რატი ქართველიშვილი - შუქების მოთვალთვალე

rati qartvelishvili shuqebis motvaltvale proza
მამას ყოველთვის უცნაური გატაცებები ჰქონდა. ჯერ იყო და, გაგანია საბჭოთა კავშირის დროს, უცხოურ ასანთის კოლოფებს აგროვებდა. ზოგი, მეგობრებს და კოლეგებს ჩამოჰქონდა მისთვის საჩუქრად, ზოგი - თავად ჩამოიტანა, შვედეთში მივლინების შემდეგ. იმ შორეულ შვედეთში, ჟურნალ ”თეატრი”-ს დავალებით გაუშვიათ ბერგმანთან ინტერვიუს ასაღებად - მე რომ დავიბადე, სწორედ იმ 72-ში - და მისი ცნობილი მარწყვის მდელოც მოუნახულებია - ფილმში, მოხუცი პროფესორის, ისააკ ბორგის ბავშვობის ზმანების ადგილი. თუმცა, ამაზე ალბათ სხვა დროს... ისევ ასანთის კოლოფებს დავუბრუნდეთ. არ ვიცი, რისთვის სჭირდებოდა ისინი, მაგარამ თავისი დანიშნულებით არასდროს იყენებდა, უფრთხილდებოდა. შეიძლება, ეს პატარა სუვენირები ერთგვარი ნოსტალგია იყო იმ თავისუფალ სამყაროზე ”რკინის ფარდის” მიღმა რომ ეგულებოდა, ან, იქნებ, მათი მრავალფეროვნება და სიჭრელე იზიდავდა, - საბჭოთა ასანთის კოლოფები ხომ, კუბოს მაკეტებივით ერთმანეთს ჰგავდა.

შემდეგ, რატომღაც, ქობულეთის პლაჟზე ზღვის კენჭების შეგროვებამ გაიტაცა. ამ უცნაური კოლექციის ყოველი ეგზემპლარი რაღაცით იყო მისთვის საინტერესო. რა იყო ის, რაც გამოარჩევდა მათ, ერთი შეხედვით მათივე მსგავსი უამრავი სხვა კენჭისგან, ძნელი სათქმელია; შესაძლოა - ოდნავ განსხვავებული ფორმა, უჩვეულო შეფერილობა, ან, უცხო თვალისთვის, თითქმის შეუმჩნეველი წახნაგი. გაზეთის ფურცლებში სათითაოდ გახვეული ეს ავლადიდება, ზაფხულის მიწურულს, უკან დაბრუნებისას, ჩემი სათრევი ხდებოდა. მაშინ, წელჩაწყვეტილს, არც ისე რომანტიკულად მეჩვენებოდა ეს ყველაფერი.

კიდევ, იყო ხის გამხმარი ტოტები - სიცოცხლის უკანსკნელ წამს სიკვდილს გადაყრილები, თითქოს მარადიულ ცეკვაში რომ გაშეშებულიყვნენ მამას ოთახის კედლებზე; წითელ იატაკზე, კუდიანის ხელებივით დაკვრანჩხული, ხავსმოკიდებული, მაგრამ სიცოცხლეს ვეღარ მოჭიდებული ფესვები; და სქელი ხავერდის ფარდაჩამოფარებულ ფანჯარასთან, დიდრონი საწერი მაგიდის კუთხეში, ძველი, ბრინჯაოს ლამპის შუქით განათებული - ბებერი მუხის ყვითელი, ბუთქუნა სოკო. და კიდევ რამდენი ასეთი წვრილმანი და უჩვეულო მისი გატაცება, რაც დრომ და მეხსიერებამ შთანთქა...

მაგრამ ყველაზე უცნაური მაინც, ნათურების თვალთვალი იყო.
92 წელი იდგა. იანვარი. არეულობის და სიბნელის დრო. საღამოვდებოდა. მამა აივანზე იჯდა თავის ძველ პალტოში ბეღურასავით შეყუჟული და ქალაქს გასცქეროდა. ჩვენი აივნიდან ქალაქი ხელისგულზეა გადაშლილი. ისიც იჯდა და თითქოს, ამ ხელისგულზე მკითხაობდა. მამა, რას აკეთებ-მეთქი, - ვკითხე. შუქებს ვითვლიო, - მიპასუხა, - ჩაბნელებულ ქალაქში კანტი-კუნტად ანთებულ ნათურებს ითვლიდა.

