ალენ გინზბერგი - ამერიკელი პოეტი

alen ginzbergi amerikeli poeti ucxouri mwerlebis biografia ucxouri literatura
ირვინ ალენ გინზბერგი (ინგლ. Irwin Allen Ginsberg ([ˈgɪnzˌbɝg])(3 ივნისი, 1926, ნიუარკი, ნიუ-ჯერსი ― გ. 5 აპრილი, 1997), ამერიკელი პოეტი, ბიტნიკთა თაობის წარმომადგენელი. გინზბერგი განსაკუთრებით ცნობილი გახდა თავისი ნაწარმოებით ჰოლი (1956). ამ უკანასკნელში წარმოდგენილია ავტორის ხედვა იმდროინდელ ამერიკაში გამეფებული მატერიალიზმისა და კონფორმიზმის დესტრუქციული ძალების შესახებ.

ბავშვობა
გინზბერგმა ბავშვობა ნიუ ჯერსიში, ნევარკში გაატარა. მამა, ლუი გინზბერგი პოეტი იყო. დედა, ნაომი ლევი გინზბერგი, რომელიც ეპილეფსიითა და პარანოიით იყო დაავადებული, აშშ-ს კომუნისტური პარტიის აქტიური წევრი იყო და ხშირად დაჰყავდა ალენი და მისი ძმა პარტიის კრებებზე.
გინზბერგმა ადრეულ ასაკში დაიწყო ნიუ-იორკ ტაიმსში წერილების წერა ისეთ თემებზე, როგორიცაა მშრომელთა უფლებები და მეორე მსოფლიო ომი. სკოლის პერიოდში ალენი ხშირად დაჰყვებოდა დედას ფსიქიატრთან სეანსებზე. ამან დიდი გავლენა მოახდინა მასზე და აღწერა კიდეც ეს პერიოდი თავის გრძელ ავტობიოგრაფიულ პოემაში Kaddish for Naomi Ginsberg. 1943 წელს გინზბერგმა უმაღლესი სკოლის დიპლომი აიღო და ცოტა ხანი მონკლერის სახელწიფო უნივერსიტეტში ესწრებოდა ლექციებს, შემდეგ კი კოლუმბიის უნივერსიტეტში შევიდა. აქ იგი თანამშრომობდა ლიტერატურულ ჟურნალთან Columbia Review და იუმორისტულ ჟურნალთან Jester. იყო ასევე Philolexian Society-ს დებატ-კლუბის პრეზიდენტი

ნიუ იორკელი ბიტნიკები
კოლუმბიის უნივერსიტეტში სწავლისას გინზბერგი ხვდება ლუსიენ კარს, რომელიც მას გააცნობს მომავალი ბიტნიკ მწერლებს, მათ შორის ჯეკ კერუაკს, უილიამ ს. ბაროუსა და ჯონ კლელოლ ჰოლმსს. მათ შორის საინტერესო საუბრები იმართებოდა ამერიკისა და ზოგადად ლიტერატურის "ახალი ხედვის" შესახებ. კარმა გააცნო გინსბერგს ნეილ კასადიც, რომელიც განსაკუთრებით შეუყვარდა. მოგვიანებით კერუაკმა აღწერა გინსბერგისა და კასადის შეხვედრა თავის ნოველაში გზაზე. კერუაკი ხედავდა მათ, როგორც "ახალი ხედვის" ბნელ (გინსბერგი) და ნათელ (კასადი)მხარეებს. 1948 წელს ჰარლემში გინზბერგს სმენითი ჰალუციანცია დაემართა. იგი ამტკიცებდა, რომ იმ მომენტში, როცა კითხულობდა უილიამ ბლეიკის ლექსებს, გაიგონა თავად ბლეიკის ხმა. გინსბერგმა ამ მოვლენას უწოდა ძირითადი გამოცხადება. სწორედ ეს განსაზღვრავს სამყაროს გინზბერგისეულ გაგებას. მას სჯეროდა,რომ ამით სამყაროში არსებული ურთიერთკავშირის მოწმე გახდა.


უილიამ გოლდმენი - ამერიკელი მწერალი

uiliam goldmeni biografia ucxouri literatura ucxouri biografiebi amerikeli mwerali
უილიამ გოლდმენი (ინგლ. William Goldman დ. 21 აგვისტო, 1931) არის ორგზის ამერიკული კინოაკადემიის ოსკარის მფლობელი ამერიკელი მწერალი. იგი არის ბევრი ცნობილი ფილმის სცენარის ავტორი. გავლენა იქონია სტეფანი მეიერის შემოქმედებაზე.


