რატი ამაღლობელი - სარკე

rati amaglobeli sarke poezia qartveli mwerlebi
მე შენს ცარიელ სარკეში ვდგავარ
ისევ
და ვცდილობ გითხრა, გითხრა უბრალოდ,
ისევ:
– რატომ ვერ ხვდები, როგორ მიყვარხარ,
როგორ.
ცა წითელია, ვით პირველი კოცნის დროს
გოგო.
ტბას და მეთევზეს ვტოვებ ანკესთან
და მე
ქალის მაგიერ მხვდება სარკესთან
ღამე.


ფედერიკო გარსია ლორკა - “Duende-ს თეორია და თამაში”

federiko garsia lorka duendes teoria da tamashi
ესპანურიდან თარგმნეს ლია ლორიამ და ვახუშტი კოტეტიშვილმა.

სპეციალურად, ლიტერატურულ პორტალ “ურაკპარაკისთვის” - თარგმანი ქვეყნდება ვახუშტი კოტეტიშვილის ოჯახის წევრების: მეუღლის, მზეო გოგოჭურისა და შვილის, გუგა კოტეტიშვილის ნებართვით.

ფედერიკო გარსია ლორკას შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს მის სტატიებსა და ზეპირ გამოსვლებს. ლორკას პროზა – სტატიები და ზეპირი გამოსვლები – პოეტური პროზაა, პოეტის მიერ დაწერილი სტატიები და პოეტის გამოსვლებია, შთაგონებული ერთი რომელიმე იდეით და გამოხატული უბადლო პოეტური სახეებით.
“Duende-ს თეორიასა და თამაშს” – მოხსენებას, რომელიც პოეტს 1930 წელს წაუკითხავს ჰავანაში, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მთელი მისი შემოქმედებითი მემკვიდრეობისთვის. ამ მოხსენებაში ლორკამ პირველად ჩამოაყალიბა ფართოდ თავისი შეხედულებანი ხელოვნებაზე და თავისებურად გაიაზრა მისი განვითარების გზები.


ფედერიკო გარსია ლორკა - პრელუდია

federiko garsia lorka preludia ucxouri literatura
ალვის სიყვითლე ქრება, -
მწუხარე ფერი მთვარის
ალვის სიყვითლე ქრება,
შრიალი რჩება ქარის.

ქარიც მოკვდება ღამით,
ოდეს გოდება დაღლის.
ქარი დატოვებს ექოს,
მდინარეებში ჩაღვრილს.

ექოში დარჩა ხსოვნად,
სიყრმის ქათქათა სული
და ღვთიშობელის ნებზე
სძგერს პაწაწინა გული.

მაია და ზაურ ჩქვანავებმა


ფედერიკო გარსია ლორკა - რა მოხდა?

federiko garsia lorka ra moxda proza poezia ucxouri literatura
ის წევს ქუჩაში,
მკერდში აქვს დანა.
და აქ არავინ მაგას არ იცნობს.
მას დაჰკანკალებს მთრთოლვარე სხივი,
ძვირფასო ჩემო!
ქარი ნათურას არწევს
და წივის.
ღია თვალებში
გაიყინა რიჟრაჟის სხივი
და მას სახეში
უყურებს დილა.
ის წევს ქუჩაში
მკერდში აქვს დანა
და აქ არვინ მაგას არ იცნობს.


ფედერიკო გარსია ლორკა - გიტარა

federiko garsia lorka gitara proza poezia ucxouri literatura
იწყება, იწყება:
გიტარა ქვითინებს.
რიჟრაჟის თასები
იმსხვრევა, იმსხვრევა...

ვის ძალუძს შეწყვიტოს
სიმების ის რხევა?!
ამაოდ დაშვრები.
გიტარა იტირებს.

მოთქმას მონოტონურს
წყლის ზარს შეადარებ.
სხვაგვარად არ ითქმის.

ან თითქოს ქვითინად
თოვლიან ველებზე
ქარი ქრის, ქარი ქრის.

