მამონას მონები. პიესა (დასასრული)

 (ხმები: 0)


მეორე მოქმედება

მითრიდატე - ჰო, საეჭვო არაფერია, ნამდვილად შეიგრძნობ ოქროს მთელი სხეულით. მართლაც საკვირველი ამბავია, მაგრამ ამაზე მეტად მე სხვა რამე მაოცებს. (დაკვირვებით შეჰყურებს ყარიბს). ბევრი რამ მინახავს ამქვეყნად, შენი მსგავსნიც შემხვედრია, რომელიმე უჩვეულო უნარით დაჯილდოვებულნი. მეტისმეტად ჭრელია და ღრმა ადამიანთა ბუნება, ჯერაც არავის დაუსაზღვრავს იგი. მინახავს ადამიანი, ნამდვილი მეძებარი ძაღლივით რომ შეიგრძნობდა ოქროს, ოღონდ, შენგან განსხვავებით, გარდაცვლილთა ნაკვალევი იყო მისი სარბიელი, ნანგრევებში და აკლდამებში დასუნსულებდა. ერთხელ მიწა ჩამოემზღვლა თავზე მდიდრის სამარხში შემძვრალს და ქვეშ მოიყოლა, იქიდან მკვდარი ამოიყვანეს. ერთსაც ვიცნობდი, არ არსებობდა მისთვის ღობე ან ჯებირი, თუნდაც კედელი. ყველგან გაიკვლევდა გზას, ცხრაკლიტულიდან გამოიტანდა საგანძურს. შეეძლო საკუთარი სხეულის მოყვანილობაც კი შეეცვალა, თუ დასჭირდებოდა. მისმა მეგობრებმა მოუღეს ბოლო. ჰო, ერთიც მახსოვს, ძვირფასი თვლები უყვარდა ძლიერ, კედლის მიღმაც კი შეეძლო მათი ელვარების დანახვა. მისი ხელისგული რაღაც უცნაური ძალით იზიდავდა ძვირფას თვლებს. როგორც უბრალო კენჭებს, ისე ხვეტდა მათ. სამოსელზე ბლომად ჰქონდა აკინძული, ბევრსაც ინახავდა. თვალები დათხარეს საკუთარმა შვილებმა. შენ იმათზე მეტი ხარ, მეტს ხედავ, მეტი შეგიძლია. ისინი ამქვეყნად აღარ არიან, შენ კი ცოცხალი ხარ. აი ეს არის ყველაზე დიდი საკვირველება (შეჰყურებს ყარიბს, რომელიც საიდანღაც შემოფრენილ ოქროსფერ პეპელას ეთამაშება).
ყარიბი - სიცოცხლე პეპელასავით მოფრინავს ჩვენთან და პეპელასავით მიფრინავს.
მითრიდატე - თავი როგორ გაგაქვს ამდენი ოქროს პატრონს, (ხმაში ირონიას გამოურევს) პეპელასავით ნექტრით ხომ არ საზრდოობ?
ყარიბი - დედამიწას ოქროს გული აქვს, მადლიანი ნაყოფით მდიდარია მისი კალთა.
მითრიდატე - საკუთარი მოდგმისგან არაფერს იღებ?
ყარიბი - ბალღების დაშოშმინება მეხერხება, როცა სატკივარი ვერ გამოუთქვამთ. ერთმანეთს გავუცინებთ და მათი ტკივილი უკვალოდ ქრება. მადლიერი მშობლებიც მიწილადებენ თავიანთი სუფრიდან, რაც ღმერთმა მისცათ.
მითრიდატე - შენს ზღაპრებს თუ უგდებს ვინმე ყურს?
ყარიბი - ძალიან ბევრნი, ყველას ახარებს ისინი.
მითრიდატე - შენი საოცარი უნარის შესახებ თუ გითქვამს ვინმესთვის.
ყარიბი - არავის არაფერს ვუმალავ, თუ კი მკითხავენ.
მითრიდატე - (თავისთვის) ამას კი არავინ გკითხავს. აბა აზრად როგორ მოუვათ რაიმე მაგის მსგავსი. ვინ რა იცის, რამ აღბეჭდა შენს სახეზე ეს უცვეთელი ღიმილი, მეც ხომ სულ სხვა მიზეზის გამო შეგეხმიანე (დაფიქრდება). მგონი რაღაცას ვხვდები, მაგრამ ამის თქმის დრო ჯერ არ დამდგარა (ყარიბს). ერთ შეკითხვას მოგცემ, ოღონდ პასუხს ახლა ნუ მეტყვი: თვითონ იმათ რა ბედი ეწიათ, ვისაც შენი საიდუმლო გაუმჟღავნე! ამ შეკითხვის პასუხი მაშინ გამეცი, როდესაც მოგთხოვ. (ისევ დაფიქრდება, თავისთვის) ასეთი ძვირადღირებული საიდუმლო, მისი მფლობელი კი დღემდე ცოცხალია და საღსალამათი! მართლაც უცნაური ამბავია.
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელი, გაკვირვებული სახით მაყურებლისკენ) მე თუ მკითხავთ, თვითონ მითრიდატეს საქციელია უცნაური: მეჩვენება, რომ მეტად გადაჭარბებული ყურადღებით ეკიდება ამ უზრუნველი ადამიანის ყიფა - არყოფნის საკითხს. თითქოს მეტი საქმე არაფერი ჰქონდეს. უკვირს, აქამდე ცოცხლებში როგორ შემორჩაო. გულახდილად რომ ვთქვათ, ეგ მეც მაოცებს. ასეთი გამორჩეული უნარი თავისკენ მაგნიტივით იზიდავს ყოველგვარ ხიფათს, მაგრამ ამაზე დაფიქრების უფლება ნამდვილად არ აქვს სახელოვან მეფეს. სწორედ მასზე უთქვამთ, დანა კისერთან აქვს მიტანილიო. ბედმა გაუღიმა, ოქრო თავისით უვარდება ხელში, ის კი თითქოს არც კი ცდილობს, ხელი გაიწოდოს მისკენ. ხომ გესმით? ოღონდ უარს ნუ იტყვის, მისგან სხვას არაფერს მოითხოვენ და ოქროც მისია. მერე რამდენი. . . ის კი ყოყმანობს და ფეხს ითრევს, რაღაც უცნაურ განსჯა - ვარაუდებში ჩაფლულა. გასაოცარი თუ გინდათ, სწორედ ეს არის. (ისევ გაიკეთებს ნიღაბს და მითრიდატეს მიუბრუნდება, რომელიც შუბლზე ხელს ისვამს).
მითრიდატე - (ფიქრებიდან გამოერკვევა) ბალღის ენა გცოდნია, ოქროსაც ბალღის უზრუნველი თვალებით შეჰყურებ, არ ცდილობ უცხო თვალისგან მის დამალვას. მე მუდამ მიზიდავდა ბალღის თვალებში გაელვებული ნაპერწკალი, მათში რაღაცას ვხედავდი, თვით უდავო ჭეშმარიტებაზე დიდად აღმატებულს. მინდა ვიცოდე, როგორი ჩანს ოქრო შენს თვალში.
ყარიბი - ოქრო სიხარულის ყველაზე ცხადი ხატია.
