწყისია, სიცოცხლე და სიხარული განუყოფელნი არიან, მათ ვერავინ განაცალკევებს, ამიტომ ვერც ვერავინ ამაცლის ცხვირწინ ღვინით სავსე ხელადას; და მეც თავს არ ვგრძნობ მფრთხალი სტუმარივით, მე ამ სუფრაზე მასპინძელი ვარ.
მეორე სუფრა კი, ჩვენი ახლანდელი ყოფაა, ანუ გზის შუაგული. ეჭვით სავსე თვალით შევცქერი პირთამდე სავსე ორ ხელადას. კარგად ვიცი, ერთში წყალი ასხია, მეორეში ღვინო, მაგრამ ეს ცოდნა არაფრად მარგია. მე აქ სტუმარი ვარ, მფრთხალი, უგერგილო სტუმარი, არ ვიცი როდის ამაცლიან ცხვირწინ მდგარ ღვინიან ხელადას, ძალიან, ძალიან მეშინია მისი დაკარგვის, მეტი რომ აღარ შეიძლება, ისე. იმის შიში ცალკე მიხეთქავს გულს, ვაითუ ეს წყალი მიცვალებულის საგზალია, ეს მიცვალებული კი სწორედ მე ვარ. ერთი სიტყვით, მტერს არ ვუსურვებ, ისეთ დღეში ვარ. საშიშროებათა მთელი გორგალი მეხვევა თავზე. არც კი ვიცი მათგან რომლის უფრო მეშინია, ის კი ნამდვილად ვიცი, ამ სუფრაზე თავს მასპინძელივით ვერასოდეს ვიგრძნობ, ამიტომაც აქ ჩემთვის ყველაფერი მოწამლულივით უგემურია.
ისევ მესამე სუფრასთან დავბრუნდით. აქ როგორღაა საქმე? რა შემიძლია ვთქვა განვლილი გზისგან დაბრძენებულმა. ვინა ვარ მე აქ, მფრთხალი სტუმარი, კრინტსაც რომ ვერ დაძრავს, თუნდაც თავზე დაამხონ ღვინიანი ხელადა, თუ მასპინძელი, ბუზსაც რომ ვერ აუფრენს ვინმე. არ ვიცი, მეტისმეტად გაურკვეველია ეს ყოველივე.
თუმცა ერთი რამ დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა: აქაც სტუმარი ვარ, ოღონდ დიდი სურვილი მაქვს მასპინძლად ვიქცე.
ჰოდა, ახლა დიდ გაუგებრობაში აღმოვჩნდი. ერთხელ უკვე ვიყავი მასპინძელი, ოღონდ ამ ძნელი გზის დასაწყისში. იქ ვეღარ დავბრუნდები, უკვე მეტისმეტად დავშორდი. აქ კიდევ ათასგვრი ეჭვები მიპყრობს: რას მომიტანს უკვდავების წყლის დალევა. თავს მასპინძლად ვიგრძნობ ამ სუფრაზე თუ ისევ მფრთხალ სტუმრად დავრჩები, მუდამ რაღაც ცუდის მოლოდინში რომაა. ეს „რაღაც ცუდი“ უწინარეს ყოვლისა, სიკვდილის შიშია, სწორედ მან შვა უკვდავებაზე ოცნება, მისკენ მივისწრაფვით მთელი არსებით, მაგრამ, აი, რა არის უკვდავების საპირწონე, რა ასხია მეორე ხელადაში, იქნებ ეს ისეთი უკვდავებაა, სიკვდილს რომ განატრებინებს.
გავჩუმდი, გადავხედე ნაძირალებს, მაინცდამაინც არ მომეწონა მათი ცხვირპირი. მგონი მათი აზრები სადღაც სხვაგან დაჰქრიან, განსაკუთრებით თვალჭყეტია. ვითომ ჩემსკენ იყურება, ამ დროს თვალღია სძინავს, კარგად ვიცნობ მაგ ნაძირალას.
მეც მოკლეზე წავედი.
- ჩემი მიზანსცენა ასეთია: სიკვდილი უნდა დავამარცხო, მე მეშინია სიკვდილის, თქვენ?
ნაძირალებმა შემომხედეს. ამ სიტყვამ ნაღდად იმოქმედა მათზე, ვის არ ეშინია სიკვდილის?
- ჩვენც გვეშინია - თქვეს ერთხმად.
- მე მინდა უკვდავი ვიყო, თქვენ თუ გინდათ?
- გვინდა, გვინდა - ერთხმად აყვირდნენ.
- ძალიან კარგი. ამაში შევთანხმდით. მაგრამ, აი, როგორი უკვდავება გვინდა, ესაა საკითხავი. რად გვინდა რაიმე უსახო, მოსაწყენი . . .
- ნამდვილად არ გვინდა.
- ვთქვათ და გრანიტის ქანდაკების მსგავსი, სასაფლაოებზე რომ უდგამენ გარდაცვლილებს.
- არა, ასეთი უკვდავება ნამდვილად არ გვინდა.
- ანდა ისეთი, დაძენძილ პერგამენტს რომ შემორჩენია და ძლივს რომ ამოიკითხავ; თან ობის სუნიც რომ ასდის.
- არა, არა, არ გვინდა.
- ჰო, ნამდვილად არ გვინდა. ჩემს მიზანსცენაშიც მსგავსი არაფერია, ჩვენ გვინდა უკვდავება, მაგრამ მძიმე და მოსაწყენი კი არა, არამედ ნათელი, ლაღი, ფრთებგაშლილი უკვდავება. ასე ვთქვათ, ღვინოსავით მხიარული.
ნაძირალები ერთხმად აყიჟინდნენ. განსაკუთრებით სწორედ ეს მოეწონათ.
- ჰო, ჰო, სწორედ ეს გვინდა, ღვინოსავით მხიარული უკვდავება, სხვანაირს რა თავში ვიხლით . . .
რა ჭკვიანები ვართ არა? ჩვენ, ნაძირალები. არავითარი ძვირადღირებული ექსპერიმენტები, უმაღლესი ტექნოლოგიები, არავითარი ღეროვანი უჯრედები და ქრომოსომები . . . და რა ვიცი, კიდევ რა . . . ჩვენს ძვირფას სტუმარს ალბათ ხელეწიფება, გვაჩუქოს უკვდავება. რატომაც არა? თუ ასეთი დიდებული ღვინო გაიმეტა, იქნებ არც უკვდავებაზე დაგვწყვიტოს გული . . .
- ღვინო აღარაა, ჩამოასხით, - ჩამესმა უცხო სტუმრის სიტყვა. თურმე ხელადა დაცლილიყო ამდენ ლაპარაკში.
მოვაცუხცუხეთ ღვინო, დავლიეთ, განსაკუთრებით საამო გვეჩვენა . . . აქ რა იყო გასაკვირი; ჩვენ ხომ ღვინო და უკვდავება დავაწყვილეთ.
სწორედ ამ დროს ფირფიტა ჩაგვეჩხირა თავისი ეშმაკებით, ერთი პირი გამოიძინა, ახლა ისევ დაგვიბრუნდა, აიჩემა, ზღაპარი უნდა გიამბოთ, იმათ რომ გამოძერწესო . . . თავის უწყინარ ეშმაკებს გულისხმობდა, სიტყვებს რომ აგუნდავებენ თოვლის გუნდებივით, იქედან კიდევ რაღაცრაღაცეებს ძერწავენ. დიდი სურვილი არ გვქონდა ფირიფტასთვის მოგვესმინა, მაგრამ ვერაფრით ვერ შევაჩერეთ, ისეთი კნავილი ატეხა, კატების კონცერტი გეგონებოდათ; ყველა თავისებურად თავმომწონეობს ძვირფასი სტუმრის წინაშე. ამ ცდუნებას ვერც ფირფიტა გადაურჩა.