მას შემდეგ ოცმა წელმა განვლო. მამა 2005-ში გარდაიცვალა. ის აქა-იქ განათებული ქალაქი, დღეს, დიდი სარეკლამო აბრასავითაა აბრდღვიალებული…

ზოგჯერ, საღამოობით, ვზივარ ხოლმე ჩემს აივანზე და ამ განათებულ ქალაქში, ჩაბნელებულ ფანჯრებს ვითვლი.


ვიკა ელბაქიძე - ნუ იხედები უკან

vika elbaqidze nu ixedebi ukan proza
იმას, რომ შენ ჩემთვის ცაზე მეტი ხარ, უკვე დიდი ხანია მივხვდი...და ზოგჯერ მეშინია, რომ ეს ცა დამახრჩობს და ვერ მივუსწრებ მზის ჩასვლას ...
მინდა ამ უსაფეხურო კიბეზე ჩემით ავიდე, მაგრამ შენ ყოველთვის წინ მისწრებ და მაფრთხილებ, ამიტომ ყოველთვის ვიცი, რომ შენს გვერდით შეცდომის დაშვების უფლება მაქვს და არაფრის მეშინია...
...

შენ მე მასწავლე რა შეიძლება და რა არა...მასწავლე, რომ არსებობს თუნდაც ერთი ნაბიჯი წინ, რომლისთვისაც ცხოვრება ღირს...არ მჯერა....განა არ გენდობი, უბრალოდ პირადად მინდა გამოვცადო ის ბედნიერება, რომელიც სუნთქვას შემიკრავს და მერე მზის სხივებით გამთბარ ღრუბლებში შევხვდე სიკვდილს....მინდა ვიყვირო შენს სიყვარულზე, დაე გაიგონოს ყველამ, როდესაც ღრუბლები მიწას მორწყავენ....ამას ყოველ დილით გეტყვის დილის ნიავი, რომელიც შენი ფანჯრის ფარდას ოდნავ შეარხევს....

...და ზუსტად ვიცი, თუ მომიწია მაგ ნაბიჯის გადადგმა, თუნდაც საკუთარი სიცოცხლის ფასად, ეს ნაბიჯი იქნება შენსკენ გადმოდგმული....ნუ მოიხედავ, ფეხდაფეხ უკან მოგყვები, თუნდაც ჯოჯოხეთამდე მიმიყვანო...რადგან უშენოდ ზეცამ ფასი დაკარგა...

P.S.
ჰოო, და კიდევ...მოდი რა, ცისარტყელა იყოს ჩვენი სიყვარულის პაროლი და ვეძებოთ ის ყველაფერში... ვიაროთ, ვიაროთ და ყველგან ვეძებოთ მისი ნიშნები...და მერე...მერე შევცვალოთ ის, თითქოს ვინმეს ჩვენი ბედნიერების მოპარვა სურდეს...გადავუყაროთ ერთმანეთს ტელეფონები და პეპლებმა ეძებონ ისინი ჩვენს ბედნიერ სამყაროში...დიახ, პეპლებმა...ჩვენს... სამყაროში...მერე ბევრი ვიციონოთ, როგორც იქ და მაშინ... გახსოვს?

ღამღამობით შენ დაწერ ლექსებს და დილით წამიკითხავ ხოლმე, მე კი- გავიხსენებ ყველაფერს, რაც ოდესმე გვიკეთებია და რაზეც გვილაპარაკია..შენ დაუკრავ შენს გიტარას და მე კი ვისწავლი მოსმენას...მერე ერთად ჩავაბარებთ გამოცდას...
ჩვენს ცხოვრებაში იარსებებს მხოლოდ ორი დღესასწაული: დღე და ღამე ...

დავივიწყებთ როგორია თოვლი და ყოველ დილით ვიკამათებთ მის ფერზე, სანამ არ დავრწმუნდებით, რომ სიხარულის ფერია...მერე მე და შენ მელოდრამას გავითამაშებთ და დავთქვამთ ჩვენი შეხვედრის ადგილს, სამოთხეში...თვალებს დავხუჭავ და გეტყვი: „მე შენ ვეღარასდროს გნახავ...მე შენ მი...“ დავმძიმდები და გავიშხლართები მწვანე ბიბინა ბალახზე, მოულოდნელად ცალ თვალს გავახელ და წაგებულ ნიძლავს გაგახსენებ... გკითხავ: რატომ სტირი? შენ კი წამოდგები და ყურში ჩამჩურჩულებ: „მე შენ მი...“ და ორივე სიმწვანეში გავიშხლართებით... იისფერ ღრუბელზე წამოწოლილი, შემოცურავ ჩემი თვალების სიღრმეში და ჩაიძირები ცრემლის ზღვაში...