მითრიდატე - მართლაც, თითქოს რაღაც უხარიაო, ისე შემოგციცინებს ოქრო.
ყარიბი - ოქროს ბრწყინვაში მზის გულმხურვალება მოჩანს.
მითრიდატე - მგონი ამაშიც მართალი ხარ. ალმასიც ხომ ბრწყინავს, მაგრამ თან ერთგვარი სიცივეც ახლავს მის ბრწყინვალებას.
ყარიბი - ოქრო ფერს არ იცვლის, იგი უცვეთელი დროის დესპანია ჩვენს უხანო წუთისოფელში.
მითრიდატე - სწორია, ოქრო არ იჟანგება. უცვეთელი დრო უკვდავებას ნიშნავს ალბათ.
ყარიბი - ოქრო მალამოა ჩვენი სისხლისა და ხორცისთვის.
მითრიდატე - მართლაც, სწრაფად შუშდება ოქროს ძაფებით შეკრული ჭრილობა.
ყარიბი - ოქრო ჯადოსნური სარკეა, მასში ყველა ცოცხალი არსების სახე მოჩანს.
მითრიდატე - მაგაში ნამდვილად ვერ შეგედავები, ამ ჯადოსნურმა სარკემ ადამიანის სულის ყველაზე ბნელი ჯურღმულები აირეკლა.
ყარიბი - ოქროს ჯადოსნურ სარკეს გვირგვინოსანმა ფრინველმა შეახო ფრთა.
მითრიდატე - ეს უკვე აღარ ვიცი, რომელ გვირგვინოსან ფრინველზე მიარაკებ.
ყარიბი - (სცენას მოეფინება განსხვავებული ფერის ტალღისებური შუქი) გვირგვინოსანი ფრინველი მოფრინდა ერთხელ დედამიწაზე უცვეთელი დროის წიაღიდან. ნისლის ბულულს რომ მზის სხივი შეაფერადებს, ისეთი ფერისა ჰქონდა ფრთა - ბუმბული, გვირგვინიც ზუსტად იმავე ფერისა ედგა კოხტად ნაძერწ თავზე. მიმოიფრინა მიწიერი სანახები, მიწიერ სარკეებშიც ჩაიხედა, ტბორი იქნებოდა, ძვირფასი ქვები თუ რომელიმე სხვა პრიალა ზედაპირი. სრულქმნილნი იყვნენ ეს ანარეკლნი, როგორც თვითონ ზეციური სტუმარი. ისიც ხარობდა მათი ჭვრეტით, ხან აქ, ხან იქ რომ გაკრთებოდნენ ხოლმე. ოქროს თვითნაბადსაც გადაეყარა ამ მიმოფრენისას, მოხდა ისე რომ ყველაზე ლამაზად ოქრომ აირეკლა გვირგვინოსანი ფრინველი, სინათლე შემატა ისედაც სხივმოსილს. იმანაც, მადლიერმა, ფრთა მოუცაცუნა ოქროს, რათა მისი ანარეკლი უფრო სრულად წარმოეჩინა. ყველაზე დიდხანს მისი ჭვრეტით ტკბებოდა, სანამ კვლავ მიაშურებდა უცვეთელი დროის წიაღს (შუქის ტალღა მიინავლება). მას შემდეგ ოქრო თითქოს მაგნიტად იქცაო, დაუძლეველი ძალით იტაცებს ყველას თვალს.
მითრიდატე - (დაასრულებს). . . და ხელსაც! აბა, რა გითხრა, ჩემო მზისმიერო ძმაო, შენ მეტისმეტად ბევრი გცოდნია! ჭკუანაკლების ნიღაბაფარებულს, მეტისმეტად შორს გადაგიხედავს. დღემდე მეგონა, აღარაფერი გამაკვირვებდა. მეგონა, რომ მე, მითრიდატემ, ვნახე და განვიცადე ყველაფერი, რაზედაც კი ხელი მიუწვდება ძეხორციელს. ჯანიც მომდევდა, რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე ერთად ზეობს შენს სხეულშიო, ასე მეუბნებოდნენ აქიმნი, ჩემი სხეულის ძლიერებით განცვიფრებულნი. ისეთ სამსალას ვსვამდი ყოველდღე, სულს წამში გააფრთხობინებდა სხვა ვინმეს. არც განსჯის უნარს უღალატია ჩემთვის ოდესმე, მუდამ პატივს მივაგებდი ადამიანურ სიბრძნეს. რამდენიმე ენა შევისწავლე, მუდამ ვეძებდი რაიმეს ახალს და საყურადღებოს, ვცდილობდი მხედველობიდან არაფერი გამომრჩენოდა (პაუზას აკეთებს, მერე უფრო ხმამაღლა). „არ შეურაცხჰყოთ უცხო ღმერთები!“ -ასე ვაფრთხილებდი ჩემს მეომრებს, როცა ისინი უცხო ქვეყნების დასარბევად მიიჩქაროდნენ. საგანგებოდ თავს ვუყრიდი ძველისძველ გრაგნილებს, ვცდილობდი იმ დროისთვის მიმეწვდინა თვალი, როცა ღმერთები იბადებოდნენ. ბევრი მივიწყებული თუ დიდებით მოსილი ღვთაების ხატება ამოდიოდა ძველი ბრძენკაცების ჩანაწერებიდან. ისინი ბევრი რამით ჰგავდნენ ერთმანეთს, თან განსხვავდებოდნენ კიდეც. მაგრამ თვით ღმერთთა კრებული, ყველა მათი ხატება, ერთად ქმნიდნენ და ქარგავდნენ რაღაც იდუმალ, ძვირფას თვითნაბადს, სწორედ ოქროს თვითნაბადს რომ მაგონებდნენ. დიახ, ღმერთის რწმენა, ეს სწორედ იდუმალი ოქროს თვითნაბადია, რომლისკენაც ყველა თავისებურად მიიკვლევს გზას. ყველა იმდენს იღებს იქედან, რამდენსაც შეიძლებს და მიწვდება. მაგრამ რწმენის თვითნაბადს აქვს კიდევ ერთი სულ სხვა თვისება; ოქროს მძებნელს შეიძლება ერთი ნამცეციც კი არ შერჩეს მის მიერ მოპოვებული ოქროდან, შეიძლება სიცოცხლეც კი გადააყოლოს მას, რწმენის ნამცეცი კი მუდამ შენთანაა, ოღონდ როგორმე მიწვდი. და არა მარტო ნამცეცი, მთელი თვითნაბადი გეკუთვნის, ისე როგორც თვითონ შენ ეკუთვნი მას (შეჰყურებს ყარიბს, რომელიც პეპელას ეთამაშება). აჰა ადამიანი, მძებნელი და მპოვნელი! მან იპოვა თავისი ღმერთი და იგი ბედნიერია! რაღაც საოცარი, ბალღური სიყვარულით შეიყვარა ოქრო, შავი ჩრდილივით როდი ჩადგა თავის ღმერთსა და მზის სხივებს შორის, ოქროს ერთი ნამცეციც კი არ დაუმალა მზის მანათობელ სახეს. მთელი თავისი გულისყური მიაპყრო დედამიწის ოქროს მკერდს და იმანაც, მადლიერმა, ბევრი საიდუმლო გაუზიარა. იგი ოქროს ჭურჭელია, რომელიც პირთამდე ავსებულა სიყვარულის ნექტარით. მე კი. . . რა ვარ მე? აი ესა ვარ (ხელს გაიშვერს საწამლავიანი ოქროს თასისკენ), საწამლავით სავსე ჭურჭელი. (დაფიქრდება), ვიცოდე ნეტავ, ვისმა ხელმა აავსო ან ერთი, ან მეორე.
