სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული

 (ხმები: 14)


„მიმიღეთ, მე ვარ წამალი, მიმიღეთ, მე ვარ ჰალუცინოგენი.“

11 მაისს, მე-20 საუკუნის ბრწყინვალე ხელოვანს, სალვადორ დალის 112 წელი შეუსრულდებოდა. იმ უდიდეს ტალანტსა და ნიჭს, რაც ამ ადამიანს გააჩნდა, მისი ექსცენტრიული პიროვნება და ხასიათი ხშირად ჩრდილქვეშ აყენებდა. მას იცნობენ როგორც პატივმოყვარე, ნარცის და მეგალომანიით დაავადებულ ადამიანს. ნამდვილად ასეთი იყო სალვადორ დალი?

დალი ესპანეთში, კატალონიის ქალაქ ფიგერასში დაიბადა. მას თავისი ძმის, სალვადორის სახელი დაარქვეს, რომელიც მხატვრის დაბადებამდე 9 თვით ადრე დაიღუპა. დალის მშობლებს სჯეროდათ, რომ სალვადორი მისი ძმის რეინკარნაცია იყო. დალიმ მშობლების ამ შემაშფოთებელი და უცნაური რწმენის შესახებ 5 წლის ასაკში შეიტყო, როდესაც მათ შვილი ძმის საფლავზე მიიყვანეს და ეს ამბავი აუწყეს. 16 წლის ასაკში დალის დედა მკერდის კიბოთი გარდაიცვალა, რამაც ძალიან იმოქმედა მასზე. სიკვდილიანობის სიხშირემ ხელოვანის მთელს ცხოვრებას მძიმე დაღი დაასვა. მალე მამამისი დალის დეიდაზე, დედამისის დაზე დაქორწინდა.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


ახალგაზრდა სალვადორი

1922 წელს დალი მადრიდში გადავიდა და სან ფერნანდოს აკადემიაში დაიწყო სწავლა. მხატვრის ბიოგრაფის, იან გიბსონის მიხედვით, თანატოლი სტუდენტები მას ავადმყოფურად მორცხვ ადამიანად მოიხსენიებდნენ. დალის მარტო გაუბედაობა არ აშინებდა, - ბისექსუალობის გამო საკუთარი სექსუალური იდენტობა ვერ გაერკვია(საბოლოოდ ეს გაურკვევლობა ფედერიკო გარსია ლორკასთან რომანით დასრულდა), ასევე სექსუალურ არაადეკვატურობას განიცდიდა(„აღმოვაჩინე, რომ ჩემი პენისი პატარა, საწყალი და რბილი იყო“). ამ ყველაფრის გამო იგი დიდი ხნის მანძილზე არ ქორწინდებოდა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ვერაფერმა შეუშალა ხელი მისთვის დამახასიათებელ ამპარტავნებასა და თავმომწონეობას, რაც ახალგაზრდობის წლებში უკვე იკვეთებოდა. 16 წლის ასაკში დღიურში წერდა: „მე გენიოსი ვიქნები. მსოფლიო მაღიარებს. შეიძლება შემიძულონ და ვერ გამიგონ, მაგრამ მე გენიოსი ვიქნები, უდიდესი გენიოსი, ამაში დარწმუნებული ვარ.“

„ხანდახან მგონია, რომ კმაყოფილების ზედმეტი დოზით მოვკვდები.“


დალის დაბადება

ექსცენტრიული და დემონსტრაციული დალი მას შემდეგ დაიბადა, როდესაც ბიძიის რჩევები გაითვალისწინა. მისი შემზღუდავი სიმორცხვის გადასალახად, ბიძამ ურჩია, მსახიობობა ეცადა და ახლო მეგობრებთანაც კი თავი მოეჩვენებინა, რომ სულით ექსტრავერტი იყო.

ამ პატარა რჩევამ დალის სამყარო და რეპუტაცია სამუდამოდ შეცვალა. მან თავისი სოციალური გაუცხოვება დამალა და გამოუსწორებლად მამაცი, თავისუფალი, კომუნიკაბელური, ექსტრავერტული ინტრავერტი გახდა. მან მანამ ითამაშა, სანამ ის ადამიანი არ გახდა, რასაც თამაშობდა.

მიუხედავად იმისა, რომ თავისი თავის გარშემო ასეთი გამოცანა შექმნა, მხატვრულ გენიამდე რომ მისულიყო, დალის მარტო ყოფნა და თვითდაკვირვება ისევ სურდა. ამის გამო დალიმ და მისმა გელფრენდმა, გალამ, კარი-ლე-რუზში, შატოს სასტუმროში, 2 განიერი ოთახი იქირავეს. ერთი საწოლი ოთახი იყო, მეორე კი დალის სახელოსნო. სასტუმროში 2 თვის გატარების შემდეგ, ჟალუზები მთლიანად დახურეს. დალის გარეთ გასვლა ერთხელაც არ უცდია. შთაგონებისთვის მხატვარი კოვზით ხელში ტახტზე იჯდა და ჩაძინებას ელოდებოდა. როგორც კი ჩაეძინებოდა, კოვზი ხელიდან უვარდებოდა, მიწას ეხეთქებოდა და აღვიძებდა. ის აცხადებდა, რომ ამ რამდენიმე წამში, ნახევრად სიზმარში მყოფ მდგომარეობაში, მისი გონება ყველაზე საოცარი ვიზუალური სურათებით იყო სავსე.

