ლა­დო ასა­თი­ა­ნის პირ­ვე­ლი გა­ტა­ცე­ბა - დღემდე უცნობი ფაქტი პოეტის ცხოვრებიდან

 (ხმები: 1)


"ლა­დოს სიყ­ვა­რუ­ლი თა­ნა­კურ­სელ გო­გო­ნას, მა­რი­ამ ტრა­პა­ი­ძის მი­მართ ცალ­მ­ხ­რი­ვი იყო"

"მე ასე მწამს, ერ­თი ნორ­ჩი ნაძ­ვის ძი­რას/ ყა­ყა­ჩო­ში სა­უ­კუ­ნოდ ჩა­გე­ძი­ნა,/ ჩა­გე­ძი­ნა სიყ­ვა­რუ­ლით ანაჩ­ქ­რო­ლებს.../ არა, ლა­დო, აღარ მოვ­წყ­ვეტ ყა­ყა­ჩო­ებს..." - ასე, თა­ვი­სი­ვე დამ­კ­ვიდ­რე­ბუ­ლი სიმ­ბო­ლოს, ყა­ყა­ჩოს დახ­მა­რე­ბით მი­ეხ­მატ­კ­ბი­ლა ანა კა­ლან­და­ძე ლა­დო ასა­თი­ანს, რო­მელ­მაც "ყა­ყა­ჩოს ქვეშ" თა­ვი­სი ცხოვ­რე­ბის გა­ზაფხულ­ზე, 26 წლის ასაკ­ში მი­ი­ძი­ნა... მა­რად­ჭა­ბუკ­მა პო­ეტ­მა მხო­ლოდ ასი­ო­დე ლექ­სი­სა და ორი­ო­დე პო­ე­მის და­ტო­ვე­ბა მო­ას­წ­რო მო­მა­ვა­ლი თა­ო­ბე­ბის­თ­ვის. თუმ­ცა, მი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბა ქარ­თ­ვე­ლი პო­ე­ტე­ბის, მხატ­ვ­რე­ბი­სა თუ კომ­პო­ზი­ტო­რე­ბის­თ­ვის დღემ­დე შთა­გო­ნე­ბის უშ­რეტ წყა­როდ რჩე­ბა... ცხოვ­რე­ბის მი­ნო­რუ­ლი ტო­ნა­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, ლა­დო ასა­თი­ა­ნის პო­ე­ზია მა­ჟო­რუ­ლი ხმო­ვა­ნე­ბით, ეროვ­ნულ-პატ­რი­ო­ტუ­ლი შე­მარ­თე­ბით, არ­ტის­ტიზ­მით, გან­ც­და­თა მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვა. გუ­რამ ასა­თი­ა­ნის შე­ფა­სე­ბით, "ლა­დოს ლექსს ერ­თი იშ­ვი­ა­თი თვი­სე­ბა აქვს: აღელ­ვებს ისეთ მკითხ­ველ­საც, რო­მე­ლიც ჩვე­უ­ლებ­რივ, გულ­გ­რი­ლია პო­ე­ზი­ი­სად­მი."

წელს ლა­დო ასა­თი­ა­ნის და­ბა­დე­ბი­დან 100 წე­ლი შეს­რულ­და. ამ თა­რი­ღის აღ­სა­ნიშ­ნა­ვად, პო­ე­ტის ცხოვ­რე­ბის პე­რი­პე­ტი­ებს ჩვე­ნი ჟურ­ნა­ლის ფურ­ც­ლებ­ზე კი­დევ ერ­თხელ გა­ვიხ­სე­ნებთ... ფი­ლო­ლო­გი მუ­რად მთვა­რე­ლი­ძე ექ­ს­კ­ლუ­ზი­უ­რად მო­გითხ­რობთ ლა­დო ასა­თი­ა­ნის პირ­ვე­ლი გა­ტა­ცე­ბის შე­სა­ხებ, რო­მე­ლიც პო­ე­ტის ქუ­თა­ის­ში გა­ტა­რე­ბულ, სი­ჭა­ბუ­კის პე­რი­ოდს უკავ­შირ­დე­ბა...

