მამონას მონები. პიესა (დასაწყისი)

 (ხმები: 0)


კლდოვანი პირქუში დეკორაცია. სცენა ხეობას წარმოადგენს, ორივე მხარეს დაკბილული კბოდეები წამომართულან. აქა-იქ ყრია კლდის ნატეხები, ქვები და მოზრდილი ლოდები. ეტყობა აქაურობა გადაუთხრიათ და მერე მიუტოვებიათ. ავანსცენაზე დიდი ლოდი დევს, შედარებით სწორი ზედაპირით. სცენის სიღრმეში კლდის ქიმზე ჭრელაჭრულა სამოსელთა გორგალია გადაფენილი, იქვე ნიღბები აწყვია.
შემოდის მთხრობელი, ახალგაზრდა კაცი ჩვეულებრივი სამოსით. თან ოქროს თასი მოაქვს. ეტყობა, რომ თასში რაღაც ასხია. თასს ლოდზე ფრთხილად ათავსებს.


მთხრობელი - ესეც ასე, ყოველივე რიგზეა. პირთამდე სავსეა ოქროს თასი. დღესაც გაამზადა იგი ერთგულმა მსახურმა თავისი მბრძანებლისთვის, რომელმაც მისი დალევა ვეღარ მოასწრო. ომი წააგო ძლევამოსილმა მეფემ. აბა, ვინ იფიქრებდა (მაყურებლისკენ მიბრუნდება, გაკვირვებით გაშლის ხელებს), ვინ წარმოიდგენდა, რომ ასე უბრალოდ დამარცხდებოდა ბრძოლებში გამობრძმედილი, შეუპოვარი მთავარსარდალი. (პათოსით მაღლა აღაპყრობს ხელებს). მზესავით ბრწყინავდა სამეფო ლაშქარი, სრულად შემოსილი საგანგებო საომარი აღჭურვილობით! ყველანი უეჭველ გამარჯვებას უწინასწარმეტყველებდნენ ძლევამოსილ მეფეს და მის მზეს ფიცულობდნენ გულში მჯიღის ცემით. ისიც უხვად გასცემდა წყალობას, თადარიგს იჭერდა, მომავალი გამარჯვების შესახვედრად ემზადებოდა, და აი დამარცხება! მერე როგორი (ნაღვლიანი ხმით); უილაჯო, უიმედო, სამარცხვინოზე სამარცხვინო. სულზე გაასწრო მითრიდატემ, როგორმე ტყვედ არ ჩავვარდეო, ერთი ესღა იყო მისი საზრუნავი. აგერ ისიც...
მითრიდატე - (წარმოსადეგი კაცი მეფის სამოსელში. შემოვა დინჯი ნაბიჯით, იქაურობას თვალს გადაავლებს). მახვილს ვერ ვხედავ, მახვილი სადღაა!
მთხრობელი - უჰ, როგორ დამავიწყდა. (მიირბენს სცენის სიღრმეში კლდის ქიმზე გადაფენილ ჭრელ გორგალთან. გადასწევს, გადმოსწევს, მახვილს იპოვის, მოიტანს და ოქროს თასის გვერდით დადებს.) ნუ გგონიათ, მეგობრებო, (მაყურებლისკენ) თავად მეფეს არ ჰქონდეს რაიმე იარაღი. ის ხომ ბრძოლის ველიდან გამოიქცა. როგორც ხედავთ, დიდებული ხმალი უმშვენებს წელს. მაგრამ (პაუზა) მხოლოდ უმშვენებს და მეტი არაფერი. ეს ხმალი არ გამოდგება იმ საქმისთვის, რომელიც დიდებულმა მეფემ ჩაიფიქრა. ამას ერთგული მეგობრის მახვილი სჭირდება, მასაც სულ მალე ნახავთ. ჯერ თვითონ სახელოვან მეფეს მოვუსმინოთ (მითრიდატესკენ მიიხედავს, რომელიც იქვე კლდის ქიმზე ჩამოჯდება, თავჩაქინდრული ზის ოქროს თასის პირისპირ). საბრალო, რა დღეშია! (კვლავ მაყურებლისკენ). დიახ, თქვენს წინაშე დამარცხებული ადამიანია. რა არის გამარჯვება ან დამარცხება? ისინი ხომ ტყუპისცალები არიან, ან ერთი გესტუმრება, ან მეორე. ჰოდა, რა აქვს სათქმელი გამარჯვებულს? დამიჯერეთ, არაფერი. ანდა, თითქმის არაფერი. გამარჯვებული ტრაბახობს და ღრეობს, ღრეობს და ტრაბახობს! თანაც ისე უსაშველოდ ტრაბახობს, მისი მოსმენა, მერწმუნეთ, არ ღირს. სახიფათოც კია ახალნაჭამზე (ზიზღით იჭმუხნება). თანაც როგორ გვანან ერთმანეთს გამარჯვებულთა ქადილი და ტრაბახი! ზუსტად ისე, როგორც ორი წვეთი წყალი. თუ თქვენ ერთხელ მაინც მოგისმენიათ გამარჯვების ზარხოშით შეპყრობილისთვის, ჩათვალეთ, რომ მოგისმენიათ ყველასთვის, ვინც კი ოდესმე ამ ზარხოშს შეუპყრია (პაუზას აკეთებს, კვლავ გადახედავს თავჩაქინდრულ მითრიდატეს). დამარცხებული კი (თავს გადააქნევს) სულ სხვა რამეა. დამარცხებული ჩუმადაა, ხმას არ იღებს. თუ ჭკუა ყოფნის, ხვდება, რომ უნდა გაჩუმდეს. ეს პირველი ნიშანია დამარცხებისა. მაგრამ თუ ენა ამოიდგა, ხანდახან მაინც ღირს მოსმენად. დამარცხებულთა განსჯა-საუბრები არ გვანან ერთმანეთს წყლის ორი წვეთივით, მათ საკუთარი სათქმელიც გააჩნიათ. აბა, ვნახოთ, რას გვეტყვის ძლევამოსილი მეფე. იმედია, თავის მართლებას არ მოჰყვება, ვიღაცეებს ღალატში არ დასდებს ბრალს.
მითრიდატე - (ოქროს თასს აიღებს, პირთან მიიტანს და ისევ დადგამს). რაღა აზრი აქვს ამის დალევას, მაინც ვერაფერს დამაკლებს ეს საწამლავი. ჰოი, ღმერთებო! რა მწარე დაცინვაა ბედისა! ყოველ დილით საწამლავს ვსვამდი, რათა შევჩვეოდი მის მომაკვდინებელ ძალას და ვეღარავის მოვეწამლე, მთელი სიცოცხლე მოღალატეები მეხვია ირგვლივ. ახლა კი ჩემივე სიფრთხილე მექცა ჯალათად, აჭიანურებს ჩემს უკანასკნელ წუთებს, ტკბება ჩემი უძლურებით.
მთხრობელი - (გახარებული სახით მაყურებლისკენ) ხომ ვამბობდი, ღირს-მეთქი მისი მოსმენა! დამარცხებული იტყვის ხანდახან რაიმეს საყურადღებოს. თუმცა მან მაინც ახსენა სიტყვა ,,მოღალატე~. მივუტევოთ დიდებულ მეფეს, მის მდგომარეობაში ეს გასაგებიცაა. რაც მთავარია, იგი საწამლავის შესახებ ალაპარაკდა. აი ესაა თავი და თავი ყველაფრისა. ოქროს თასში საწამლავი ასხია, თანაც ისეთი საწამლავი, რომლის მომაკვდინებელ ძალას წინ ვერაფერი დაუდგება. იგი საიქიოს გაისტუმრებს უკლებლივ ყველას, ვინც კი მოსვამს თუნდაც მის ერთ ყლუპს, მაგრამ თვითონ მითრიდატეს ვერაფერს დააკლებს. მან თავისი სხეული შეაჩვია საწამლავის მომაკვდინებელ ძალას. იშვიათი ჯან-ღონის მქონემ, უბრალო წყლის დალევად აქცია საწამლავიანი თასის დაცლა. დიახ, ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც ეს საწამლავი ვერას დააკლებს, სწორედ მითრიდატეა, მაგრამ ვაი რომ სასიკვდილოდაა განწირული ისიც. (მელანქოლიური ღიმილით მაყურებლისკან). ხომ საინტერესოა, არა? ასეთ რამეს ყოველ ნაბიჯზე ნამდვილად ვერ შეხვდები. (პაუზას აკეთებს, თითქოს რაღაცას აყურადებს). მართლა! მისი ერთგული მსახური სადღაა, უკვე მისი გამოსვლის დროა. (მიბრუნდება სცენის სიღრმისკენ, მიდის ჭრელ გორგალთან, ამოარჩევს მსახურის ტანსაცმელს, გადაიცმევს, გაიკეთებს ნახევარნიღაბს, მხოლოდ შუბლს და თვალებს რომ უფარავს და მითრიდატეს მიუახლოვდება).
ერთგული - (მითრიდატეს) ირგლივ სიწყნარეა, არავინ არ ჩანს. შეგვიძლია ცოტა სული მოვითქვათ, სანამ რაიმეს ვიღონებდეთ.
მითრიდატე - ადგილის გამოცვლა ხომ არ სჯობდა. იქნებ ვინმემ დაგვინახა, როცა თავქუდმოგლეჯილები აქეთკენ მოვრბოდით.
ერთგული - გარწმუნებ, მეფეო, არავის დავუნახივართ. ყოველ წამს ვზვერავდი ჩვენს ბილიკს, არც უკან მოხედვა დამვიწყებია. აქაურობას კიდევ ადგილი არ სჯობია დასამალავად. ხომ ხედავ, როგორაა ყველაფერი გადათხრილი. აქ ოდესღაც ოქროს ეძებდნენ. რაც იპოვეს, წაიღეს. რაც არადა, ათასნაირ შხამებს ასხამდნენ ნიადაგში გახსნილ ოქროს მინარევს, რა არის როგორმე ოქრო გამოეცალკევებინათ. ჭიანჭველაც კი აღარ დაღოღავს, ისეა აქაურობა მოწამლული. აღარც ადამიანები ეკარებიან ამ ადგილს, შორიდან უვლიან. ოქრო აღარაა, შხამნარევი მიწა ვიღას სჭირდება, ბალახიც კი ვეღარ ამოწვერილა. ამაზე კარგად ვერსად დავიმალებით, აქ შეგვიძლია მშვიდად განვსაჯოთ ყოველივე.
მითრიდატე - აღარაფერი დარჩა განსასჯელი, წაგებულ ბრძოლას აღარაფერი ეშველება. ყოველივე იავარჰყო მტრის მახვილმა, სიკვდილის გარდა სხვა გზა აღარ დამრჩენია.
ერთგული - მაგას ნუ ამბობ, მზის ძეო, ჯერ კიდევ არის იმედი (მაყურებლისკენ მობრუნდება, ნახევარნიღაბს მოისხნის, მთხრობელის სახეს გამოაჩენს). ხომ გაიგონეთ, მზის ძე უწოდა ერთგულმა მსახურმა მითრიდატეს. ასედაც მიმართავდნენ ძლევამოსილ მეფეს, და საკმაოდ ხშირად. (ისევ გაიკეთებს ნახევარნიღაბს, კვლავ მითრიდატეს მიუბრუნდება), ჯერ ყველაფერი არ დაკარგულა.
მითრიდატე - აქაც მალე მოგვაგნებენ, დრო ცოტა გვაქვს, უნდა ვიჩქაროთ. ეს საწამლავი, ხელში რომ შემრჩა, ურგებია ჩემთვის. მისგან სიკვდილს ვერ ვეღირსები. რაიმე სხვა საშუალებას უნდა მივმართოთ.
ერთგული - მისმინე, მზის ძეო...
მითრიდატე - (ხელის აწევით შეაჩერებს, წამოდგება). მახსოვს, ერთხელ ნადიმობისას, ვიღაც მოხეტიალე მისანი გადამეკიდა, უნდა გიმკითხავოო. შენც ხომ იცი, ხშირად იმართებოდა ჩემს სასახლეში ნადიმები, სადაც პატივი არავის დაკლებია, შემთხვევით მომსვლელს თუ მოპატიჟებულს. წარბს არ შეიხრიდნენ ჩემი მსახურები, თუნდაც მთელი ლაშქარი სწვეოდათ სტუმრად, ასე მქონდა ნაბრძანები. მეც ხშირად ვსტუმრობდი საკუთარ სუფრას, ვღრეობდი, თვალსა და გულს ვახარებდი. რომელი მოღალატის წერა გავხდები-მეთქი, ასე ვკითხე მისანს, მისი ღიჭინით თავმობეზრებულმა. სწორედ იმხანად ისეთი შეთქმულების ძაფს მივაგენი, სიზმრადაც რომ ვერ წარმოვიდგენდი.