მერე მაკოცებ და მეტყვი: „ ნუ სტირი, მე ხომ შენთან ვარ, მე ყოველ წამს შენთან ვარ, შენს გვერდით არ ვარ, მაგრამ ძალიან ახლოს ვარ, იმაზე ახლოს ვიდრე შენ წარმოგიდგენია...მუდამ შენთან ვიქნები...ყოველთვის ჩემთან იქნები...შენი ვარ...და მიყვარხარ..."

ასე რომ, ნუ იხედები უკან, იარე და არაფერზე იდარდო...


გელა ოდიკაძე - ლექსების პასიანსი

gela odikadze leqsebis pasiansi proza
თემურ ჩხეტიანი, ფოთლების პასიანსი (ლექსები). თბ. “დიოგენე”, 2006.

ლექსების თანმიმდევრობით დაწყობა ანუ ციკლების შედგენა, ჩემი აზრით, ცალკე ხელონებაა. პოეტს ლიტერატორის ალღოც უნდა ჰქონდეს მომადლებული, რომ ლექსების გარკვეული ნიშნებით შემკვრელი მღლიანობა შექმნას. შეიძლება პოეტმა სამი ან ოთხი კარგი ლექსი მოიძიოს, იქვე ექვსიოდე, ნაკლები მნიშვნელობის ლექსიც დაამატოს, მაგრამ შედგება კი ამგვარად ციკლი? მე ვფიქრობ, არა.
ციკლიში ყოველი ლექსი მნიშვნელოვანი უნდა იყოს. ყოველი ლექსი უნდა “ფლობდეს” სივრცეს. ერთი სრული ციკლი კი სწორედ ამ სივრცეთა ისეთი განაწილებაა, როცა კიდევ ახალი, უფრო ფართო სივრცის პერსპექტივა იქმნება. ეს ხდება მაშინ, როცა დაახლოებით თანაბარი მხატვრული დონის ნაწარმოებები იყრის თავს. ყოველი ჩავარდნა მთლიანობის რღვევის და სიცარიელის შეგრძნებას აღძრავს. ერთი არასწორად დადებული ან გვერდშეწეული კუბიკის გამო შეიძლება კუბიკებისგან აგებული მთელი შენობა ჩამოშვავდეს.


თეა თოფურია - პიტნის კალო

tea tofuria pitnis kalo proza
ვირს პიტნა ეჯავრებოდა და ცხვირში ტენიდნენო. ჩემი საქმეც ასეა, ვირივით. მე ვვირობ და ამათ კიდევ პიტნა არ ელევათ, ლამისაა ძნები დადგან. აჰა, ამასწინათაც, ამოვიდა ერთი ჩემი მეზობელი და ჭა უნდა გავთხაროთო. რის ჭამე-მეთქი. აი, კორპუსის წინო. ჭა რად გვინდა-მეთქი, - თან ახალგაღვიძებული ვარ, ვდგავარ, თვალებს ვისრესს - წყალი ზედა სართულებზე არ ამოდის და აბა, რა ვქნათო. ვედრო და ბაწარი უკვე გვაქვსო. კინაღამ არ ვუთხარი, ბაწარი თუ გაქვს, ჭა და უფსკრული არა ხარ, მოიბი ბარებ კისერზე-მეთქი, მაგრამ ამისთანებს ხომ სიკვდილს ვერ უხსენებ, სწყინთ.