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა) კაცმა რომ თქვას, სწორად შენიშნა სახელოვანმა მეფემ, როცა ეს უზრუნველი ადამიანი სიყვარულის ნექტარით სავსე ჭურჭელს შეადარა, მაგრამ თავის თავზე რაც თქვა, ცოტათი მაინც გადაჭარბებულია. ალბათ ის იგულისხმა, ყოველდღე რომ საწამლავს სვამდა. არა მგონია, ამის დიდი სურვილი ჰქონოდა, მაგრამ გარემოება აიძულებდა. სხეულს წინასწარ აჩვევდა საწამლავის მომაკვდინებელ ძალას. მუდამ მტრები და მოღალატეები ეხვია ირგვლივ, ალბათ სხვა გარემოებაში ახლოსაც არ გაეკარებოდა იმ საწამლავს. ასეა თუ ისე, ამ საკითხზე ზედმეტი გამოდევნება და ჩაფიქრება, მე მგონი, არ ღირს. თანაც ასეთ შეუფერებელ დროს. სულერთია, რამდენიც არ უნდა ჩხრიკოს და ეძიოს, იმ ხელს მაინც ვერ დაინახავს, რომელმაც ეს ორი ჭურჭელი ესოდენ განსხვავებული სასმელით აავსო (კვლავ გაიკეთებს ნიღაბს).
მითრიდატე - ხანდახან ოქროს თვითნაბადი მეტად საოცარ ფორმას ღებულოს ხოლმე, თვალისთვის საამოს, შინაარსით მრავლისმეტყველს. მეც მრგებია წილად ზოგიერთი მათგანისთვის შემევლო თვალი. შენ ალბათ ბევრად მეტს ნახავდი, შენთვის ხომ ღიაა ყველა ოქროს ბილიკი.
ყარიბი - (სიხარულით გამოეხმაურება) მერედა რამდენია, მზის ძეო, მაგნაირი საოცრებანი, მიწის წიაღში მყუდროდ თავშეფარებულნი. ხანდახან მზე გაგვეხუმრება ხოლმე, უჩვეულო იერსახეს შესძენს თავისი სხივების ტყუპისცალებს. ჩვენც რაღა დაგვრჩენია, მადლიერნი უნდა ვიყოთ მისი, ასე რომ გვახარებს და გვაოცებს.
მითრიდატე - მე ოქროს ხარი მინახავს, მიწის წიაღიდან ამონარიდი, როგორიც იპოვეს, იმავე უცვლელი ზომით და მოყვანილობით. შევყურებდი და ასე ვფიქრობდი: თითქოს მართლა ხარია, თითქოს არც არის, მაგრამ რაღაცით კი განუზომლად მეტია, ვიდრე ადამიანის ხელით ნაცოდვილარი რაიმე ნივთი ან საგანი. თითქოს ვიღაცამ ჯერ მთელი ერთი დღის სავალზე ჩამოიტოვა ადამიანი და მხოლოდ ამის შემდეგ შეთხზა რაღაც მეტად უჩვეულო და მრავლისმეტყველი, თანაც ისე, რომ მისი ბოლომდე სრულყოფა არც კი ინება.
ყარიბი - (აღტაცებით) ჩანჩქერს წავაწყდი ტყე - ველად ხეტიალისას. დავიხარე, რათა წყალი დამელია. როგორც კი სახე წყლის ჭავლს დავუახლოვე, მაშინვე დავინახე თხილისტოლა ოქროს მარცვლები, ერთმანეთზე მიჯრით მიწყობილნი. თითქოს ვიღაცას ოქროს მძივი აუკინძავს, მაგრამ არ კი შეუკრავს, ისევ ისე ღიად დაუტოვებია. რომ იცოდე, მზის ძეო, რა გულიანად შემომცინა ღიად დარჩენილმა ოქროს მძივმა, გული პირთამდე ამივსო დიდი სიხარულით. საკმაოდ შორსაა ის ჩანჩქერი, მაინც არაერთხელ ვწვევივარ იქაურობას, არად მიჩანს გზა - კვალის სიძნელე.
მითრიდატე - ასე შორს დადიხარ წყლის დასალევად?
ყარიბი - იმ წყალში ოქროს გულიანი სიცილია ჩაქსოვილი, მზის ძეო. გული ყოველთვის სიხარულით ეხმიანება მის სიცილს. თანაც ოქროს მძივი ყოველთვის ერთნაირი როდია, თანწყობას იცვლის ხოლმე, სხვადასხვანაირ ნაქარგს ხატავს წყლის ფსკერზე. როდესაც იქითკენ მივეშურები, გზაში მუდამ ვფიქრობ, ნეტავი ახლა როგორ ჯადო - ხატებას შემომაგებებს - მეთქი. ამაზე ფიქრი ცალკე მიხარებს გულს.
მითრიდატე - (დაფიქრებული) კიდევ ნახავდი რაიმეს, თქვი ბარემ.
ყარიბი - რომელი ერთი გავიხსენო. (პატარა პაუზა) ჰო, ღრმა ხეობაში ამოვყავი ერთხელ თავი. ისე ბნელოდა, გზაკვალს სრულებით ვეღარ ვარჩევდი, თუმცა შუადღე იყო. ხეობის ძირას პაწია ნაკადული მირაკრაკებდა. მის ხმას მივდევდი, ერთი ისღა იყო ჩემთვის გზის მაჩვენებელი. ვიცოდი, ბოლოს მაინც გამომიყვანდა იქიდან. უცბად განათდა იქაურობა, თანაც ისე უცნაურად, ვერც კი აგიწერ. სინათლე მაღლიდან კი არა, სადღაც ქვევიდან ამოდიოდა, ირგვლივ შემომდგარ კლდეებს სინათლის ჩანჩქერები დაეფინა. თურმე სულ დაბლა, ხეობის ძირას, ოქროს მზე სუფევდა. ნამდვილს გეუბნები, მართლა მზეს ჰგავდა, სხივმფინარეს. სწორედ მისგან სცემდა სინათლის ჩანჩქერები. ის ყველაზე დიდი თვითნაბადია, რომელიც კი ოდესმე მინახავს. მუდამ ღამესავით ბნელა იმ ხეობაში, მაგრამ დღის განმავლობაში ერთადერთხელ სინათლით ივსება იქაურობა. ეს იმ დროს ხდება, როდესაც მზის სხივი წვდება თავის ტყუპისცალს ხეობის ფსკერზე.
მითრიდატე - აჰა! მაშინვე სცნობენ ერთმანეთს, არა?
ყარიბი - რა თქმა უნდა, მზის ძეო. ერთმანეთს სიხარულით შესცინებენ და მთელი ხეობაც მაშინვე გაბრწყინდება, ყოველივე ეხმიანება მათ სიცილს და სიხარულს.
მითრიდატე - კიდევ გაიხსენე რამე.