ლა­დო ასა­თი­ა­ნი ქუ­თა­ის­ში, 1917 წლის 14 იან­ვარს და­ი­ბა­და. მშობ­ლე­ბი ლეჩხუმ­ში, სო­ფელ ბარ­დ­ნა­ლას სკო­ლა­ში ას­წავ­ლიდ­ნენ, სა­დაც ლა­დო ზაფხუ­ლო­ბით ჩა­დი­ო­და ხოლ­მე. ცა­გე­რის სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო ტექ­ნი­კუ­მის წარ­მა­ტე­ბით დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ, ქუ­თა­ი­სის პე­და­გო­გი­უ­რი ინ­ს­ტი­ტუ­ტი ქარ­თუ­ლი ენი­სა და ლი­ტე­რა­ტუ­რის სპე­ცი­ა­ლო­ბით და­ამ­თავ­რა. ინ­ს­ტი­ტუტ­ში გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნის, კორ­ნე­ლი კე­კე­ლი­ძის, ვარ­ლამ თო­ფუ­რი­ას, დი­მიტ­რი უზ­ნა­ძის, სი­მონ ყა­უხ­ჩიშ­ვი­ლის, ვა­ხუშ­ტი კო­ტე­ტიშ­ვი­ლის, მო­სე გო­გი­ბე­რი­ძის, შალ­ვა ნუ­ცუ­ბი­ძის, აკა­კი შა­ნი­ძის ლექ­ცი­ებს ის­მენ­და. აგ­რო­ვებ­და ხალ­ხუ­რი ზე­პირ­სიტყ­ვი­ე­რე­ბის ნი­მუ­შებს - ლექ­სებს, ზღაპ­რებს, გა­მო­ცა­ნებს, მო­ნა­წი­ლე­ობ­და ლი­ტე­რა­ტუ­რულ სა­ღა­მო­ებ­ში.
დე­და, ქარ­თუ­ლი ენის პე­და­გო­გი ლი­და ცქი­ტიშ­ვი­ლი 1937 წელს, და­ბეზღე­ბით და­პა­ტიმ­რე­ბუ­ლი, "ტრო­ი­კამ" გა­ა­სა­მარ­თ­ლა და გა­და­სახ­ლე­ბა მი­უ­სა­ჯა. ახ­ლობ­ლებ­მა გა­ი­გეს, რო­დის გა­მო­იყ­ვან­დ­ნენ ცი­ხი­დან. ლა­დომ და­ი­ნა­ხა, რო­გორ ჩას­ვეს მან­ქა­ნა­ში და შე­უძ­ლოდ შე­იქ­ნა. მას შემ­დეგ დე­და აღარ უნა­ხავს... გა­ზე­თი გა­უგ­ზავ­ნა, რო­მელ­შიც მი­სი პირ­ვე­ლი ლექ­სი და­ი­ბეჭ­და. პო­ე­ტის უკ­ვე მო­მაკ­ვ­დავ დე­დას გა­ზეთს არ აძ­ლევ­დ­ნენ, მაგ­რამ ქარ­თ­ვე­ლი პა­ტიმ­რე­ბის თხოვ­ნით, მას შვი­ლის ლექ­სი წა­უ­კითხეს. დე­დის და­კარ­გ­ვით გა­მოწ­ვე­უ­ლი სტრე­სის გა­მო, ბო­ლო წლებ­ში პო­ე­ტი ლეჩხუმ­ში აღარ ჩა­სუ­ლა...

მუ­რად მთვა­რე­ლი­ძე, ქარ­თ­ვე­ლი მწე­რა­ლი და ლი­ტე­რა­ტო­რი, ფი­ლო­ლო­გი:

- თით­ქ­მის არ წე­რენ ან ძა­ლი­ან ცო­ტა თუ იხ­სე­ნებს ლა­დო ასა­თი­ა­ნის პირ­ველ გა­ტა­ცე­ბას, ქუ­თა­ის­ში გა­ტა­რე­ბუ­ლი სი­ჭა­ბუ­კის დღე­ებს რომ უკავ­შირ­დე­ბა. არა­და, ეს პირ­ვე­ლი გან­ც­და სუ­ლაც არ აკ­ნი­ნებს იმ დიდ სიყ­ვა­რულ­სა და აღ­მაფ­რე­ნას, რაც პო­ეტს უკ­ვე თბი­ლის­ში ეწ­ვია. ანი­კო ვაჩ­ნა­ძი­სა და ლა­დოს სიყ­ვა­რუ­ლი ლე­გენ­დად იქ­ცა. მა­ნამ­დე კი იყო ქუ­თა­ი­სის პე­და­გო­გი­უ­რი ინ­ს­ტი­ტუ­ტის კედ­ლებ­ში გა­ტა­რე­ბუ­ლი სტუ­დენ­ტო­ბა და ის უჩ­ვე­უ­ლო რო­მან­ტი­კა, რაც ლა­დო­სა და მის მე­გობ­რებს სდევ­და თან. ინ­ს­ტი­ტუტ­ში 1934 წელს ჩა­ი­რიცხა. მო­მა­ვა­ლი წლის გა­ზაფხულ­ზე კი უკ­ვე შეყ­ვა­რე­ბუ­ლი იყო თა­ნა­კურ­სელ გო­გო­ნა­ზე, რო­მელ­საც "შავ­თ­ვა­ლა" შე­არ­ქ­ვა და მი­სი ეს და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი მე­ტა­ფო­რა პო­ე­ზი­ის კუთ­ვ­ნი­ლე­ბად აქ­ცია. ლექსს - "სევ­დის ტი­რი­ლი", ლა­დო თა­ნა­კურ­სელ მე­გო­ბარს, შემ­დ­გომ­ში პრო­ფე­სორ ნე­ლი დუმ­ბა­ძეს უძღ­ვ­ნის. ლექ­სის შე­სა­ხებ წიგ­ნ­ში დარ­თულ კო­მენ­ტა­რებ­ში ვკითხუ­ლობთ: "...შავ­თ­ვა­ლა გო­გო­ნა­სად­მი მის გუ­ლის­ხ­მას პირ­ვე­ლი კურ­სის პირ­ვე­ლი თვე­ე­ბი­დან ვის­მენ­დით. შემ­დეგ­ში არა მარ­ტო ლა­დოს თა­ნა­კურ­სე­ლებ­მა, არა­მედ მთელ­მა ფა­კულ­ტეტ­მა იცო­და ლა­დოს გა­ტა­ცე­ბის ამ­ბა­ვი. იგი ხმა­მაღ­ლა მღე­რო­და "შავ თვა­ლებ­ზე", "შა­ვი თვა­ლე­ბით" ზო­მავ­და მთელ ქვე­ყა­ნას და თა­ვის სამ­ზე­ოს სა­ინ­ტე­რე­სო მხატ­ვ­რუ­ლი სიმ­ბო­ლოც შე­ურ­ჩია - "შავ თვა­ლებს, ბნელ ღა­მეს". ამ სა­თა­უ­რით ლა­დომ ლექ­სე­ბის მთე­ლი დას­ტა და­წე­რა, მაგ­რამ... ად­რე­სატს ისი­ნი აღარ შე­მო­უ­ნა­ხავს". რო­გორც ჩანს, ლა­დოს სიყ­ვა­რუ­ლი თა­ნა­კურ­სე­ლი გო­გო­ნას, მა­რი­ამ ტრა­პა­ი­ძის მი­მართ ცალ­მ­ხ­რი­ვი იყო. მა­რუ­სია (ა­სე ეძახ­დ­ნენ მე­გობ­რე­ბი) არ იზი­ა­რებ­და პო­ე­ტის გუ­ლის­თ­ქ­მას. 1936 წელს, ლა­დო ნე­ლი დუმ­ბა­ძეს უგ­ზავ­ნის ლექსს - "კე­თი­ლო დაო, ნე­ლი", რო­მელ­შიც სა­კუ­თარ სუ­ლი­ერ მდგო­მა­რე­ო­ბა­საც წარ­მო­ა­ჩენს: "გუ­ლი ნაც­რემ­ლი, გუ­ლი თე­ლი­ლი,/ ძნე­ლია, დაო, მერ­წ­მუ­ნე, ძნე­ლი,/ ამი­ტომ მსურ­და მე ეს წე­რი­ლი/ არ ყო­ფი­ლი­ყო უკა­ნას­კ­ნე­ლი..." წე­რილ­ში ლა­დო წერს "შავ­თ­ვა­ლა" გო­გო­ნას შე­სა­ხებ. "ლექ­სად ქცე­უ­ლი ვარ და ლექ­სად გე­სიტყ­ვე­ბი. მიხ­ვ­დე­ბი, ალ­ბათ, რას გე­უბ­ნე­ბა ლექ­სი ეს... მა­რუ­სია წა­მო­ვი­და ისე, რო­გორც მას სჩვე­ვია. რა ვუ­ყოთ, მე ხომ იცი, აკი­დე­ბა მე­ჯავ­რე­ბა... მა­რუ­სი­ას ასე უთხა­რი ჩემს მა­გი­ერ, სა­ხა­რე­ბის ენით: "ყო­ველ­მან ხე­მან, რო­მელ­მაც არა გა­მო­ი­ღოს ნა­ყო­ფი კე­თი­ლი, მო­ი­კუ­ე­თის და ცეცხ­ლ­სა დად­ვა­სო". მა­რი­ა­მი ლა­დო­ში მხო­ლოდ თა­ნა­კურ­სელ მე­გო­ბარს ხე­დავ­და. რო­დე­საც ყვე­ლა­ფე­რი გა­ირ­კ­ვა, ლა­დოს ეყო ძა­ლა, გა­ე­გო გო­გო­ნას­თ­ვის და გრძნო­ბა თა­ვი­სი­ვე სუ­ლის ლა­ბი­რინ­თებ­ში გა­და­ე­მა­ლა. ისი­ნი მე­გობ­რე­ბად დარ­ჩ­ნენ".