აი, ეს ზღაპარიც:

- ერთხელ თურმე არსთა გამრიგემ ჩამოუარა დედამიწას. გეცოდინებათ, ალბათ, მთელი სამყარო მისთვის საკუთარი ბაღივითაა, ხელი ყველგან მიუწვდება. შედგა, დედამიწას (და მთვარეს მასთან ერთად) მიაპყრო მზერა.
- ეცადეთ, თქვენც დაინახოთ, - გვეუბნება ფირფიტა. ძალიანაა მონდომებული, ყველაფერი ისე დავინახოთ, როგორც თვითონ წარმოუდგენია, - ერთ მხარეს დედამიწა ჰკიდია სივრცეში, დიდი, ლამაზი, ბუთხუზა ბურთი, - აქ ფირფიტამ მარჯვენა ხელი გაშალა ხელისგულით ზემოთ, თითქოს დედამიწის ბურთი ედო მასზე.
- საპირისპირო მხარეს მთვარე გამოკიდებულა სივრცეში, ცოტათი ზემოთ, - ფირფიტამ მარცხენა ხელი აღმართა, მერე ჩვენ შეგვათვალიერა, - ხომ გასაგებია?
ყველანი თავს ვუქნევთ.
- დედამიწის ბურთს ჩრდილი დასთრევს უკან, სივრცეში კონუსვით განფენილი. ყველაფერს და ყოველივეს, ალბათ იცით, ჩრდილი დაჰყვება თან, ოღონდ კოსმოსში არ ჩანს. იქ ხომ ცა ღამესავით შავია. მხოლოდ ვარსკვლავებს არ აქვსთ ჩრდილი, თუმცა ეს სხვა ზღაპარია. სხვა დანარჩენი კოსმოსური სხეულები: ცთომილები, ასტეროიდები, თუნდაც სულ პატარა მეტეორები კუდებივით თან დაატარებენ თავიანთ ჩრდილებს.
შეათვალიერა არსთა გამრიგემ დედამიწა, როგორც ყოველთვის, ახლაც მოიხიბლა მისი საოცარი სილამაზით. ცხადია, დედამიწის ჩრდილიც კარგად დაინახა, სივრცეში კონუსივით განფენილი. კოსმოსური სივრცის სიშავე ამაში ხელს ვერ შეუშლიდა, მერე მთვარეც შეათვალიერა მომაღლოდ ცაში გამოკიდებული. წამით დაფიქრდა, რაღაც ინიშნა ცთომილისა და მისი თანამგზავრის ურთიერთგანლაგებაში.
მერე თქვა, ისეთი სანახაობის მოწმე გავხდი, რომლის წარხოცვა არ ეგებისო, ხელი აღმართა, სივრცეში რაღაც გამოუცნობი სხეული გამოსახა, ზუსტად ისე, როგორც ჭინკები ძერწავენ რაღაც უცნაურ სხეულებს წიგნის დაშლილი სტრიქონებიდან.
- . . . და იმავ წამს, დედამიწაზე თავისი მძიმე ნაბიჯი დაადგა დიპლოდოკმა.
- ხომ იცით დიპლოდოკი? - კითხვის თვალით შემოგვხედა ფირფიტამ.
- ვიცით.
- . . .მეტად საინტერესო ვინმეა, ძალიან დიდი, მძიმე სხეული აქვს, არ მახსოვს, რამდენ ტონას იწონის, ასევე მძიმე, დიდი, მოუქნელი კიდურები.
აი, სწორედ ეს გახლავთ არსთა გამრიგეს მიერ სივრცეში აღწერილი, ერთი შეხედვით ყოვლად უცნაური სხეული. იგი სრულიად იმეორებს იმ სურათს, რომელიც იმ წამში დაინახა არსთა გამრიგემ და წარუხოცელი უწოდა კიდეც. სხეული მისი, თავისი მძიმე კიდურებიანად, დედამიწას გამოსახავს. თავი მთვარეა, სხეულის მიმართ მომაღლოდ მსუფევი. უსაშველოდ წაგრძელებული კისერი, ეს გახლავთ მანძილი დედამიწიდან მთვარემდე. ხოლო მისი საოცრად გრძელი, კონუსური ფორმის კუდი სწორედ რომ ჩრდილია, დედამიწა თან რომ დაატარებს კოსმოსურ სივრცეში და რომელიც ჩვენთვის უხილავია, მაგრამ აბა, არსთა გამრიგეს რა დაემალება.

- ეს ზღაპარი იმათ გამოძერწეს ჩემ თვალწინ, - ასე დააბოლოვა ფირფიტამ. გასაგები იყო, თავის უწყინარ ეშმაკებს თუ ჭინკებს გულისხმობდა, წიგნის სტრიქონებს რომ შლიან, აბურთავებენ და მერე ახლებურად ალაგებენ.

კანტიკუნტამ დიდი ყურადღებით მოისმინა დიპლოდოკის ზღაპარი, თან როგორც ეტყობოდა, თავის საფიქრალსაც ფიქრობდა. მერე კი ჩვენც გაგვიზიარა.
- კუდი ხომ ყველა ცხოველს აქვს, - თქვა მან, გამოდის, ყველა იმეორებს დიპლოდოკს, ოღონდ სხვადასხვა პროპორციებით. მაგრამ აი, ადამიანის შესახებ რა ითქმის? ისიც ცხოველია, გარკვეული გაგებით, ამ დროს კი კუდი არ აქვს.
- როგორ არა, აქვს კუდი, - თქვა ნაბიამ, - კუდიანი ბავშვიც ხომ იბადება ხოლმე, როგორც გამიგია . . .
- ეს ატავიზმის გამოვლინებაა.

იმსჯელეს ნაძირალებმა და დაასკვნეს, რომ კუდი ადამიანსაც აქვს, მაგრამ სხეულში მიმალული, პატარა, უჩინარი კუდი.
- ყველანი კუდიანები ვყოფილვართ - წამოიკნავლა ფირფიტამ. მეტად კამყოფილი ჩანდა, მისმა ზღაპარმა ასეთი ფართო გამოხმაურება რომ ჰპოვა.
თურმე კუდიანები ვყოფილვართო, - ნაძირალებს ეს ძალიან სასაცილო ეჩვენათ. სწორედ ამ დროს აღმოაჩინეს, რომ სრულებით აღარ ეშინოდათ ეშმაკების და კუდიანების, სიცოცხლის ბედნიერ წუთებს რომ უწამლავდნენ. რატომღა უნდა შინებოდათ, აკი თვითონაც კუდიანები იყვნენ.
აი, სწორედ ამ აღმოჩენას მოჰყვა სიხარულის მძლეთამძლე ტალღა, ნამდვილი დროსტარებაც აქედან დაიწყო. ერთი ხელის მოსმით მოიშორეს ნაძირალებმა, თუ რაიმე საზრუნავი თუ საფიქრალი დაფათურობდა მათ მოცვეთილ გოგრებში, მთელი სულით და გულით მიეცნენ მხიარულებას. რას აღარ იგონებდნენ, როგორ ერთობოდნენ და ილხენდნენ, მართლაც ძნელი აღსაწერია, ვერც შევეჭიდები. აი, იმას კი ვერ გამოვტოვებ, ეშმაკებს როგორ აღადავებდნენ. სწორედ იმ ეშმაკებს, რომელთა შიშით ცოტა ხნის წინ ძარღვებში სისხლი რომ ეყინებოდათ. ყველა მათგანი თავისებურად გამოხატავდა ამას.
მახსოვს, კანტიკუნტა იდგა ამაყად წელგამართული, არც გარბოდა, არც იმალებოდა. ორივე ხელი გაშლილი ხელისგულებით ცხვირზე მიებჯინა და „აბა, ერთი დამეჭყანე, თუ ბიჭი ხარ“, ვიღაცას ექადნებოდა გამომწვევი სახით. ცხადი იყო, ვის: სასამართლო საქმეების ტომებით დაზვინულ ურიკაზე შემოსკუპებულ ბანჯგვლიან ეშმაკს. ო, რა ბედნიერი იყო კანტიკუნტა, მთელი სულითა და გულით ლაღობდა. რაც შეეხება ეშმაკს, ნირწამხდარი იქნებოდა უთუოდ, , მისი დანახვა რომ შემძლებოდა.
დანარჩენებიც არანაკლებ სასეირო სანახავი იყვნენ. ნაბიამ ხის ტოტები დაამტვრია, ფოთლები და მწვანე ყლორტები გააცალა, ბოლოები თასმებით მიამაგრა ერთმანეთს (თასმა მუდამ ჯიბეში აქვს, გამგები ამასაც გაიგებს). რაღაც ჩარჩოსმსგავსი გააკეთა, მერე ეს ჩარჩო ხის ტოტზე ჩამოკიდა, თვითონაც მის წინ მოიკალათა. უკან თავგადაწეული, თვალმიბნედილი შეჰყურებდა; ერთი ვნახავ, ამ ჩარჩოს როგორ ჩამოეკიდებითო, - ვიღაცეებს აბრაზებდა ბედნიერებისაგან გაბადრული სახით. გულით ხარობდა, სრულებით აღარ ეშინოდა თუნდაც ეშმაკების მთელი ლეგიონი დაბღაუჭებოდა მის ჩარჩოს.
თვალჭყეტიაც აბა, ვის ჩამორჩებოდა. მას ხომ გამორჩეულ ეშმაკებთან, ანუ უცხოპლანეტელებთან ჰქონდა საქმე. სიზმარში მყოფივით დააბოტებდა აქეთ - იქით, ხან დაბლა დაიხედავდა, ქვას გადააგორებდა, ხის ტოტს გაჰკრავდა ფეხს. მერე იმ ადგილს ფართოდ თვალდაჭყეტილი დაჰყურებდა, „სად ხართ, ერთი მაინც დამენახვეთო“, ბუტბუტებდა მეტად კმაყოფილი იერით.
უსახელო? დიდი არაფერი, იქნებ არც ღირდეს სათქმელად, მაგრამ მაინც მივათვალოთ დანარჩენებს: ბედნიერი სახით იყურებოდა ზურგს უკან, თან ჩუმჩუმად იცინოდა. ცხადი იყო, აღარ ეშინოდა მწვანე გველების.
რაც შეეხება თვითონ ფირიფიტას, ეშმაკებთან ღადაობის უნებლიე შემოქმედს, გულისძილით ეძინა თავის უწყინარ ეშმაკებთან ჩახუტებულს. სულ მალე ჩაეძინა მას მერე, რაც დიპლოდოკი შემოაბრძანა ჩვენს თავყრილობაზე.