ყარიბი - კიდევ? (პატარა პაუზა) მახსოვს, ნამდვილ ოქროს თავყრილობას დავადექი თავზე, შემაღლებული ბორცვის ძირას, მიწის სულ თხელი ფენის მიღმა. სხვადასხვა ზომისანი იყვნენ, მათგან ყველაზე დიდი ახლადგამოჩეკილი წიწილის ტოლა თუ იქნებოდა. ისე ჩახუტებოდნენ ერთმანეთს, თითქოს ბუდეში ოქროს წიწილები სხედანო.
მითრიდატე - რამდენნი იყვნენ, ის თუ იცი.
ყარიბი - არ ვიცი, არ დამითვლია. ახლაც იქ არიან, თავისთვის მყუდროდ დაბუდებულნი. და თუ იქითკენ მოვხვდი მზის ჩასვლის ხანს, ასე მეჩვენება, თითქოს დიდი ოქროს ფრინველი ეშურება თავის ოქროს წიწილებთან.
მითრიდატე - ეშურება? რისთვის?
ყარიბი - რათა თვითონაც მათთან ერთად დაიბუდოს. მზე მათ თავისას უყვება, რაც ოქროს ბილიკზე სრბოლისას ნახა. ოქროს წიწილები თავისას უამბობენ და არაფერი სჯობს მათ მოსმენას.
მითრიდატე - (ირონიულად) სათვალავში ხომ არ დაგაკლდათ რომელიმეო, ალბათ მზე ასე ეკითხება თავის ოქროს წიწილებს.
ყარიბი - მაგასაც შევსწრებივარ, მზის ძეო. ხანდახან წყვდიადის ლაქა ჩადგება ხოლმე მათ შორის, მაგრამ ამით სხივი როდი აკლდება მზის მანათობელ სახეს. მოაწევს ჟამი, კვლავ შეხვდებიან ერთმანეთს.
მითრიდატე - (დაფიქრებული) ან შეხვდებიან, ან არა. . . (მიდიმოდის სცენაზე):
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა) ეს რა მესმის! რომელ ოქროს წიწილებს ითვლის სახელოვანი მეფე, მიწის წიაღში მყუდროდ დაბუდებულებს? (თავს საყვედურით აქნევს) თანაც რა დროს! როდესაც ყოველი წუთი ოქროდ უღირს. წყვდიადის ლაქა მაინც რა მოსატანი იყო? მეტად სახიფათო სიტყვაა, არა მგონია, იმისგან რაიმე სასიკეთო წარმოსდგეს. იქნებ არამკითხე მოამბესავით გამომდის, მაგრამ ამ სიტყვამ ისე დამაფრთხო, მინდა შეგახსენო მეფეო, ძველთუძველესი ჭეშმარიტება: (მითრიდატეს) ოქროს წიწილები მაშინ უნდა დათვალო, როდესაც ისინი შენს საკუთარ ქისაში დაიბუდებენ, მანამდე მათგან არანაირი სარგებელი არაა. დროზე გაიკვლიე გზა მათკენ, მითრიდატე! ოქროს წუთებს ქარს ნუ ატან, თორემ ამდენ სჯაბაასში იქნებ საბოლოოდ დაგებნეს გზა, ვეღარაფერს ეწიო და თავიც წააგო (კვლავ გაიკეთებს ნიღაბს).
მითრიდატე- მახსოვს, მითხარი, მზის სხვების კონა ადამიანის გულშიც ჩააქსოვა მზემ. მისი წყალობით ადამიანს ესმის ყველა ცოცხალი არსების ენა, რაც კი დედამიწაზე დადის, დაფრინავს თუ დაცოცავს.-
ყარიბი- ასეა, მეფეო.
მითრიდატე - თუ ასეა, მაშინ თვითონ ადამიანებს რატომ არ ესმით ერთმანეთის..
. ყარიბი - სახით ვერ ცნობენ ერთმანეთს, ესაა თავი და თავი ყოვლისა
მითრიდატე - განა მზის საჩუქარი ყველასთვის ერთი არაა?
ყარიბი - მზის სხივი ყოველი ჩვენგანის გულში ისევ ჩვენს სახეს ჰქარგავს.
მითრიდატე - შენ მართლაც საკუთარი გულიდან გადმოსულხარ, მაგრამ მე? ვიცნობ თუ არა იმ მითრიდატეს, რომელსაც ჩემს გულში მზის სხივი ქარგავს... რა სახე ექნება, თუ ერთ მშვენიერ დღეს ჩემი გულიდან გადმოაბიჯებს? (გულზე ხელს დაიდებს, თითქოს აყურადებს).
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა, შეწუხებული სახით). ახლა საკუთარი გულის ჩხრეკას მოჰყვა! ესღა აკლდა! ერთი მითხარით, ვის რა უნახავს სასიკეთო, ვინც თავის გულს ძირისძირობამდე ჩაჰყოლია და მისი ბნელი ჯურღმულები სამზეოზე გამოუტანია? ეს დიდი ფუფუნებაა, მხოლოდ მოცალეობის დროს თუ მისცემ თავს ამის ნებას, ყველაფრით უზრუნველყოფილი და ცხოვრებით გალაღებული. ოდნავ შეაღებ გულის კარს, ცალი თვალით ჩაიჭვრიტავ და მაშინვე თვალს აარიდებ (თვითონაც იჭმუხნება და გვერდზე გაიხედავს). ჰოდა, სრულიად საკმარისია, ამაზე მეტი სულაც არაა საჭირო. ზოგი ამაზედაც არ იწუხებს თავს და ამით ნამდვილად არაფერი დაკლებიათ. (მითრიდატეს) შენ კი, დამარცხებულო, დევნილო მეფევ, ყოველი წამი რომ ოქროდ გიღირს, თავს როგორ აძლევ საკუთარი გულის ჩხრეკის უფლებას! თუნდაც ოქროს მთელი თვითნაბადი იპოვო იქ, სულ ერთია, მაინც თვალი უნდა აარიდო. იმ ოქროთი შენ საომარ საჭურველს ვერ იყიდი, ვერც ლაშქარს დაიქირავებ. გონების ცივ განსჯას მისდიე, მითრიდატე, მოქმედებაა საჭირო. აი ის სიტყვა, რომელიც ასე შეიყვარა წუთისოფლის ავყია დროჟამმა. სიტყვა, რომელიც არ იცნობს გულის ქიმერებს, არც არასოდეს იცნობდა.
მითრიდატე - (სცენაზე მიმოდის, ყარიბიც ასევე. ერთმანეთის სავალ ბილიკებს კვეთენ და ისევ შორდებიან. მითრიდატე ხანდახან შუბლს იზელს, დაძაბულად ფიქრობს, ყარიბი ოქროსფერ პეპელას ეთამაშება. მითრიდატე შედგება და ყარიბს მიმართავს) ერთი მითხარი, უცვეთელი დროის ნაპირი რაღამ მოგაფიქრა, ვინმემ გიამბო თუ შენ თვითონვე მიუწვდინე თვალი იქამდე.
ყარიბი - ოქროს ჯადოსნური სარკე უცვეთელი დროის წიაღსაც აირეკლავს.