გუსტავ მარტინ გარსო

gustav garso ucxouri mwerlebis biografia ucxouri literateratura
პროფესიით ფსიქოლოგი, ლიტერატურაში შემთხვევით მოხვედრილად უფრო ითვლებოდა, ვიდრე პროფესიონალ მწერლად. 1994 წელს ეროვნული პრემია მიიღო რომანისთვის "წყაროთა ენა", თუმცა პროფესიული წრეები მანამდეც იცნობდნენ და აფასებდნენ მის სამ რომანს, კრიტიკულ წერილებსა და მოღვაწეობას ჟურნალში "კიდევ ერთი ანგელოზი". ყველაზე დიდი პოპულარობა 1999 წლის ნადალის პრემიამ მოუტანა რომანისთვის "მარტასა და ფერნანდოს ისტორიები". იგი 1948 წელს დაიბადა, ვალიადოლიდში (ესპანეთი). კათოლიკური აღზრდა დაეხმარა რელიგიური სიმბოლიკა ლიტერატურულ მასალად ექცია. მას იცნობენ როგორც აუჩქარებელ, თანმიმდევრულ ადამიანს, რომელიც მხოლოდ ერთი საათი მუშაობს დილაობით და კიდევ ნახევარი საათი - შუადღისას. მწერალი ირწმუნება, რომ არასოდეს უფიქრია თავისი ქალაქის დატოვება, რადგან, მისი აზრით, ყოველი ადგილი საკუთარ თავში მთელს სამყაროს მოიცავს: იგივე კონფლიქტებს, იგივე მისწრაფებებს, საკმარისია მხოლოდ იცოდე, როგორ შეხედო ამ ყველაფერს.


ჯოვანი პაპინი

jovani papini ucxouri mwerali biografia italeli mwerali
იტალიური ლიტერატურის ფუნდამენტური ანთოლოგია ჯოვანი პაპინის (1881-1956) ახასიათებს როგორც “საუკუნის დასაწყისის კულტურის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ინიციატორს – მიუხედავად ქაოტური განათლებისა და იმთავითვე ანტიაკადემიური, დილეტანტური მისწრაფებებისა”. იგი მაშინდელი ფლორენციის ლიტერატურული წრეების ყურადღების ცენტრში იყო მოქცეული, რედაქტორობდა ჟურნალს, რომელშიც თითქმის ყველა იმდროინდელი იტალიელი მწერალი იბეჭდებოდა, დ’ანუნციოდან დაწყებული – მარინეტით დამთავრებული.
მისი ნაშრომები კულტურის ძალზე ფართო სპექტრს მოიცავდა: ინტელექტუალურ-ანარქისტული “ტრაგიკული ყოველდღიურობა” (1906) და “წყალწაღებული” (1912), ღრმა კათოლიციზმით აღბეჭდილი “ქრისტეს ისტორია” (1921) და კლასიკური “ცოცხალი დანტე” (1933). მასვე ეკუთვნის სკანდალურად ცნობილი “ეშმაკი” (1953) და წიგნები ხელოვნების შესახებ, “მიქელანჯელოს ცხოვრება მისი ეპოქის ცხოვრების ფონზე” (1949) და “ბიუსტების შუშაბანდი”, თუმცა განსაკუთრებული წარმატებით მაინც მისი “ნაწყვეტები” სარგებლობდა, მოკლე, ძალზე მახვილი ტექსტები, რომლებშიც ხშირად ესეისტური საწყისი ძლევდა ნარატიულს.
სწორედ ამ ჟანრს შეგვიძლია მივაკუთვნოთ წარმოდგენილი მოთხრობაც, კაფკას ერთ-ერთი პირველი “აპოკრიფი”, რომელმაც არამხოლოდ ბორხესის არარსებული ტექსტები შეიძლება გაგვახსენოს, არამედ უმბერტო ეკოს კლასიკურ-პოსტმოდერნისტული “ვარდის სახელიც”.


ბერ­ნარდ მა­ლა­მუ­დი

bernard malamudi ucxouri mwerlebis biografiebi ucxouri literatura
ბერ­ნარდ მა­ლა­მუ­დი (1914-1986) და­ი­ბა­და ბრუკ­ლინ­ში. და­ამ­თავ­რა კო­ლე­ჯი, შემ­დეგ კი - კო­ლუმ­ბი­ის უნ­ი­ვერ­სი­ტე­ტი; მრა­ვა­ლი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ეწ­ე­ო­და პე­და­გო­გი­ურ მოღ­ვა­წე­ო­ბას ბე­ნინ­გ­ტო­ნის კო­ლეჯ­ში. მის კა­ლამს ეკ­უთ­ვ­ნის რო­მა­ნე­ბი: "ას­ის­ტენ­ტი" (1957), "ახ­ა­ლი ცხოვ­რე­ბა" (1961), "ჯერ იდ­ი­ო­ტე­ბი" (1969), "დუ­ბი­ნის ცხოვ­რე­ბა­ნი" (1979), "ღვთის წყა­ლო­ბა" (1980), "რემ­ბ­რან­დ­ტის ქუ­დი" (1973) და სხვ. მწე­რალს მი­ა­ნი­ჭეს პუ­ლიტ­ცე­რის პრე­მია, ორ­ჯერ კი - ერ­ოვ­ნუ­ლი პრე­მია. 1979-1981 წლებ­ში მა­ლა­მუ­დი გახ­ლ­დათ ამ­ე­რი­კის პენ-ცენ­ტ­რის პრე­ზი­დენ­ტი. 1981 წელს ამ­ე­რი­კის აკ­ა­დე­მი­ამ და ხე­ლოვ­ნე­ბი­სა და ლი­ტე­რა­ტუ­რის ინს­ტი­ტუტ­მა მწე­რა­ლი და­ა­ჯილ­დო­ვეს ოქ­როს მედ­ლით.