ზაალ სამადაშვილი – ბალადა ძველი მეგობრებისთვის

zaal samadashvili balada dzvel megobrebistvis proza literatura
ოცდათერთმეტ დეკემბერს დილის ათ საათზე რეკავს ტელეფონი. ლიოხაა, მეუბნება "ინტურისტში" გამოდი, ლუდი დავლიოთო. ოცდათერთმეტი დეკემბრის ლუდის სმით დაწყება მარტო ლიოხას შეუძლია. მარტო ლიოხას შეუძლია ზღვიდან ერთი დღის დაბრუნებულმა ისევ ზღვა მოინატროს, შენც აგტეხოს და ისევ იქ ამოგაყოფინოს თავი, სადაც მომავალ წლამდე არ აპირებდი დაბრუნებას. ოცდაორი წლისა ვარ. წერა ჯერ არ მაქვს დაწყებული. გეოლოგებთან მიკედლებული, თვეობით ვიკარგები ქალაქიდან და ახალი დაძმაკაცებული ვარ ლიოხასთან, რომელიც, მიუხედავად იმისა, რომ სულ ცოტათია ჩემზე უფროსი, უკვე ისეთ პიესებს წერს, რომლებსაც აკადემიური თეატრები დგამენ.
კინოთეატრ "რუსთაველზე" გადაბმული სასტუმრო "ინტურისტი" ისევე არასაბჭოურად ლამაზია, როგორც სასტუმრო "თბილისი" და მის კაფეს, სადაც უშველებელი გობელენი სახელად "ფიროსმანის სამყარო" ჰკიდია, ისევე ეტანება ქალაქის არტისტული ბოჰემა, როგორც "თბილისისას". ეს ის დროა, როცა კაფეში ლუდის დალევა ლამის უკუღმართობად ითვლება, როცა ლუდს მარტო სახინკლეში, ანდა საბურთალოზე, სპარტაკას დუქანში სვამენ. მაგრამ ლიოხა რისი ლიოხა იქნება, წესისგან გადაცდენა რამედ ჩააგდოს და ის არ მოიმოქმედოს, რაც გულით უნდა.


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები
სერ ისააკ ნიუტონის კემბრიჯის მათემატიკური ინსტიტუტის შენობა აგებულია იმის გათვალისწინებით, რომ მათემატიკოსებს ჰქონდეთ კოლეგებთან მუდმივად იდეების გაცვლის საშუალება, ინსტიტუტის შენობაში მოძრაობის დროსაც კი. ამ მიზნით, ინსტიტუტის უკლებლივ ყველა ოთახში, მათ შორის ტუალეტებშიც და ლიფტშიც კი არის... რა?


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები
იტალიაში გამოუშვეს ყავის ფინჯანი სპეციალურად ზარმაცი და დაბნეული ადამიანებისათვის. ფინჯანი ელექტროფიცირებული იყო და როცა მასში სითხე საჭირო დონეს აღწევდა, გაისმოდა მელოდიური ზარი. ამ ჭურჭელმა ჰპოვა საკმაოდ უჩვეულო გასაღების ბაზარი. ვინ ყიდულობდა მას?


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები
თავის დროზე ბირმინჰემელმა გამომგონებელმა შეძლო,თავისი გამოგონება ფართოდ დაენერგა სასამართლოში და ამით შეემცირებინა შინაური ფრინველებისადმი საკმაოდ დამამცირებელი მოპყრობა.


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები
ეგვიპტეში, უდაბნოს გზაზე არის ერთი ბენზინ–გასამართი სადგური, სადაც არის წარწერა – ჩაასხით საწვავი ჩვენთან, თორემ ყველა შემდეგი ბენზინ–გასამართი სადგური არის მხოლოდ ..... . დაასრულეთ ფრაზა.


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები
ერთხელ სალვადორ დალის, ერთ–ერთმა პარფიუმერულმა ფირმამ დაუკვეთა ფლაკონი ახალი სუნამოსათვის. მხატვარმა ჩვეული ორიგინალობა გამოიჩინა. აიღო საგანი, რომელიც სახლში მოიძია, მას ლითონის ნაწილი მოხსნა, ოქროსფრად შეღება და განაცხადა, რომ ეს ფლაკონის თავსახურის როლს შეასრულებდა. მწარმოებლებს კი შესთავაზა სუნამოსთვის მიეცათ ერთობ უჩვეულო სახელწოდება “გაელვება”. მაშ რისგან გადაწყვიტა სალვადორ დალიმ ამ ფლაკონის დამზადება?


ვიქტორინა

viqtorina viktorina gamoicanit ra sad rodis yvelaze chkviani gamocanebi ვიკტორინა ვიქტორინა გამოიცანით რა სად როდის ჭკვიანი გამოცანები

იაპონიაში არსებობს ასეთი დაუწერელი კანონი: სტუდენტი გოგო ინსტიტუტში ორი დღე ზედიზედ ერთი და იგივე ტანსაცმლით არ უნდა გამოცხადდეს. რატომ?


რაღაცა მინდა ამაზე მეტი ..

სამყარო რაა? ალბად არაფერი,
სიცარიელის დიდი გრადაცია..
რაღაცა მინდა იმაზე მეტი,
იმაზე მეტი ვიდრე გამაჩნია.