განცვიფრებული ვიყავი შეთქმულების მოთავეთა სიბრიყვით და თავხედობით. მზემოკიდებული, დაძარღვული კაცი იყო მისანი, თვალები ნაკვერჩხლებივით უელავდა. ჩემს შეკითხვაზე ყურადღებით შემომხედა, წამით დამაკვირდა, ხელი ჩემსკენ გამოიშვირა და ასე მითხრა: შენ ღალატი ვერას დაგაკლებს, მითრიდატე. შენ ერთგულება მოგიღებს ბოლოს! სასაცილოდ არ მეყო მაშინ მისნის სიტყვები. უკვდავი ვყოფილვარ-მეთქი, ასე ვუთხარი. მოღალატეები მუდამ ფეხდაფეხ დამდევენ და ვერას მაკლებენ. თუ ერთგულება თავს დამესხა, ისიც ხომ ღალატად გარდაისახება, მე კი მისთვის შეუვალი ვარ ისედაც. მოაწია ჟამმა, ახლა ვხვდები, რას ნიშნავდა ეს წინასწართქმა. სწორედ შენა ხარ ის ერთგულება, რომელმაც ბოლო უნდა მომიღოს. ბედისწერამ ასე განსაჯა.
ერთგული - ადრეა ამაზე ვიქრი, მეფეო.
მითრიდატე - (ყურს არ ათხოვებს, მიდი-მოდის ოქროს თასის ირგვლივ). მწარეა დამარცხება, მწარეა ნაყოფი მისი. სიკვდილს არ ვგულისხმობ, მისი არასდროს შემშინებია. სიკვდილი, რომელსაც სირცხვილი მიუძღვის, აი ესაა უმწარესი ყველაზე მეტად. ამბობ, აქაურობა უკაცრიელიაო. დიდხანს მაინც ვერ დავიმალები. მტრის ხელში ჩავარდნის სირცხვილს გადამარჩინე, სხვა აღარაფერი შეგვიძლია.
ერთგული - მე მაინც ჩემსას გეტყვი, ძლევამოსილო მეფეო...
მითრიდატე - ეს მე ვარ ძლევამოსილი?
ერთგული - ჩემთვის მუდამ ძლევამოსილი იქნები. ახლაც, როცა ასე ჯიქურ შეჰყურებ სიკვდილს თვალებში, სწორედ საკუთარ ძლევამოსილებას ადასტურებ. მყავს კაცი ერთი, წინასწარ შეპირებული. უნდა ვნახო, დაწვრილებით მეტყვის ყველაფერს. ეცოდინება, სად გაქრა ჩვენი სარდალი ბრძოლის ყველაზე მწვავე წუთებში. რა იცი, რა ხდება...
მითრიდატე - წინასწარ ვიცი, რაც წინ დაგვხვდება. ამაო იმედს ებღაუჭები.
ერთგული - მაინც ვეცდები. ბოლომდე გავიგებ, როგორი რამლი ჰყარა ჩვენზე ბედისწერამ, მერე კი იყოს ნება შენი. არც მე ვისურვებ, მტრის ხელში ჩავარდნილი გნახო, ეს ყველაზე უარესი იქნებოდა. ამიტომ სჯობს ეს სამოსელი მოისხა (გაშლის ჭრელ შესამოსელს), სანამ ისევ დავბრუნდებოდე. ამაში ვერავინ ამოგიცნობს, თუკი შემთხვევით თვალი მოგკრეს.
მითრიდატე - (მოისხამს სამოსელს, დაიხედავს, გულზე სხივმფინარე მზე ახატია, მთელ ტანზე ვარსკვლავები აქვს მიმოფანტული) ეს ხომ ჭკუანაკლულების სამოსია.
ერთგული - ყარიბებსაც აცვიათ ხანდახან, უცხო ადგილებში ხეტიალისას.
მითრიდატე - პოეტსაც ვიცნობდი ერთს, ასე გამოწყობილი დადიოდა. ეგონა, უკეთეს ლექსებს დაწერდა, თუ ტანზე მზეს და ვარსკვლავებს დაიხატავდა. მეც მახატია მკერდზე მზის სახე, ეს ხომ ჩემი ღვიძლი მამაა, აკი მზის ძეს მეძახიან. (ერთგულს) ცოტა ხანს გავძლებ ამ ახალ ტყავში გამოხვეული. იჩქარე, ვიცი, ახლა ყველგან დამეძებენ.
ერთგული - (თავს დაუკრავს მითრიდატეს, მაყურებლისკენ მოტრიალდება, ნიღაბს მოიხსნის, კვლავ მთხრობელად გადაიქცევა). მარტოდმარტო დარჩა მითრიდატე მოწამლულ უკაცურ ადგილას, ჭკუანაკლების სამოსელში გამოხვეული. მისი ერთგული მსახური ამბის გაგებას ეშურება, რათა ნათელი მოჰფინოს მომხდარს. და რა უცნაურიც არ უნდა იყოს, სწორედ ამ დროს, ამ უკაცურ მოწამლულ ადგილას, არაერთი შემთხვევით გამვლელი შემოეხეტა. სხვა დროს ისინი გვერდს აუქცევდნენ აქაურობას, ახლა კი სწორედ აქეთკენ აიღეს გეზი. პირველი მათგანი იყო ვინმე გლეხკაცი, აქ მგონი გზის შესამოკლებლად შემოიარა. (მთხრობელი მიდის კლდის ქიმზე გადაფენილ ჭერლ გორგალთან, რაღაცას ეძებს, თან ბუტბუტებს), ნეტავი სად გაქრა, ნამდვილად ვიცი, აქ იყო.
მითრიდატე - (სარგებლობს პაუზით და თავისთვის ამბობს) აჰა, ჭკუანაკლების სამოსელიც მერგო, ერთი ესღა მაკლდა. ჭეშმარიტად უსასრულოა ბედისწერის ოინები, ვერავინ ამოხსნის მის ხლართებს. მთელი ცხოვრება სწორედ მას ვეთამაშებოდი, ბავშვობიდან მოყოლებული დღევანდელ დღემდე. მუდამ ბრძოლაში ვიყავი ჩაბმული. რამ გამახსენა ბავშვობა? ჰო, აკი ვედავებოდი ერთ ჩემზე უფროს ბიჭს, ჩემს დაბრიყვებას ცდილობდა. ვერაფერი დამაკლო, გოჯისოდენაც არ დავუთმე, არც თამაშში, არც ჩხუბში. ღვარძლი ჩაიდო გულში და ერთხელ მთელი მუჭა ქვიშა შემომაყარა თვალებში, ზურგს უკან ჰქონდა ქვიშა მუშტით დამალული. მერე კი თავს დამესხა, რათა საბოლოოდ გამსწორებოდა. ჰოდა, მე მოვახერხე, ქვიშით თვალებავსებულმა, როდესაც სრულიად ვერაფერს ვხედავდი, დროზე მეტაცნა მისთვის ხელი მაჯაში, როცა მან ქვა აღმართა ჩემს თავზე. მე ეს შევძელი, ჯერაც პირზე რძეშეუშრობელმა. ისეთი დღე ვაყარე იმ ბიჭს, იმის მერე თვალითაც აღარ დამნახვებია. ქვიშით ავსებული თვალების წვამ, პირიქით, ძალაც კი შემმატა მაშინ. შემდგომშიც, როცა მოვიზარდე, ყოველთვის ვასწრებდი ხელი დროზე მეტაცა მაჯაში ჩემს თავს ზემოთ მუქარით აღმართული მტრის მარჯვენისთვის. ამასთან ერთად, ყოველ დილას საწამლავს ვსვამდი, რათა სხეული მის მომაკვდინებელ ძალას შესჩვეოდა, ჩემი მოწამვლა შეუძლებელი გამხდარიყო ავის მოსურნეთათვის. ამის წყალობით მოვაღწიე დღემდე, და რაღა შემრჩა? რითი დავიკვეხნი? სრულიად მარტო ვარ, ჭკუანაკლების სამოსელში გამოხვეული. ჩემს თავს ზემოთ ახლაც მახვილია აღმართული და რაც ყველაზე უცნაურია, ეს მახვილი ერთგულებას უპყრია ხელთ. ასეთი ყოფილა ბედისწერა, რომელსაც ვერავინ ვერსად გაექცევა.. არც მე ვაპირებ გაქცევას. დროზე მოიქნე მახვილი ერთგულებავ, ეს ადგილი არც ისე საიმედო მეჩვენება. ვხედავ, ვიღაცა აქეთკენ მოდის (თავზე წამოიფარებს მოსასხამის ფართო საყელოს და კლდეს ამოეფარება).
გლეხი - (მთხრობელმა ამასობაში იპოვა გლეხის სამოსელი, ნახევარნიღაბიც გაიკეთა და მითრიდატესკენ გამოეშურა). გზის შემოკლება მინდოდა, სიარულმა არ დამღალოს და სამუშაოს ჯან-ღონით სავსე ვეწიო-მეთქი, პირიქით კი გამოდის. შორი გზა ასე არ დამღლიდა, სიქა გამაცალა ამ ქვაღორღზე ბღოტიალმა. (უცბად დაინახავს ოქროს თასს, შედგება,) ბიჭოს? ეს რა არის? ოქროა მგონი, არა? (სახე გამოუცოცხლდება, თვალები გაუბრწყინდება, ფრთხილი ნაბიჯით უახლოვდება ოქროს თასს). ჰო, ნამდვილად ოქროს ჰგავს. რა კარგ ფეხზე მივლია, ტყუილად ვნანობდი აქეთ გამოვლას. (ახლა მეორე მხრიდან შემოუვლის ოქროს თასს, მისი მოძრაობა ერთგვარ პანტომიმას ემსგავსება, თვალს წამითაც ვერ აშორებს ოქროს თასს, ხელები მისკენ გაურბის, მაგრამ ჯერ თავს იკავებს, ვერ ბედავს. ოქროს თასიც ამ დროს განსაკუთრებულად გაბრწყინდება, სცენაზე შუქის კონები რიალებენ, რომელთაც მუქი ჩრდილები ენაცვლებიან. ისე ჩანს, თითქოს ვიღაცეები ხელებს უფათურებენ ოქროს თასს. ამ პანტომიმის დროს მითრიდატე გლეხის თვალთახედვის არეალში მოექცევა, მაგრამ გლეხი მას ვერ ამჩნევს).
მითრიდატე - (თვალს ადევნებს ამ პანტომიმას. თავისთვის) ეს მე არ დამეძებს, ოქროს თასია მისი სამიზნე. თანაც თვალები ისე აუბა ოქროს ბრწყინვამ, მის გარდა ვეღარაფერს ხედავს (შეჰყურებს გლეხს, ვეღარ მოითმენს და გამოეხმაურება). რაო, რა იპოვე?
გლეხი - (ის-ის იყო ხელი გაიწოდა ოქროს თასის ასაღებად, შიშისაგან შეხტება, ხელს დამდუღრულივით გასწევს. დაზაფრული სახით მითრიდატეს შეხედავს) ეს ვინაა? (სახე უცბად დაუმშვიდდება) ჭკუანაკლები ყოფილა, მაგრამ მაინც სიფრთხილე სჯობს. (მითრიდატეს) ოქროს თასი დავკარგე. რამდენი ვეძებე, ვერსად მივაგენი და აგერ არ ყოფილა? (თან ხელი თასისკენ გაურბის) როგორც იქნა, ვიპოვე.
მითრიდატე - აჰა, ოქროს თასი იპოვე, არა?
გლეხი - (თანხმობის ნიშნად თავს აქნევს) ოქროს თასი, ჩემი ოქროს თასი.
მითრიდატე - ნამდვილად ისაა, შენ რომ დაკარგე?
გლეხი - (სასწრაფოდ მიაგებებს). ნამდვილად!
მითრიდატე - აბა ერთი კარგად შეხედე.
გლეხი - (თასს აკვირდება) ზომით ზუსტად ასეთი იყო.
მითრიდატე - კიდევ დაუკვირდი.
გლეხი - კიდევ? ჰო, მოყვანილობაც ასეთი ჰქონდა.
მითრიდატე - კიდევ, კიდევ!
გლეხი - ფერიც ასეთი ჰქონდა.
მითრიდატე - კიდევ! არაფერი გამოგრჩეს!
გლეხი - (თავს იქექავს საგონებელში ჩავარდნილი) მეტი რაღა უნდა ვთქვა. (უცბად მოისაზრებს, გახარებული სახით) ჩემი თასიც ასე ბრწყინავდა.
მითრიდატე - (ირონიულად) შენი თასიც ასე ბრწყინავდა?
გლეხი - ზუსტად! (თან ხელს გაიწვდის თასის ასაღებად).
მითრიდატე - მაინც გამოგრჩა რაღაც.
გლეხი - (გაღიზიანებით) არაფერი გამომრჩენია. (თან ადგილზე ცმუკავს, თასის აღება ძალიან ეჩქარება, ოღონდ ძალიან ფრთხილობს, მითრიდატეს უთვალთვალებს. თავისთვის), ჭკუანაკლები კია, მაგრამ მაინც სჯობს არ გავაბრაზო. ჯანღონით სავსე ჩანს.
მითრიდატე - თასი რომ ცარიელი არაა, ვერ ხედავ?
გლეხი - (შემკრთალი ჩაიხედავს თასში) ჰო, რაღაც ასხია შიგ.
მითრიდატე - თუ იცი, რა ასხია.
გლეხი - (დაბნეული) არ ვიცი.
მითრიდატე - (ირონიით). იქნებ ესეც გეცნობა.
გლეხი - არა, არ მეცნობა, ალბათ მერე ჩაასხეს.
მითრიდატე - საწამლავია.
გლეხი - (შეკრთება) საწამლავი?
მითრიდატე - ჰო, საწამლავი. მაგის ერთი ყლუპი ვისაც გინდა, იმას გაისტუმრებს იმქვეყნად. შენ რომ დაკარგე, იმ თასში თუ ესხა საწამლავი?