1938 წლი­დან პო­ე­ტი საცხოვ­რებ­ლად და სა­მუ­შა­ოდ თბი­ლის­ში გა­და­ვი­და. მუ­შა­ო­ბა გა­ზეთ "ნორ­ჩი ლე­ნი­ნე­ლის" რე­დაქ­ცი­ა­ში და­იწყო. მა­ლე მო­მა­ვა­ლი მე­უღ­ლე, ანი­კო ვაჩ­ნა­ძე გა­იც­ნო, რო­მე­ლიც მწე­რალ­თა კავ­შირ­ში ეკო­ნო­მის­ტად მუ­შა­ობ­და. ლა­დომ ის პირ­ვე­ლად ქუ­ჩა­ში ნა­ხა და ანო­ნი­მუ­რი სა­სიყ­ვა­რუ­ლო წე­რი­ლი გა­უგ­ზავ­ნა. წე­რი­ლის ავ­ტო­რის დად­გე­ნა ხელ­წე­რის მი­ხედ­ვით, მწერ­ლებ­მა მო­ინ­დო­მეს. რე­ვაზ მარ­გი­ან­მა ლა­დოს ხე­ლი ამო­იც­ნო. ანი­კომ წე­რი­ლი და­ხია, რა­საც შემ­დეგ ყო­ველ­თ­ვის ნა­ნობ­და.

ლა­დო და ანი­კო ერ­თ­მა­ნეთს პო­ე­ტის უახ­ლო­ეს­მა მე­გო­ბარ­მა, ნი­კა აგი­აშ­ვილ­მა გა­აც­ნო. პირ­ვე­ლი შეხ­ვედ­რი­დან რამ­დე­ნი­მე დღე­ში და­ქორ­წინ­დ­ნენ. ანი­კო ულა­მა­ზე­სი ქა­ლი იყო. ლა­დოს გაც­ნო­ბამ­დე მას ლექ­სე­ბი სი­მონ ჩი­ქო­ვან­მა, პა­ო­ლო იაშ­ვილ­მა, ვა­ლე­რი­ან გაფ­რინ­დაშ­ვილ­მა, გი­ორ­გი შატ­ბე­რაშ­ვილ­მა, კო­ლაუ ნა­დი­რა­ძემ, გი­ორ­გი ქუ­ჩიშ­ვილ­მა და სერ­გეი მი­ხალ­კოვ­მა მი­უძღ­ვ­ნეს. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით ყვე­ლა ამ ლექსს ლა­დომ მი­ნა­წე­რე­ბი გა­უ­კე­თა. წყვი­ლი ერ­თხანს ანი­კოს მშობ­ლებ­თან ცხოვ­რობ­და, შემ­დეგ კი ძერ­ჟინ­ს­კის ქუ­ჩა­ზე, ერთ პა­ტა­რა, უფან­ჯ­რო ოთახ­ში გა­და­ვი­და, რომ­ლის ფარ­თო­ბი სულ 14 კვად­რა­ტუ­ლი მეტ­რი იყო. ოთახ­ში დღის სი­ნათ­ლე მხო­ლოდ კარ­ზე ჩას­მუ­ლი მი­ნი­დან შე­დი­ო­და.

