ვაჟა-ფშაველა - კიდევაც ვნახავ გაზაფხულს

vaja fshavela vaja pshavela lurjas poezia leqsebi
(სიმღერა)

კიდევაც ვნახავ გაზაფხულს,
ყელმოღერებულს იასა,
სიკვდილის სიცოცხლედ მქცეველს,
იმის სიტურფეს ღვთიანსა,
ამწვანებულსა მთა-ბარსა,
დამწყაზრულს, ყვავილიანსა.

კიდევაც ვნახავ, ცა სჭექდეს,
თოვლის წილ წვიმა ცვიოდეს,
ანოყივრებდეს მიწასა,
მდინარეები ხვიოდეს,
აღარვინ იტანჯებოდეს
და აღარცვისა შიოდეს;
სიმართლის გამარჯვებასა
მთაზე არწივი ჰყიოდეს;
მეც მას ბანს ვეუბნებოდე,
გული აღარა მტკიოდეს.

გუშინწინ ვნახე, გუშინაც,
გველი სწამლავდა იასა,
აშლიდა შხამსა და გესლსა,
ვერ კი აძლევდა ზიანსა.
დღეს ვხედავ, ია მთელია,
სუნნელოვანი, ნაზია,
ვუცქერ და ვამბობ იმასვე:
რა ტურფა, რა ლამაზია!
გველი დაღოღავს მუცლითა,
ახრჩობს ბოღმა და ბრაზია.
კიდევაც ვნახავ, უხვადა
ვარდნი, იანი ჰყვაოდენ,
ნაცარ-მტვრად იყვნენ ქცეულნი,
ვინაც გუშინა ზვაობდენ;
შხამის და გესლის მთესველნი
მოისპნენ, არარაობდენ,
ჩვენის სიკვდილის მსურველნი
ყორნები ვეღარ ჩხაოდენ!

დაჰბეროს სიცოცხლის სიომ
მომაკვდავს არემარესა,
გაუათასდეს სინათლე
ცაზე მზესა და მთვარესა,
უხვადა სძღვნიდენ წყალობას
ამ ჩვენს დაჩაგრულს მხარესა.
ჩვენც, მსხვერპლნი ძალმომრეობის,
ცრემლს აღარ ვღვრიდეთ მწარესა.
ჩიტების ტკბილი გალობა
ისმოდეს ყოველ მხარესა.

ვიხილავ სანატრელ სახეს,
რომ ამდგარიყოს მკვდრეთითა,
გვერდს ედგნენ მისნი ზვარაკნი,
გაფიცულები გვერდითა
ჭაბუკნი თავდადებულნი,
ტრფიალით მეტისმეტითა,
ტანს უმშვენებდეს წყლულები
ერთგულ მამულის შვილებსა,
ანგელოზები დაფნისას
გვირგვინს ადგამდენ გმირებსა.


ვაჟა-ფშაველა - ლურჯას

lurjas vaja fshavela vaja pshavela lurjas poezia leqsebi
ლურჯავ, შენც გრძნობა გქონია,
როგორც კაცს, ადამიანსა:
ბარით რო მთაში წამოვალ,
შენ დროს ახანებ გვიანსა,
მუხლში ქარს ჩამაიყენებ,
დაემსგავსები ნიავსა.
არ აბედენებ კლდე-ღრეებს,
მკერდს იქნევ ყალამქრიანსა,
შენც გული გიგებს, ტიალო,
მივალთ სამშობლოს მთიანსა,
კლდეზედაც კარგა მიჰფრინავ,
უგზოს გზასა ჰქმნი გზიანსა.
გულით მაშორვებ ვარამსა,
ვარამსა ათასფრიანსა,
არწივის ფრთეებს შეასხამ
ჩემს ფიქრსა მრავალ-ფრთიანსა.
მაყვარვებ უდაბურს ადგილს,
ჭიდროსა, ნადირ-მგლიანსა,
გვიან ზაფხულის მნახველსა,
მწირსა და მოკლე-სთვლიანსა, -
ადგილს უმთვაროს, უმზეოს,
ჩვენ რომ ვეძახით მზიანსა!

1890 წ.