გლეხი - (შემცბარი აქნევს თავს) არ მახსოვს. (დაბნეული და შეშინებულია).
მითრიდატე - ახლა რას იტყვი? ისევ შენია ეს ოქროს თასი?
გლეხი - (გაუბედავად) ძალიან კი ჰგავს. (თავისთვის) არც ისეთი სულელი ყოფილა, თავიდან რომ მეგონა.
მითრიდატე - ღორღის ნატეხებიც გვანან ერთმანეთს, მაგრამ ერთნი არ არიან.
გლეხი - (გატრიალდება, მიდიმოდის, თითქოს წასვლა უნდა, მაგრამ ვერ მიდის, პანტომიმის მსგავსი მოძრაობით უტრიალებს ოქროს თასს. უცბად გაბედულებას მოიკრებს და მითრიდატეს მიუახლოვდება) შეიძლება ეს მართლაც სხვა ოქროს თასია.
მითრიდატე - (დაღლილი ხმით) შეიძლება.
გლეხი - მაგრამ მე ნამდვილად დავკარგე ოქროს თასი.
მითრიდატე - მართლა?
გლეხი - მართლა. და ახლა ძალიან გულდაწყვეტილი ვარ.
მითრიდატე - ჰოო?
გლეხი - კარგი იქნება, თუ მაჩუქებ.
მითრიდატე - რას გაჩუქებ, ოქროს თასს?
გლეხი - ჰო, მაჩუქე. გატეხილი გული გამიმთელე.
მითრიდატე - შენი სიტყვით, ოქროს თასი გატეხილი გულის გასამთელებლად გჭირდება ხომ?
გლეხი - ჰო, მჭირდება.
მითრიდატე - მხოლოდ ოქროს თასი თუ განუგეშებს, სხვა ვერაფერი.
გლეხი - (ცოტა ეჭვიანად) სხვა ვერაფერი.
მითრიდატე - მხოლოდ ოქრო!
გლეხი - (ექოსავით) ოქრო, ოქრო, ოქრო...
მითრიდატე - კი მაგრამ რა იცი, იქნებ არც მე მაქვს გული მთელი და გაუბზარავი. იქნებ მეც მჭირდება სანუგეშებლად ოქრო?
გლეხი - (გაოგნებული მიაჩერდება მითრიდატეს, რაღაცის მოსაზრებას ცდილობს, თავისთვის) არა, ნამდვილად არ არის მთლად სულელი. (გატრიალდება, თითქოს უნდა გაეცალოს აქაურობას, მაგრამ ვერც ახლა მიდის მოჯადოებულივით. პანტომიმა მეორდება. უცბად შედგება. თავისთვის) კიდევ ერთხელ ვცდი. (მითრიდატეს) იცი, ჩემს საქათმეს ტურა შემოეჩვია.
მითრიდატე - ტურა შემოეჩვია?
გლეხი - ვერაფერი გავაწყვე.
მითრიდატე - რას მეუბნები.
გლეხი - მთელი საქათმე გამიჩანაგა.
მითრიდატე - საწყენია.
გლეხი - მითხრეს, საწამლავი დაუდგიო.
მითრიდატე - კარგად უთქვამთ.
გლეხი - ჰოდა, იქნებ გამატანო.
მითრიდატე - რა გაგატანო?
გლეხი - საწამლავი.
მითრიდატე - წაიღე.
გლეხი - (სახე გაუბრწყინდება) წავიღო? (ხელს თასისკენ გაიწვდის).
მითრიდატე - აკი გითხარი. მაგრამ ოქროს თასი აქ დარჩება.
გლეხი - (გულდაწყვეტით) აბა რანაირად წავიღო?
მითრიდატე - ეს უკვე შენი საქმეა.
გლეხი - (ცოტა ხნით გაუნძრევლად დგას, ცდილობს რაღაც მოისაზროს, მერე ხელს ჩაიქნევს) არაა მთლად სულელი, არაა მთლად სულელი (ამ სიტყვებით უკან უკან მიდის, თან თვალები ოქროს თასზე აქვს მიშტერებული. ასე მიეფარება თვალს. მიდის კლდის ქიმთან, სადაც სამოსელთა ჭრელი გორგალია გადაფენილი. მოიხსნის ნახევარნიღაბს, მხატვრის ნახევარნიღაბს გაიკეთებს, ასევე სამოსელსაც შეიცვლის, მოირგებს და მითრიდატესკენ გამოემართება).
მითრიდატე - (თავისთვის) ვფიქრობ, სულაც არაა აუცილებელი საგულდაგულოდ დამალვა. თუკი აქ კიდევ ვინმე შემოეხეტა, ამ ოქროს თასის გარდა სხვას ვეღარაფერს დაინახავს. მეტად მომნუსხველია ოქროს ბრჭყვიალი. სრულიად საკმარისია ოდნავ გვერდზე მივდგე. მართლაც უცნაურად მოქმედებს ადამიანებზე ოქროს ჯადოსნური ძალა. ამაზე დასაფიქრებლად უწინ არ მეცალა, თუმცა კი ხშირად მომხვედრია თვალში ეს ამბავი. აგერ, კიდევ ვიღაცა მოდის. ვნახოთ, რა თვალით შეხედავს ამ ოქროს თასს. იქნებ არად ჩააგდოს, ანდა იქნებ იმ პირველ მომსვლელსაც აჯობოს სიხარბით.
მხატვარი - (აუჩქარებლად შემოდის, აღტაცებით იყურება აქეთ-იქით) ზღაპარს ჰგავს აქაურობა. რა უცნაური ფორმის კლდეებია! ყოველი მათგანი თითქოს ქანდაკებაა, მაგრამ თითქოს შუა გზაზე მოუტოვებიათო. ცოტა ხელის წახმარება და... (ხელს ასწევს, ამ დროს უცბად ოქროს თასს დაინახავს). ოქრო? (ოქროს თასისკენ გაეშურება ხელს უკვე მისკენ გაიწვდის. მისი მოძრაობაც ერთგვარ პანტომიმას ჰგავს, სცენაზე შუქ-ჩრდილები რიალებენ).
მითრიდატე - (მეორე მხრიდან ხელს თასისკენ გამოიწვდის) მგონი ამის შესახებ ამბობდი რაღაცას.
მხატვარი - (შეკრთება, ხელს მაშინვე გასწევს უკან) რა და, ეს თასი ოქროსას ჰგავს, (თავისთვის) ეს კიდევ ჭკუანაკლებს ჰგავს.
მითრიდატე - ჰგავს და არის კიდეც ოქრო.
მხატვარი - ნამდვილად ოქროა (აკვირდება), საეჭვო არაფერია.
მითრიდატე - ნამდვილად.
მხატვარი - თანაც ბაჯაღლოა.
მითრიდატე - მეც ასე ვფიქრობ.
მხატვარი - თასის ფორმა მიუციათ ამ ბაჯაღლოსათვის.
მითრიდატე - ასე ამჯობინეს.
მხატვარი - მერედა, რა მშვენიერი ნაკეთობაა!
მითრიდატე - მართლაც.
მხატვარი - (აღტაცებით) დიდებული სანახავია!
მითრიდატე - (ექოსავით) დიდებული!
მხატვარი - ძვირფასიც არის და ლამაზიც (თან შუბლს იჭმუხნის, რაღაცაზე დაძაბულად ფიქრობს).
მითრიდატე - ჭეშმარიტად.
მხატვარი - (უფრო მეტი აღტაცებით) როგორ ბრწყინავს მზის სხივებზე!
მითრიდატე - თვალისმომჭრელად. (სცენაზე შუქჩრდილები რიალებენ, თითქოს ოქროს თასს ვიღაცა ხელებს უფათურებსო. ორივე მსახიობი პატომიმის მსგავსი მოძრაობებით თასის ირგვლივ მიმოდიან).
მხატვარი - ოღონდ (პაუზას აკეთებს), რაღაც მაინც ვერ არის რიგზე.
მითრიდატე - მაინც რა?
მხატვარი - (დაძაბულად ფიქრობს შუბლშეჭმუხნული. უცბად სახე გაუბრწყინდება, რაღაცა მოიფიქრა) ადგილი ვერაა კარგად შერჩეული.
მითრიდატე - ადგილს რას უწუნებ?
მხატვარი - რას და, (შთამაგონებლად) უკეთესი განათება სჭირდება, რათა კიდევ უფრო გაბრწყინდეს.
მითრიდატე - ესე იგი, ადგილი მოვუნაცვლოთ.
მხატვარი - ასე აჯობებს.
მითრიდატე - მერე, არც ის ახალი ადგილი რომ არ მოგვეწონოს?
მხატვარი - (რიხიანად) კიდევ მოვუნაცვლოთ.
მითრიდატე - კიდევ რომ არ მოგვეწონოს?
მხატვარი - (ცოტათი გაუბედავად) კიდევ მოვუნაცვლოთ.
მითრიდატე - კიდევ, მერე კიდევ და უცბად შეიძლება ისეთ ადგილს მივაგნოთ, სადაც ოქროს თასი სულ მთლად უჩინარი გახდება, იმის ნაცვლად, რომ უკეთესად გაბრწყინდეს.
მხატვარი - მეტისმეტად ეჭვიანი ყოფილხარ. (თავისთვის) არც ისეთი სულელია. (ეჭვით ათვალიერებს მითრიდატეს, მიდი-მოდის, რაღაცაზე ფიქრობს. უცბად სახე გაუნათდება, რაღაცა მოიფიქრა) აუჰ, როგორ შევცდი!
მითრიდატე - შეცდი? რაში?
მხატვარი - (თვალებს ისრესავს) თვალმა ასე როგორ მომატყუა!
მითრიდატე - რა მოგატყუა თვალმა?
მხატვარი - რა და, ბაჯაღლო ოქროდ რომ მომეჩვენა ეგ თასი.
მითრიდატე - როგორ, ეს თასი ოქროსი არ არის?
მხატვარი - რისი ოქრო! არც კი იფიქრო! ყალბია!
მითრიდატე - (გაოცებით) ყალბი?
მხატვარი - (გადაჭრით) ყალბია, ყალბი. მაგრამ ისეთი ხელოვნებითაა შეთხზული, ვის არ მოატყუებს, რაც არ უნდა მახვილი თვალი ჰქონდეს.
მითრიდატე - (საგონებელში ჩავარდნილივით) ესე იგი, ყალბია.
მხატვარი - ნამდვილად ყალბია, ეს მე არ შემეშლება. მაგრამ შენ გულს ნუ გაიტეხ. მე მაქვს ოქროს თასი, ზუსად მაგ ზომის. ამას წავიღებ და სანაცვლოდ იმ ნამდვილ ოქროს თასს მოგიტან.
მითრიდატე - კარგი იქნება მართლაც, მაგრამ აჯობებს ჯერ შენი ოქროს თასი მოიტანო აქ და მერე წაიღო ეს ყალბი ნაკეთობა.
მხატვარი - (გაჯავრებით შეხედავს, თავისთვის) სულელის პირობაზე მეტისმეტად ჭკვიანია. (სახემოღრუბლული მიმოდის, კვლავ რაღაცის მოფიქრებას ცდილობს. სცენაზე პანტომიმა მეორდება, შუქჩრდილები ერთმანეთს ენაცვლებიან. უცბად სახე გაუნათდება, კიდევ მოიფიქრა რაღაც. მითრიდატეს) იცი როგორ მიყვარს მზე?
მითრიდატე - აჰ, მზე გიყვარს?
მხატვარი - ძალიან. გეტყობა, შენც გიყვარს.
მითრიდატე - საიდან მიხვდი?
მხატვარი - (თასს დაჰყურებს) აი ამ თასზე მზის სახეა ამოტვიფრული.
მითრიდატე - სწორად შეგინიშნავს.
მხატვარი - თანაც სხივმფინარე მზის სახე, რაც განსაკუთრებით მიმზიდველია.
მითრიდატე - მახვილი თვალი გქონია.
მხატვარი - (აღტაცებით) ოჰ, ძალიან, ძალიან მიყვარს მზე! სახლი სულ მზის გამოსახულებებით მაქვს სავსე! კედლებზე, ჭერზე, ხალიჩებზე, ყველგან მზე ახატია, თანაც სხივმფინარე.
მითრიდატე - ლამაზი იქნება ძალიან.
მხატვარი - ჯამჭურჭელიც კი მზის სახეებით მაქვს მოხატული.
მითრიდატე - მით უკეთესი.
მხატვარი - (შემპარავად) ჰოდა, გამატანე ეგ თასი, იმათ შეემატება ეგ სხივმფინარე მზის სახე, მაგ თასზე რომაა გამოსახული.
მითრიდატე - მართლა ძალიან გყვარებია მზე! მაგრამ რაღა ეგ თასი მიგაქვს, ბარემ მე წამიყვანე, მეც ხომ მზე მაქვს გულზე გამოსახული.