მითრიდატე - ისევ ოქრო! მოწყალეა შენი ღმერთი, თვით უცვეთელი დროის წიაღსაც კი გაუშინაურდი. მე არ მეგულება არცერთი სხვა ღმერთი, რომელიც თავის მორწმუნეებს ამზომამდე მიახლოების ნებას მისცემდა.
ყარიბი - უცვეთელი დროის წიაღი ყველასთვის მახლობელია, მზის ძეო.
მითრიდატე - (თავისთვის) მე კი მგონია, უცვეთელი დროის ნაპირი მეტისმეტად უკარებაა, ერთნაირად უკარებაა მეფისთვის თუ მონისთვის.
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელი. ხელებს აღაპყრობს. პათეტიკურად) უცვეთელი დროის ნაპირი, მახლობელი და უკარება ერთსა და იმავე დროს! (ხელებს დაუშვებს, მითრიდატეს, ჩვეულებრივი ხმით). მეტისმეტად შორს ხომ არ გაგირბის თვალი, მითრიდატე. გაფრთხილებდი და კიდევ გამიფრთხილებიხარ; სახიფათოა ეს ბილიკები, რომლებზეც შედგომას ლამობ. მაგ ბილიკებზე გოლიათები დააბიჯებენ, მათი ხმის ექო ღმერთებამდე წვდება. ეს რომ შეიძლო, შენც გოლიათი უნდა იყო, თან იმ პეპლის სიმსუბუქე უნდა გქონდეს, ახლა რომ თავზე დაგფარფატებს. ეს უკვე ნამდვილი ზღაპარია.
მითრიდატე - (მთხრობელს, ნიშნისმოგებით) მაგრამ უცვეთელი დროის ნაპირისკენ ზღაპრის გარდა სხვა არცერთი ბილიკი არ მიდის.
ყარიბი - (სასოწარკვეთილი სახით მაყურებლისკენ, ხელში ნიღბით, ანუ მთხრობელი) სულ უარესი და უარესი! ახლა ზღაპარში მოინდომა გადასახლება! (მითრიდატეს) ზღაპრის კვალდაკვალ სიარულს ნამდვილად არ გირჩევ, მეფეო. სახეიროს მანდ ვერაფერს იპოვი. არადა, სულ ადვილად შეგიძლია მდიდართა შორის უმდიდრესი გახდე, მთელი დედამიწის ოქრო შენს ხელთაა. ოღონდ უარს ნუ იტყვი, შენგან მეტი არაფერია საჭირო (გაიკეთებს ნიღაბს).
მითრიდატე - (შუა სცენაზე დგას. მის მიღმა სცენის სიღრმეში ყარიბი მიმოდის, მზის სხივები კონებად იჭრებიან სცენის სიღრმიდან და თითქოს რაღაც ფიგურებს ქარგავენ ჰაერში. ერთგვარ პანტომიმას წააგავს ყარიბის მიმოსვლა და შუქის თამაში. პეპელა ჰაერში დაფარფატებს). დიდია საცთური, მეტად დიდი. შემიძლია გამარჯვებად ვაქციო დამარცხება, სიკვდილის გარდა სხვა გამოსავალს რომ არ მიტოვებს. და ეს არაფერია იმასთან შედარებით, რის გაკეთებასაც შევძლებ შემდგომში. მე ვიქნები ძლევამოსილი ძლევამოსილთა შორის. დიდების ისეთ კვარცხლბეკზე შემიძლია ასვლა, ძეხორციელს რომ არ ღირსებია. ოღონდ ვისურვო, ოღონდ უარს ნუ ვიტყვი ოქროს ზვინებზე, განგება ფეხქვეშ რომ მიყრის ამ საოცარი ადამიანის წყალობით, მეტი არაფერია საჭირო (დაფიქრდება, პაუზას აკეთებს). ეს ყველაფერი ძალიან კარგი, მაგრამ ჯერ ვცადოთ, წუთისოფლის ავყია დროჟამის დინებასაც მივადევნოთ თვალი, რა და როგორ წარმოჩინდება მომავალში. ამ ყარიბთან ერთად (ხელის ჰაეროვანი მოძრაობით ყარიბზე ანიშნებს) მე ვიქნები უდიდესი საიდუმლოს მფლობელი. რამდენ ხანს შევძლებ მის დამალვას? ადამიანები კარგად ვიცნობთ ერთმანეთს, ხანდახან თმის ბეწვის ოდნავი შერხევაც კი გაამჟღავნებს გულის ყველაზე იდუმალ ზრახვებს. იქნებ თვითონაც წამომცდეს, გამარჯვების ზარხოშით მთვრალს. ვიცნობ იმ ზარხოშს, არაფერია მასზე საშიში და დამღუპველი. თანაც ზარხოში, რომელიც გამარჯვებათა უთვალავ ჯაჭვს მოყვება. შეიძლება მომიწიოს ამ დიდი საიდუმლოს სხვასთან გაზიარება. მტრის გესლი ხომ ყველგან შეაღწევს, მისგან ვერავითარი ზღუდე ვერ დაგიფარავს. როგორ გავუძლებთ ამას? ვიცი, ბოლოს ისევ ერთმანეთს დავერევით. და მე ხელახლა უნდა ჩავება ბრძოლაში, თუკი რაიმეს გადარჩენა მოვასწარი, თუნდაც მხოლოდ საკუთარი ტყავისა. და ამას აღარ ექნება დასასრული (პაუზა). ბრძოლის ჟამს ხშირად მიფიქრია, რომ ადამიანი არაფრითაა აფთარზე უკეთესი. ვერაგია, სისხლისმსმელი და დაუნდობელი, მაგრამ მაშინვე თავიდან ვიშორებდი ასეთ ფიქრებს, ისე როგორც მეომარი აარიდებს თვალს საკუთარი დაღმეჭილი სახის ნაკვთების ანარეკლს, შემთხვევით საომარ საჭურველზე არეკლილს და გამოსახულს. მაგრამ ხანდახან, გინდა თუ არ გინდა, თვალი უნდა გაუსწორო საკუთარ სახეს. (გაივლგამოივლის, კვლავ შუა სცენაზე ჩერდება) ოქრო ძვირფასია, მაგრამ მძიმეცაა, მძიმედ აწვება ადამიანის სულსა და გულს. თანაც ამდენი, ნამდვილი ოქროს მთები! ერთი სამეფოს საღირალ ოქროს ვერ უძლებს ადამიანი, გული ემღვრევა, გონება უბნელდება. მთელი დედამიწის ოქრო რა დღეს დააყრის? თავს ღმერთად ხომ არ წარმოვიდგენ? რა სახე ექნება აფთარს, რომელიც მთელი დედამიწის ოქროს მოიქცევს ბრჭყალებში, რა წარმოსდგება მისგან? (დაფიქრდება, თავს გააქნევს), უკვდავებას ხომ მაინც ვერ ვიყიდი, ვერ ვიყიდი უცვეთელი დროის ერთ წამსაც კი, რომელიც თურმე ასე მახლობელია და თან უკარება. მოაწევს ჟამი, საკუთარი სხეულის სიძაბუნე თავს შემახსენებს. და მე უნდა დავტოვო ყველაზე უდიდესი სიმდიდრე, ვინმეს თუ ოდესმე ღირსებია. მერე როგორ, რა სულით, რა გულით დავტოვებ მთელი დედამიწის ოქროს? აქედანვე ვხედავ: დავემსგავსები ადამიანთა ჯილაგის იმ უბადრუკ ნამსხვრევებს, უკანუკან რომ იხევდნენ და ისე მიდიოდნენ აქედან, რადგან თვალს ვეღარ წყვეტდნენ ამ ოქროს თასს (ხელს თასისკენ გაიშვერს).