ანდრო ბუაჩიძე - ოთახი

andro buachidze otaxi literatura poezia qartuli literatura qartuli poezia
როგორ იბუდებს ამ ბინაში სიცარიელე,
რაც შენ დატოვე სამუდამოდ ეს ოთახები
და დღის სინათლე იატაკზე როცა იელვებს,
სხვა რამეს ამბობს, ამ სივრციდან რაც შენ გახვედი
სიჩუმეს იკრებს ყველა ნივთი – ბზა თუ რვეული,
მარადისობა თითქოს იწყობს თავის საბუდარს
მთრთოლვარე ხელით, და არ უნდა რომ ჭირვეული
იყოს, ამიტომ ჭკვიანურად ქსოვს აბლაბუდას.
და ეს ოდნავი აბლაბუდა თითქოს მუდმივად
ითრევს ამ ოთახს და ედება სხვა ოთახებსაც
და მთელი ბინა დაიკავა უკვე უნდილმა;
არ შეიძლება რომ ის იყოს სადმე ნახევრად.


ანდრო ბუაჩიძე - ქალაქგარეთ

andro buachidze qalaqgaret poezia
რატომ მოვხვდით მე და შენ ამ ქვეყანაზე,
სადაც არსებობს რეგალიები და წოდებები, სადაც
არსებობს მკვლელობები და რატომ კლავენ
არ იციან, სადაც იცვლება ხშირად ტაროსი
და სულ უაზროდ ლიმნისფერი მზე ანათებს
ამ ქედებს უკან. ცივი ქარია, ალბათ მოთოვა
ტყეებს მიღმა, ჩვენ მივაბიჯებთ ნელა
და ცივი: უკვე ცხოვრების საკმარისი გზა
გავიარეთ და კვლავ მივდივართ. ცარიელია
ტრასა. შენ ამბობ: კარგია, რომ აქ
იცხოვროს კაცმა, - მზიან ტრასასთან
აქვე სულ ახლოს ლისის ტბა არის, მალე
ავტობუსის გარაჟები აღარ იქნება, და მათ
ნაცვლად აქ იპოდრომს გააშენებენ.
ქალაქგარეთ, ნუცუბიძის პლატოს იქით ჩვენ
მივაბიჯებთ ნელი ნაბიჯით. შენ იხდი კურტკას
და მხრებზე ისხამ, და მერე უკვე
არაფერზე აღარ ვსაუბრობთ, ნელა მივდივართ
მზიან ტრასაზე. ეს პირველი მზიანი
დღეა მარტის თვეში. საიდან მოვხვდი აქ,
სადაც ქვაფენილზე ორმოებია და მარცხნივ
კი ტრიალ მინდორზე ლტოლვილების კორპუსია,
სარეცხი კიდია აივნებზე და ბავშვი ტირის
ზედა სართულზე. შორიახლოს კი ჩვენს წინ
და თან მარცხენა მხარეს მოჩანს ის –
ე.წ. “ბავშვთა სოფელი” და თეთრი სახლი –
ჩემი შვილების საბავშვო ბაღი. მე იქ მივდივარ
პატარების გამოსაყვანად, შენ კი მომყვები.
ჩვენც ხომ ჩვენი წარსულიდან გამოვეშურეთ
და უკანვე ვეღარ დავბრუნდით. დიღმის მასივი
მივატოვეთ და გავიფანტეთ სხვადასხვა მხარეს.
კლასელები ვართ. კიდევ ერთხელ შევხვდით ერთმანეთს.
ცხოვრების გზები კიდევ ერთხელ გადაიკვეთა.
როგორც ღამეში შუქნიშნები კვეთენ მოედნებს
და მიიწევენ სახლებისკენ. ჩვენ უკვე გავცდით
ლტოლვილთა კორპუსს. აქ ჭალაა და ჯუჯა ნაძვები,
და წყალია დაგუბებული. გზისპირას ვდგავართ
ორივენი და გადავყურებთ: მიტოვებული საძირკველია,
ქვის სალტეებში მწვანე წყალი დგას.
წყალში ცა მოჩანს მოწმენდილი და
ცარიელი, ხიმინჯებია, მიგდებული მშენებლობის
მიუსაფრობა, მზე და სიცივე და მივაბიჯებთ
მზიან ტრასაზე, საიდან მოვხვდით აქ
არ ვიცით, სადაც იმედებია ღრუბლებივით გაწოლილი
ქედების მიღმა, სადაც ვეძებდით ბევრ რამეს
და ვერ კი ვიპოვეთ და ახლა უკვე
შუახნისანი მივაბიჯებთ, რადგან ცხოვრება
სიარულია, შენ ყოფილი ფეხბურთელი ხარ,
მე კი ისევ იმ ერთ წერტილს მივჩერებივარ.
ახლოვდება ე.წ. “ბავშვთა სოფელი”, და აგურის
წითელ სახლში სიწყნარეა, თეთრ სახლში კი
ჩემი შვილები მელოდებიან და აშენებენ
კუბიკებისგან ახალ ცხოვრებას.