მხატვარი - (ისე შეხედავს მითრიდატეს, თითქოს პირველად დაინახაო) აუჰ, (ხელს შუბლზე შემოიკრავს) ეს როგორ გამომრჩა მხედველობიდან. (თავისთვის) არც ისე სულელია, როგორც თავს ასაღებს. აღარ ღირს ამასთან ლაპარაკი (უკანუკან მიდის, თვალს ვერ წყვეტს ოქროს თასს, თან თავისთვის იმეორებს) როგორ მიყვარს მზე, როგორ მიყვარს მზე! (ამ ყოფით მიუახლოვდება სცენის სიღრმეში კლდის ქიმზე გადაფენილ ჭრელ გორგალს. მოიხსნის მხატვრის ნახევარნიღაბს, ფერადი საღებავებით აქა-იქ მოთხუპნულ მოსასხამსაც მოიხსნის, სანაცვლოდ აიღებს დალაქის ნახევარნიღაბს, მუქი ფერის სამოსელს და ისევ მითრიდატესკენ გამოემართება, რომელიც თავის პირვანდელ ადგილას ზის).
მითრიდატე - გამართლდა ჩემი ვარაუდი. არავითარი აზრი არ აქვს დამალვას, სულ ერთია, ამ ოქროს თასის გარდა ვერავინ ვერაფერს დაინახავს.
დალაქი - (შემოდის საქმიანი ნაბიჯებით, მხარზე მომცრო სადალაქო ჩანთა ჰკიდია.)აქ ოდესღაც ოქროს პოულობდნენ, ახლა აღარსადაა, მაგრამ ვინ იცის, იქნებ კიდევ გამოჩნდეს თუნდაც ოქროს ერთი ნამცეცი, გზა მაინც აქეთკენ მქონდა, მოვჩხრიკავ აქაურობას (დაინახავს ოქროს თასს, თვალები გაუბრწყინდება). აჰა, რას ვამბობდი? აგერ ოქრო! (ისკუპებს და ხელს სტაცებს ოქროს თასს).
მითრიდატე - (მოასწრო თასისთვის ხელის ჩავლება) ოქროა, ოქრო.
დალაქი - (შეხედავს მითრიდატეს), ჰმ, ჭკუანაკლები! ერთი შენღა აკლდი აქაურობას.
მითრიდატე - ვაკლდი და აგერ ვარ.
დალაქი - (შეუბღვერს) თასს ხელი უშვი!
მითრიდატე - შენ თვითონ გაუშვი.
დალაქი - გეუბნები გაუშვი-მეთქი, თორემ... (თვალებს უბრიალებს).
მითრიდატე - თორემ რა?
დალაქი - იცოდე განანებ.
მითრიდატე - რას მანანებ?
დალაქი - რას და, ოქროს თასს რომ მართმევ.
მითრიდატე - მე გართმევ?
დალაქი - შენ, შენ.
მითრიდატე - მაინც რანაირად გართმევ?
დალაქი - როგორ და, ჩემია ეგ თასი.
მითრიდატე - საიდან არის შენი?
დალაქი - საიდანო? აბა შენი ხომ არ იქნება, შე კონკიაჟღარუნავ, შენა.
მითრიდატე - იქნება კი არა, ნამდვილად ჩემია.
დალაქი - ხელად არ დაგიჯერე! (ოქროს თასს ჩააფრინდება, თავისკენ ეწევა, მითრიდატე არ თმობს. სცენაზე შუქჩრდილთა კონები რიალებენ, პანტომიმის ელემენტები მსახიობთა მოძრაობებში) ხელი გაუშვი, ჩემია!
მითრიდატე - შენი კი არა, ჩემია (ხმაში ირონიას გამოურევს).
დალაქი - (თავისთვის) რა ჯანღონე აქვს ამ ოხერს. (მითრიდატეს) რომ გაიძახი ჩემიაო, საიდან გაქვს ასეთი ძვირფასი თასი, საცოდავო მაწანწალავ. ალბათ მოიპარე.
მითრიდატე - არ მომიპარავს.
დალაქი - (ხმამაღლა) მოიპარე, მოიპარე, ქურდი ხარ, ქურდი!
მითრიდატე - (ხაზგასმულად) ეგ თასი მოპარული არაა.
დალაქი - ჰო, მემკვიდრეობით გერგო, არა?
მითრიდატე - (ნაღვლიანად) ასე ვთქვათ.
დალაქი - (დაცინვით) კი, ნამდვილად ასე იქნება! (გადაიხრება მითრიდატესკენ) ნამდვილად ვიცი, რომ მოპარულია, მაგრამ შენ ნუ გეშინია, კეთილი გული მაქვს. არავის ვეტყვი. თასს წავიღებ და ჩუმად ვიქნები (ოქროს თასს დაებღუჭება).
მითრიდატე - (თასს ჩააფრინდება) ამაოდ ცდილობ, ვერ წაიღებ.
დალაქი - ასეთი ჯანმაგარი არავინ შემხვედრია. (შუბლს მოიწმინდავს, ეჭვით შეჰყურებს მითრიდატეს. გაივლ-გამოივლის, რაღაცას მოიფიქრებს და მოტრიალდება) მომისმინე, (მითრიდატეს) გამატანე ეგ თასი, ძალიან მჭირდება.
მითრიდატე - რაში გჭირდება?
დალაქი - მე ხომ დალაქი ვარ, სისხლის გამოსაშვებად მჭირდება.
მითრიდატე - თუ დალაქი ხარ, თასიც თან უნდა გქონდეს.
დალაქი - მაქვს, მაგრამ მეტისმეტად უბრალოა. იმას კი, ვისთანაც მე მივდივარ, უბრალო თასი არ ეკადრება, დიდი კაცია.
მითრიდატე - მაინც ვინაა?
დალაქი - მეფე თუ რაღაც უფრო მეტი.
მითრიდატე - იქნებ მეც მეფე ვარ.
დალაქი - (დაცინვით) ძონძებზე გეტყობა. გამატანე ეგ თასი, შენ კი, აი ეს დაიტოვე (აბგიდან ამოიღებს იმავე ზომის თასს).
მითრიდატე - (ირონიულად) არ გამოვა.
დალაქი - ვითომ რატომ?
მითრიდატე - ხომ ხედავ, ჩემი თასი ცარიელი არაა, შენ კი ცარიელს მაძლევ.
დალაქი - (ჩაიხედავს თასში) მართლა, რაღაც ასხია შიგ, რა არის?
მითრიდატე - საწამლავია.
დალაქი - საწამლავი? რად გინდა?
მითრიდატე - ვსვამ ხოლმე ხანდახან.
დალაქი - რისთვის სვამ, რაში გჭირდება?
მითრიდატე - ძალიან მომწონს და იმიტომ.
დალაქი - მომწონსო? საწამლავი მოგწონს?
მითრიდატე - კაცია და გუნება.
დალაქი - ჰმ, რას არ გაიგონებ. (თავისთვის) თითქოს ჭკუანაკლებია, მაგრამ ძალიან უცნაურად ლაპარაკობს. ამისი ვერაფერი გამიგია. (გაივლ-გამოივლის, ეჭვით უთვალთვალებს მითრიდატეს, რაღაცის მოფიქრებას ცდილობს. უცბად შუბლზე იტაცებს ხელს) ჰო, მართლა! მეც ხომ მაქვს საწამლავი, ახლავე ჩავასხამ (აბგიდან ფაცი-ფუცით ამოიღებს თავდაცობილ ბოთლს). ამაში ვირთხების გასაწყვეტი შხამია, მაგრამ არც ადამიანს დააყრის ხეირს. მე ამას ჩემს თასში ჩაგისხამ, შენ კიდევ ეგ თასი მომეცი.
მითრიდატე - ერთი პირობით.
დალაქი - რა პირობაა?
მითრიდატე - შენ დალიე შენი საწამლავი, მე კი ჩემსას დავლევ და თასი შენია.
დალაქი - (შიშით) რას ამბობ! ეგ ხომ ცხენსაც სულს წამში გააფრთხობინებს.
მითრიდატე - სხვაფრივ ვცადოთ. მე დავლევ შენს საწამლავს, შენ კი ჩემი საწამლავი დალიე და ოქროს თასიც შენია.
დალაქი - (იმედგადაწურული შეჰყურებს მითრიდატეს) არ ვიცი, ჭკუანაკლები ხარ თუ არა, მაგრამ კერკეტი კაკალი ნამდვილად ხარ. (ხელს ჩაიქნევს, უკანუკან მიდის, ოქროს თასს თვალს ვერ აშორებს, სცენაზე შუქჩრდილები რიალებენ, პანტომიმა მეორდება. დალაქი მიდის კლდის ქიმთან სცენის სიღრმეში, მოიხსნის სადალაქო აბგას, ნახევარნიღაბს, სამოსელს, იქვე დაალაგებს. ჭრელ გორგალში ამოარჩევს მწყემსის სამოსელს, მხარზე ცხოველის ტყავს მოიგდებს, ნახევარნიღაბსაც გაიკეთებს და მითრიდატესკენ გამოეშურება, რომელიც კვლავ თავის პირვანდელ ადგილას ზის).
მწყემსი - (შემოდის მხარზე ტყავგადაგდებული. თავისთვის) სად გადაიკარგა, ნეტავი მაცოდინა. ჩემმა მტერმა სდია აწყვეტილ მოზვერს, ძნელია მისი გზაკვალის მიგნება. იქნებ აქ შემოეხეტა (ხვნეშით გადაახტება ქვაღორღის გროვას), ამ მიგდებულ ადგილას. (მოათვალიერებს იქაურობას, დაინახავს ოქროს თასს, თვალები აენთება) ბიჭოს, ოქრო? (ნახტომით მივარდება) მგონი ოქროს თასია!
მითრიდატე - ნამდვილად ოქროს თასია.
მწყემსი - (შეკრთება, შეხედავს მითრიდატეს, დამშვიდდება) ჭკუანაკლები ყოფილა. (მითრიდატეს) სწორედ ახლა თასი მჭირდებოდა, ამას წავიღებ.
მითრიდატე - აჰა, ოქროს თასი გჭირდება? (თან ერთი მხრიდან უვლის ოქროს თასს, მწყემსი მეორე მხრიდან, ორივენი პანტომიმას ასრულებენ, სცენაზე შუქჩრდილების კონები რიალებენ, თითქოს ოქროს თასს გოლიათები ხელებს უფათურებენო).
მწყემსი - ძალიან!
მითრიდატე - მაინც რისთვის გჭირდება?
მწყემსი - რისთვის და (დაფიქრდება, როგორც იქნა მოისაზრა.) ჰო, ამ მთის გადაღმა ჩემი ძროხა ძოვს.
მითრიდატე - რა თქვი, ძროხა?
მწყემსი - ჰო ძროხა! (რიხიანად).
მითრიდატე - მერე რა, რომ ძოვს.
მწყემსი - რა და, სწორედ ახლა მისი მოწველის დროა.
მითრიდატე - მერე ოქროს თასი რა შუაშია?
მწყემსი - როგორ თუ რა შუაშია! (ოქროს თასი მართლაც შუაში დევს, აქეთიქით მწყემსი და მითრიდატე არიან) სწორედაც რომ შუაშია.
მითრიდატე - ჩვენს შორის მართლაც დევს ოქროს თასი.
მწყემსი - აჰა, როგორც იქნა, მიხვდი.
მითრიდატე - რას მივხვდი?
მწყემსი - (უფრო რიხიანად) რომ ოქროს თასი მჭირდება, თანაც ძალიან. ჭურჭელი დამეკარგა, ძროხა ვეღარ მომიწველია, ეგ თასი სწორედ ზედგამოჭრილია. რძე ხომ გიყვარს? შენც დაგალევინებ.
მითრიდატე - რძე არ მიყვარს, არ ვსვამ.
მწყემსი - (რაც შეიძლება გულითადი ხმით) უნდა შეიყვარო, იცი რა მარგებელია?
მითრიდატე - ვერ შევიყვარებ.
მწყემსი - სულ ცოტას მაინც გაუსინჯე გემო. იქნებ მოგეწონოს, ამ ოქროს თასით მოგართმევ.
მითრიდატე - (თავმობეზრებული ზურგს შეაქცევს) ამაოდ ცდილობ, რძე შემაყვარო, ბავშვობის მერე რძე აღარ დამილევია.
მწყემსი - (გახარებული ჩაებღაუჭება ამ სიტყვას) ჰოდა, ვითომ ბავშვი ხარ, ახლა დალიე რძე! (გაფაციცებით) ჰა, რას იტყვი? ვითომ ბავშვი ხარ.
მითრიდატე - (მოტრიალდება, ჯიქურ შეხედავს მწყემსს) ვითომ ბავშვი ვარ, არა?
მწყემსი - (ადგილზე ცმუკავს გახარებული) ჰო, ბავშვი ხარ, ბავშვი.
მითრიდატე - რახან ბავშვობაში გადავსახლდი, უნდა მივბაძო კიდეც ბავშვებს. აი, ვითომ უკვე მოვწველეთ ძროხა, უკვე რძეც დავლიე, ქაფქაფა, ცხელი, მსუყე რძე. და ახლა მხოლოდ ბავშვური თამაშობანაა ჩემი ერთადერთი ვითომდა საზრუნავი (ხმას ბავშვივით გაიწვრილებს).
მწყემსი - (ნირწამხდარი გაბრუნდება უკან, თავისთვის) თითქოს ჭკუანაკლებია, მაგრამ რა უცნაურად ლაპარაკობს, ამისი ვეღარაფერი გამიგია (მიმოდის, დაძაბულად ფიქრობს, მოისაზრებს რაღაცას, გახარებული სახით მითრიდატეს მიუბრუნდება). ეგ ოქროს თასი მართლაც ძალიან ლამაზია.