ყარიბი - (ავანსცენაზე გადმოინაცვლებს, მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად გადაიქცევა, მაყურებლისკენ) თქვენი არ ვიცი, მე კი ძალიან დამიმძიმა გული ყოველივე იმან, რასაც ახლა ვისმენ. დამარცხებულ, დევნილ მეფეს ნამდვილ ოქროს მთებს სთავაზობენ, ის კი ზედაც არ უყურებს, გაუთავებელ სჯა - ბაასში ჩაფლულა, თვალი სადღაც შორს გაურბის. როგორც სჩანს, მასზე აღარ სჭრის ოქროს ჯადოსნური მიზიდულობის ძალა, ყველას თვალსა და ხელს ერთნაირად რომ იტაცებს. დიახ, ასე მეჩვენება, რომ ოქრო მის თვალში ძველებურად აღარ ბრწყინავს და მგონი მასზე უარის თქმასაც კი აპირებს (შეყოვნდება, თითქოს რაღაცას უსმენს). შეუძლებელიაო, მგონი ვიღაცამ თქვა, არა? ნეტავი ვცდებოდე, მეც ეგ მინდა, მაგრამ ეჭვი ნამდვილად გამიჩნდა. ვნახოთ (გაიკეთებს ნიღაბს).
მითრიდატე - (ფიქნებიდან გამოერკვევა) მაგრამ ეს კიდევ როდია ყველაფერი. ყველაზე უარესი ისაა, რომ მეტად საშიშარ მდგომარეობაში ჩავარდება ეს პეპელასავით უზრუნველი და უვნებელი არსება, დედამიწის ოქროს გულს ბალღივით რომ მინდობია. რა დღეს დააყრიან, თუ მისი სასწაულებრივი უნარების შესახებ გაიგეს რამე. მიწაზე ხოხვას აიძულებენ კვალში ჩამდგარი მეძებარი ძაღლივით, და ეს დიდხანს, ძალიან დიდხანს გაგრძელდება, მათი თვალი და გული ხომ არასოდეს გაძღება! მერე ერთმანეთს როგორ ჩაუსაფრდებიან, რა წეწვა - გლეჯვა ექნებათ. ბოლოს კი, ნამდვილად ვიცი, ნაკუწ - ნაკუწ დაგლეჯენ სისხლმოწყურებული აფთრებივით ამ საოცარ არსებას, წილს იყრიან მის სასწაულმოქმედ სხეულზე. . . (სცენაზე პაუზაა, მითრიდატე გაუნძრევლად დგას, ყარიბი სცენის სიღრმეში თითქოს პანტომიმას ასრულებსო, ისე უწვდის ხელს პეპელას. მერე ყარიბი ავანსცენისკენ ნელა გამოემართება. ნიღაბს მოიხსნის, კვლავ მთხრობელად იქცევა, ყველაფერ ამას ხაზგასმულად ნელა აკეთებს).
ყარიბი - (ნიღაბმოხსნილი) სულ უფრო და უფრო მიძნელდება რაიმე გავუგო სახელოვან მეფეს. ერთი მხრივ, ყველანი ხედავთ, თუ როგორ უფრთხილდება ამ უზრუნველი ადამიანის სიცოცხლეს, დედამიწის ოქროს გულს ბალღივით რომ მინდობია. ხომ ასე ბრძანა? მერე მხრივ კი თავისი სიცოცხლე თითქოს სრულიად დავიწყებია. ერთი მითხარით, საკუთარმა თავმა რაღა დაუშავა? რატომ ჯიჯგნის ასე დაუნდობლად საკუთარ სულს და გულს. და საერთოდ, ისე იქცევა, თითქოს აღარაფერი აკავშირებდეს იმ ჯანღონით სავსე სხეულთან, რომელშიც თურმე ერთად ზეობდა რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე. მე ამან გამიჩინა ყველაზე მეტი თავსატეხი. უპირველეს ყოვლისა, თვითონ მითრიდატეს უნდა გაუფრთხილდეს მითრიდატე! ასე ვურჩევდი, ჩემთვის რომ ყური ეგდო. მაგრამ ვიცი, ვერაფერს შევასმენ. ისიც კარგად ვიცი, ოქროზე უარს რომ იტყვის!
მითრიდატე - (ნელა მიმოდის) მიამბე რაიმე, მზისმიერო ძმაო.
ყარიბი - (ნიღაბი ჯერ ისევ მოხსნილი აქვს, თავისთვის) აჰა, ალბათ ისევ ზღაპარი. (გაიკეთებს ნიღაბს) ოქრომჭედელი ცხოვრობდა ერთი ამსოფლად, მეტად დახელოვნებული თავის საქმეში. არათუ ოქრო, მზის სხივიც კი ვერ ეურჩებოდა მის მარჯვენას, ასე ამბობდნენ მისი მაქებარნი. მეფის ყურამდეც მიაღწია ოსტატის ქებადიდებამ, იმანაც ოქროს გვირგვინის შეთხზვა დაავალა სწორუპოვარ ოქრომჭედელს, თანაც ისეთის, რომელსაც ერთნაირად უნდა ებრწყინა დღისითაც და ღამითაც.
მითრიდატე - რაო, როგორ თქვი? იმ გვირგვინს ღამითაც უნდა ებრწყინა?
ყარიბი - ჰო, ღამითაც.
მითრიდატე - (მიდიმოდის, ხვდება ყარიბს, გვერდს აუქცევს) ძნელი საქმე დაუვალებია.
ყარიბი - ოქრომჭედელი მაშინვე შეუდგა საქმეს, ოქროსა და მზის სხივებისგან შეთხზა გვირგვინი, მეტად უცხო სილამაზის მქონე, ღამითაც რომ ბრწყინავდა, მაგრამ მალე დაირღვა ის გვირგვინი, ისე რომ მეფემ ვერც კი მოასწრა მისი თავზე მორგება. ისევ შეუდგა ოქრომჭედელი საქმეს, კვლავ შეთხზა გვირგვინი ოქროისა და მზის სხივებისგან, ისიც დაირღვა. ბევრჯერ სცადა ოქრომჭედელმა, მთელ თავის ოსტატობას მოუხმო, მაგრამ ყოველთვის ირღვეოდა მისი შეთხზული გვირგვინი. თითქოს შეურიგებელი მტრები არიანო, ისე გაურბოდნენ ერთმანეთს ოქრო და მზის სხივი. შეჭირვდა მეტად ოქრომჭედელი, მაინც ცდილობდა შეუძლებელს, ცდილობდა ერთმანეთთან შეერიგებინა შეურიგებელნი.
მითრიდატე - ეს მართლაც შეუძლებელია.