გუსტავ მარტინ გარსო - კაცი ბაქანზე

gustav martin garso kaci baqanze espanuridan ucxouri literatura ucxouri proza
ესპანურიდან თარგმნა ქეთი ჯიშიაშვილმა

ეს ფოტო 81 წლის ზაფხულშია გადაღებული. ჩემს გოგონას მაშინ ერთი წელი შეუსრულდა და ზაფხულის გასატარებლად ნოხაში წავედით, სანტანდერის პროვინციაში. ჩემმა მეგობარმა ერთი თვით საკუთარი სახლი დაგვითმო პლიაჟთან ახლოს. ზღაპრებში რომ ქოხებია, ისეთი სახლი იყო. მისმა მეპატრონემ, ანუ ჩემი მეგობრის მამამ - ყოველმხრივ უჩვეულო ადამიანმა - სულ რაღაც ორიოდე წლის წინ გაიყვანა იქ დენი, ამიტომაც წყლის ამოღება ხელის საქაჩით გვიხდებოდა (რაც, მართალი გითხრათ, სულაც არ მხიბლავდა, რადგან ამის გაკეთება ძირითადად მე მიწევდა), მაგრამ ეს დიდად არ გვადარდებდა, სახლი მართლაც არაჩვეულებრივი იყო და მდებარეობაც საუცხოო ჰქონდა. ზღვასთან ახლოს, სხვა სახლებიდან მოშორებით იდგა, იქვე, ახლოს ტბაც იყო, ბალახს ყოველ დილას გარიჟრაჟის პირველი ღრუბელი ნამავდა და გამუდმებით ჩაგვესმოდა ტალღების ხმაური, სანაპიროს კედლებს რომ ეხეთქებოდნენ. ყველაზე საოცარი მაინც ღამეები იყო: ჩვენი ტერასიდან მოწმენდილ ცას გავცქეროდით. ვარსკვლავები ისე უხვად ცვიოდნენ ციდან, როგორც არასდროს და ჩვენც სურვილების ჩაფიქრებას ვერ ავუდიოდით. თავს უბედნიერეს ადამიანებად ვთვლიდით და ამ შეგრძნებას ერთი პატარა ღრუბელიც კი არ ჩრდილავდა. შევყურებდით ჩვენს გოგონას და არ გვჯეროდა, რომ ამ მშვენიერებას შეიძლება ოდესმე რაიმე საფრთხე დამუქრებოდა. ყველა ჩვენი ოცნება, რომელსაც სიჩუმეში ვქმნიდით, მის ბედნიერებასთან იყო დაკავშირებული. ჩვენი მეგობრის მამა და სახლის მეპატრონე ორესტეს სენდრერო, საბუნებათმეტყველო მეცნიერებათა სპეციალისტი, ფრანკოს რეპრესიების მსხვერპლი იყო. ექსცენტრიული და გულკეთილი ორესტეს სენდრერო სხვა პლანეტიდან ჩამოსულს ჰგავდა. ის სახლი მისი თავშესაფარი იყო, მისი ქმნილება, დასტური მისი ბედნიერი არსებობისა. მისი მეორე გატაცება მტრედები იყო. როდესაც გასაღების


ჯოვანი პაპინი - ფრანც კაფკას “დაბრუნება”

jovani papini franc kafkas dabruneba ucxouri literatura ucxouri proza
თარგმნა მალხაზ ხარბედიამ