თემურ ჩხეტიანი - წერილი თბილისელ მეგობარს, რომელიც ახლა, იქნებ, არც არის თბილისში

temur chxetiani qartuli poezia leqsebi
წერილი თბილისელ მეგობარს,
რომელიც ახლა, იქნებ, არც არის თბილისში

«Посылаю тебе, Постум, эти книги».
იოსიფ ბროდსკი, «Письма Римскому Другу»



რა ვთქვა ისეთი, მოსასმენად ღირდეს, გამოდგეს?..
მაინც ვიტყვი და იქნებ ცოტა გულზე მომეშვას.
იქნებ, რამეთი გავამართლო უღიმღამო დღე,
იქნებ, როგორმე გავუმკლავდე სიმარტოვესაც.


იაკობ მანსვეტაშვილი - ქართველი ჟურნალისტი, მწერალ

iakob mansvetashvili qartveli mwerali jurnalisti biografiebi
იაკობ მანსვეტაშვილი (დ. 1855 — გ. 1939) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1886-1890 იყო გაზეთ „ივერიას“ თანამშრომელი. წერდა ფელეტონებს, კრიტიკულ წერილებს, რეცენზიებს, პატარა მოთხრობებს. იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მდივანი.
იაკობ მანსვეტაშვილის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოვიდა 1974 წლის 22 იანვარს (შემოსულობათა წიგნი # 417). იაკობ მანსვეტაშვილის ფონდი 37 საარქივო საქმეს შეიცავს: 1) ბიოგრაფიისა და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ამსახველი მასალა; 2) შემოქმედებითი.


მამუკა ხერხეულიძე

mamuka grigolis dze xerxeulidze qartveli mwerlebi biografiebi
მამუკა გრიგოლის ძე ხერხეულიძე (13 ნოემბერი, 1959, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, სცენარისტი.
დაიბადა 1959 წლის 13 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. მამამისი, გრიგოლ (ქიცა) ხერხეულიძე ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი იყო, რომელიც იკვლევდა უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიას და ქართული პოეზიის აქტუალურ პრობლემებს.
მამუკა ხერხეულიძემ 1976 წელს დაამთავრა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლა. 1976-82 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე.
1983-1993 წწ. მუშაობდა საქტელერადიო კომიტეტის საინფორმაციო სამსახურის კორესპონდენტად. მისი პუბლიკაციები პერიოდულად იბეჭდებოდა პრესაში. ასევე მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.
1993 წელს იბრძოდა აფხაზეთის ომში საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღსადგენად.
2002 წლიდან არის კომპანია „დავით სარაჯიშვილი და ენისელის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და 2003 წლიდან საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი.
ვარდების რევოლუციის დროს იყო „დაუმორჩილებლობის კომიტეტის“ წევრი.
2004 წ. იყო სახელმწიფო ტელევიზიის საზოგადოებრივ ტელემაუწყელობად გარდაქმნის დროებითი სამეურვეო საბჭოს წევრი. დაარსების დღიდან თანამშრომლობს გაზეთ „24 საათთან“. 2005 წლის ივნისიდან არის საზოგადოებრივი ტელევიზიის სამეურვეო საბჭოს წევრი.
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
2010–2011 წლებში მამუკა ხერხეულიძე იყო ლიტერატურული კონკურსის „გალას“ ჟიურის წევრი.


სტივენ ედვინ კინგი - ამერიკელი მწერალი

stiven kingi amerikeli mwerali poeti ucxouri literatura biografia biografiebi
სტივენ ედვინ კინგი (დ. 21 სექტემბერი, 1947) — ამერიკელი მწერალი, სცენარების ავტორი, მუსიკოსი, მესვეტე, ფილმების პროდიუსერი და რეჟისორი. გაყიდული აქვს წიგნების 350 მლნ-ზე მეტი ეგზემპლარი და კარგად ცნობილია საშინელებათა ლიტერატურის ჟანრში, რომელშიც ჟანრის ისტორიის საფუძვლიანი ცოდნით გამოირჩევა. მას ასევე დაწერილი აქვს არაერთი სასცენო ტექსტი როგორც ფანტაზიის, ასევე არაფანტაზიის ჟანრში. ავტორია ტელესცენარებისა, მათ შორის, კომიკურ სტილში. მოღვაწეობს როგორც ჟურნალისტი.

ზოგიერთი ნაწარმოები გამოცემული აქვს ფსევდონიმებით:
რიჩარდ ბაქმანი (ინგლ. Richard Bachman) — „მძვინვარება“, „ხანგრძლივი გასეირნება“, „მორბენალი ადამიანი“, „წონაში იკლებს“, „რეგულატორები“ და „ბლეიზი“;
ჯონ სვიფენი (ინგლ. John Swithen) — მხოლოდ თხზულებები.