მითრიდატე - მართლაც.
მწყემსი - რა კოხტად არის მომრგვალებული.
მითრიდატე - დიახ, კოხტაა.
მწყემსი - (აღტაცებით) რა კარგი ზანზალაკი გაკეთდებოდა მისგან!
მითრიდატე - რა თქვი? ზანზალაკი?
მწყემსი - ოქროს ზანზალაკი! ზომით, მოყვანილობით, სწორედ მაგისთვისაა ზედგამოჭრილი. პატარა ენას დავკიდებ და მეტიც არ უნდა. ისეთი ხმით მორთავს წკარუნს, მთელი ჯოგი მაშინვე მოგროვდება.
მითრიდატე - აჰა, ჯოგი მოგროვდება, არა?
მწყემსი - (დამარწმუნებლად) თვალის დახამხამების უმალ! ხანდახან ძალიან მიძნელდება ჯოგისთვის თავის მოყრა, ოქროს ზანზალაკი სწორედ რომ მისწრება იქნება ამ საქმისთვის.
მითრიდატე - (იორიულად) როგორც ჩანს, შენს ძროხებს ძალიან უყვართ ოქრო. იმდენად უყვართ, რომ მის ხმასაც კი ცნობენ.
მწყემსი - (ნირწამხდარი) ალბათ მართლა უყვართ.
მითრიდატე - რა სანახავი იქნება, როდესაც მთელი ჯოგი გამოექანება ოქროს ზანზალაკის ხმაზე, ირგვლივ შემოგეხვევიან და კუნტრუშს მოჰყვებიან.
მწყემსი - (ეჭვით შეჰყურებს მითრიდატეს. თავისთვის) ეს რაღამ მოაფიქრა!
მითრიდატე - მაგრამ ერთ მშვენიერ დღეს მათი ჯოგური კუნტრუში შეიძლება ყოველგვარ ზომას გადასცდეს და ვაითუ შენ თვითონვე გადაგთელონ, ოქროს სიყვარულით ზედმეტად აგზნებულებმა. ამიტომ არ გირჩევ, სახიფათო საქმეა. (სცენაზე შუქჩრდილების კონები რიალებენ, თითქოს მართლა ძროხების შავი ლანდებიც ჩანან).
მწყემსი - (იმედგადაწურული გაბრუნდება, ხელს ჩაიქნევს. გაივლგამოივლის, ვერ მიდის. თავისთვის) ერთხელ კიდევ ვცდი (მითრიდატეს) მე ხომ მწყემი ვარ. სულ აღმადაღმა მიწევს სიარული. ერთ წყაროს მივაგენი, ნამდვილი უკვდავების წყალია. წავიღებ ამ ოქროს თასს, მეც დავლევ, შენც დაგალევინებ, ალბათ მოგწყურდებოდა...
მითრიდატე - სრულებით არ მწყურია.
მწყემსი - (მაინც თავისას ცდილობს) მე მაინც გამატანე, დავლევ და ისევ მოგიტან ოქროს თასს.
მითრიდატე - (თავმობეზრებული) იქნებ ერთხელ მაინც ჩაიხედო ამ თასში.
მწყემსი - (ჩაიხედავს, მერე მითრიდატეს შეხედავს) შიგ რაღაც ასხია. რა არის?
მითრიდატე - (თავისთვის) როგორც იქნა, დაინახა! (მწყემსს) საწამლავია!
მწყემსი - საწამლავი რისთვის გჭირდება?
მითრიდატე - რისთვისაც შენ გჭირდება რძე, ანდა წყაროს წყალი.
მწყემსი - დასალევად?
მითრიდატე - სწორედ რომ დასალევად.
მწყემსი - (რაღაც აზრი გაუელვებს, იმედი განუახლდება) ჰოდა, დალიე, რაღას უყურებ.
მითრიდატე - დავლიო, არა?
მწყემსი - ჰო, დალიე (გაფაციცებით შეჰყურებს).
მითრიდატე - დავლევ, ოღონდ შენს შემდეგ, ძვირფასო სტუმარო. შენ ისე დაჟინებით მთავაზობდი ხან რძეს, ხან წყაროს წყალს, ხანაც ძროხასავით კუნტრუშს, მე როგორღა შევძლო, თვითონ დავლიო ჩემი სასმელი და შენ არ შემოგთავაზო? დალიე და მერე მეც მოგბაძავ.
მწყემსი - (საბოლოოდ ჩაიქნევს ხელს) ეეჰ, ამისგან ნამდვილად არაფერი გამოდნება. სჯობია წავიდე, ისევ ჩემი დაკარგული მოზვერი ვეძებო. (უკან-უკან მიდის, ოქროს თასს თვალს ვერ აშორებს. მიაღწევს კლდის ქიმზე გადაფენილ ჭრელ გორგალთან, მოიხსნის მწყემსის ნახევარნიღაბს, ტყავს მოიცილებს, სანაცვლოდ გამოეწყობა ჩარჩის სამოსელში, ახალ ნახევარნიღაბს გაიკეთებს, მხარზე სავაჭრო ბოღჩას გადაიკიდებს და მითრიდატესკენ გამოეშურება.)
ჩარჩი - (საქმიანი ნაბიჯით მოდის), კაცმა არ იცი, სად იპოვი ან სად დაკარგავ. ხანდახან ამისთანა მიყრუებულ ადგილსაც უნდა ეწვიო. აჰა, რას ვამბობდი? (დაინახავს ოქროს თასს, მივარდება, ხელს სტაცებს). ოქრო!
მითრიდატე - ჰო, ნაღდად ოქროა (თასს მეორე მხრიდან ჩაავლებს ხელს).
ჩარჩი - (წამით შეკრთება, გონს მალე მოეგება) ამ ჭკუანაკლებს აქ რა უნდა? (თასს ისევ წაეპოტინება.)
მითრიდატე - შენ თვითონ რა გინდა ამ თასისგან.
ჩარჩი - (აგდებულად) რას ქვია, რა მინდა! ეს ოქროს თასი ხომ ჩემია, ჩემია, ჩემია... (განუწყვეტლივ იმეორებს ამ სიტყვას, თან მთელი სხეულით მიიწევს ოქროს თასისკენ. მითრიდატე წინ ეღობება, მისგან იცავს თასს, ორივენი პანტომიმას ასრულებენ თითქოს, სცენაზე შუქჩრდილები რიალებენ, თითქოს ოქროს თასს ვიღაცეები ხელებს უფათურებენო).
მითრიდატე - (გაოცებით) შენია ეგ თასი?
ჩარჩი - ჩემია, ჩემია, ჩემია! (ცდილობს თასს მიწვდეს, მითრიდატე იძულებულია თასი ყოველ წამს დაიცვას მისგან).
მითრიდატე - მართლა?
ჩარჩი - მართლა ჩემია, ჩემია, ჩემია! (თან განუწყვეტლივ ცმუკავს, პანტომიმა გრძელდება).
მითრიდატე - მერე აქ რა უნდა, თუ შენია ეგ თასი.
ჩარჩი - რა უნდა? (უცბად შეჩერდება, მალევე მოისაზრებს) ჰო, გასაყიდად გამოვფინე, ჩემი ოქროს თასი გამოვფინე.
მითრიდატე - ამისთანა მიყრუებულ ადგილას?
ჩარჩი - რა იცი, მუშტარს სად იშოვი.
მითრიდატე - მაგაში მართალი ხარ.
ჩარჩი - მოვსულვარ, ჩემი საქონელი წავიღო (ისევ აცმუკდება).
მითრიდატე - რაღა მარტო ეგ თასი გამოფინე.
ჩარჩი - სხვა რამე-რუმეებიც მქონდა გამოფენილი. მთელი ხეობა ჩემი საქონელითაა სავსე. უკვე ყველაფერი წამოვკრიფე (ბოღჩას ააჩხარუნებს), ახლა ამ თასის ჯერია (ისევ უტევს ოქროს თასს), ამასაც წავიღებ.
მითრიდატე - ვერ წაიღებ.
ჩარჩი - რაო, რა თქვი? მე ჩემს ოქროს თავს ვერ წავიღებ? (შეაჩერდება მითრიდატეს).
მითრიდატე - ვერა, ვერ წაიღებ.
ჩარჩი - ვითომ რატომ ვერ წავიღებ, შე ჭკუათხელო, შენა.
მითრიდატე - იმიტომ რომ ეგ ოქროს თასი შენი კი არა ჩემია (გამოჯავრებით).
ჩარჩი - (ადგილზე გაქვავდება) რაო, რა თქვი? ეს ოქროს თასი შენია?
მითრიდატე - ჩემია.
ჩარჩი - (ყურებს არ უჯერებს) ეს ოქროს თასი!
მითრიდატე - (გაბრაზებით) ჩემია-მეთქი.
ჩარჩი - (ერთხანს უყურებს ჩუმად, მერე გადაიხარხარებს) გესმით, ადამიანებო? ჭკუათხელი ჩემს თასს იჩემებს! გესმით? ჩემიაო, ჩემს თასზე გაიძახის! ხა ხა ხა. (მითრიდატეს, ძალიან მრისხანედ!) სისულელეების როშვას მოეშვი, გაიგე? შენთან სალაპარაკოდ სად მცალია, ჩემი საქონელი უნდა წავიღო.
მითრიდატე - (გამოჯავრებით) შენი კი არა, ჩემია.
ჩარჩი - ისევ თავისას გაიძახის (ხმას აუწევს) გესმით? გაუგონარი ამბავია, დღისით, მზისით მძარცვავენ, ჩემს საქონელს მართმევენ! (მითრიდატეს) მძარცველო, მძარცველო!
მითრიდატე - ეს მე ვარ მძარცველი?
ჩარჩი - შენ, შენ, შენ!
მითრიდატე - რატომ?
ჩარჩი - ჩემს ოქროს თასს რომ მართმევ, იმიტომ.
მითრიდატე - (თავმობეზრებული) უკვე გითხარი და გეუბნები, ეგ თასი ჩემია.
ჩარჩი - მეც უკვე გითხარი და კიდევ გეუბნები, რომ ეგ თასი შენი ვერ იქნება. ეს მეფეთა საკადრისი თასია, შენისთანა ჭკუათხელთან რა უნდა.
მითრიდატე - (მოღლილად, უკვე მობეზრდა) იქნებ მეც მეფე ვარ.
ჩარჩი - (ზიზღით იცინის) აჰ, მეფე ხარ?
მითრიდატე - ჰო.
ჩარჩი - შენა?
მითრიდატე - ჰო, მე.
ჩარჩი - (დამცინავად) თუ მეფე ხარ, ოქროს მეტი რა გექნება, ჩემს ოქროს თასს რას ჩასციებიხარ.
მითრიდატე - ამის მეტი აღარაფერი შემომრჩა.
ჩარჩი - (დამცინავად) აჰა, მეტი არაფერი ხომ? (უცბად დასერიოზულდება, მრისხანედ) ჭკვაზე მწყრალად რომ ხარ, განა ყველაფერი გეპატიება. ერთხელაც იქნება, მაგისთანა თავხედობისთვის თავს გაგიტეხავენ. რას აღარ იბრალებ, ოღონდ ოქროს თასი, ჩემი ოქროს თასი წამართვა. მაგრამ მე არა ვარ ჩხუბისა და აყალმაყალის მოყვარე. ჩემს საქონელს წავიღებ და მშვიდობით გაგიშვებ, შე ჭკუათხელო შენა.
მითრიდატე - (მოღლილად) თუ ოქროს თასი შენია, საწამლავი ვიღასია?
ჩარჩი - (შეკრთება) რომელი საწამლავი?
მითრიდატე - რომელიც ოქროს თასში ასხია.
ჩარჩი - (ჩაიხედავს თასში, აღშფოთებით) ჩემს თასში საწამლავს რა უნდა?
მითრიდატე - ამ თასით მხოლოდ საწამლავს სვამენ. თუ თასი შენია, საწამლავი უნდა დალიო.
ჩარჩი - (შიშისგან შეხტება) რა უნდა დავლიო?
მითრიდატე - საწამლავი, რახან შენია.
ჩარჩი - საწამლავი არაა ჩემი, არაა ჩემი!
მითრიდატე - მაშინ არც ოქროს თასი ყოფილა შენი.
ჩარჩი - (თავისთვის) ძალიან უცნაურად ლაპარაკობს. მგონი არც ისე სულელია, როგორც თავს აჩვენებს. (მითრიდატეს) ჰო, კარგი, ორივე ჩემია, თასიც და საწამლავიც, მაგრამ საწამლავს შენ გაჩუქებ, თასი მე დამრჩება.
მითრიდატე - არ შეიძლება.
ჩარჩი - რატომ?
მითრიდატე - საწამლავს და ოქროს ერთმანეთს ვერ დავაშორებ, სადაც ერთია, იქ მეორეცაა.
ჩარჩი - (დაფიქრდება, მოისაზრებს) კარგი, ნუ დავაშორებთ ერთმანეთს ოქროს და საწამლავს. ორივეს წავიღებ და მერე დავლევ, მოგვიანებით (გაფაციცებით უყურებს).
მითრიდატე - როდესაც შენ აქ შემოეხეტე, საწამლავი სწორედ იმ წუთას უნდა დამელია. თუკი თასი შენია, საწამლავსაც სწორედ ახლა, ამწუთას დალევ.