პრაჰა, 27 მარტი

ერთმა პრაჰელმა ბუკინისტმა, რომელმაც კარგად იცოდა, რომ ცნობილ მწერალთა ავტოგრაფების კოლექციას ვაგროვებდი, ფრანც კაფკას გამოუქვეყნებელი მოთხრობის ავტორისეული მონახაზის შეძენა შემომთავაზა. ამ დროისთვის უკვე წაკითხული მქონდა “პროცესის” ინგლისური თარგმანი და ამიტომ, ვიდრე საკმაოდ სოლიდურ თანხას გადავიხდიდი, მოვინდომე თვალი გადამევლო გერმანული სიტყვებით გადავსებული ექვსგვერდიანი ხელნაწერისთვის.
“დაბრუნება”, ასე ერქვა შავად ჩაწერილ მოთხრობას, რომელზე მუშაობის გაგრძელებაც კაფკამ არ მოისურვა თუ ვერ მოასწრო. სადაზღვეო აგენტს, ბატონ მ.ვ.-ს, საქმეებზე წასვლა უწევს ბოჰემიაში, თანაც დიდი ხნით, და იძულებულია, თავისი ახალგაზრდა მეუღლე მარტო დატოვოს სახლში, პრაჰიდან ასი კილომეტრის მოშორებით. მას გული წყდება, რადგან სულ რამდენიმე დღის წინ დაქორწინდა და ძალიან უყვარს თავისი მეუღლე, მაგრამ მოვალეობანი და საქმის ინტერესები აიძულებენ წავიდეს. მოგზაურობა ექვსი კვირა უნდა გაგრძელებულიყო, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზთა გამო, რომლის შესახებაც კაფკა არაფერს ამბობს, ბატონ მ.ვ.-ს მოუწია ორ თვემდე გაეხანგრძლივებინა განშორების ვადა. ბოლოს, დგება ნანატრი დღეც, იგი შინ ბრუნდება: ჩამოდის სადგურზე, სადაც ტელეგრამით გამოძახებული ეტლი ელოდება. ბატონმა მ.ვ.-მ წარმატებით დაასრულა საქმეები, იგი ბედნიერია, მაგრამ ყველაზე უფრო ის ახარებს, რომ ამდენი ხნის შემდეგ იგი კვლავ გულში ჩაიკრავს საყვარელ მარიას. მან უკვე თავისი ბაღის ხის ჭიშკარშიც შეაბიჯა; ღამეა; შესახვედრად მებაღე მოემართება, ხელში ფარანი უჭირავს. მ.ვ. აქეთ-იქით იყურება: არაფერი შეცვლილა, მაგრამ ყველაფერი თითქოს განახლებული ეჩვენება. ბებერი, თეთრი ნაგაზი მხიარულად ეგებება საყვარელ პატრონს; ხანდაზმული მოახლე ქალი, ვინც ჯერ კიდევ ბავშვობიდან იცნობდა მას, ღიმილით ზღურბლზე გამოდის, ესალმება. მძიმე, სამგზავრო მოსასხამის გახდაში ეხმარება..


ინგრიდ დეხრავე - ხელის თხოვნა ანუ როგორ შექმნა როტერდამში პოეზიამ ოჯახი

ingrid dexrave xelis txovna anu rogor sheqmna roterdami ucxouri proza ucxouri literatura
ყოველი წელს, ზაფხულობით, ნიდერლანდური ქალაქი როტერდამი, ევროპის პოეზიის დედაქალაქად იქცევა ხოლმე. ეს მას შემდეგ, რაც 1970 წელს ფესტივალი ‘Poetry International Rotterdam’ დაარსდა და მალევე, ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ და პრესტიჟულ პოეზიის ფესტივალად იქცა. 38-ე ფესტივალზე, პირველად ქართველი პოეტებიც მიიწვიეს. წერილში წაიკითხავთ, როგორ ჩავიდნენ მაია სარიშვილი, შოთა იათაშვილი, რატი ამაღლობელი და მათი ბელგიელი, თბილისში მცხოვრები მთარგმნელი, ინგრიდ დეხრავე, ნიდერლანდებში და როგორ ჩატარდა როტერდამის საერთაშოირისო პოეზიის ფესტივალი ოცდამეთვრამეტეჯერ.

მაინც და მაინც წასვლის ღამეს, პირველი საზაფხულო ბუზი ჩემს ბინაში შემოფრინდა, დავსდევ, მინდა გავაგდო, მაგრამ გარეთ გაფრენას არ აპირებს. მე კი მეცოდება, წარმოვიდგინე, დავბრუნდები და მისი ხმელი გვამი დამხვდება. უცნაურია, წასვლამდე რამდენიმე წუთი მრჩება და ამ ბოლო წუთებსაც ბუზის გადარჩენას ვახმარ. საბედნიეროდ. შოთა შეთანხმებულ დროს მობილურზე მირეკავს: “გამოდი.” ბუზიც სწორ გზაზე გავუშვი და აღარაფერი მაბრკოლებს ნიდერლანდებში გასამგზავრებლად.