1931 წელს დალიმ დახატა სურათი „გონების გამძლეობა“(la Persistencia de la memoria), რომელიც მოგვიანებით მისი ყველაზე განთქმული ნამუშევარი გახდა. ნახატით უარყოფდა იმ აზრს, რომ დრო მდგრადი იყო.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


დალის შემოქმედება 1500-ზე მეტ ფერწერულ ნამუშევარს, ავეჯსა და ქანდაკებებს მოიცავს, თუმცა მისი შემოქმედება მხოლოდ ამით არ შემოიფარგლება: ალფრედ ჰიჩკოკის 1945 წლის ფილმში „მოჯადოებული“(Spellbound) სიზმრის მონაკვეთი დალის შედგენილი იყო; უოლტ დისნეი ფიქჩერსის ფილმის „დესტინო“(Destino) სცენარი დალიმ დაწერა; კოსტუმების დიზაინისთვის კრისტიან დიორი მასთან თანამშრომლობდა; დალის თანამედროვე ჩუპა-ჩუპსის დიზაინშიც კი მიუძღვის წვლილი.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


კრიტიკოსები ხშირად დაობენ, სარწმუნოა თუ არა ის აღმაშფოთებელი ანეკდოტები, რომელსაც დალი თავის ბიოგრაფიაში, „სალვადორ დალის საიდუმლო ცხოვრება“, ყვებოდა. შეესაბამებოდა თუ არა ეს ფაქტები სინამდვილეს, არავინ იცის, მაგრამ ერთი რამ ცხადია: დალიმ იცოდა, როგორ მიეპყრო ადამიანების ყურადღება. მაგრამ კიდევ არსებობს ერთი საიდუმლო: რამ აიძულა ამ ადამიანს იმ სცენების გამოაშკარავება, რომლის გამოც დააპატიმრეს, „სიურეალისტების ჯგუფიდან“ გააძევეს(რადგან ფაშიზმის აშკარად მხილებაზე უარი თქვა(დალის ესპანეთის დიქტატორთან - ფრანსისკო ფრანკოსთან მიმოწერა ჰქონდა და მისი შვილიშვილის სურათი დახატა), რამ შეაყვარა უუნარო ქალი, რომელიც ნიმფომანი, უწესო და ძალადობის მსხვერპლი იყო ბავშვობაში? რის ანაზღაურებას ცდილობდა დალი? იქნებ სირცხვილისა და დაუცველობის გრძნობის?

„ყველაფერი მიცვლის იერსახეს, მაგრამ მე არაფერი მცვლის.“


დალის უცნაურობები

საყვინთაო კოსტიუმი: ლონდონში, ლექციის წაკითხვისას, დალი ბილიარდის ჯოხითა და ორი რუსული ჯიშის (ბორზოი) ძაღლით გამოჩნდა. მას ზღვის საყვინთაო კოსტიუმი ეცვა და კინაღამ ასფიქსიას(სულის ხუთვას) შეეწირა. საბოლოოდ, როდესაც ჩაფხუტის მოსხნაში დაეხმარნენ, დალიმ განაცხადა: „მინდოდა მეჩვენებინა, რას ნიშნავს „ღრმად ყვინთვა“ ადამიანის გონებაში.“

„ადამიანებს საიდუმლოებები უყვართ, ამიტომაც მოსწონთ ჩემი ნახატები.“


ბაღლინჯოს კბენა: დალი ამტკიცებდა, რომ თანდაყოლილი ლაქა, რომლის მოშორებაც სცადა, ბაღლინჯო იყო, იმის მიუხედავადაც, რომ იგი ადრეც უამრავჯერ ჰქონდა ნანახი. როდესაც სარკეში ეს ნიშანი დაინახა, საპარსი აიღო და „მოიშორა“. დიდი რაოდენობით სისხლისღვრამ კი თითქმის უგონო მდგომარეობამდე მიიყვანა.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