იქნებ ზოგს უცნაურად, უფრო მეტიც: სასაცილოდაც მოეჩვენოს ჩვენი ეშმაკების ამბავი, ნაძირალების თვაშექცევა მათზე ღადაობით, იქნებ მსახრადაც აგვიგდოს . . . ნამდვილად ვიცი, აქ სამასხარაო არაფერია. აბა, ერთი მითხარით, ვის არ ჰყავს თავისი საკუთარი ეშმაკი? რაო, ნაძირალებს თუ გვყავს, გადაპრანჭულებს ვითომ არა? აი, მაგათ ჰყავთ, თუ ჰყავთ. ჩვენი ეშმაკები, ფანჯრებზე ჩამოკიდებულნი თუ უცხოპლანეტელად გადაცმულნი, სად მოვლენ იმათ ეშმაკებთან. ისინი მათ კარგად მალავენ ჩვენგან განსხვავებით, ესაა სულ. იციან, როგორ მოაფარონ გარეშე თვალს, თანამედროვე ტექნოლოგიებიც ხომ მათ ხელშია. ახლა ისიცა ვთქვათ, თავიანთ სეიფებს როგორ კეტავენ. ეშმაკიც ვერ შეძვრებაო, სწორედ ამაზე ითქმის.
ჩვენ, ნაძირალებს არ მიგვიწვდება ხელი ასეთ რამეებზე, ჰოდა, აბა რა გასაკვირია, გულს ასე რომ მოგვეფონა, აღარ გვეშინია ეშმაკების, დალევამდე თუ დალევის შემდეგ; რაღა მნიშვნელობა აქვს, სიცოცხლეს აღარ გვიწამლავენ ათასნაირი ხრიკებით, ამაზე უკეთესი რა უნდა ყოფილიყო, ჩვენც სიხარულით ცას ვუწვდინეთ ხელი.
ამასობაში საღამო ხანიც წამოგვეწია, ბინდი ჩამოწვა ჩვენს ფერდობზე. ნაძირალებმა სანათურები გააძრეს, ვინ რა და როგორ: ერთმა მობილური, მეორემ სანთებელა, ზოგმა (ასეთები უმრავლესობაში აღმოჩნდნენ) სანთლები აანთეს. იციან თქმა ნაძირალებმა: როდესაც საზეიმო ტორტებს ჭრიან, ახლომახლო ჩაუარე, შეიძლება ერთი ნაჭერი შენც შეგხვდეს. იშვიათად, მაგრამ მაინც ხდება ასეთი რამ. თუ არადა, სანთელს აუცილებლად დაითრევ. როგორც კი ჩააქრობენ, სანთლები მუდამ აქეთ - იქით იყრება, მათი ჯავრი არავის აქვსო.
სანთლების შუქმა საოცრად დაამშვენა ჩვენი მოკრძალებული ტრაპეზი, იდუმალებასთან წილნაყარი მოფარფატე შუქი მოჰფინა ყველას და ყოველივეს ჩვენს ირგვლივ, მათ შორის ჩვენს ძვირფას სტუმარსაც. ო, რა საოცარი სანახავი გახდა, ლამის თვალის გასწორება გვიჭირდა, ისეთი დიდებულებით შეიმოსა. გეფიცებით, ვერცერთი ხატმწერი ვერაფერს შექმნის უფრო შთამბეჭდავს და აღმატებულს.
იდუმალმა შუქმა ნაძირალების გახურებულ თავებსაც უწია, მათაც დედამიწის მიღმა გადააბიჯეს, ყოვლისშემძლეობის განცდამ ყველა დასაშვებ ზღვარს გადაამეტა. ჭკუამიღმური იდეების ნამდვილი წვიმა წამოვიდა, თანაც ამ იდეებს სულ უფრო და უფრო ემატებოდათ მასშტაბურობა.
ახლაც „უსახელომ“ დაასწრო ყველას, (აბა, იმას ვინ რას დაასწრებს), მეტად ღრმააზროვანი იერით გვაუწყა, რომ კოსმოსური სივრცე სავსეა ასტეროიდებით, რომლებიც აქეთ - იქით დაეხეტებიან, ხანდახან დედამიწასაც ჩამოუქროლებენ. უმეტესობა უბრალო ლოდების გროვაა, მაგრამ ისეთებიც შეგხვდება, ძვირფასი მეტალების ნარევებს რომ შეიცავენ. ზოგიერთი კი, ნუ იტყვი და, მთლიანად ძვირფასია, ანუ დიდი ოქროს ზოდია. ზოგი კიდევ პიტალო ვერცხლია, ანდა პლატინა. კარგი იქნებოდა, მათი დედამიწაზე ჩამოტანა მოხერხდებოდეს, ავშენდებოდით და ეგაა.
აჰა, „უსახელომ“ თევზაობაზე ხელი აიღო, რას მიქვია ოქროს სტატირი, (ესღა აკლია, ამისთანა წვრილმანებზე მოცდეს) ოქროს ასტეროიდი მოინდომა. ყოველი შემთხვევისათვის, ანკესი გადააგდო, რა იცი, რა ხდება, რა გუნებაზეა ჩვენი სტუმარი. მის საოცარ ძლევამოსილებაში ეჭვი არავის ეპარება. წყალი აქცია ღვინოდ, თანაც როგორ ღვინოდ, ლამის ღვინის უნახავები გაგვხადა. ეშმაკები განდევნა, თანაც როგორი გათავხედებულები. იმედი სრულიად გადაწურული გვქონდა, ოდესმე მათ თავიდან მოცილებას თუ შევძლებდით. ერთი ასტეროიდი რა ბედენაა მისთვის; ოქროსი, ვერცხლის თუ პლატინის, რა მნიშვნელობა აქვს.
ნაბიამაც მხარი აუბა „უსახელოს“, დროა საზღვრები გავაფართოვოთ, დასახლებები შევქმნათ ასტეროიდებზე, ოღონდ ერთი რამის გათვალისწინებაა საჭირო. თუ ასტეროიდი მზესთან უფრო ახლოა, ვიდრე დედამიწა, მაშინ სახლებს ფანჯრები უფრო პატარა უნდა გავუკეთოთ, რომ ახალმოსახლეები მზის სხივებმა ზედმეტად არ შეაწუხოს. თუ პირიქით, უფრო შორსაა მზისგან, აი, მაშინ კი ბევრად უფრო ფართო ფანჯრები დასჭირდება, რათა მზის სხივები დაუბრკოლებლად შემოიჭრეს ფანჯრებშიო. სასურველია, თუ ჩარჩოებს ოქროსას გააკეთებენ. ლამაზიც იქნება და პრაქტიკულიც, - ამბობდა ნაბია ბედნიერი სახით, რაღა აწუხებდა, ჩარჩოზე აღარ ჩამოეკიდებოდნენ ეშმაკები. ახალმოსახლეობასაც ხელს აღარაფერი შეუშლიდა, თუ რაღა თქმა უნდა, დააფინანსებდნენ; ამ სიტყვებთან ერთად ნაბიამ თავისი მიბნედილი მზერა სტუმრისკენგააპარა.
კანტიკუნტაც ახმიანდა. აი, ვის არ უყვარს სხვის ჩრდილში დგომა. ყური კარგად დამიგდეთ, მეტად მნიშვნელოვანი განცხადება უნდა გავაკეთოო, გამოაცხადა, მრავლისმეტყველი პაუზა გააკეთა, რაღა თქმა უნდა, შესაფერისი პოზის მიღების შემდეგ და აი, რა გვითხრა:
- არ ღირს სხვისი გულმოწყალების იმედად ყოფნა. პირადად მე ამას არავის ვურჩევდი. სანამდე უნდა ველოდოთ, როდის ჩაგვირიცხავენ თანხას კოსმოსში გასამგზავრებლად. თუ ოდესმე დედამიწის დატოვება მოგვიხდა, აჯობებს საკუთარი კოსმოსური ხომალდი გვქონდეს. ჩვენ თვითონვე გადავწყვეტთ, როდის და რა პირობებში გავემგზავრებით კოსმოსში. ასტეროიდების საქმესაც თვითონვე მივხედავთ, ხარჯთაღრიცხვასაც შევადგენთ. სულ უკანასკნელ ჭანჭიკამდე ვიანგარიშებთ, რა მოცულობის დაფინანსება დაგვჭირდება.