თბილისსა და ამსტერდამს შორის რამდენჯერ ვიფრინე, არც კი მახსოვს. ყოველ ფრენას კი განსაკუთრებული საბაბი აქვს. საბაბი შეიძლება იყოს - ნიდერლანდური ენისა და კულტურის კონფერენცია, ჩემი დისა ან ძმისშვილის დაბადების დღე, აუცილებელი სამედიცინო კვლევა, დასვენების საჭიროება, გამოფენა, ერლომ ახვლედიანის წიგნების ნიდერლანდური თარგმანის პრეზენტაცია, და ასე შემდეგ.


ბერნარდ მალამუდი - მო­დე­ლი

bernard malamudi modeli ucxouri literatura ucxouri proza poetebi mwerlebi
ერთ ად­რი­ან დი­ლას ეფ­რა­იმ ელ­ი­ჰუ ტე­ლე­ფო­ნით და­უ­კავ­შირ­და ფერ­წე­რის შემ­ს­წავ­ლელ სტუ­დენ­ტ­თა ლი­გას. მან აც­ნო­ბა მდი­ვან ქალს, რომ შიშ­ვე­ლი ნა­ტუ­რის და­ხატ­ვა სურ­და და ეძ­ებ­და გა­მოც­დილ, და­ახ­ლო­ე­ბით 30 წლის მო­დელს. "შე­გიძ­ლი­ათ თუ არა, და­მეხ­მა­როთ?" - მო­რი­დე­ბით იკ­ითხა მის­ტერ ელ­ი­ჰუმ.
"თქვე­ნი გვა­რი არ მეც­ნო­ბა", იყო პა­სუ­ხი. "ად­რე ხომ არ გქო­ნი­ათ ჩვენ­თან საქ­მე? მარ­თა­ლია, ზო­გი სტუ­დენ­ტი მუ­შა­ობს მო­დე­ლად, მაგ­რამ მათ მხო­ლოდ ნაც­ნობ მხატ­ვ­რებს ვუგ­ზავ­ნით ხოლ­მე". მის­ტერ ელ­ი­ჰუმ მი­უ­გო, რომ უწ­ინ არ­ა­სო­დეს და­კავ­ში­რე­ბია ლი­გას. ის­იც და­უ­მა­ტა, მოყ­ვა­რუ­ლი მხატ­ვა­რი ვარ და ოდ­ეს­ღაც ამ ლი­გა­ში ვსწავ­ლობ­დიო.
"სტუ­დია თუ გაქვთ?"
"მაქვს დი­დი, კარ­გად გა­ნა­თე­ბუ­ლი ოთ­ა­ხი. ახ­ალ­გაზ­რ­და არ გახ­ლა­ვართ", სა­გან­გე­ბოდ აღ­ნიშ­ნა მის­ტერ ელ­ი­ჰუმ, რა­თა მდი­ვანს ეჭ­ვი არ შეჰ­პარ­ვო­და მი­სი თხოვ­ნის სიწ­რ­ფე­ლე­ში და არ ეფ­ი­ქოა, რომ მას ქვე­ნა ზრახ­ვე­ბი ამ­ოძ­რა­ვებ­და. "მრა­ვა­ლი წლის შემ­დეგ კვლავ გა­მიჩ­ნ­და ხატ­ვის სურ­ვი­ლი. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, რა­ო­დენ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ფერ­მ­წე­რის­თ­ვის შიშ­ვე­ლი ნა­ტუ­რის ხატ­ვის და­უფ­ლე­ბა. პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლი არა ვარ, მაგ­რამ ხატ­ვას სე­რი­ო­ზუ­ლად ვე­კი­დე­ბი. თუ სა­ჭი­როა, შე­მიძ­ლია მო­გა­წო­დოთ ცნო­ბე­ბი ჩე­მი რე­პუ­ტა­ცი­ის შე­სა­ხებ".
ის და­ინ­ტე­რეს­და, რამ­დენს უხ­დიდ­ნენ მო­დე­ლებს და მდი­ვან­მა, პა­უ­ზის შემ­დეგ, უპ­ა­სუ­ხა, "ექვს დო­ლარს სა­ათ­ში".
მის­ტერ ელ­ი­ჰუ სი­ა­მოვ­ნე­ბით და­თან­ხ­მ­და ამ თან­ხის გა­დახ­და­ზე. მას სურ­და, გა­ეგ­რ­ძე­ლე­ბი­ნა სა­უ­ბა­რი, მაგ­რამ ქალ­მა მხა­რი არ აუბა, მხატ­ვ­რის გვა­რი და მი­სა­მარ­თი ჩა­ი­წე­რა, შემ­დეგ კი აღ­უთ­ქ­ვა, რომ ზე­გის­თ­ვის ვინ­მეს გა­უგ­ზავ­ნი­და.