შეუძლებელია მისი გაჩუმება _
მშობელი შორეთი ეაბრეშუმება:

სამხრეთი და ცხელი ქვიშა სამხრეთული,
ამაოდ გგონია, ცრემლია დაელია:
ტირის, ენატრება თეთრი კამელია,

მიზანი, რომელსაც ვერ მიწვდა ისარი,
ანდა მკვდარი ჩიტი, რტოზე გარჩენილი.

გიტარა ტირის და, არც სხვები მღერიან:
ხუთი სატევარი გულზე დაჰღერია.

მთარგმნელი ჯოხაძე გია


ფედერიკო გარსია ლორკა - შავი ნაღველის რომანსი

federiko garsia alorka shavi nagvelis romansi proza poezia ucxouri literatura
განთიადს ეძებენ მამლები,
ნისკარტებს იქნევენ სოლებად,
როდესაც ბინდიან მთებიდან
ეშვება მზისფერი სოლედად.
სხეული – სპილენძის მორევი,
ფაშატის სუნთქვა და გესლია,
ძუძუნი – გრდემლია ორივე,
მრგვალ საგალობლებად კვნესიან.
_ სოლედად, მითხარი რა გინდა,
რას ეძებ, რატომ ვერ ისვენებ.
_ მე მინდა იგი, რაც მე მინდა,
მომეშვი და ნუღარ მიხსენებ.
მე მინდა შვება და ხალისი
და ჩემს გულს დავეძებ ისევე!
_ სოლედად, შენ ჩემი დარდი ხარ. . .
შმაგი და ავხორცი ფაშატი
მირბის და ბნელ ზღვაში ვარდება,
რომ იქვე მოკვდეს ან დაშავდეს.
_ ო, ზღვაზე ნუ მეტყვი ნურაფერს.
შავლეგა წუხილის ბალახი
კვლავ ხარობს მიწაზე, როდესაც
ნიავი აჟრჟოლებს ჭალაკებს.
_ სოლედად, დარდი შენ თვითონ ხარ,
ნაღველი მწარე და საშური,
შენ სტირი ლოდინის სიმწრისგან
მოგვრილი ლიმონის ნაჟურით.
_ დარიო? სიშმაგე მაწვალებს,
მე ვბორგავ სიგიჟის სახადით.
და მიწით მივათრევ ნაწნავებს
სამზადის კარიდან სახლამდე.
დარდიო? მივალ და მცვივდება
სურვილთა მღვივანი ფურცელი,
ო, ჩემი პერანგის შრიალი
და ყაყაჩოსფერი მუცელი
_ მტრედების ნაბანი ისხურე,
სიმშვიდით დაიწყე ზმორება,
ნანა და ნანინა, მზისფერო,
თვალები დახუჭე სოლედად.
იქ, დაბლა მდინარე ხმაურობს,
ცისა და ჩიტების ქარია
და გოგრის ყვითელი ყვავივლით
თავს იმკობს ნამგალა კალია.
ო, ბოშა ქალების ნაღველი,
ყოველღამ ცეცხლად რომ ანთია _
დაკარგულ კალაპოტს მისტირის
და გზათა შორეულ განთიადს.


მთარგმნელი ჩხენკელი თამაზ


ფედერიკო გარსია ლორკა - სხვისი ცოლი

federiko garsia lorka sxvisi colebi targmna tamaz chxerkelim tamaz chxerkeli
ეს სანტიაგოს საღამოს მოხდა.
თითქოს უეცრად და უნებურად
ფარნები ჩაქრა და ჭრიჭინებმა
აანთეს ღამე წინანდებურად.

ბნელ შესახვევში მისი გულმკერდი
მე გავაღვიძე ხელის შევლებით
და ძუძუები აყვავდნენ უცებ,
ვით იასამნის თეთრი მტევნები.

მისმა ხაბარდამ გახამებულმა
შიშველი ტანი ვეღარ შეფუთნა
და აშრიალდა აბრეშუმივით,
თითქოს დასერა ასმა ბებუთმა.

დაუფერავნი ვერცხლის სევადით
ხეები გახდნენ უფრო მაღლები
და ცის შორეულ ჰორიზონტივით
მდინარის გაღმა ყეფდნენ ძაღლები.

როცა გამოვცდით მყუდრო მაყვლიანს
და ყრუ ძეძვნარებს, მე სველ სილაზე
გავშალე მისი დამძიმებული
და მოელვარე თმების სინაზე.