ახალ­გაზ­რ­და პო­ე­ტი ტუ­ბერ­კუ­ლო­ზით და­ა­ვად­და. ჭლე­ქი იმ დროს გა­ნუ­კურ­ნე­ბე­ლი სე­ნი იყო. აღ­მარ­თ­ზე მი­სი სი­ა­რუ­ლი არ შე­იძ­ლე­ბო­და, რის გა­მოც, მე­უღ­ლემ ოთა­ხი სას­ტუმ­რო­ში იქი­რა­ვა. მა­თი ფან­ჯა­რა ლა­დო გუ­დი­აშ­ვი­ლის სახლს გა­დაჰ­ყუ­რებ­და. პო­ეტს ძა­ლი­ან უნ­დო­და, მი­სი წიგ­ნი გუ­დი­აშ­ვილს გა­ე­ფორ­მე­ბი­ნა. ანი­კოს მი­სი ამ ნატ­ვ­რის შე­სა­ხებ მხატ­ვ­რის მე­უღ­ლის­თ­ვის უთ­ქ­ვამს. რო­ცა ლა­დო ასა­თი­ა­ნი გარ­და­იც­ვა­ლა, ლა­დო გუ­დი­აშ­ვილ­მა მი­სი პორ­ტ­რე­ტი სუ­რა­თი­დან და­ხა­ტა და მის წიგნს წა­უმ­ძღ­ვა­რა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კი პო­ე­ტის ერ­თ­ტო­მე­უ­ლიც გა­ა­ფორ­მა.

1939 წელს ლა­დო ასა­თი­ა­ნი სა­ვალ­დე­ბუ­ლო სამ­ხედ­რო სამ­სა­ხურ­ში გა­იწ­ვი­ეს. სამ­ხედ­რო ექი­მებ­მა გუ­ლის­ხ­მი­ე­რე­ბა გა­მო­ი­ჩი­ნეს და პო­ე­ტი უკან და­აბ­რუ­ნეს. მი­სი ლექ­სე­ბის პირ­ვე­ლი კრე­ბუ­ლი 1943 წელს და­ი­ბეჭ­და, ავ­ტორს 10 ეგ­ზემ­პ­ლა­რი გა­უგ­ზავ­ნეს, და­ნარ­ჩე­ნი კი გა­ა­ნად­გუ­რეს, რო­გორც არა­საბ­ჭო­თა სუ­ლის­კ­ვე­თე­ბის წიგ­ნი... მომ­დევ­ნო წელს გა­მომ­ცემ­ლო­ბი­დან კრე­ბუ­ლის - "წი­ნაპ­რე­ბი" სა­სიგ­ნა­ლო ეგ­ზემ­პ­ლა­რე­ბი მი­ი­ღო, თუმ­ცა, წიგ­ნი აღარ გა­მო­ცე­მუ­ლა: რა დროს წი­ნაპ­რე­ბია, ქვე­ყა­ნა­ში ომიაო, - უთხ­რეს. ამ ამ­ბავ­მა მი­სი ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბა კი­დევ უფ­რო და­ამ­ძი­მა... ავად­მ­ყო­ფო­ბა გარ­თულ­და - პო­ეტს სუნ­თ­ქ­ვა უჭირ­და, ხვე­ლა მოს­ვე­ნე­ბას არ აძ­ლევ­და. ექი­მე­ბის რჩე­ვით, აბას­თუ­მან­ში წა­ვი­და. სწო­რედ იმ დროს და­ი­წე­რა არა­ერ­თი გახ­მა­უ­რე­ბუ­ლი ლექ­სი. ლექ­სე­ბის რვე­ულს მე­უღ­ლეს უგ­ზავ­ნი­და. მა­ლე აბას­თუ­მა­ნი და­ტო­ვა და თბი­ლის­ში დაბ­რუნ­და.