ჩარჩი - (თავისთვის) საშარო საქმე ჩანს. (მითრიდატეს) არ ვიცი, ვინა ხარ, მაგრამ ჩემზე უარესი კი ყოფილხარ. (უკან-უკან მიდის თვალს ოქროს თასს ვერ აშორებს და თავისთვის იმეორებს:) ჩემია, ჩემია (ასე მიუახლოვდება ჭრელ გორგალს).
მითრიდატე - (აღშფოთებული სახით) გული ამიმღვრია ამდენმა უაზრო მიეთმოეთმა, დამღალა კიდეც. რა უბადრუკები ხართ, რა ქვებუდანები! ამ ოქროს თასმა მთელი თქვენი სიმყრალე გამოამჟღავნა. მაინც ასე როგორ მოგნუსხათ მისმა ბრჭყვიალმა. ხელი ჰაერში გიშეშდებათ, თვალს წამითაც ვერ აცილებთ, სხეული თითქოს მოძრაობის უნარსაც ჰკარგავს ჯადოშეყრილივით. ყველანი უზომოდ, უსაშველოდ ტყუიხართ და აღარაფერია თქვენი უკადრებელი. ოღონდ ვინმე თქვენზე სულელი ნახოთ და ცხრაპირი ტყავი გააძროთ, ერთი ამასღა ფიქრობთ. არადა, მაშინვე გავატანდი ამ თასს რომელიმე თქვენგანს, სულ ოდნავი გულწრფელობა რომ გამოეჩინა. მე მაინც აღარაფერში მარგია. მორჩა, წაიღონ ეგ თასი. ვინც არ უნდა შემოეხეტოს, აღარავის შევეხმიანები.
მთხრობელი - (მოიხსნის ერთგულის ნიღაბს, მაყურებლისკენ) ხომ გაიგონეთ, როგორ ბრძანა სახელოვანმა მეფემ, წაიღონ ეს ოქროს თასი, აღარავის შევეხმიანებიო. არცაა გასაკვირი, ძალიან მოაბეზრეს თავი. მაინც რა უცნაურია, როგორც უკვე აღვნიშნეთ: ვინ აღარ ესტუმრა იმ ნაძრახ ადგილს იმ დღეს, როდესაც იქ დევნილი მეფე აფარებდა თავს. სხვა დროს თურმე იქაურობას ახლოსაც არ ეკარებოდნენ. მაგრამ დამეთანხმეთ, ხანდახან ხდება სრულიად გაუგებარი, უცნაური ამბები, რომლებსაც ვერანაირ ახსნას ვერ მოუძებნი, რამდენიც არ უნდა უტრიალო ირგვლივ. ამას გარდა, თვით მითრიდატეს, დამარცხების სიმწარით და ვარამით გულგასენილ მეფეს, საიდანღა ჰქონდა მათთან ამდენი მიეთმოეთის თავი, მის მდგომარეობაში მყოფისგან ეს თითქოს დაუჯერებელია. აქ კი შეიძლება ასეთი რამ ითქვას: ხდება ხოლმე, ადამიანი სრულიად გულგრილად უსწორებს თვალს სიკვდილის ყველაზე საზარელ ლანდსაც კი, თითქოს მას არც კი ეხებოდეს. დიახ, ამქვეყნად ბევრი რამ ხდება უცნაური და აუხსნელი. ახლა კი ვნახოთ, როგორ აღასრულებს თავის მუქარას დევნილი მეფე. (მთხრობელი მიდის სცენის სიღრმეში კლდის ქიმზე გადაფენილი ჭრელი სამოსელის გორგალთან. ეძებს ახალ სამოსელს შემდეგი როლისთვის. გადასწევს, გადმოსწევს, ჩხრეკს ჭრელ გორგალს) სად დაიკარგა, განა აქ არ უნდა ყოფილიყო? (ისევ ჩხრეკს სამოსელს, ვერა და ვერ პოულობს) საოცარია, რატომ არ ჩანს? (გაოცებული სახით მიიხედ-მოიხედავს) იქნებ სადმე სხვაგანაა? (ახლა უკვე მთელ სცენაზე ეძებს ახალ სამოსელს, მიმოდის კლდის ქიმებს შორის, სცენაზე შუქჩრდილები იწყებენ რიალს. ხმამაღლა!) ჰეი, აქეთ მოანათეთ! (ისევ არაფერი ჩანს, ისევ აგრძელებს ძებნას, ძალიან გაოცებულია. ამ დროს ზემოდან ჩამოეშვება განსხვავებული ფერის შუქის სუსტი კონა, რომელიც ზუსტად იმ ადგილს ანათებს, სადაც თითქოს არაფერი ჩანდა. იქ უკვე რაღაც კონტურები იკვეთება. ზემოდან ჩამოშვებული სუსტი შუქი თანდათან ძლიერდება, თითქოს წყვდიადიდან ამოდის ჭრელი სამოსელი, იქვე ნიღაბიც მოჩანს) ვაჰ, აგერ არ ყოფილა? (შუქის კონა ძლიერდება და მთხრობელი თითქოს შუქიდან ჩამოხსნის სამოსელს. მოისხამს, აღმოჩნდება რომ ისიც ვარსკვლავებითაა მოხატული, გულზე მასაც სხივმფინარე მზე ახატია, ზუსტად ისეთივეა, როგორიც მითრიდატეს აცვია. მთხრობელი ნიღაბსაც გაიკეთებს, რომელიც მოცინარე სახეს გამოხატავს. ყველაფერ ამას კარგად მოირგებს, ახალ როლს გაითავისებს და მითრიდატესკან გამოემართება თავისებურად მსუბუქი, არხეინი ნაბიჯებით. ზემოდან ჩამოშვებული შუქის კონა თანდათან სუსტდება და ბოლოს სულ მთლად ქრება. მხრობელი შუა გზაზე შეჩერდება, რაღაც გაახსენდება, შუბლზე ხელს შემოიკრავს, ისევ მიბრუნდება კლდის ქიმთან, ფეხსაცმელებს გაიხდის, იქვე დააწყობს. კვლავ გამოემართება მითრიდატესკენ. ნელა, აუჩქარებლად უახლოვდება. ოქროს თასს ზედაც არ შეხედავს, ისევ გააგრძელებს გზას ნელი, მსუბუქი ნაბიჯებით, მითრიდატე გაოცებული გააყოლებს თვალს).
მითრიდატე - (თავისთვის ჩაილაპარაკებს) ეს როგორ მოხდა, ოქროს თასს არ წაეპოტინა! (ცოტა ხანს ჩუმად უთვალთვალებს) ჭკუანაკლებს ჰგავს, სამოსი ჭკუანაკლების აცვია, სახეზეც უცნაური ღიმილი შეჰყინვია, მაგრამ ახლა ხომ ოქროს ერთნაირად ეპოტინება ყველა, ჭკუანაკლებიც და ჭკვიანიც. (ვეღარ მოითმენს და ხმამაღლა ეძახის) ჰეი, ყარიბო! წაიღე ეგ თასი, შენი იყოს!
ყარიბი - (შეჩერდება, შეხედავს მითრიდატეს, მერე თასს) არა, არ მინდა.
მითრიდატე - ვერა ხედავ, რომ ოქროსია?
ყარიბი - ვხედავ, მაგრამ არ მჭირდება.
მითრიდატე - არ მჭირდებაო? პირველად მესმის ასეთი რამ. როგორ, შენ ოქრო არ გიყვარს? თუ ძალიან ბევრი გაქვს და იმიტომ არ გჭირდება.
ყარიბი - ძალიან მიყვარს ოქრო, ძალიან ბევრიც მაქვს.
მითრიდატე - (ირონიულად) მაინც რამდენი გაქვს?
ყარიბი - რამდენსაც მიწის წიაღი დაიტევს.
მითრიდატე - შენ გინდა თქვა, რაც მიწის წიაღში ოქროა, ყველა შენია?
ყარიბი - ჩემია.
მითრიდატე - (ცოტა ხანს ჩუმად შეჰყურებს, მერე თავისთვის ჩაილაპარაკებს) მართლა ჭკუანაკლები ყოფილა, როგორც ვეჭვობდი, მაგრამ რაც ითქვა, ითქვა, უნდა გავატანო ეგ თასი, როგორც საკუთარ თავს შევპირდი. (ყარიბს) ვინც აქ შემოეხეტა, ყველა მაგ თასს წაეპოტინა. შენ ერთადერთმა არ გაიწოდე ხელი მაგისკენ, რატომღაც თვალი არ მოგჭრა ოქრომ. მინდა გაჩუქო, უარს ნუ მეტყვი, თუმცა ასეთი მდიდარი ყოფილხარ (ხმაში ირონიას გამოურევს).
ყარიბი - აკი გითხარი, არ მჭირდება, ისევ შენ გქონდეს ეგ თასი.
მითრიდატე - (თავისთვის) არც ამ საქმეში გამიმართლა. ვხედავ, ბედმა საბოლოოდ მაქცია ზურგი, ვეღარ გავატანე ეგ ოქროს თასი პირველივე შემხვედრს, ვინც კი მისკენ ხელს გაიწვდიდა. (ყარიბს) საწამლავსაც აღარ დაგაძალებდი, დანარჩენებისგან განსხვავებით. მთელი დედამიწის ოქრო დაგიჩემებია, შენი ჭკუა ასე სჭრის და ბედნიერი ხარ ამით. გულზე მომხვდა შენი სიტყვები. რომ იცოდე, როგორ მჭირდება ახლა მე თვითონ ოქრო! (თავს დახრის მძიმე საგონებელში ჩავარდნილი). ეგ ოქროს თასი არაფერში მარგია, ეს ვერ უშველის ჩემს გასაჭირს. მე ბევრი, ძალიან ბევრი ოქრო მჭირდება, რათა ლაშქარი დავიქირაო, რჩეულ მეომრებს თავი მოვუყარო, ვიღაც-ვიღაცეები მოვისყიდო, დამარცხება გამარჯვებად ვაქციო, ეს კი ძვირი ჯდება, ძალიან ძვირი. (თავს ასწევს, ყარიბს დაინახავს). შენ ისევ აქ ხარ? თუ ოქრო არ გინდა, აქ რა დაგრჩენია.
ყარიბი - ყურს გიგდებ, მზის ძეო.
მითრიდატე - (შეკრთება, თავისთვის) ხომ არ მიცნო? მე ხომ ასედაც მომმართავენ. (ყარიბს) რად მეძახი მზის ძეს?
ყარიბი - მე ყველას ასე ვეძახი.
მითრიდატე - რატომ?
ყარიბი - ჩვენ ყველანი მზის შვილები ვართ.
მითრიდატე - (შვებით ამოისუნთქავს) ესეც ჭკუანაკლების ახირება ყოფილა. ჰო, მართლა, სულ დამავიწყდა, აკი მეც მზე მახატია გულზე მასავით. რა გასაკვირია, რომ თავისიანად მიმიღო. (ყარიბს მიმართავს) მე და შენ ძმები გამოვდივართ მგონი, არა?
ყარიბი - ჭეშმარიტად ასეა.
მითრიდატე - (თავისთვის) დამარცხების უპირველესი ნიშანი ისაა, ენას მაშინვე მუცელში ჩაგიგდებს. შეგიძლია მგელივით იყმუვლო მარტოდმარტო დარჩენილმა, მაგრამ სხვათა ყურსაწიერზე უნდა დამუნჯდე. კოღოს ბზუილზე მეტი ფასი არ აქვს შენს სიტყვებს. რამდენსაც მეტს ილაპარაკებ, მით უფრო მეტად გაისულელებ თავს, უფრო მჭიდროდ გამოეხვევი მასხარისა და ჭკუანაკლების სამოსელში. დამარცხების ერთადერთი პასუხი მხოლოდ და მხოლოდ გამარჯვებაა, (პაუზა, მერე ისევ აგრძელებს) მაგრამ თუ ვინმეს შენსავით შემოსილს გადაეყარე, შეიძლება გაბედო მასთან ხმის ამოღება, შენი სატკივარი გაუზიარო. მით უმეტეს, (სევდანარევი იუმორით) თუ მან პირველმა უკვე გაგიზიარა თავისი დიდი საიდუმლო.
ყარიბი - სათქმელი კიდევ ბევრია. კიდევ ბევრს გეტყვი, მზის ძეო. (მახლობლად ჩამოჯდება ერთერთ ლოდზე.)
მითრიდატე - ჩემი ერთგული იგვიანებს, შენ კიდევ დაკარგულ და მერე ხელახლა ნაპოვნ ძმასავით გამომეცხადე. რაღა მნიშვნელობა აქვს ახლა, ვისი ჭკუა როგორ ჭრის ჩვენ ორში, სამოსელი ხომ ერთნაირი გვაქვს. მზის სახეც ერთნაირად გვახატია გულზე ორივეს. ჰოდა, ყურისგდება თუ არ გეზარება, გეტყვი ჩემს ამბავს, ჩემო მზისმიერი ძმაო. დამარცხების, შერცხვენის, ბედის სიმუხთლის ამბავს.
ყარიბი - თქვი, გულზე მოგეშვება.