მხატვრული ლიცენზია: დალი ნიუ-იორკის ერთ-ერთ დიდ მაღაზიაში დაიქირავეს, რათა მანეკენების საშუალებით ფანჯრებში ხელოვნების ნიმუში გამოეფინათ. დალიმ შექმნა სცენა, რომელცშიც მანეკენი წყლით სავსე „თმიან ანაზანაში“ ყოფს ფეხს. მეორე მანეკენი წარმოადგენდა ქალს კამეჩის თავით, რომელსაც პირში სისხლში გასვრილი მტრედი ეჭირა. შეშინებულმა მაღაზიის მენეჯერმა დეკორაცია დალის გაუფრთხილებლად შეცვალა. დალიმ მოითხოვა, მისი სახელი მოეცილებინათ. მენეჯერმა უარი განაცხადა. ამის საპასუხოდ, მხატვარმა სავსე აბაზანა ფანჯრის მინას მიახეთქა. შხეფები და ნამსხვრევები ტროტუარზე მიმოიფანტა. მოგვიანებით იგი დააპატიმრეს. მოსამართლემ მხატვარს მიყენებული ზარალი აანაზღაურებინა. დალიმ ამის შემდეგაც კი დაასკვნა: „ყველა ხელოვანს აქვს უფლება, თავისი შემოქმედება დაიცვას.“

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


ჭიანჭველიჭამია, ყვავილოვანი კომბოსტო და ანარქისტი პური: დალის ჭიანჭველიჭამია ჰყავდა და ხშირად გაჰყავდა ხოლმე სასეირნოდ. ერთხელ როლს როისი ყვავილოვანი კომბოსტოთი გაავსო.

დალის ანარქისტი ფრაქციის ლიდერი მიუახლოვდა და ჰკითხა, მათ მომავალ შეხვედრაზე სიტყვით თუ გამოვიდოდა. დალი დაეთანხმა. შეხვედრისთვის თავზე გიგანტური პური მიიმაგრა და საუბარი ისე გაარგძელა, თითქოს არაფერი მომხდარა.

მასკარადი და სისხლიანი კოქტეილი: ამბობენ, რომ დალი და გალა ერთხელ მასკარადზე იმყოფებოდნენ, სადაც ლინდერბერგის ბავშვსა და მის გამტაცებელს განასახიერებდნენ.

მადრიდის ბარში დალიმ თავისი სისხლისგან დამზადებული კოქტეილი დალია.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


ოიდიპოსი მამასთან კავშირში: ერთხელ დალიმ გამოფენაზე ასეთი წარწერა გამოიტანა: „ზოგჯერ, გართობის მიზნით, დედაჩემის პორტრეტს ვაფურთხებ.“ მამამისმა საჯაროდ ბოდიშის მოხდა მოსთხოვა. დალიმ ამაზე უარი განაცხადა. მოგვიანებით, მამამისს სპერმით სავსე პრეზერვატივი გაუგზავნა წერილით: „შენგან ამით ვარ დავალებული.“

დალის სუნამო: დალიმ სუნამო დაამზადა, რომელიც ადუღებული წყლის, წებოს, თხის ნაკელისა და ლავანდის ზეთის ნაზავი იყო. ეს ნაზავი ჟელატინად უნდა ქცეულიყო, სანამ მთელს სხეულზე წაისვამდა.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


დალის ჯანმრთელობა 1980 წლიდან გაუარესდა, მას შემდეგ, რაც მან და გალამ გამოწერილი პრეპარატებით მკურნალობა დაიწყეს. ორი წლის შემდეგ გალა გარდაიცვალა, დალიმ კი სიცოცხლის ხალისი დაკარგა. ვარაუდობენ, რომ ორჯერ თავის მოკვლა სცადა: ერთხელ დეჰიდრატაციით(დალი ამტკიცებდა, რომ ასე იმ მდგომარეობაში შესვლას ცდილობდა, რაშიც ზოგიერთი ცხოველი ჩამოკიდებული სახით იმყოფება); მეორედ, 1984 წელს, მის საძინებელში ცეცხლი საეჭვოდ გაჩნდა. 1988 წელს დალიმ გულის შეტევა მიიღო, წლების ტანჯვის შემდეგ კი, შემდეგ წელს, 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

სალვადორ დალი: ადამიანის ცხოვრებაში ყოველთვის დგება მომენტი, როდესაც აღმოაჩენს, რომ ჩემზე არის შეყვარებული


დალი ყველაზე უტიფარი თავმოყვარე იყო, მაგრამ სამაგიეროდ, მსოფლიოში ყველაზე საინტერესო შოუმენი გახლდათ. როდესაც გადაწყვეტთ, მისი დაუცველი და ინტიმური მხარის გასაშიშვლებლად მხატვრის გიჟური გამოხტომები და უცნაური ფასადი შეისწავლოთ, შეგრჩებათ მხოლოდ რეპლიკა, რომელიც სიურეალისტთა ჯგუფიდან გარიცხვისას თავის მხატვარ ამხანაგებს მიაძახა: „სიურეალიზმი - ეს მე ვარ.“

მთელი ცხოვრების მანძილზე, დალი ძერწავდა, ხატავდა და თავის საუკეთესო ხელოვნების ნიმუშს ქმნიდა, რომლითაც ყველას აოცებდა - და ეს საკუთარი თავი იყო.

„ყოველ დილით, როცა ვიღვიძებ, უზენაეს ნეტარებას ვგრძნობ, - მე ხომ სალვადორ დალი ვარ.“


sazogadoeba.ge




ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.