1941 წელს ლა­დოს და ანი­კოს ქა­ლიშ­ვი­ლი, მა­ნა­ნა შე­ე­ძი­ნათ. მა­მას სურ­და ის კონ­ს­ტან­ტი­ნე გამ­სა­ხურ­დი­ას, სი­მონ ჩი­ქო­ვანს, ნი­კა აგი­აშ­ვილ­სა და ლა­დო გუ­დი­აშ­ვილს მო­ე­ნათ­ლათ, მაგ­რამ მის სი­ცოცხ­ლე­ში ეს ვერ მო­ხერ­ხ­და. მხო­ლოდ მა­მის გარ­დაც­ვა­ლე­ბის შემ­დეგ მო­ნათ­ლეს გო­გო­ნა კონ­ს­ტან­ტი­ნეს, სი­მონ ჩი­ქო­ვა­ნი­სა და ლა­დო გუ­დი­აშ­ვი­ლის მე­უღ­ლე­ებ­მა.
სიკ­ვ­დი­ლის წინ ლა­დო ასა­თი­ან­მა ვა­ჟა-ფშა­ვე­ლა­სა­ვით მშობ­ლი­უ­რი ლეჩხუ­მის წყა­როს წყა­ლი ისურ­ვა მა­მა­პა­პუ­რი სარ­წყუ­ლით. სიკ­ვ­დილ­მა ლექ­სის წე­რი­სას მო­ა­კითხა. ჰა­ერ­ში რა­ღაც მო­ხა­ზა, ბა­გე ოდ­ნავ გახ­ს­ნა და "მა...ა"-ს მსგავ­სი ბგე­რა აღ­მოხ­და. არა­ვინ იცის, მა­მას უხ­მობ­და თუ მა­ნა­ნას... სიკ­ვ­დი­ლის დად­გო­მი­დან სულ მა­ლე, კი­ბე­ზე დინ­ჯად ამო­მა­ვა­ლი კა­ცის ფე­ხის ხმა გა­ის­მა - ოთახ­ში დაგ­ვი­ა­ნე­ბუ­ლი მა­მა შე­მო­ვი­და... 1943 წლის 23 ივ­ნი­სი იყო. 26 წლის პო­ე­ტი ვა­კის სა­საფ­ლა­ო­ზე დაკ­რ­ძა­ლეს, 1968 წელს კი მი­სი ნეშ­ტი დი­დუ­ბის პან­თე­ონ­ში გა­და­ას­ვე­ნეს.

ზამ­თარ-ზაფხულ კაშ­ნე­თი, უქუ­დოდ და­დი­ო­და. იღ­ლი­ა­ში მუ­დამ წიგ­ნე­ბის დას­ტა ჰქონ­და ამოჩ­რი­ლი. ნი­კა აგი­აშ­ვი­ლი იხ­სე­ნებს:

"რო­გორც ყო­ვე­ლი გულ­კე­თი­ლი კა­ცი, ლა­დოც ძალ­ზე ფიცხი იყო და იცო­და სა­მარ­თ­ლი­ა­ნი გაბ­რა­ზე­ბა და გუ­ლის მოს­ვ­ლა. ერ­თხელ, რუს­თა­ვე­ლის პროს­პექ­ტ­ზე ერ­თი კრი­ტი­კო­სი შემ­ხ­ვ­და, გა­მა­ლე­ბით მო­დი­ო­და. ცო­ტა გა­ვი­ა­რე და ლა­დო და­ვი­ნა­ხე, სა­ხე­ა­ლე­წი­ლი და ძალ­ზე აღელ­ვე­ბუ­ლი ჩან­და. მითხ­რა, მწე­რალ­თა კავ­ში­რის ბაღ­ში ერ­თი კა­ცი რა­ფი­ელ ერის­თა­ვის "სამ­შობ­ლო ხევ­სუ­რი­სას" აგი­ნებ­და - ამ ლექსს შო­ვი­ნიზ­მის სუ­ნი უდის, ად­გი­ლობ­რი­ვი კუთხუ­რი პატ­რი­ო­ტიზ­მიაო. სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბი­დან უნ­და ამო­ვი­ღოთ, თო­რემ ახალ­გაზ­რ­და თა­ო­ბას გარ­ყ­ვ­ნის და თავ­გ­ზას აუბ­ნევ­სო. უნ­და მე­ცე­მა, მაგ­რამ ძლივს და­მიძ­ვ­რა ხე­ლი­დან. აქეთ წა­მო­ვი­და, სად­მე ხომ არ შეგ­ხ­ვედ­რიაო? თუმ­ცა, მის­გან ნა­ცე­მი არა­ვინ უნა­ხავთ. წუთ­ში აფეთ­ქ­დე­ბო­და, აბო­ბოქ­რ­დე­ბო­და, თო­რემ ძალ­ზე გულ­ჩ­ვი­ლი იყო".