მითრიდატე - როგორც მოძღვართან, არა? შენ მართლაც გაქვს რაღაცა მოძღვრის. (წამოდგება, ეტყობა რომ აღელვებულია, მიდიმოდის, ხელებს ფართოდ შლის. პაუზა ერთხანს გრძელდება. მერე მითრიდატე ყარიბის პირისპირ შეჩერდება და მიმართავს). შენ იცი, რას ნიშნავს ომში დამარცხება? თვალი თუ მოგიკრავს ოდესმე, როგორ გარბიან ბრძოლის ველიდან, რათა ტყავი გადაირჩინონ. ტყავი, რომელიც გროშადაც აღარ ღირს. (კვლავ გაივლგამოივლის, აღელვებისგან ადგილზე ვეღარ ჩერდება, მერე შუა სცენაზე შეჩერდება შედარებით დამშვიდებული. ისე ლაპარაკობს, თითქოს აღარავის აღარ მიმართავს. მთელი ამ ხნის მანძილზე ყარიბი ქვაზე ზის.) თავიდან თითქოს არაფერი ხდება განსაკუთრებული და უჩვეულო. არაფერი ჩანს ისეთი, რაც ომში გამოცდილ მთავარსარდალს გააკვირვებდა. ომი კი საკმაოზე მეტიც გინახავს, ბევრს თავად შესწრებიხარ, ბევრიც გსმენია. ყოველივეს თავისი ადგილი აქვს მიჩენილი. ფიცხლად მიდიმოდიან მეომრები, საბრძოლო ყიჟინა და იარაღის ჟღარუნი ერთმანეთში ირევა. მსტოვრებს განუწყვეტლივ მოაქვთ ახალი ამბები. ჯერჯერობით არც ამ მოტანილ ამბებში ჩანს რაიმე სახიფათო და საგანგაშო. ზოგი ცნობა კარგია, ზოგი ცუდი და გაურკვეველი. ძარღვიც არ გიტოკავს სახეზე, ისე უსმენ კარგსაც და ცუდსაც. თადარიგსაც იმწამსვე აძლევ ყველაფერს. რაღაცას შეცვლი, ვიღაცას სხვაგან გააგზავნი, არა იქ, სადაც თავიდან აპირებდი. მხლებლებიც ირგვლივ ირევიან, გაფაციცებით შემოგყურებენ, საჭირო რჩევასაც დროზე გაწოდებენ, რათა საკუთარ განსჯას შეუფარდო და მხედველობიდან არაფერი გამოგეპაროს. მთელ ძალღონეს დაძაბულ ფიქრებში აქსოვ, ცდილობ გადამწყვეტი დარტყმა დროზე მიაყენო მტერს. არც დაასწრო, არც დააგვიანო, ესაა უმთავრესი. თუ საჭიროა, ბრძოლაში ჩააბამ მარქაფად გადანახულ რჩეულ მეომრებს, შენგან ნიშანს რომ ელოდებიან. მათგან რაიმე სასიკეთოს ელი, მაგრამ სასიკეთო ნიშნები რატომღაც იგვიანებენ, ყველა ახალი ცნობა ერთმანეთზე უარესია. თანაც ისე მიჯრით მიჰყვებიან ერთმანეთს, თითქოს ვიღაცა თავს იქცევდეს მათი აკინძვით. მახეში მომწყვდეული ნადირივით ფართხალებ, ცდილობ ამ საბედისწერო ჯაჭვის გაწყვეტას, რომელიმე რგოლს თითქოს გაარღვევ კიდეც, მაგრამ მაშინვე პირს იკრავს, თითქოს თვით განგება დარაჯობდეს მის შეუვალობას. ბოლოს კი ხდება ყველაზე უარესი; მეტად უცნაურ ვითარებაში სადღაც ქრება ყველაზე საიმედო სარდალი, რომელსაც ბრძოლის ჩარხი წაღმა უნდა შეეტრიალებინა. არ იმჩნევ მომაკვდინებელ დარტყმას, იმედს მაინც არ კარგავ, ამდაგვარი მძიმე წუთებიც გინახავს და გამარჯვებული გამოსულხარ. ერთგულ მსტოვრებს აგზავნი ყოველ მხარეს, იქნებ რაიმე გაარკვიონ, დაკარგულიც მოიძიონ, საბრძოლველად ერეკები ყველას, ვისაც კი შეუძლია საომარი საჭურველი იტვირთოს. ყოველივე ამაოა, გაურკვევლობა უფრო მატულობს, ძველ უცნაურ ამბებს ახლები ემატება. უკანასკნელ ძალღონეს ძაბავ, საკუარი თავიც კი გეზიზღება, ისეთ უმდაბლეს ნაძირალებს უყრი ფეხქვეშ შემორჩენილ ოქროს, ოღონდ ახლა გიშველონ. ოქროზე უარს არავინ ამბობს, მაგრამ შველა, შველა იგვიანებს, არსაიდან ჩანს ხსნა და გადარჩენა. (პაუზა. უფრო ხმამაღლა) სასოწარკვეთილ ყვირილს კისერშივე ახშობ, სიმწრით დამუშტული ხელებით ჰაერს ეპოტინები, გინდა მიწვდე მიუწვდომელს, რომელიც ჰაერივით გისხლტება ხელიდან. შეშფოთების და განგაშის ნიშნებს უკვე ყველგან ხედავ, საითაც არ უნდა გაიხედო. ირგვლივ მყოფთა სახეებზეც აშკარად ამჩნევ არასასიკეთო ცვლილებებს. გეჩვენება თითქოს ვიღაცეები თვალს გარიდებენ, თითქოს რაღაცას გიმალავენ. გინდა ჰკითხო, ბოლომდე გაიგო სიმართლე, თან გულის სიღრმეში გეშინია კიდეც მისი მოსმენის. მაგრამ როდემდე? სხვა დროს კიდევ შეიძლება შეაფერხო სიმართლე, მაგრამ ომში იგი დიდხანს ვერ დაიმალება. და შენც ორივე ხელით გულისპირში ჩააფრინდები ერთერთ შენს თანამოსაგრეს და მთელი ხმით უყვირი: მითხარი ერთი, გამაგებინე, რა ხდება, რა ამბავია ჩემს თავს! (პატარა პაუზა) ის კიდევ, არც კი ცდილობს თავი დააღწიოს შენს ხელებს, ისე გეუბნება: ყოველივე დაიღუპა! გაიქეცი, თავს უშველე მითრიდატე! (პაუზა). შენც გარბიხარ, ტოვებ ბრძოლის ველს, უკანმოუხედავად გადააბიჯებ დახოცილებს და დაჭრილებს. გარბიხარ, რათა მტერს ცოცხალი არ ჩაუვარდე ხელში და სამარცხვინო სიკვდილით არ მოკვდე, ერთი ამასღა ნატრობ. გაივლი სამწუხარო დასასრულისთვის წინასწარ მონიშნულ გზას და ბილიკს, გამოეხვევი მასხარის სამოსელში, რათა ვერავინ გიცნოს, თუ შემთხვევით თვალი მოგკრა და მიიმალები ყველაზე უჩინარ, ნაძრახ ადგილას, საწამლავით სავსე ოქროს თასის ამარა დარჩენილი, რომლის დალევაც ვერ მოასწარი. (მონოლოგის კითხვის დროს მითრიდატეს თავიდან გადაუცურდება მოსასხამის კალთა, მაგრამ თვითონ ვერ ამჩნევს).
ყარიბი - (შეჰყურებს და პაუზის შემდეგ) მითრიდატე ყოფილხარ, ახლა გიცანი. მეფეო, ოქრო ყველგან ბევრია, შენ რომ ასე გჭირდება.
მითრიდატე - (თავისთვის) ჰო, მართლა! ეს ხომ მთელი მიწის წიაღის ოქროს იჩემებს. (ყარიბს) მაინც სადაა ოქრო, მითხარი, როგორ მოვძებნო.
ყარიბი - თავს როდი იმალავს, თვითონვე შეგეხმიანება.
მითრიდატე - (ირონიულად) აჰ, ასეა? შენ მისი ხმაც კი გესმის?
ყარიბი - გულს ესმის.
მითრიდატე - (მოღლილი ხმით) გული რაღა მოსატანია. (ზურგს შეაქცევს, ცისკიდურს გაჰყურებს მოუსვენარი სახით).
ყარიბი - მზის საჩუქარი სწორედ გულშია.
მითრიდატე - ახლა კიდევ მზეს გადასწვდი? (თავისთვის) ჩემი ერთგული იგვიანებს. ვიცი, რა პასუხსაც მომიტანს. დროზე მაინც აღსრულდეს ყოველივე, აქაც არ მომაგნონ. ამ ჭკუანაღრძობს სანამდე უნდა ვუსმინო?
ყარიბი - მზემ ერთხელ თავისი ოქროსფერი სხივების ნაწნავები დაიშალა, თავზე გვირგვინივით რომ ავლია.
მითრიდატე - ისევ მზე! შენ, როგორც ვატყობ, მუდამ მზისკენ მიგიწევს გული, ალბათ ვერც მზე აგიქცევს გვერდს, გულზე ხომ მისი სახე გახატია. (გვერდზე) ასევე მეც.
ყარიბი - ოქროვან სხივთა სამი კონა შერჩა ხელთ დიდებულ მნათობს.
მითრიდატე - ცხადია. ვერაფერს დაწნავ, თუ სამ კონას ერთად არ ჩაავლე ხელი. როცა დაშლი, ხელთ ისევ სამი წვერი შეგრჩება.
ყარიბი - სხივების ერთი კონა თვით დედამიწას აჩუქა მზემ, მისი წყალობით შეკრა მიწის წიაღი, უიმისოდ ყოველივე დაირღვეოდა. მერე იმ სხივთა კონიდან ოქროს თვითნაბადი წარმოსდგა და ყოველივე ოქროს ძარღვებით დაქსელა.
მითრიდატე - მგონი ზღაპარს მიყვები. (ისევ ჩამოჯდება ლოდზე) ბავშვობისას ძიძა მიყვებოდა ზღაპრებს, მისი სახე აღარც კი მახსოვს, ეს დიდი ხნის წინათ იყო. ჩემი სიცოცხლის ბოლო წამებშიც ზღაპარს მიყვებიან. მთელი ჩემი ცხოვრება გზა ამ ზღაპრებს შორის გაბმულა, როგორც... (დაფიქრდება) არც კი ვიცი, რა ვთქვა, თითქოს მართლა ნაწნავი დაიშალაო, ისე დაირღვა ყველაფერი ჩემს ირგვლივ. სრული წყვდიადია, საითაც არ უნდა გავიხედო, ჩემს თავს ზემოთ ახლაც მახვილია აღმართული და ის მახვილი ერთგულის ხელს ჩაუბღუჯავს. ესაა სულ, სხვას ვეღარაფერს ვხედავ. (ყარიბს) რაო, როგორ თქვი? სხივების ერთი კონიდან ოქროს თვითნაბადი წარმოსდგა? კარგია, დასაწყისი მართლაც კარგი აქვს შენს ზღაპარს.
ყარიბი - მეორე სხივოსანი კონა მცენარეებს აჩუქა მზემ. მათში მაშინვე სიცოცხლის ძაფი გაიბა, მწვანე რტოებზე მზის სახის ყვავილები გაიფურჩქნენ. მერე მზის სხივი ცხოველებსაც უწილადეს მცენარეებმა, რათა სიცოცხლის ძაფი მათშიაც გაბმულიყო.
მითრიდატე - ამასაც არა უშავს, მერე?
ყარიბი - მესამე სხივოსანი კონა ადამიანის გულში ჩააქსოვა მზემ. მისი წყალობით ჩვენს გულს ესმის ყველაფრის ენა, რაც კი დედამიწის ზურგზე მეტყველებს და იფურჩქნება. ოქროს ხმაც ესმის, ის ხომ მისი სხივის ტყუპისცალია.
მითრიდატე - დიდებულია! მართლაც მშვენიერი ზღაპარია, ფერადოვანი და ჭკუისსასწავლი. ნეტავი ჩემს სწავლულებს და გადამწერლებს იმის ნახევარი მაინც სცოდნოდათ, რაც შენ ახლა ამ ზღაპრით მითხარი. არადა, ოქროზე იმათაც კარგად ჰქონდათ თვალი გამოჭყეტილი. (ირონიული სახით გადაიხრება ყარიბისკენ) ბარემ ისიც მითხარი, ეს ზღაპარი თუ გეხმარება ოქროს ძიებაში. ნუ გეშინია, არავის ვეტყვი.
ყარიბი - უკვე ვთქვი ერთხელ, გულს ესმის ოქროს ხმა, მზის სხივი და ოქრო ტყუპისცალები არიან, მათ ერთმანეთი უყვართ დიდი სიყვარულით.
მითრიდატე-- ესე იგი, შენს გულს უყვარს ოქრო, მასში ჩაქსოვილი მზის სხივის წყალობით. ოქროს კიდევ შენ უყვარხარ, არა?
ყარიბი - ჭეშმარიტს ბრძანებ, მზის ძეო.
მითრიდატე - და ახლომახლო თუ ჩაუარე, შეგეხმიანება?
ყარიბი - სწორედ ასეა.
მითრიდატე - (თავისთვის) მაინც რა დაჟინებით იმეორებს ამას. (ყარიბს) ერთი მიიხედ-მოიხედე, ყური კარგად დაუგდე, იქნებ აქ სადმე გეხმიანება შენი ტყუპისცალი ოქრო.
ყარიბი - აქ აღარაა ოქრო, დიდი ხანია სხვაგან გადაინაცვლა.