ნაჯმ ედ-დინ სა­მა­ნი - ბომ­ბი

najm ed din damani bombi ucxouri proza ucxouri literatura
არ­ა­ბუ­ლი­დან თარ­გ­მ­ნა იზ­ოლ­და გრძე­ლი­ძემ

ბე­ბი­ა­ჩემ­მა სა­დი­კამ მო­ცახ­ცა­ხე ხე­ლით ჩა­მოხ­ს­ნა შა­ვი მო­სას­ხა­მის ქა­მარ­ზე და­კი­დე­ბუ­ლი რკი­ნის დი­დი გა­სა­ღე­ბი და დაღ­ლი­ლი თვა­ლე­ბით ხის მო­ჩუ­ქურ­თ­მე­ბულ კარ­ზე ბოქ­ლომს და­უწყო ძებ­ნა... ცხრა წლის ბი­ჭი მის სი­ახ­ლო­ვეს ვდგა­ვარ. ერ­თი სუ­ლი მაქვს შე­ვი­სუნ­თ­ქო სურ­ნე­ლი, რო­მე­ლიც მი­სი ძვე­ლი სახ­ლის კა­რის გა­ღე­ბის­თა­ნა­ვე და­იფ­რ­ქ­ვე­ვა და რო­მელ­საც არც ერ­თი იმ სახ­ლის სურ­ნე­ლე­ბა არ წა­ა­გავს, სა­დაც შევ­სულ­ვარ ან აწი მო­მი­წევს შეს­ვ­ლა... მის ტან­საც­მელ­საც იგ­ი­ვე სუ­ნი უდ­ის, მის სად­ღე­სას­წა­უ­ლო ნამ­ცხ­ვ­რებ­საც; აც­ხობს და მოწ­ნუ­ლი კა­ლა­თე­ბით უგ­ზავ­ნის თა­ვი­სი ვა­ჟე­ბის, ქა­ლიშ­ვი­ლე­ბი­სა და მოყ­ვ­რე­ბის ოჯ­ა­ხებს. თა­ნაც მაფ­რ­თხი­ლებს, დღე­სას­წა­უ­ლის შემ­დეგ ყო­ვე­ლი კა­ლა­თა და­ვუბ­რუ­ნო. მეც ვუბ­რუ­ნებ ცა­რი­ელ, მაგ­რამ სურ­ნე­ლო­ვან კა­ლა­თებს.

გზა და­მით­მო შე­სას­ვ­ლე­ლად. შე­ვე­დი გაბღენ­ძი­ლი და თავ­ნე­ბა.

- გაბ­რა­ზე­ბუ­ლი ვარ შენ­ზე, ბე­ბო.

კა­რი მი­ხუ­რა, თით­ქოს შე­მოჭ­რი­ლი სიცხის ტალ­ღა გა­რეთ მო­ის­რო­ლა. დე­რეფ­ნის სიგ­რი­ლე შე­ი­სუნ­თ­ქა. თავ­სა­ბუ­რა­ვი მო­იძ­რო. ინ­ით შე­ღე­ბი­ლი მჭიდ­როდ დაწ­ნუ­ლი თმა გა­მო­უჩ­ნ­და. საყ­ვე­დუ­რით და­ვას­წა­რი:

- არ დამ­ტო­ვე მე­ყუ­რე­ბი­ნა დე­და­ჩე­მის­თ­ვის. ის ხომ ჩემს დას აჩ­ენს!

ჩემ­ს­კენ გად­მო­ი­ხა­რა ღი­მი­ლით:

- დე­და­შე­ნი და­ღა­მე­ბამ­დე არ იმ­შო­ბი­ა­რებს.

-


ნინო დარბაისელი - ჩემი ,,ნათლობა,,

nino darbaiseli chemki natloba prza cikildan mogonebata namcvrevi
(ციკლიდან: მოგონებათა ნამცვრევი)