მან შემოიხსნა წელზე სარტყელი
და გაიხადა ჭრელი ფარაგი,
მე მოვისროლე ამოქარგული
ჩემი ჯუბაჩა და იარაღი.

არც ვარდის ფურცლებს და არც ნიჟარებს
არა აქვთ კანი ისე ნატიფი,
და მთვარიანში ისე არ ბრწყინავს
განათებული ყვითლად სათიბი.

გაელვებული სველი სინათლით
და ასხლეტილი ცივი შეხებით,
ბადეში გაბმულ კალმახებივით
არ მიკარებდნენ მისი ფეხები

იმ დღეს სადაფის თეთრი ფაშატით,
უბადლო გზებზე - შეუსვენებლივ,
უუზანგებოდ და უაღვიროდ
მე ვიჯირითე შმაგი ჭენებით.

ნდომაკეთილი ჩვენი გაცნობა
მაბამს უსიტყვოდ და უქამანდოდ,
და როგორც მამრს და ვაჟკაცს შეჰფერის,
არ ვიტყვი იმას, რაც მან გამანდო.

როცა კოცნით და სილით მოსვრილი
წყლის ნაპირიდან წამოვიყვანე,
გზად ძეძვიანის მჭრელი დაშნები
ბასრი შეხებით ჩხვლეტდნენ სიღამეს.

ვით ნამდვილ ბოშას შეეფერება
მე უშურველი ვიყავ მისადმი -
მრეში ატლასის დიდი ზარდახშა
ვაჩუქე ერთი - ხელსაქმისათვის,

მაგრამ მე იგი არ შევიყვარე,
რადგან პასუხად სიტყვამისაგებს -
არ მითხრა, სხვისი ცოლი რომ იყო,
როცა მიმყავდა მდინარისაკენ.


თარგმნა : თამაზ ჩხენკელიმ


ლეონარდო და ვინჩი - Leonardo da Vinci (ზღაპრები, ლეგენდები, იგავები)

leonardo davinchi zgaprebi legendebi igavebi txilis buchqi da tela

ღამურა და მერცხალი


ფარდულის სახურავის შვერილის ქვეშ, კედელზე, ღამურა ჩამოკონწიალებულიყო და თავისი აპკიანი ფრთები თავზე წაეფარებინა, რათა მზის სინათლე არ დაენახა. ასე გაატარა მთელი დღე მზის ჩასვლამდე.
როცა მზე ჰორიზონტს მოეფარა და ცა ჩამობნელდა, ღამურამ სახურავის ქვეშიდან თავი გამოჰყო და ფრთხილად მიმოიხედა.
_ როგორც იქნა ჩაქრა ეს ოხერი სინათლე! – თქვა მან. – ოჰ, როგორ დამიბუჟდა საბრალო ფეხები! ახლა კი გავშლი მუხლს და გავინავარდებ ღამის სივცეში.
სწორემ ამ დროს, მთელი დღის საქმეებით გადაღლილი, დაგვიანებული მერცხალი შინ ბრუნდებოდა და კინაღამ ღამურას დაეჯახა, რომელიც ქურდულად, შეუმჩნევლად გამოდიოდა შვერილქვეშ მოწყობილი თავშესაფრიდან.
¬_ შენ არ გაიხარე! – ჩაილაპარაკა გაბრაზებულმა მერცხალმა, - ბოროტი სულივით ხარ, ლაღად და პატიოსნად ცხოვრება არ შეგიძლია.
მართალი იყო მერცხალი.
სიკეთისათვის უცხოა შიში და მალვა, რადგან იგი მზიანი დღესავით სითბოთი და სიხარულით ასაჩუქრებს ყველას. ღამურას კი, ეშინია არ დაბრმავდეს და ისე გაურბის სინათლეს, როგორც სიცრუე სიმართლეს.