ნაძირალებმა, გასუსულნი რომ ისხდნენ, (კანტიკუნტას ლაპარაკი მათ პირდაპირ აჯადოებდა) ბანი დააწიეს, დაფინანსება ნამდვილად დაგვჭირდება, მართლაც სანამდე უნდა ვიყოთ სხვისი ხელის შემყურე, ვინ რას გაიმეტებს. საკუთარი კოსმოსური ხომალდი უნდა გვქონდესო. ამ საქმეს კი, ცხადია, დაფინანსება დასჭირდებაო.
ო, რა ამბავში იყვნენ ნაძირალები, პირდაპირ გული აგიჩუყდებოდათ მათი დანახვისას. განა რაიმე განსაკუთრებული ხდება? აი, ეს სიტყვები ეწერათ სახეებზე . . . გეგონებოდა, ყოველდღე მიირთმევდნენ ღვთაებრივ ღვინოს და იმ დაზიანებული მილიდან ყოველდღე მოჩქეფდა ეს სასწაული. თითქოსდა კოსმოსური ხომალდით მოგზაურობა მხოლოდ მომაბეზრებელი მოვალეობა იყო მათთვის და მეტი არაფერი . . . ერთი სიტყვით, თავი უნაკლოდ ეჭირათ. ამასთან წამითაც არ ავიწყდებოდათ ნაძირალების ოქროს წესი: „არავითარი ზედმეტი შეკითხვა!“ მიუხედავად იმისა, რომ ღვინო ყველას კარგად გაუჯდა თავში . . . აი, ასეთი ძალა აქვს მწარე გამოცდილებას.
ახლა კიდე, კიდევ კოსმოსურ მასშტაბებს უკვე შეაჩვიეს თვალი და ყური, ნაკლებს აღარაფერს დასჯერდებოდნენ. გრანდიოზული იდეები კვლავ და კვლავ ცვიოდა. აჰა, მოისმინეთ, რას ამბობს უსახელო:
- გამიგია, კოსმოსში ალმასის ვარსკვლავიც ყოფილა. გესმით? სულ მთლიანად ალმასის. თურმე რამდენიმე ტრილიონ ტონას იწონის. მხედველობიდან არ უნდა გამოგვეპაროს, როცა კოსმოსში გავფრინდებით.
- ალმასი ხომ ბრწყინავს, - შეედავა ნაბია, - როგორ გამოგვრჩება მხედველობიდან.
- თუ ჩრდილში მოექცა, ვეღარ ბრწყინავს, ვთქვათ, და რომელიმე ცთომილის ჩრდილში. ხომ გაიგონე, ფირფიტამ თქვა, ცთომილებს ჩრდილები კუდებივით დასთრევსო. ფირფიტას კი ბევრი წიგნი წაუკითხავს.
- მაგაში მართალი ხარ, - დაეთანხმა ნაბია და თვითონაც გაიხსენა ამასთან დაკავშირებით, - გამიგია, ვარკვლავები თურმე ფეთქდებიან. ტელევიზორში მოვკარი თვალი. ამ დროს დიდი რაოდენობით ოქროს მტვერს აფრქვევენ. მერე ეს მტვერი ოქროს ღრუბელივით ტივტივებს კოსმოსურ სივრცეში.
- ღრუბლებს რას გამოვრჩებით? - იკითხა უსახელომ.
- როგორ თუ რას. ხომ შეიძლება იქედან ოქროს წვიმა წამოვიდეს.
ამას პაუზა მოჰყვა. „უსახელო“ ახლა იმაზე დაფიქრდა, იმ ოქროს წვიმისთვის რა მოეხერხებინა. უცბად ფირფიტას ხმა გაისმა:
- იქნებ ქოლგა წაგეღოთ თან.
თქვა და ისევ დაიძინა.
კანტიკუნტაც ისევ ახმიანდა, ისევ ტვინი ამოიღო მიზანში, როგორც ნამდვილმა ინტელექტუალმა: კოსმოსური სივრცე ტვინისთვის განსაკუთრებით საშიშიაო, - თქვა; როდესაც მზის სისტემას გავცდებით, (აჰა, მარსი უკვე აღარ აინტერესებს,) დრო ჩვენთვის სრულიად შეიცვლება, ტვინი და დრო კი განუყოფელნი არიან, არავინ იცის, რას მოიტანს ეს ცვლილება. აღარფერს ვამბობ კოსმოსის ხისტ გამოსხივებაზე. როდესაც ჩვენთვის სასურველ ცთომილამდე მივაღწევთ, ალბათ აღარაფერი გვემახსოვრებაო. ყველაფრის თავიდან დაწყება მოგვიწევს. ისევ უნდა გავიაროთ ქვის ხანა, ცივილიზაცია ხელახლა უნდა შევქმნათ. მაგრამ აი, თუ შევძელით და ტვინი შევინარჩუნეთ იმ მდგომარეობაში, როგორც მოგზაურობის დასაწყისში გვქონდა, მაშინ უკვე ტრამპლინის მდგომარეობში აღმოვჩნდებით. აღარ მოგვიწევს ველოსიპედის ხელახლა გამოგონება.
აქ, როგორც კანტიკუნტას სჩვევია, მრავალმნიშვნელოვანი პაუზა გააკეთა. მერე ხმა უფრო შეიმაღლა, რათა მსმენელთა ყურადღება ერთი წერტილისაკენ მიემართა:
- ჩემი აზრით, საკუთარ ტვინს არ უნდა მოვუწყოთ ასეთი გამოცდა. ჯობს შევქმნათ ახალი ცთომილი, სწორედ იმ ასტეროიდებისაგან, მრავლად რომ დაეხეტებიან კოსმოსურ სივრცეში. ცხადია, ისეთებიც შევურიოთ, ოქროს, პლატინას და ვერცხლს რომ შეიცავენ. თანაც ეს ყოველივე ჩვენთვის სასურველი მიმდევრობით დავალაგოთ. ცხადია, ზომაც უნდა დავიცვათ, ძალიან დიდი ცთომილი ჩვენ არ გვჭირდება, მიზიდულობა ძლიერი ექნება, წონა მოგვემატება და ვეღარ ვივლით.
იქვე შედარებაც მოიყვანა კანტიკუნტამ:
- ისე, როგორც ტანმაღალ, ძლიერ ხეს, ვთქვათ მუხას სჭირდება შესაფერისი ნიადაგი, რათა განვითარება სრულად მოასწროს, ასევე ადამიანის გონებასაც სჭირდება ცთომილთა მთელი კრიალოსანი, რათა სრუყოფილების მწვერვალს მიაღწიოს. ერთი ცთომილის დრო და სივრცე ამისთვის აშკარად არ არის საკმარისი. დედამიწაზე ადამიანის გონებამ მოასწრო რაღაც გზის გავლა, მივაგენით კანტის კატეგორიულ იმპერატივს, (უამისობა როგორ იქნება) სხვა ცთომილზე სხვა კანტი დაიბადება. აი, მაშინ კი ნამდვილად გვეშველება. ცთომილთა კრიალოსანში ერთი ისეთიც გამოერევა, რომლის სახელიც უკვდავებაა.
აქ კანტიკუნტამ მე გადმომხედა ალმაცერად. ვის, ვის და კანტიკუნტას ნამდვილად ვერ დასწამებ, ერთ ადგილს ტკეპნისო. ჯერ ადგილები მოითხოვა კოსმოსურ ხომალდზე, მერე საკუთარი კოსმოსური ხომალდი ამჯობინა, ახლა კი, აჰა, ნახეთ, საკუთარ ცთომილს უმიზნებს.
ნაძირალებმა მაშინვე დააწიეს ბანი, მოეწონათ ეს იდეა. ერთი სათადარიგო ცთომილი ნამდვილად გვჭირდებაო, თქვეს.
თვალჭყეტიამ არც ახლა შეირცხვინა თავი. ვინ რას ასწავლიდა, როცა საქმე კოსმოსს ეხებოდა. სწორედ მას ეცხადებოდნენ უცხოპლანეტელები და არა სხვას. შიშით მათი აღარ ეშინოდა, ისიც კარგად იცოდა, თუ რა ზღაპრულად მდიდრები იყვნენ. აკი მუდამ ოქროს სკაფანდრები ეცვათ. ამიტომ თვალჭყეტიამ საქმიანი საუბარი წამოიწყო. არ ვიცი მისმა გონებამ როგორ გადახარშა შემდეგი სიტყვები: „ ნაძირალებს ვინ მოგვისმენს, თუ არა, ვინმე ჩვენნაირი“, „კოსმოსური მასშტაბების დაფინანსება“, „დიდი გაქანება, ზღაპრული მოგება“. . . გამუდმებით ეს სიტყვები ჩაესმოდა. თვალჭყეტიამაც აღარ დააყოვნა, სასწრაფოდ უნდა მოვძებნოთ უცხოპლანეტელი ნაძირალაო, - გამოაცხადა დიდის ამბით.
- რას მიედ-მოედები? - შეუღრინა ნაბიამ.
- აბა ნაძირალებს ვინ მოგვისმენს, თუ არა ისევ ნაძირალა, ანდა სხვა ვინ დაგვაფინანსებსო, - აი, რა თქვა მეტად კმაყოფილი სახით. ბედნიერი იყო, ეს რა კარგი რამ მოიფიქრა.
ნაბიამ ვეღარაფერი თქვა პასუხად, მხოლოდ თვალები დააბრიალა. გულიანად გამეცინა მათ შემყურეს; როდესაც ნაბია შეძლებს თვალების დაბრიალებას, თვალჭყეტიაც მაშინ მიიღებს კოსმოსური მასშტაბის დაფინანსებას თავისი უცხოპლანეტელებისაგან.