საქართველოში კაფიის დიდი ლომი პაპა ლექსო ჭინჭარაულია, იგივე ლეკოთ წიქა.
პატარა ლომი - ტრისტან მახაურია, მე - იმის გაწვრთნილი კატა.
(არ გეგონოთ, საბასეული ლომ-კატის როლები ავურიე, ჩვენს შემთხვევაში, მართლა, პირიქით იყო).
კურსელები ვიყავით და რაც ძალი და ღონე გვქონდა, ლექციებზე ვკაფიობდით. მერე ფშავში, თავის სოფელ გომეწარშიც დაგვპატიჟა მეგობრები და კაფიობაში საზაფხულო პრაქტიკა იქ გავიარე.
ჩამოვედი და ცოტა ხანში ლექსოს რძალიც გავხდი.
პირველი შეგონება, რაც ჩემი დედამთილისგან - ,,ნინო დედასგან" მივიღე, ასეთი იყო: ,,საცა შეხვალ, იქაური ქუდი დაიხურეო".
ხევსურულ ქუდზე კი სულ ჯვარედინად იყო ამოქარგული მკაცრი წესები: ქალმა თავისი ქმრის სახელი ხალხში არ უნდა ახსენოს , ,,შენა !" უნდა დაუძახოს, მამამთილს არ დაელაპარაკოს, იმის სკამზე არამც და არამც, არ დაჯდეს, ხალხში მოცინარი პირი არ უნდა გამოაჩინოს, ,,სირცხვილ ას!’’...მოკლედ, მთელი ძველი კოდექსი, რომელსაც თავად სიკვდილამდე განუხრელად იცავდა.
აუღებელი სუფრა გვედგა. ვახუშტის თამადობით, მიხა ჭინჭარაულისა და ნანული აზიკურის ფანდურზე ნამღერით, ლელა თათარაიძის გარმონით...
ხინკალი ბარაქიანია. თუ არაყიც არ გაკლია, სამი კილო ხორცით მთელ ფშავ-ხევსურეთს, თუშეთიანად დააპურებ.ზედაც თუ ხევსურულ ერბოში ჩაჟიპჟიპებულ კეცეულებსა და მხლოვნებს აშველებ ხო, ,,ნიადე" , მთელ ქვეყანას გააძღობ...
დიასახლისი, ჰა-და ჰა, როცა სადღეგრძელებლად დაუძახებენ ან ხინკალი აქვს შესატანი, მაშინ გამოჩნდება სტუმრებთან. სუფრაზე დაჯდომა ხო - ,, წეს არ ასა" , სირცხვილია!
ჰოდა, ვხინკლაობთ და მე, როგორც ახალი პატარძალი, ვახვევ და ვახვევ წვრილ-წვრილნაოჭა ხინკლებს, რომ მულებს ტოლი არ დავუდო, თან დროდადრო ჩუმად ,,საქუჩებელს" გადავკრავთ. (ჟიპიტაურს ან არაყს ასე ეძახიან ხევსურთ ქალები).
,,ამაჰყრიან" თუ არა ხინკლებს, დიდი, ქაფქაფა ,, ბლუდით’’ მივარბენინებ ჯერ თამადისკენ...
- ო-პა-პა-პა , რა ხინკალია, წიქავ, რა ხინკალი !- იძახიან სტუმრები.
პაპა ლექსო ღიმილით, ვითომ ურწმუნოდ იქნევს თავს, ჩემკენ ანიშნებს:
- ეე-ჰ, რაღა ხინკალი, შიგ ყველა ხელს ურევს!
- რა დრო დაგიდგათ ხევსურებს!
ხინკალში ყველა ხელს ურევს... - ვაგებებ დაუფიქრებლად.
- მოდი აქა!- მეძახის მოხარხარე ძია ვახუშტი და შუბლზე მკოცნის - ჰა, წიქავ, როგორი მოკაფიავე გამოგადგა კახის ქალი!
(ხევსურები ყველა არახევსურს ,,კახს" ეძახიან).
მე სახეზე ცეცხლი მიკიდია. გამოვდივარ და ხინკალიც კი აღარ შემაქვს სტუმრებთან. ხუმრობა საქმე ხომ არ არის. ნათლობა კი მივიღე, მაგრამ თბილისის ,,ხრუშოვკაში" დაბუდებული შატილის წესი დავარღვიე, საჯაროდ მამამთილს არათუ ხმა გავეცი, ლექსობაც გავუბედე!
სადაც მიველ, იქაური ქუდის დახურვა კი ვცადე, მაგრამ ეტყობა, ამ კახელ თავზე თავიდანვე მომიჭირა.

პაპა ლექსოსა და ძია ვახუშტის კაფიებით პაექრობის მომსწრე არაერთხელ ვყოფილვარ.
ჩვენი ოჯახის უცვლელი თამადა იყო.
თავიდან ძიას ვეძახდი, მაგრამ ჩემზე ბევრად ახალგაზრდა , უმშვენიერესი და უსაყვარლესი მზეო რომ მოიყვანა ცოლად, საქმე მაშინ გამიჭირდა.,,ბატონო ვახუშტის" ვერ დავუძახებდი, არაბუნებრივი გამომივიდოდა ეს დისტანცირება, ვახუშტისაც ვერ ვუწოდებდი - მეტისმეტ ფამილარობად მეჩვენებოდა...
მერე თანდათან მივეჩვიე. ეს ლექსი კი გამოვუთქვი და საქალებოში ჩუმად ვიცინოდით:

ვახუშტიმ რო ცოლ შაირთო,
ყველას მისაბაძიაო,
ტანათ ფარჩა შაუკერა,
განა ჩვენებრ ძაძიაო.
შვილის კბილა ქალას უდგას.
ვინ ძიაო, რა ძიაო!
ვახო უნდა დავუძახო,
,,ხვატიტ, ბოგა რაძიაო!"