მითრიდატე - მართალს ამბობ. (თავისთვის) უცნაურია, მაგრამ სხვა დანარჩენიც მართალი მგონია, რასაც ეს მეზღაპრე მიარაკებს. გონება უარყოფს, გული ამისკენაა. (ყარიბს) შენი ნათქვამიდან ისე გამოდის, რომ შეგიძლია იარო მიწაზე, ისე, სხვათა შორის, ვითომც აქ არაფერიაო, და ოქრო შეიგრძნო ფეხქვეშ?
ყარიბი - ძალიან ბევრჯერ მომხდარა ასე.
მითრიდატე - საიდან აღმოჩნდა შენში ეს უნარი, როდის და რითი გაამჟღავნა თავი...
ყარიბი - ბალღობიდანვე მქონდა ამის უნარი. საკმარისი იყო ბალღის პატარა ფეხებით გამერბინა მიწაზე, ფეხისგულებით მაშინვე შევიგრძნობდი, თუ სად იყო ოქრო. მაგრამ ხომ იცი, ბალღებს ნაზი აქვთ ფეხისგულები, მეღიტინებოდა და სულ ვიცინოდი ოქროს პოვნისას. მეკითხებოდნენ, რა გაცინებსო, მე კი ლაპარაკს ვერ ვახერხებდი, ისე ჩავბჟირდებოდი-ხოლმე. ყველას ჭკუანაკლები ვეგონე.
მითრიდატე - ამიტომ შეგრჩა სახე გაღიმებული?
ყარიბი - ასეა, მზის ძეო. როცა მოვიზარდე, ოქრო აღარ მიღიტინებს ფეხისგულებში, უბრალოდ შევიგრძნობ მის ყოფნას და არყოფნას, მაგრამ სახე კი გაღიმებული დამრჩა. ახლაც ჭკუანაკლული ვგონივარ ყველას.
მითრიდატე - ვინ იცის, (თავისთვის) იქნებ არ ტყუის ეს უცნაური მეზღაპრე. ხანდახან ღმერთი ჭკუანაღრძობის გონებაში რომელიღაც სარკმელს შეაღებს ხოლმე. და იმ ღიობში ისეთი სინათლე შემოიჭრება, სიზმრადაც რომ არ მოელანდება რომელიმე ჭკუათამყოფელს, თუნდაც ბრძენთაბრძენს (მეტად გაოგნებული სახე აქვს, უძრავად ზის).
ყარიბი - (მოიხსნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა, ძალიან აღელვებულია, მაყურებელს თვალებგაბრწყინებული შეჰყურებს) გაოგნებულია მეფე! არცაა გასაკვირი, მის ადგილას ყველას ასე დაემართებოდა. მეც კიდევ მოთმინება აღარ მყოფნის, ჩემი აზრი მოგახსენოთ ყოველივე იმის შესახებ, რაც ახლა საკუთარი თვალით ვნახეთ და საკუთარი ყურით მოვისმინეთ. ხომ ხედავთ, როგორ შეტრიალდა ბედის ჩარხი! რა უიმედო ჩანდა სახელოვანი მეფის მდგომარეობა. სიკვდილსღა ნატრობდა, რათა შერცხვენას გადარჩენოდა, და აი, როგორი ნობათი მოუმზადა განგებამ! (გაფაციცებული სახით მაყურებლისკენ) თქვენი არ ვიცი, მე კი ნამდვილად მჯერა, რასაც ეს საოცარი მეზღაპრე ამბობს. ვითომ რა არის აქ დაუჯერებელი? მეტად ჭრელია წუთისოფელი, რა საოცარ უნარჩვევებს არ გადაეყრები. გუშინ ჯერ კიდევ არ არსებობდა ვინმე ასეთი უჩვეულო უნარით აღჭურვილი, რომ ოქრო შეეგრძნო ფეხისგულებით. აჰა, დღეს გამოჩნდა! ხვალ კიდევ ვინ იცის, რისი მოწმე გავხდებით. შეუძლებელი ამ წუთისოფელში მართლაც არაფერია. ჩვენს სხეულში (ხელს გულზე დაიდებს) ხომ მართლაც არის ოქრო, თუნდაც სულ მცირე. ჰოდა, ეს მცირე ნაწილი შეიძლება შეეხმიანოს ოქროს თვითნაბადს, ჩვენს ფეხქვეშ განფენილს. ჩემს აზრს თავზე არავის ვახვევ, მე კი ამის შემდეგ დავუკვირდები, და ძალიან დიდი ყურადღებით დავუკვირდები, იქნებ მეც მაქვს იმის უნარი, რომ ოქროს არსებობა შევიგრძნო, იქნებ ოქრო მეც მიღიტინებს ფეხისგულებში. (იცინის, თვალს ჩაუკრავს მაყურებელს, მერე მითრიდატესკენ მიიხედავს, რომელიც ოდნავ შეირხევა) ოჰო, მეფე გაოგნებიდან გამოდის. (გაიკეთებს ნახევარნიღაბს, კვლავ ლოდზე ჩამოჯდება მითრიდატეს პირისპირ).
მითრიდატე - ერთი ეს მითხარი, საკუთარი თავისთვის რად არ მოიძიებ ოქროს, თუ ეს შენთვის ამ ზომამდე ადვილია.
ყარიბი - რად უნდა ვეძიებდე იმას, რომელიც ისედაც ჩემია? მიწის წიაღის მთელი ოქრო მე მეკუთვნის, ისე როგორც მე თვითონ მას ვეკუთვნი.
მითრიდატე - (ცოტათი გაღიზიანებით) უმდიდრესის სახელი გექნებოდა მთელი დედამიწის ზურგზე. ფეხშიშველა აღარ ივლიდი, თაყვანისცემით სავსე თვალებით დაგიწყებდნენ ყურებას, ქება-დიდებას შეგასხამდნენ.
ყარიბი - მზის ძეო, ფეხშიშველა სიარულისას უკეთ შევიგრძნობ ოქროს თვითნაბადს. მის მკერდზე მძინავს ნახევრადშიშველს და ნაირნაირ ლამაზ ზღაპრებს ვუგდებ ყურს, რომლებიც ჩემთვის ყველა სიმდიდრეზე მეტია. მესმის ოქროს ხმა, სხვა ქება-დიდება მე არ მჭირდება.
მითრიდატე - (თავისთვის) მართლაც, ყველა ქებადიდება ოქროზე შენდება. როდესაც ოქრო თვითონ გეხმიანება, ალბათ ეს უფრო საამო მოსასმენია. (ყარიბს) მჯერა, რასაც მეუბნები, შენს გულწრფელობასაც კარგად ვხედავ, მაგრამ ერთი ნიშანი მაინც გეთქვა ისეთი, რაც მე და შენ ერთად გვინახავს და ერთნაირად გვეცოდინებოდა.
ყარიბი - მე გნახე შენ, დიდებით მოსილი, თავზე ოქროს გვირგვინით, მიმოდიოდი ქალაქის ქუჩებში. ბრწყინვალე ამალაც თან გახლდა. გზაჯვარედინზე შეჩერდი, ოქრო უხვად გადაუბნიე ხალხის თავყრილობას, ირგვლივ რომ შემოგეხვია. მე შემოგხედე და გუნებაში ვთქვი: აი ადამიანი, რომელსაც თავზე ოქროს გვირგვინი ადგას, ხელითაც ოქროს აბნევს, მაგრამ ყველაზე მეტი ოქრო მის ფეხქვეშაა. ფეხი ოქროს განძზე გედგა, რომელსაც ვერავინ ვერ ხედავდა.
მითრიდატე - (უკიდურესად გაოცებული, ხელს ჩაავლებს ყარიბს, ორივენი ერთად წამოდგებიან) სად ნახე ეს ყველაფერი, ქალაქის რომელ მხარეს?
ყარიბი - ამომავალი მზის მხარეს, სადაც ქალაქის სავაჭრო გზები იკვეთებიან.
მითრიდატე - (ცოტა ხანს ჩუმად შეჰყურებს) იქ მართლა იპოვეს ოქრო. საძმო საფლავს თხრიდნენ ომში დახოცილებისთვის. ოქროთი მდიდარ განძს წააწყდნენ. ყოველივე ისე დასრულდა, როგორც ასეთ დროს ხდება; ძველ გვამებს ახლები დაემატა. ახლა ერთად იხრწნებიან მზეზე, არავინ ჰყავთ დამმარხავი. განძი უკვალოდ გაქრა. (გაჩუმდება, თავისთვის ფიქრობს). ალბათ მართლა წინასწარ იცოდი იმ განძის შესახებ, ეს ხომ სულ ახლახანს მოხდა. ბრძოლის შუაგულში უნდა შეგეღწია გადათხრილი მიწის სანახავად. (კვლავ დაფიქრდება, მერე ისევ დაფაცურდება. ხალათს გადაიწევს, ჯიბეებს მოიქექავს, ერთადერთ ოქროს აღმოაჩენს) მიბრუნდი! (ყარიბი მაშინვე მიბრუნდება. მითრიდატე იქაურობას თვალს მოავლებს, ერთერთი ლოდის ქვეშ დამალავს ოქროს). აბა, მოძებნე! (ყარიბი მოტრიალდება, სულ მალე მიაგნებს ოქროს და მითრიდატეს მიართმევს. ის კვლავ უბრძანებს), მიბრუნდი! (ხელახლა დამალავს ოქროს სხვა მხარეს). მოძებნე! (ყარიბი იმასაც მოძებნის. ასე რამდენჯერმე განმეორდება, ყარიბი ოქროს ყოველთვის უშეცდომოდ პოულობს. ბოლოს მითრიდატე უბრძანებს: (მიბრუნდი და თვალებიც დახუჭე!) (ყარიბი დაემორჩილება, მითრიდატე ოქროს შორს გადაისვრის). აბა ახლა მოძებნე! (ყარიბი მოათვალიერებს იქაურობას. ცოტათი შეყოვნდება, მერე ცისკიდურს გაჰყურებს ზუსტად იმ მხარეს, საითაც მითრიდატემ ოქროს მონეტა გატყორცნა).
ყარიბი - ოქრო აქედან უკვე შორსაა, მზის ძეო. გნებავთ, წავალ, მოვძებნი.
მითრიდატე - არ გინდა. ვხედავ, მართლა შეგიძლია ოქროს პოვნა, ამაო ბაქიბუქი არაა შენი სიტყვები. ალბათ დადგა დრო, მხარზე დაგეყრდნო ხელით და თვალახვეულივით გამოგყვე, რომ შენ, თვალხილულმა, ოქრო მოიძიო ჩემთვის (დაფიქრებული მიდიმოდის).
ყარიბი - (მოისხნის ნიღაბს, მთხრობელად იქცევა. გაბრწყინებული სახით მაყურებლისკენ) ხომ ვამბობდი, მართალს ამბობს-მეთქი ეს მეზღაპრე! ახდა თუ არა ჩემი სიტყვები? ზოგზოგებს მგონი ეჭვი ეპარებოდათ. ახლა უკვე მითრიდატესთვის ყველა გზა ხსნილია. სულ მალე მას იმდენი ოქრო ექნება, არც ერთ მეფეს რომ არ ჰქონია მთელი დედამიწის ზურგზე, და მგონი სიზმრადაც რომ არ უნახავს ვინმეს. ახლა მისთვის სულ ადვილია, გამარჯვებად აქციოს ეს მწარე დამარცხება, სიკვდილის გარდა სხვა არჩევანს რომ არ უტოვებს. და ეს კიდევ რაა იმასთან შედარებით, რაც სახელოვან მეფეს შეუძლია. თვლა არც კი ექნება, იმდენ ბრწყინვალე გამარჯვებებს დაახვავებს. მერე რა ტკბილია გამარჯვებით მოგვრილი ზარხოში... რა საამოა საკუთარი ყოვლისშემძლეობის შეგრძნება! ვერცერთი მათრობელა სასმელი ახლოსაც ვერ მივა მასთან! თითქოსდა ღმერთად იქეცი, ყველაზე და ყოველივეზე აღმატებული. საითაც არ უნდა გაიხედო, დათაფლული სახეები შემოგციცინებენ. ოღონდ ერთი ალმაცერი შეხედვა აღირსე, სანთელივით დნებიან ბედნიერებისგან. ყველგან ხარ და ყველაფერი შენია. შენია ყველაზე ნუგბარი კერძი, ყველაზე ლამაზ ქალთა ღიმილი, ყველას გული, ყველას თვალი და ყური შენია. შენს გამოხედვას გულზე იჭდევენ, ყოველ შენს სიტყვას ჰაერში იჭერენ. შეგიძლია გემო გაუსინჯო ყველაზე უფრო მათრობელა სასმელს, გამარჯვებათა გამარჯვება რომ ჰქვია და სამუდამოდ დაივიწყო დამარცხება. შეგიძლია მტვერში ათრიო შენი მოსისხლე მტრები, ახლა რომ ზეიმობენ, მოისმინო მათი ცხოველური ვედრება, შეგვიბრალეო. გესმის? მითრიდატე! შენ შეგიძლია დატკბე შურისძიებით, ეს კი ისეთი ფუფუნებაა, რომელსაც ღმერთები იშვიათად იმეტებენ მოკვდავთათვის. შენ ეს ყველაფერი შეგიძლია, ყოველივე შენს ხელთაა (კვლავ გაიკეთებს ნიღაბს).



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.