ყარიბი - და სწორედ მაშინ, როცა იმედი საბოლოოდ გადაეწურა ოქრომჭედელს, ვიღაცის ჩუმი ხმა ჩაესმა სულ ახლოდან: ერთი ჩემთანაც ჩამოიხედეო. (პაუზა. მითრიდატე ქანდაკებასავით უძრავია) თურმე საკუთარი გული ეძახდა! ჩაიხედა ოქრომჭედელმა საკუთარ გულში და იქაც ჰპოვა ოქრო. მიუმატა თავისი გულის ოქრო გვირგვინს, შეთხზა გვირგვინი ოქროსა და მზის სხივებისგან და აღარ დარღვეულა იგი. გულის ოქრომ შეარიგა შეურიგებელნი.
მითრიდატე - (თავისთვის) მაგრამ თუ გულში საწამლავის გარდა არაფერია?
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, უიმედო სახით) ისევ საწამლავი გაიხსენა სახელოვანმა მეფემ. ერთი მითხარით, ახლა ეგ რა მოსატანი იყო? ყველამ კარგად ვიცით, რისთვისაც სვამდა საწამლავს ყოველდღე. მოღალატეები ეხვია ირგვლივ და თავს იზღვევდა. ეს იმას ხომ არ ნიშნავ,ს რომ გულიც საწამლავით ჰქონდა სავსე (თავს აქნევს). მე მგონი, სახელოვან მეფეს საბოლოოდ დაებნა თავგზა. ოქროც სწორედ იმიტომ გაუფერულდა მის თვალში. (მაყურებლისკენ) რა საოცარია, არა? მასზე აღარ მოქმედებს ოქროს ჯადოსნური მიზიდულობის ძალა, ყველას თვალსა და ხელს ერთნაირად რომ იტაცებს. ოქროზე უარს რომ იტყვის, ამაში უკვე ეჭვი აღარ მეპარება. კისერი მომეჭრით თუ ასე არ იქნება. (ნიღაბს გაიკეთებს).
მითრიდატე - (კვლავ მიმოდის) ჩემს ბავშვობაში ქვიშა შემაყარეს ერთხელ თვალებში. ვეღარაფერს ვხედავდი, მაინც მოვასწარი მტრისთვის დროზე მეტაცნა ხელი მაჯაში. ახლაც ასე მგონია, წყვდიადში ვაფათურებ ხელებს და ვეღარაფერს ჩავჭიდებივარ. ოღონდ ახლა ამ წყვდიადში ოქრომ გაიბრწყინა. ოქრომ, რომელმაც სირცხვილისა და დაღუპვისგან უნდა მიხსნას. (პაუზა. მიმოდის. შედგება, ჯიქურ შეხედავს ყარიბს) მთელი დედამიწის ოქროს მთავაზობ, არა? მეტისმეტი ხომ არ არის ერთი ადამიანისთვის?
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, სასოწარკვეთილი სახით) აჰა, თქვა თუ არა უარი? ხომ ვამბობდი, უარს იტყვის-მეთქი! არადა, რამდენს ვაფრთხილებდი, როგორ არ ვეცადე, რა არ ვუთხარი. ვინ დაგიჯერა! დამარცხებული, დევნილი მეფე უარს ამბობს ოქროზე! ერთი მითხარით, სხვა მის ადგილას ვინ მოიქცეოდა ასე? განა სხვა ვინმე მის ადგილას ასე ადვილად გაუსწორებდა თვალს იმ ოქროს ბრჭვიალს, რომელიც მის მფლობელს განუზომელ ძალაუფლებას ჩაუგდებს ხელში და მთელი დედამიწის მბრძანებლად აქცევს? არ ვიცი, არ ვიცი, ჩემთვის ეს სრულიად გაუგებარია (ნიღაბს გაიკეთებს).
მითრიდატე - თუ გახსოვს, ჩვენი საუბრის დასაწყისში შეკითხვა მოგეცი; რა ბედი ეწიათ იმათ, ვისაც შენი საიდუმლო გაუმხილე. პასუხი ახლა მითხარი.
ყარიბი - მახსოვს, მზის ძეო. სიკვდილის ჟამი ეწია ყველა მათგანს, უცვეთელი დროის წიაღში გადაინაცვლეს.
მითრიდატე - (თავისთვის) იმთავითვე მივხვდი მაგას. (ყარიბს) მათი სიკვდილი და შენი საიდუმლოს განდობა ერთმანეთს ემთხვეოდა, ასეა ხომ?
ყარიბი - ჭეშმარიტად ასეა, მზის ძეო.
მითრიდატე - სწორედ ამის წყალობით ხარ ახლა ცოცხლებში.
ყარიბი - მე მათ ვნახულობდი, უცვეთელი დროის ნაპირთან წამიერად შემდგართ, ვეხმარებოდი, რათა მშვიდად განშორებოდნენ წუთისოფლის ავყია დროგამს.
მითრიდატე - სიკვდილის ანგელოზივით ეწვეოდი მათ, ჩემთანაც სიკვიდილის ანგელოზივით მოსულხარ.
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, შუბლს ხელით იწმენდს) მეტად მაშინებს სახელოვანი მეფის სიტყვები, მგონი რაღაც საბედისწერო გადაწყვეტილება მიიღო. ისე ლაპარაკობს თითქოს უკვე განაჩენი გამოუტანა საკუთარ თავს. რატომ! რისთვის! მას ხომ შეეძლო. . . ოჰ, დავიღალე ამაზე ფიქრით, რამდენი რამ შეეძლო. (აქეთიქით აწყდება აღელვებული) გული არ მითმენს, რა იქნება, კიდევ ერთხელ რომ შევეხმიანო! (მითრიდატეს) აკი გაფრთხილებდი მეფეო, საკუთარ გულს ასე დაუნდობლად ნუ ჯიჯგნი - მეთქი. ნუთუ ამ ქვეყნად აღარაფერი გიზიდავს? არც ოქროს ბრწყინვალება გჭრის თვალს, არც ძალაუფლება გხიბლავს, მისი უტკბილესი ზარხოში ხომ ერთნიარად ათრობს ყველას. საოცარია, ასეთი რა დაინახე, რას მიწვდი თვალით, რამაც ეს ყველაფერი სრულიად გააუფასურა. ის მაინც იფიქრე, რამდენ კეთილ საქმეს გააკეთებდი ამ ოქროთი, განგება ასე ბარაქიანად რომ გასაჩუქრებს. დიახ, უდიდესი ქველი ადამიანის სახელს დაიგდებდი, თუ სხვა არაფერი მოგდის თვალში. იფიქრე ამაზე და შეურიგდი იმ პატარა ხიფათს, რაც ამ საოცარ, პეპელასავით უზრუნველ ადამიანს ემუქრება.
მითრიდატე - ეს უზრუნველი ადამიანი ლამაზ ზღაპრებს უამბობს ყველას, რომელთაც მას თვით დედამიწის ოქროს გული უზიარებს. ეს დიდი სიკეთეა.
მთხრობელი - მეზღაპრეები ყველგან ბევრია, მეფეო და ყველა ზღაპარი კეთილად მთავრდება.
მითრიდატე - ის არ ამძიმებს მიწას, უმცირესს თხოულობს, უდიდესს გასცემს.
მთხრობელი - შენც შეგიძლია პატივი მიაგო მაგ საოცარ ადამიანს, ცხოვრების პირისგემო ასწავლო და იქნებ მადლობასაც კი ეღირსო მისგან ამისთვის.