ვაჰ,დრონი,დრონი...


ვიკა ელბაქიძე - კვლავ დავბრუნდები

vika elbaqidze kvlav davbrundebi poezia
თითქოს ვიღაცის მშვიდი, დაბალი, მონოტონური ხმა ჩამესმა...დამამშვიდა, მომადუნა...
მივფრინავ...სწრაფად ავფრინდი მაღლა, ღრუბლებს შევეხე, შემდეგ კი წყნარად ნარნარით დავეშვი...ფეხით მიწას ვეხები, თვალს ჯერ ვერ ვახელ, მაგრამ ვგრძნობ სინათლეს, ნისლი ნელ-ნელა იფანტება, ვახელ თვალებს და ყველაფერს ვხედავ, კარგად, გარკვევით...
ვხედავ, რომ ვდგავარ დაცვენილი ყვითელი ფოთლების, წვრილი ტოტების და ნაძვის უამრავი წიწვის ულამაზეს ნოხზე...ფეხებში გაბუჟება მივლის და კვლავ მიბრუნდება მგრძნობელობა...მესმის ჩიტების ჭიკჭიკი, ფოთლების შრიალი, კამკამა წყაროს ჩხრიალი და ქალის სიცილიც მომესმა საიდანღაც...

მივიხედ-მოვიხედე და რას ვხედავ?! ულამაზეს ტყეში ვარ, ზღაპრული სილამაზეა ირგვლივ, ხეების სურნელი თავბრუს მხვევს, ფილტვები მევსება სუფთა ჰაერით, თავისუფალი ვარ ყველაფრისგან და სიმღერა მინდება...რაღაც მომენტში ვაცნობიერებ, რომ უკვე ვმღერი კიდეც, რაღაცას, უსიტყვოდ, მაგრამ ძალიან ლამაზ მელოდიას, რომელიც აქაურობას შვენის....
ისეთი შეგრძნება მეუფლება თითქოს ყველაფერი მელოდა აქ, ვუხარივარ და მეფერებიან, ყველაფერი მიღიმის და გული სიხარულით მევსება...არც კი ვცდილობ იმის გაანალიზებას, თუ რატომ ხდება ყოველივე ეს, რა მიხარია და რატომ ვგრძნობ თავს ასე კარგად...უბრალოდ ბედნიერი ვარ და ისევ სიმღერას ვიწყებ, ლამაზი ყვავილებით მოფენილ ბილიკს მივუყვები და მდინარის პირას ვჯდები იმ შეგრძნებით, რომ აქ ვიღაც უნდა იყოს, ვინც დიდი ხანია მელოდება...სიცილი და ტირილი მომინდა ერთდროულად, მაგრამ ისევ ჩემს მელოდიას ავყევი და სიმღერა გავაგრძელე...თითქოს ისევ იმ დაბალი მშვიდი ხმით ამყვა ვიღაც, რომელიც აქ მოსვლისას ჩამესმა პირველად, დავინახე მისი მზერაც, რომელიც მიხმობდა და შორიდან მეფერებოდა...მივედი და ხელი ფრთხილად შევახე, ისეთი თბილი იყო, გავოცდი...
-ეს შენ ხარ?როგორ აღმოჩნდი აქ, ჩემს წარსულში? თუ ეს „ის“ არის, რაც ამ ცხოვრებაშიც გვაკავშირებს?თითქოს მთელი ცხოვრება უდაბნოში ვიარე და მხოლოდ ეხლა მოვიკალი წყურვილი, თითქოს ისევ სახლში ვარ, იქ, ჩემს ბავშვობაში...თითქოს მხოლოდ ეხლა მივხვდი რა არის ბედნიერება...
ისევ სიმღერა მომინდა, მაგრამ ამჯერად მელოდიას სიტყვები ავაყოლე, ის სიტყვები, რასაც ცხოვრებაში მხოლოდ ერთხელ ამბობენ, ის, რაც მზესავით თბილი და ნამდვილია, ის, რაც ზეცასავით უსასრულო და სუფთაა.... და ისევ ავფრინდი, მივფრინავ და სიხარული მავსებს, მაგრამ...
ისევ ჩუმად მეძახის თავისი მონოტონური ხმით ვიღაც:
- დაეშვი, ეს იყო მხოლოდ მოგზაურობა წარსულში, მისი მხოლოდ ერთი უმნიშვნელო ფრაგმენტი, რომელიც ოდესღაც მოხდა, მაგრამ დამთავრდა...

დავეშვი...მაგრამ მე კვლავ დავბრუნდები იქ, იმ, ჩემს წინა ცხოვრებაში, რომ გავიგო რა მოხდა მერე...