მე სადღა ვიყავი? ეშმაკებთან ღადაობა, გრანდიოზული იდეების ცვენა . . . თითქოს განზე ვიდექი ყოველივე ამისგან, როგორღაც ასე გამომივიდა. არც იფიქროთ! სულით და ხორცით, გულით და გონებით ჩემს ძმაკაც ნაძირალებთან ვიყავი ყოველ წამს და ყოველთვის, მათთან ერთად ვლხინობდი, დავცინოდი ეშმაკებს, მათ იდეებს ვიზიარებდი. რაც არ უნდა ჭკუამიღმიერნი მომჩვენებოდნენ ისინი, ვერც ერთ მათგანს ხელს ვერ ვკრავდი. ოღონდ ერთი რამ უნდა აღინიშნოს: მე ჩემი ფიქრი მქონდა და ეს ფიქრი ჩვენს უცხო სტუმარს, ჩვენი სუფრის თავში თავიდანვე რომ დავაბრძანე, აი, სწორედ იმას ეკუთვნოდა. როცა ჩვენი დროსტარება უკვე დასასრულს უახლოვდებოდა, იგი ჩემი შარფით დავასაჩუქრე. ერთადერთი შარფით, რომელსაც არც დღე და არც ღამე არ ვიშორებდი და ამას წინ მეტად საინტერესო მიგნება უძღოდა.
კარგა ხანია ერთი ეჭვი მაწუხებდა: მგონი ეს სანდომიანი სახე სადღაც უკვე მინახავს - მეთქი, გულში გავივლებდი, როდესაც ჩვენს სტუმარს შევხედავდი. დროის გასვლის კვალობაზეც (ხელადის დაცლაც მიათვალეთ) ეს ეჭვი სულ უფრო და უფრო ძლიერდებოდა. „ის“ ხომ არ არის? - ვეკითხებოდი ჩემს თავს. ალბათ ხვდებით, ვინც მყავს მხედველობაში. ის, ვინც ჩემს სუფრას შემოუჯდებოდა ხოლმე, ჩემთან ერთად აწევდა ჭიქას, დღესასწაულად გარდაქმნიდა ჩემს მოკრძალებულ ტრაპეზს.
ადამიანის იერსახის ამოკითხვა, მისი შეცნობა და გარდასახვის უნარის გასიგრძეგანება ჩემი პროფესიის ძირითადი ნაწილია. წესით არ უნდა შემეშალოს, ალბათ შევძლებ მის ამოცნობას - მეთქი, - ვფიქრობდი ჩემთვის. თუმცა ერთი რამ ძალიან მიშლიდა ხელს. უფრო მეტიც, შეუძლებელს ხდიდა მის ამოცნობას. შეგახსენებთ, თუ დაგავიწყდათ: „ის“ ხომ სხვადასხვა სახით მეცხადებოდა. თავდაპირველად უცნობი იყო, ოღონდ როგორღაც მეტად სასურველი უცნობი. შემოუჯდებოდა ჩემს სუფრას, ერთ - ორ ჭიქას ავწევდით, ნელ-ნელა მიჩნდებოდა იმის განცდა, თითქოს უცნობს კი არა, დიდი ხნის ნაცნობს შევყურებ, ოღონდ რატომღაც ვერ მომიგონებია, ვის.
ახლაც ზუსტად იმავე მდგომარეობაში აღმოვჩნდი, რაც თავს უკვე არაერთხელ გადამხდენოდა. შევყურებდი ჩვენს ძვირფას სტუმარს, სულ უფრო და უფრო სანდომიანი მეჩვენებოდა სწორედ ჩემი თანამეინახის მსგავსად, თვალდათვალ მზეჭაბუკივით რომ გაბრწყინდებოდა ხოლმე. ჭეშმარიტად დიდი იყო მსგავსება, საკუთარი ორი თვალი მიდასტურებდა, „ის“ არისო. და განა მარტო თვალი, გულიც ამას მეუბნებოდა. კვლავ მომძებნა გულზიარობამ, ამ სასწაულთა სასწაულმა, ღვინის ჭიქის გვერდით რომ ზეობს. სანეტარო განცდით პირთამდე აავსო მთელი ჩემი არსება, ზუსტად ისე, როგორც მაშინ, ჩაჟამებულ სარდაფში ტრაპეზობისას. სარდაფის კედლები აქ არსად ჩანდა, სივრცე ჩემს ირგვლივ ბევრად უფრო ფართო იყო, მაგრამ უკვე ეს სივრცეც მევიწროებოდა. მეჩვენებოდა, თითქოს ფრთები გამომესხა. ალბათ ნამდვილად „ისაა“, მხოლოდ მას შეეძლო ასეთი ზეაღმატებული განცდით დაეჯილდოვებინა ძეხორციელი.
მერე კი, საღამო ხანს, როდესაც სანთლები აანთეს ჩემმა ძმაკაცმა ნაძირალებმა, ეჭვი თითქმის გამიქრა. მე ვამბობ: „თითქმის“. სულ მალე ცხადი გახდება, რა მაქვს მხედველობაში. სანთლების შუქმა დამაჯერებლობა შესძინა ჩემს ვარაუდს, რომ ჩვენი ძვირფასი სტუმარი ნამდვილად „ის“ იყო, ჩემი ოდინდელი თანამეინახე. უწინ მხოლოდ მე მთვლიდა სტუმრობის ღირსად, ჩემს მაგიდას შემოუჯდებოდა ხოლმე მარტოობის ჟამს. ახლა კი ინება და ყველას ერთად გვესტუმრა, მთელ საძმაკაცოს.