ლა­დოს გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი სუ­ლი­ე­რი სი­ახ­ლო­ვე აკავ­ში­რებ­და ფი­როს­მან­თან. მან სა­მი გახ­მა­უ­რე­ბუ­ლი ლექ­სი უძღ­ვ­ნა მა­სა­ვით თვით­მ­ყო­ფად მხატ­ვარს. ამ ლექ­სებ­მა ("არ ვი­ცი, ასე რამ შე­მაყ­ვა­რა", "ფი­როს­მა­ნის მე­გობ­რებ­თან", "ფი­როს­მა­ნის დუ­ქა­ნი") ერ­თ­გ­ვა­რი კა­ტა­ლი­ზა­ტო­რის რო­ლი შე­ას­რუ­ლეს ფი­როს­მა­ნის სა­ხე­ლის პო­პუ­ლა­რი­ზა­ცი­ის საქ­მე­ში, რად­გან იყო პე­რი­ო­დი, რო­ცა ხე­ლოვ­ნე­ბათ­მ­ცოდ­ნე­ე­ბის ერ­თი ჯგუ­ფი მხატ­ვ­რის ტი­ლო­ებ­ში შე­დევ­რებს ვერ ჭვრეტ­და...

ცნო­ბი­ლია, რომ ასა­თი­ანს მარ­ტოს, თა­ვა­წე­ულს უყ­ვარ­და რუს­თა­ველ­ზე სი­ა­რუ­ლი. ალექ­სან­დ­რე ჭავ­ჭა­ვა­ძის ქუ­ჩის კუთხეს­თან შე­ჩერ­დე­ბო­და, ჭად­რის ხეს მი­ეყ­რ­დ­ნო­ბო­და და ფიქ­რობ­და. მე­გობ­რე­ბიც იქ­ვე აკითხავ­დ­ნენ. სწო­რედ რუს­თა­ველ­ზე, მოს­წავ­ლე-ახალ­გაზ­რ­დო­ბის სა­სახ­ლის წინ არის მო­ნიშ­ნუ­ლი მო­ქან­და­კე გი­ორ­გი შხვა­ცა­ბა­ი­ას მი­ერ შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი ლა­დო ასა­თი­ა­ნის მო­ნუ­მენ­ტის ად­გი­ლი, რო­მე­ლიც სკულ­პ­ტო­რის სა­ხე­ლოს­ნოს და­ტო­ვე­ბას აგერ უკ­ვე ათე­უ­ლი წლე­ბია ელის - მას შემ­დეგ, რაც კონ­კურ­ს­ში პირ­ვე­ლად გა­ი­მარ­ჯ­ვა. არ­სე­ბობს და­პი­რე­ბა, რომ ლა­დო ასა­თი­ა­ნის სა­ი­უ­ბი­ლეო წელ­თან და­კავ­ში­რე­ბით, ძეგ­ლი თა­ვის ად­გილს წელს და­ი­კა­ვებს. ავ­ტო­რის თქმით, ლა­დოს ძეგ­ლი თა­ვად ლა­დოს გარ­და, ჰგავს მირ­ზა გე­ლო­ვან­საც, გუ­რამ რჩე­უ­ლიშ­ვილ­საც, ალექ­სან­დ­რე სა­ჯა­ი­ა­საც, გაბ­რი­ელ ჯა­ბუ­შა­ნურ­საც, გი­ორ­გი ნა­ფეტ­ვა­რი­ძე­საც - ყვე­ლას, ვინც "ჭა­ბუ­კე­ბი დარ­ჩ­ნენ მა­რად" და ვინც თა­ვი­ან­თი შე­მოქ­მე­დე­ბი­თა და ცხოვ­რე­ბის წე­სით მთე­ლი თა­ო­ბის ბედს გა­ნა­სა­ხი­ე­რებ­დ­ნენ...


შო­რე­ნა ლა­ბა­ძე

www. gza.ambebi.ge




ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.