ტრუმენ კაპოტე – ამერიკელი მწერალი

trumen kapote mwerali ucxouri biografia ucxouri literatura
ტრუმენ კაპოტე (30 სექტემბერი, 1924, ახალი ორლეანი, ლუიზიანის შტატი - 25 აგვისტო, 1984, ლოს-ანჟელესი) - ამერიკელი მწერალი, ცნობილი მისი 'დოკუმენტური რომანით' (ფრაზა, რომელიც თავად გამოიყენა პირველად ჟურნალიზმში ლიტერატურული ასპექტის შეტანის გამოსახატავად) "In Cold Blood" (ინგლ. ცივსისხლიანი) და ნოველით "Breakfast at Tiffany's" (ინგლ. საუზმე ტიფანისთან). ორივე მათგანი ადაპტირებულია კინოფილმებში. მისი ნამუშევრები ლიტერატურულ სამყაროში კლასიკადაა ქცეული.


ელიზაბეთ ფრიზ ელეტი - ამერიკელი მწერალი

elizabet friz lumis eleti amerileki mwerali ucxouri literatura biografia
ელიზაბეთ ფრიზ ლუმიზ ელეტი (დ. 18 ოქტომბერი, 1818, სოდუს პოინტი, ნიუ იორკი — გ. 3 ივნისი, 1877, ნიუ იორკი) იყო ამერიკელი მწერალი, ისტორიკოსი და პოეტი. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც დაწერა ქალების ცხოვრებაზე, რომლებმაც წვლილი შეიტანეს ამერიკულ რევოლუციურ ომში.


რალფ ელისონი - ამერიკელი მწერალი

ralf elisoni ucxouri biografiebi ucxouri literatura biografia
რალფ ელისონი (Ralph Waldo Ellison) (*1 მარტი, 1913 - 16 აპრილი, 1994), მწერალი, მკვლევარი, შავკანიან ამერიკელთა კულტურის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. დაიბადა ოკლაჰომა სიტიში, ოკლაჰომა. მისი ყველაზე კარგად ცნობილი რომანია "უჩინარი კაცი", რომლისთვისაც მან ეროვნული წიგნის პრემია მიირო 1953 წელს. მას ეკუთვნის ასევე "ჩრდილი და აქტი" (1964), პოლიტიკური, სოციალურ და კრიტილულ ესსეთა კრებული, და "ტერიტორიაზე წასვლა" (1986).


დეშილ ჰემეთი - ამერიკელი მწერალი

amerikeli mwerali deshil hemeti ucxouri biografiebi ucxouri literatura
დეშილ ჰემეთი (დ. 27 მაისი, 1849, აშშ, მერილენდი, სენტ-მერის საგრაფო — გ. 10 იანვარი, 1961) — ამერიკელი მწერალი და კრიტიკოსი, კლასიკად ქცეული დეტექტიური რომანებისა და მოთხრობების ავტორია. ის „მაგარი დეტექტივების“ ჟანრის ერთ-ერთ დამაარსებლად მიიჩნევა.
ჰემეთი 1915 წლიდან 1921 წლამდე კერძო გამომძიებლად მუშაობდა. პირველი მსოფლიო ომის დროს მოხალისედ წავიდა, მაგრამ ტუბერკულოზით დაავადდა და ომის დარჩენილი პერიოდი ჰოსპიტალში გაატარა.
თავისი პირველი რომანი 1929 წელს გამოაქვეყნა. მეხუთე და უკანასკნელი რომანი კი - 1934 წელს, რის შემდეგაც მხოლოდ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას უთმობდა დროს. ლიბერალური და ანტიფაშისტური სიმპათიების გამო ჰემეთი 1937 წელს აშშ-ის კომუნისტურ პარტიაში გაწევრიანდა, 1951 წელს ანტიამერიკული პროპაგანდისა და კომუნისტური პარტიის მიმართ აქტიურად გამოხატული სიმპათიების გამო ექვსი თვით ციხეში ჩასვეს.
მწერალი 1961 წელს გარდაიცვალა ფილტვების სიმსივნით. როგორც ორი ომის ვეტერანი, არლინგტონის მემორიალურ სასაფლაოზე დაკრძალეს.
დეშილ ჰემეთის რომანები ძირითადად კერძო გამომძიებლად მუშაობის პერიოდს ასახავს. რომანს „მინის გასაღები“ ავტორი თავის საუკეთესო ნაწარმოებად მიიჩნევდა.