- . . . ბოლოს და ბოლოს, სად არის იგი? ახლოს არის თუ შორს? სხვა ცთომილებზე თუ ვარსკვლავებზე, თუ აქვე, დედამიწაზე?
კანტიკუნტას ხმა იყო. ორივე ხელი გაუშლია ეშხში შესული მსახიობივით, თმაც რომ პარიკივით უფრიალებს. მართლაც როგორ მოუხდებოდა სამართლის მცოდნის მანტია,; ჭეშმარიტებას დაეძებდა თურმე, მისმა შემდგომმა სიტყვებმა მიმახვედრეს:
- მე ვხედავ ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას, მაგრამ თვით ჭეშმარიტებას ვერ ვხედავ; ხან გვეუბნებიან, შორსაა, ვერ მიწვდებიო. ხან კიდე, ერთი ხელის გაწვდენაზე, ოღონდ ვერ ხედავთო. ბოლოს და ბოლოს, გვითხარით სად არის, სად ვეძებოთ.
სტუმარს შეჰყურებდა, მას მიმართა ამ შეკითხვით. მან კი, დალოცვილმა, ხელი გამოიწოდა, ხელადას შეეხო, (ერთადერთხელ შეეხო მთელი ამ ხნის მანძილზე), დაიცალა, აავსეთო, თქვა. უნებურად ისე გამოუვიდა, თითქოს მიგვანიშნა, მანძილი ჭეშმარიტებამდე იგივეა, რაც მანძილი ღვინით სავსე ხელადამდეო.
კანტიკუნტამ გულში ჩაიხუტა ხელადა, ბანცალბანცალით წავიდა მის ასავსებად. მე ისევ ჩემს ფიქრებს და ვარაუდებს დავუბრუნდი.
- . . . ვფიქრობ, გუმანი არ მატყუებს, სწორედ „ის“ უნდა იყოს, ჩემი გულზიარი თანამეინახე. თითქოს სტუმარია, წუთისოფლის სტუმრების სტუმარი, მაგრამ მასპინძელს უფრო ჰგავს. თანაც როგორ მასპინძელს . . . ისეთი ნექტარი გვასვა, ძალზე ძვირად თუ ღირსებია ვინმე ძეხორციელს. დღესასწაულად გვიქცია ერთი სრულიად ჩვეულებრივი დღე.

ალბათ გაიღიმებს კიდეც, როგორც „ის“ იღიმებოდა, როცა ქეიფი ეშხში შედიოდა, ყოველ შემთხვევაში ამის დიდი იმედი მაქვს.
აი, მაშინ კი საბოლოოდ ვიწამებ, რომ ნამდვილად „ისაა“, ეჭვისთვის ადგილი სრულიად აღარ რჩება. განა შეიძლება მისი ღიმილი რაიმეში შემეშალოს და ვერ ამოვიცნო? არაფერი მინახავს მასზე უფრო სხივოსანი, მხოლოდ მზეს თუ შეუძლია ასე გაღიმება.
მახსოვს, უწინ, როდესაც რეჟისორობას ვეღირებოდი, მზის ამოსვლას ვუსაფრდებოდი სასურველი ფერების მისაგნებად. ყვავილებსაც ვათვალიერებდი დიდი ყურადღებით. არც ჩვილი ბავშვის ღიმილი გამომრჩენია მხედველობიდან. ეს ყოველივე ერთმანეთს შევადარე და ასეთი რამ ჩავწერე უბის წიგნაკში: ახლად ამოსული მზის ნათელი, ახლადგაფურჩქნილი ყვავილი და ჩვილი ბავშვის გაუცნობიერებელი ღიმილი, ეს ერთი და იგივე სახეა, სამ სხვადასხვა სარკეში არეკლილი. ის უბის წიგნაკი დიდი ხანია აღარ არსებობს, ჩანაწერი კი აღარ დამვიწყებია, ხშირად მახსენებდა თავს, თუნდაც ამომავალი მზის დანახვისას. მის ღიმილზეც ალბათ იგივე ითქმის, თუკი გავხდებით მისი ღირსნი.
ასე ვფიქრობდი ჩემთვის, თან ჩვენს ძვირფას სტუმარს შევყურებდი თვალმოუცილებლად. თქმით არაფერი მითქვამს. მან კი, თითქოს ჩემი ფიქრები ამოიკითხაო, შემომხედა და გამიღიმა, სწორედ იმ სხივოსანი ღიმილით, მთელ სამყაროს მზეს რომ ფენდა ამომავალი მზესავით და რომლითაც „ის“ მიღიმოდა.
ვერც კი აგიწერთ, რა იყო ეს ჩემთვის. თუკი ითქმის ვინმეზე, მის სიხაქრულს საზღვარი აღარ აქვსო, სწორედ მე შემეფერებოდა. და აი, რატომ: ჯერ ერთი, ძალიან სასიამოვნო იყო ჩემთვის, რომ ბოლოს და ბოლოს შევძელი და ჩვენს სტუმარში ამოვიცანი ჩემი ოდინდელი თანამეინახე, ჭიქის ამწევი, ქეიფის გამწევი, გულზიარი და ხალისიანი. ღიმილმაც სწორედ ეს მიმანიშნა. ერთარსნი იყვნენ ორივენი, ამას წყალი არ გაუვიდოდა, თუ ღვინო.
მეორეც: ძალიან კარგად ვიცოდი, ეს ღიმილი აღარ გარდაისახებოდა საზარელ მანჭვად, რომელსაც ქვეყნის დასალიერამდე გავურბოდი და რომელმაც სიცოცხლე ერთ გაჭიანურებულ ტკივილად, ნამდვილ ჯოჯოხეთად მიქცია. აღარ მეგონა, ოდესმე თავს თუ დავაღწევდი იმ საშინელებას, ძარღვებში სისხლს რომ მიყინავდა. ამაზე აღარც ვოცნებობდი. ახლა კი ურყევად მწამდა; ეს სხივოსანი, ნათლის მომფენი ღიმილი აღარ შეიცვლებოდა არასასიკეთოდ, ასეთი იყო, არის და ასეთად დარჩება ყოველთვის; ხალისიანი, გულზიარი, სიმშვიდის და სიხარულის მომფენი.
მეც მომეფინა მისგან შუქი, რა გასაკვირია, ჩემს ირგვლივ სამმა სარკემ ერთად მოიყარა თავი, მე მათ ფოკუსში აღმოვჩნდი. ალბათ საკუთარ თავს ვეღარც კი ვიცნობდი, სარკეში ჩახედვა რომ შემძლებოდა.
ნეტავი ახლა მკითხავდე სვინმე, იმ აბუჩად ამგდები ტონით, ყველა სიტყვაში გარდაუვლად რომ გამოსჭვივის, როდესაც ჩემზეა ლაპარაკი: „ჰეი, შენ, ვინა ხარ, რა ხარ, ვის დაკარგვიხარ . . .“, და იქვე არც კი დაგაცდის, თვითონვ პასუხობს თავისვე შეკითხვას: „ვინ და ერთი საცოდავზე საცოდავი არსება, სრული არარაობა, წყალწაღებული, ყოვლად უმაქნისი ნაძირალა, სადღაც უშენ ადგილს რომ შეხიზვნია და შიშით სული კოჭებში ეპარება, იქიდანაც არ მიაბრძანონ კარგა ლაზათიანი პანღურით.“
აი, ეს კი შეგეშალა, ვეტყვი იმ მეტიჩარას, ვინც ასეთ რამეს მკადრებს. მე სულაც არა ვარ ის, რაც აქამდე გეგონათ. მე . . . მე . . . არარაობა კი არა, ყველაფერი ვარ . . . არავინაა ჩემზე აღმატებული და ძლევამოსილი მთელი დედამიწის ზურგზე. თუმცა რა, დედამიწა რას მიქვია, მე უკვე გავცდი მის საზღვრებს, ცის ლურჯ თავანზე მივაბიჯებ, ღრუბლებზე უფრო მაღლა. მთელ სამყაროს ერთი მთლიანი ფოკუსიდან დავყურებ, როგორც ღმერთების ტოლი და სწორი კინორეჟისორი.
აი, ასე ვეტყოდი ყველა მეტიჩარას, ვინც უკადრებელს მაკადრებდა, და აქ არაფერია გადაჭარბებული. სიტყვას გული აცოცხლებს, გული ასაჩუქრებს რიხიანობით, ჩემი გული კი პირთამდე აევსო ერთსაც და მეორესაც. ყველა ამ სიკეთის წყარო ხომ ჩვენი ძვირფასი სტუმარი იყო, ანუ, ჩემი თანამეინახე . . . ჰოდა, რა გასაკვირია, ძვირფასი სტუმრის რაიმეთი დასაჩუქრების სურვილი რომ გამიჩნდა? არ მინდოდა უმადური გამოვჩენილიყავი მის თვალში. ხვდებით ალბათ, შარფის ამბავს ვუახლოვდებით, მისი გადამკიდე ჩემს ძმაკაც ნაძირალებს სამასხარაო აღარ ელეოდათ კარგა ხნის მანძილზე, ამ დროს აქ სამასხარაო ნამდვილად არაფერია, ხომ გსმენიათ, „კეთილი გულით მოძღვნილიო“ . . . მე კი იმ შარფის გარდა აღარაფერი გამაჩნდა სულს იქით.
თუმცა მოგვიანებით რაღაც გაურკვევლობამ იჩინა თავი, მეხსიერებასი ვერაფრით ვერ აღვიდგინე, რა გამოვიდა ჩემი თავგადადებული მცდელობიდან. ძმაკაცებსავ ვკითხე შეჭირვებულმა, (გულუბრყვილოდ კი გამომივიდა, მათგან აბა რას ველოდი ნეტავი), შარფით ვინ დავასაჩუქრე, ხომ არ დაგინახავთ - მეთქი. ის დავინახეთ, ჰაერში ბაირაღივით რომ აფრიალებდი, მაგრამ მერე რა ბედი გეწიათ შენ და შენს შარფს, მაგდენი არარ ვიცითო.
ერთი სიტყვით, ბევრი აღარ მიფიქრია; სამოთხისებური განცდებით პირთამდე სავსემ და ნეტარი სიმშვიდით გარემოსილმა, მიწიერი ბილიკების მესაიდუმლემ და შეთავსებით ცათამპყრობელმა (ჩემზეა ლაპარაკი), ყელიდან მოვიხსენი ჩემი მრავალტანჯული შარფი, გავშალე და ჩვენს ძვირფას სტუმარს მოწიწებით შემოვახვიე კისერზე, თან დავაყოლე, შენს სამოსელს უფრო უხდება ფერით, ვიდრე ჩემსას მეთქი. ამ დროს ცოტათი წავიბოძიკე, მგონი ხის ფესვს წამოვკარი ფეხი. მერე ბუნდოვნად მახსოვს, იმ გადაჭრილი ხის ძირს ვებღაუჭებოდი, რომელზედაც ჩვენი სტუმარი თვითონვე დავაბრძანე, ამის შემდეგ აღარაფერი მახსოვს.