მითრიდატე - ოქროს ერთ ნამცეცსაც არ უმალავს მზის მანათობელ სახეს, წყვდიადის მოციქულივით არ დგას მათ შორის.
მთხრობელი - შენც შეგეძლება სააშკარაოზე გამოფინო ოქროს დიდი ნაწილი, სამაგისო საშუალება გექნება.
მითრიდატე - ის ერთადერთია, ვისაც შეუძლია შეარიგოს შეურიგებელნი.
მთხრობელი - ოქროს ხიდიც ახერხებს მაგას, თუ ყოველთვის არა, ძალიან ხშირად (ხელს მაღლა აღმართავს).
მითრიდატე - იგი ესაუბრება უცვეთელი დროის ნაპირისკენ მიმავალთა სულებს, უდიდესი სიმშვიდით აღავსებს მათ.
მთხრობელი - (ხელი მოჭრილივით ჩამოუვარდება) ვხედავ, საშველი არაა. (გაიკეთებს ნიღაბს, ისევ ოქროსფერ პეპელას ეთამაშება, პეპელა მას გაწვდილ ხელისგულზე დააჯდება).
მითრიდატე - კიდევ დამრჩა შენთვის რაღაც სათქმელი, მზისმიერო ძმაო. მე ვერ გაჩუქე ოქროს თასი. რა ვიცოდი, უმდიდრესი ყოფილხარ უმდიდრესთა შორის. ეს იმას ჰგავდა, ცვარის წვეთი რომ შესთავაზო წყალუხვ მდინარეს. მაინც არ მინდა, ცარიელი ვიდგე შენს წინაშე. იქნებ რაიმე ღირებული მოვიძიო.
ყარიბი - რასაც ეძიებ, ხმას თვითონაც მოგაწვდენს.
მითრიდატე - მეც ასე ვფიქრობ (პაუზა). მე შენთან ვტოვებ შენს საიდუმლოს, ვერ გავხდები მისი მოზიარე. მინდა გაჩუქო ყველა ის გამარჯვება, რომელიც შენი საიდუმლოს წყალობით შემეძლო მეყიდა (პაუზა). სხვა აღარაფერი გამაჩნია. დროც აღარ დარჩა. ჩემი ერთგული ჩემსკენ მოისწრაფის. ისიც კარგად ვიცი, რაც უნდა მაუწყოს.
ყარიბი - (ხელის აქნევით ააფრენს ოქროსფერ პეპელას, მიდის სცენის სიღრმეში, კლდის ქიმისკენ გაემართება, სადაც სამოსელის ჭრელი გორგალია გადაფენილი. შუა გზაზე შეჩერდება) ვაჰ, კინაღამ დამავიწყდა! (მიბრუნდება მეორე მხარეს, საიდანაც თავდაპირველად აიღო ყარიბის სამოსელი. იქ უკვე იწყებს ნათებას ზემოდან ჩამოშვებული განსხვავებული ფერისშუქის კონა. მთხრობელი მიუახლოვდება, გაიხდის ვარსკვლავიან სამოსელს, მაღლა ასწევს და თითქოს შუქის კონაზე გადაჰკიდებს. ნიღაბსაც იქვე მოათავსებს. ამის შემდეგ მიემართება კლდის ქიმისკენ, სადაც სამოსელთა ჭრელი გორგალია გადაფენილი. იქ მოძებნის ერთგულის ტანსაცმელს, ნიღაბს. ზემოდან ჩამოშვებული შუქის კონა შესუსტებას იწყებს და ბოლოს თანდათან ქრება. მთხრობელი ნელა უახლოვდება მითრიდატეს, მის ნაბიჯში რაღაც არასასიკეთო იგრძნობა) ყოველივე დაიღუპა, მეფეო.
მითრიდატე - (მოღლილი ხმით) ნახე თუ არა?
ერთგული - ვნახე. შუა ქალაქში შევაღწიე, პირდაპირ მტრის ბუნაგში. ხომ იცი, გამარჯვების თრობა ასუსტებს სიფრთხილეს. საკუთარი თვალით ვნახე ჩვენი ყველაზე საიმედო სარდალი, მტერთან ერთად მოზეიმე და მოლხენილი.
მითრიდატე - (პაუზა. ერთგულს) როგორც დავთქვით. (მიდის იმ ქვასთან, რომელზეც სულ პირველად იჯდა. დაჯდება, მოსასხამის კალთას თავზე წამოიფარებს, სახეს დაიმალავს. ერთგული აიღებს მახვილს, რომელიც შუქზე ელვასავით გაიბრწყინებს).
ერთგული - აღსრულდეს ნება შენი! (ეს სიტყვები როგორღაც ჰაერში გამოეკიდება, თითქოს სანახევროდ ეკუთვნოდა ერთგულს. მერე ყველაფერი ბნელში ჩაიძირება. როცა კვლავ განათდება, მითრიდატე აღარ ჩანს).
ერთგული - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა. ხელს გამაფრთხილებლად ასწევს, პაუზას აკეთებს) მინდა გაჩუქო ყველა ის გამარჯვება, რომლებიც ამ საიდუმლოს წყალობით შემეძლო მეყიდა! ხომ ასე ბრძანა სახელოვანმა მეფემ. მერედა, რამდენი გამარჯვების ყიდვა შეეძლო. . . ჭეშმარიტად მეფური საჩუქარია! ვფიქრობ, უფრო მეტიც... ძალიან საინტერესოა, რას ეწია ამის სანაცვლოდ. იქნებ მიაგნო უცვეთელი დროის ნაპირს, რომელსაც თითქოს თვალი მიუწვდინა თავის სიცოცხლის ბოლო წუთებში. ვერაფერს ვიტყვით ამის შესახებ. მხოლოდ ზღაპრის ბილიკები მიდის უცვეთელი დროის ნაპირისკენ, ზღაპარს კი ჩვენ ვერ გამოვედევნებით. ყოველ შემთხვევაში, ეს ჩემს ძალებს ნამდვილად აღემატება (თავს გააქნევს). ასეა თუ ისე, მოსახდენი უკვე მოხდა. თანაც ზუსტად ისე მოხდა, როგორც უწინასწარმეტყველეს სახელოვან მეფეს. გემახსოვრებათ ალბათ უცნობი მისნის სიტყვები, მითრიდატესთვის ნათქვამი: “შენ ღალატი ვერას დაგაკლებს, შენ ერთგულება მოგიღებს ბოლოს.” მართლაც. ერთგული მეგობრის ხელით აღესრულა მითრიდატე, მუდამ მოღალატეებით გარემოცული სახელოვანი მეფე. ასე განსაჯა მუხთალმა ბედისწერამ. მას შემდეგ დიდი ხანი გავიდა, მახვილი ჟანგმა შეჭამა, საწამლავიც უკვალოდ ამოშრა. რაც შეეხება ოქროს თასს, როგორც უცვეთელი დროის დესპანს, ვერას აკლებს წუთისოფლის ავყია დროჟამი. იგი დღესაც ისე ბრწყინავს, როგორც ბრწყინავდა მაშინ, როდესაც საწამლავით სავსეს მიართმევდნენ ხოლმე სახელოვან მეფეს, მითრიდატეს.






Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.