ლეონარდო და ვინჩი - Leonardo da Vinci (ზღაპრები, ლეგენდები, იგავები)

leonardo davinchi zgaprebi legendebi igavebi txilis buchqi da tela

ხამანწკა და თაგვი


ერთხელ ხამანწკა ბადეში მოხვდა და მდიდარ ნადავლთან ერთად მეთევზეების ქოხში აღმოჩნდა.
“ჩვენ, აქ, ყველას, გარდაუვალი დაღუპვა გველის” – სევდიანად გაიფიქრა ხამანწკამ, როცა იატაკზე დაყრილ გროვაში საცოდავად მოფართხალე და მომაკვდავი თანამოძმეები დაინახა.
უცებ საიდანღაც თაგვი გამოძვრა.
_ მომისმინე, კეთილო თაგუნა! – შეევედრა ხამანწკა, – ქენი სიკეთე წამიღე ზღვასთან!
თაგვმა ყურადღებით შეათვალიერა იგი: - “რა მსხვილი და ლამაზი ხამანწკაა, ალბათ, ხორციც წვნიანი და გემრიელი ექნება” – გაიფიქრა თაგვმა.
_ კარგი, - ხალისიანად უპასუხა თაგვმა, თან გადაწყვიტა, პირი ჩაეტკბარუნებინა იოლი ნადავლით, რომელიც, როგორც იტყვიან ხოლმე, თავისით ჩაუვარდა კალანჭებში, - მაგრამ, შენი ზღვასთან მიყვანა რომ გამიადვილდეს, ჯერ ნიჟარის საგდულები უნდა გამიღო, სხვანაირად დახმარება გამიჭირდება.
თაღლითი თაგუნა ისე დამაჯერებლად ლაპარაკობდა, რომ გახარებული ხამანწკა ვერც კი მიუხვდა ეშმაკობას და ნიჟარა გაუღო. ხარბი თაგუნა მაშინვე ეცა გემრიელ ლუკმას, შეეცადა კბილები ჩაევლო ხამანწკასათვის, მაგრამ სიჩქარეში წინდახედულობამ უმტყუნა. ხამანწკამ საფრთხე იგრძნო, სასწრაფოდ დახურა ნიჟარა და ვერაგი მღრღნელი ხაფანგში მოაქცია.
თაგვმა ტკივილისაგან ხმამაღლა დაიწრიპინა, იქვე შორიახლოს მყოფმა კატამ კი მისი წრიპინი გაიგონა, ერთი ნახტობით დააცხრა ცრუპენტელას და გადასანსლა.
როგორც იტყვიან ხოლმე, “სიფრთხილეს თავი არ სტკივა”


ლეონარდო და ვინჩი - Leonardo da Vinci (ზღაპრები, ლეგენდები, იგავები)

leonardo davinchi zgaprebi legendebi igavebi txilis buchqi da tela

ობობა და ვაზი


ზედიზედ რამდენიმე თვე უთვალთვალა ობობამ ქინქლების ფრენას და როცა დარწმუნდა, რომ ყველაზე ხშირად ისინი ვენახში ირეოდნენ, ამიერიდან ვეღარ გადამირჩებიანო, ჩაიხითხითა და ვაზზე ახოხდა. მერე ყველაზე დიდ, სურნელოვან მტევანთან მჭიდრო ქსელი გააბა, თვითონ კი გრილ მარცვლებს შორის მოკალათდა. ყაჩაღი ობობა მოულოდნელად ესხმოდა თავს თავშესაფრიდან საბრალო ქინქლებს, რომლებსაც დამწიფებული ყურძნის მწკლარტე სურნელი იზიდავდათ და ვერც კი წარმოედგინათ, რომ აქ მათ საფრთხე ელოდათ. ღორმუცელა ობობამ არაერთი ქინქლა მოგუდა – ხრიკი უმართლებდა.
მაგრამ ყურძნის კრეფის დრომაც მოაწია და გლეხკაცს დიდი ჯაფა დაადგა ვენახში. იგი მოხერხებულად ხმარობდა დანას – მტევანს მტევანზე ჭრიდა. ის მტევანიც მოხვდა ხელში, რომელშიც ობობა ჩასაფრებულიყო და სვა დიდ მტევნებთან ერთად ისიც უზარმაზარ კალათში აღმოჩნდა.
ასე იქცა ყურძნის მტევანი ობობის ხაფანგად. სხვისთვის დაგებულ მახეში თვითონ გაება და სამუდამოდ გაისრისა.