* * *

თვალი გავახილე.
ვხედავ, ყველას სძინავს. მიყრილ - მოყრილან, როგორც მოუხდათ. კარგა შემაღლებული მზე დაჰნათოდათ თავზე . . .
ჯანდაბას ამათი თავიც და ტანიც, მაგათი დარდი ვის ჰქონდა, ძვირფას სტუმარს ვეძებდი, იქაურობა მოვჩხრიკე თვალით.
ჩემი მრავალტანჯული შარფი დავინახე, გარდიგარდმო ეფინა იმ გადაჭრილ ხეზე, რომელზედაც დავაბრძანე ჩვენი სტუმარი. თვითონ არსად ჩანდა.
ხელადა იდგა მწვანეზე, ყინჩად, ღირსეულად. კიდევ კარგი, არ გადაყირავდა. ნეტავი რამე თუ ჩარჩა შიგნით. დავყნოსე, შევაჯანჯღარე.
კანტიკუნტა გამეჩითა გაჩეჩილი თავით.
- არის რამე შიგ?
- ჰო, ძალიან ცოტა.
რაღაც შარიშური ჩამესმა, მივიხედ - მოვიხედე, ყველანი წამოშლილან, საოცარია, ასე ერთად როგორ გაიღვიძეს?
- მერედა, რა არის ეს ცოტა? - მეკითხება კანტიკუნტა, თან უცნაურად მიყურებს. ასეთი გამოხედვა მისთვის მაშინ შემიმჩნევია, როდესაც კანტის ციტატების გახსენებაზე ცოდვილობს.
კანტიკუნტას ფირფიტაც მიემატა, ორივენი ჩაციებით მიყურებენ, სხვები შორიახლოს გვდარაჯობენ.
მე კი ვერაფერს ვამბობ, სრულიად ვერაფერს. როგორც იტყვიან, მეტყველების უნარი დავკარგე. გაუგებრობის ბურუსმა დაბურა ყოველივე.

მიშველეეთ, დამალევინეთ!

ეს ორი სიტყვა ამოტივტივდა ამ გაუგებრობათა ბურუსში. თეთრად შეფეთქილი კედლები, თეთრხალათიანი ადამიანების ჯგრო, კუთხეში ლარნაკი დგას, ისე, სილამაზისთვის. ფართოდ გაუღია პირი. ისიც მგონი დალევას მოითხოვს.
-არ შეიძლება დალევა, მოგკლავს, - თეთრხალათიანები მეუბნებიან.
გულგვამში ცეცხლი მინთია, თავზე გახურებული რკინის სალტე მიჭერს. თუ არ დამალევინებთ, სწორედ მაშინ მოვკვდები.
- არ შეიძლება
ლარნაკი ახლა ნამდვილად ყვირის, თუ არ დამალევინებთ, დავიმსხვრევიო. მეც ხმას ვუმატებ, იქნებ ორივეს ერთად მოგვხედონ, ბოლოს და ბოლოს.
თეთრხალათიანები ერთმანეთს გადახედავენ, მერე კარებს მიაჩერდებიან რაღაცის მოლოდინში.
იღება კარი, შემოდის კიდევ ერთი თეთრხალათიანი, ფრიად შთამაგონებელი სახით. ბოთლი მოაქვს, საგანგებოდ მაღლა აუწევია, რათა ყველამ კარგად დაინახოს: ბოთლის ეტიკეტზე არაყი აწერია.
დამისხამენ, დავლევ სავსე ჭიქას.
ხმას აღარ ვიღებ, ლარნაკიც ჩუმად დგას.
ორივენი გადავრჩით.
ყველა ჩვენთაგანს გადახდენია თავს მსგავსი ისტორია, ცხადია, ეტიკეტიიან ბოთლში წყალი ესხა და ახლა სწორედ მასზე ვფიქრობთ . . .
რაღაც ამდაგვარი ხომ არ დაგვემართა ახლაც?
ხელადაშიც იქნებ წყალი ესხა, ჩვენ კი ღვინოს ვყლურწავდით ჩვენი ჭკუით.
- შევამოწმოთ - ვთქვი მე, სულ ერთია, ეს ერთი ჭიქა ყველას მაინც არ გაგვწვდება.
ზედ დატანებაზე მეეზოვე გამოჩნდა, პირდაპირ ჩვენსკენ ედო გეზი. მოგვიახლოვდა, სახე დაეღრიჯა, რაღაცის უკმეხად თქმას აპირებდა ჩვენი ნასუფრალის დანახვისას, მაგრამ დავასწარით.
-შემოსწრებულს გაუმარჯოს! - ვთქვი და ღვინო (ძალიან კი ჰგავდა) ჩამოვასხი ჭიქაში, მივაწოდე. მეეზოვეს სახე მოურბილდა, უყვარდა ღვინო ძალიან, მისი სუნიც ეცა, ალბათ ეამა, რა ვიცი.
ჭიქა გამომართვა, გაგვიმარჯოსო, მოკლედ დაილოცა და ჭიქა პირთან მიიტანა. სუნთქვაშეკრულები შევყურებთ, აჰა, ღვინო მოწრუპა, ორიოდე ყლუპი გადაუშვა, ეჭვი არაა, გემოს გაუგებდა უკვე.
მეეზოვემ ჭიქა პირიდან მოიცილა, რაღაცნაირად შეგვათვალიერა, (ახლა დაგვცოფავს, ვის აღადავებთო), ისევ მიიტანა პირთან ჭიქა და მოსვა. დაცალა ბოლომდე, ჭიქა დადგა, ისევ შეგვათვალიერა, ეს ღვინო საიდან გაქვთო, გვკითხა.
- გვაჩუქეს - ყველას დაასწრო . . . სწორედ „იმან“, ანუ უსახელომ.
- მერედა ვინ გაჩუქათ, ღმერთმა თუ ადამიანმა, - იკითხა მეეზოვემ.
ამის გაგონებაზე მგონი ყველანი დავმუნჯდით. მე ეკალმა დამაყარა ტანზე, ალბათ სხვებსაც . . . მერე ფირფიტამ წამოიკნავლა, მაგითი რისი თქმა გინდაო.
- ღმერთების საკადრისი ღვინოა, ვინ გაიმეტა თქვენისთანა ნაძირალებისთვის ეს სასწაული.

* * *

ასე რომ, ნაღდად ღმერთი იყო ჩვენი სტუმარი, საეჭვო აღარაფერია. გასკდით გულზე, გადაპრანჭულებო. ვიცი, ბევრს ქირქილებთ, ყველაფერი მოგეჩვენებოდათო . . . მოგვიანებით მოაღწია ხმებმა ჩვენამდე, ჰოდა, სულ ტყუილად ქირქილებთ, ღმერთს არც კი გამოუხედავს თქვენი დიდებული აპარტამენტებისკენ, აქედან ასე რომ ჩახჩახებენ. თავიდანვე ჩვენსკენ, ნაძირალებისკენ აიღი გეზი, ამას საკუთარი თვალით ვხედავდი, ჩვენთან აწია ღვინით სავსე ჭიქა, ჩვენთან გატეხა პური . . . ეს იმიტომ რომ სანდომიანნი ვართ მის თვალში ბრწყინვალე კინოკადრის მსგავსად. ცეცხლოვანი ნიშნებივით რეალებენ ხანშიშესული ოპერატორის სიტყვები, ნაძირალა მუდამ ნაღდიაო . . . ნაღდად ასეა. ეს მარტო ქალაქის ქუჩებს არ ეხება, ბუნების წიაღშიც ვინარჩუნებთ სანდომიანობას, ფერადოვანი წალკოტის ფონზე. პირადად მე უწინ დიდ გაუგებრობაში ვიყავი ამასთან დაკავშირებით, ახლა ყოველგვარი ეჭვი გამეფანტა.
ისევ ქირქილებთ: ვთქვათ, გესტუმრათ ღმერთი, თქვენც კარგად გამოიბრუჟეთ. ეს ალბათ რაიმედ ღირს თქვენნაირებისთვის, მაგრამ სხვა რა შეგემატათ? რაც იყავით, ისევ ის დარჩით. არც ენა მოუცვეთია ღმერთს თქვენთან სალაპარაკოდ, „ღვინო“ ერთადერთი სიტყვაა, რაც თქვენთვის გაიმეტა.
ჭეშმარიტად, ერთადერთი სიტყვა „ღვინო“ წარმოთქვა ღმერთმა ჩვენთან. . . და ამით ძალიან, ძალიან ბევრი რამ გვითხრა, იმდენად ბევრი, ჩვენისთანა მრავლისმნახველი ნაძირალების თავებმაც რომ ვერ დაიტია. ვეღარაფერი ვთქვით ამ სიტყვის შემხვედრი, მისი ბადალი, ამ დროს ბევრი ვიქაქანეთ . . . ეს სათვალავში ჩასაგდები არაა, პირში წყალი ჩავიგუბეთ და ღვინო ვყლურწეთ.
თუმცა, ვაღიარებ: ბევრი ვიფიქრეთ მერე, იქნებ მაინც გვითხრა ღმერთმა რაიმე სხვა, იმ ერთადერთი სიტყვის გარდა, . . . როგორმე იქნებ გავიხსენოთ. ვიმტვრიეთ თავები, ცალცალკე თუ ერთად, ვჩხრიკეთ, ვეძიეთ, ვერაფერიც ვერ მოვიძიეთ.
„ხელადა დაცლილა, ღვინით აავსეთ“, - ერთი ეს გავიხსენეთ. ესე იგი, ღმერთი არაფერს ამბობდა ამ ერთადერთი სიტყვის, „ღვინის“ მიღმა.
აქ მე აღმომაჩნდა რაღაც სათქმელი: „გეტყობა ბევრი გივლია“. ეს სამად სამი სიტყვა ვუთხარი ღმერთს მტვრიანი ფეხთსამოსის დანახვისას. (სხვა დანარჩენი, ცხადია, არ ითვლება) სხვებს ერთი სიტყვაც არ უთქვამთ.
ამასთან დაკავშირებით კანტიკუნტამაც გაიხსენა რაღაც, მისი აზრით მეტად საყურადღებო; ღმერთმა ხელი შეახო ხელადას, თანაც როდის, როდესაც მე ჭეშმარიტებას ვეძიებდიო, თქვა მეტად შეფიქრიანებულმა.
თვალჭყეტიამ ახლაც გაგვაოცა, მუდამ რომ გვაოცებდა ჭკუამიღმური აზრებით; თურმე ნაბიას ჰკითხა, (ჩვენ არ გაგვიგია, თვითონ ნაბიამ გვითხრა მერე) იმ დაზიანებული მილიდან ხვალ ამ დროსაც თუ იდენს ღვინოო. დაბდური თვალჭყეტია ერთადერთი აღმოჩნდა ჩვენს შორის, რომელმაც რაღაც შეკითხვა დასვა. დანარჩენები, ჰმ, სასწაულს ვუფრთხილდებოდით . . . სიტყვა „მილმა“ მიაღწია ნაბიას შეგნებამდე, იცით მისი დამოკიდებულება ამ მიმართებით; შენი ხმა არ გავიგოო - თვალები დაუბრიალა. თანაც დრო ვერ შეურჩია თვალჭყეტიამ, ნაბია იმ კოსმოსური ხომალდის ჭანჭიკებს ითვლიდა, ძვირფას სტუმარს რომ უნდა დაეფინანსებინა.
ახლა კი ჩემი შემხვედრი კითხვაც; ძალიან მაინტერესებს, რას გაიხსენებთ, როდესაც ყოველივე ერთადერთ სიტყვაზე ჰკიდია . . . ანუ, როცა სურვილი გაქვს, თქვა ერთი სიტყვა და მასში მოაქციო ყოველივე, რასაც კი ოდნავი ფასი მაინც აქვს ჩვენს მოცვეთილ წუთისოფელში, განა ის ერთადერთი სიტყვა „ღვინო“ არ იქნება? ერთი დაფიქრდით, კარგად მოიქექეთ თქვენი გაპრიალებული გოგრები, თქვით სიტყვა, უფრო მეტი, უფრო მაღალი . . .




ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.