ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

თეთრი სიზმარი
tetri sizmari
საქართველოთი ვინ არ დამწვარა,
ან ვინ არ სტირის საქართველოზე,
უძილო ღამემ ცრემლით დაჰღვარა
წარსულ დიდების დაღვრემილი მზე.

ბევრი ვიტირეთ... ბევრი ვატირეთ,
გარდავიქმენით სისხლის მდინარედ,
ცრემლებითა ვრწყავთ სამშობლოს ჭალებს,
სულს ჩვენვე ვაცმევთ მწუხრისა ძაძებს.

დღესაც საკუთარს მივსდევთ ჩვენ კუბოს,
სასაფლაოს გზა რად არ ილევა!..
სივრცე არ არი, რომ დაიგუბოს -
სასომიხდილი მუქარა, წყევა!..

თეთრი აჩრდილი მისდევს ჩვენს კორტეჟს
თეთრი აჩრდილი - თეთრი მადონის.
გზა არ ილევა... თუმც მეწამულ მზეს
აჰა, საცაა ზღვა დაიწონის.

მივდივართ ასე შორეულ გზაზე,
ვარსკვლავნიც ჩვენთან გლოვობენ ცაზე,
სტირის ზარნაშო... ჰკივის აფთარი,
შავი ნაღველის გვცემს შავი ქარი.

მადონა, სატრფო, გკოცნი დალალებს,
ჯვარცმული ერის მადონა დედა.
სად დავისვენებთ, სად დავაწყობთ ძვლებს,
გემუდარებით - გვითხარი დედა!..

1914 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician


თბილისის ღამე
tbilisis game
თითქო კვდებოდა თბილისის ღამე,
სარაჯიშვილის ხმებით სტიროდა,
თარს ამოჰქონდა გულის ბალღამი
მტკვარის მარცხენა სანაპიროდან.

ასე მღეროდა მაშინ მეტივე
ფიჭვის შეკრული თეთრი გედებით,
და უეცარი ძველი მოტივი
ინაცრებოდა სხვა იმედებით.

რა მაბადია - ან რა მებადა,
მე ვარ ტიტველი მთა შავნაბადა,
მაგრამ გული რომ მაინც მომტირის,
თითქო ჩააგდეს ცეცხლის საკირეს...

ეხლა მეც ვაქებ ინდუსტრიის ქარს,
მეც მინდა ძველი ქვეყნის დალეწვა.
თაფლის ფრთა ჰქონდა მაშინაც იკარს
და გული ფრთაზე მალე დაეწვა.

და მაპატიეთ მე თუ მივსტირი
ტფილისის რძიან ბალახის დილას.
მე მეხარბება მართლა მესტვირე
არსენას ლექსით რომ გამოზრდილა.

ჯერ კიდევ ვზივარ ძველებურ ტივზე,
ვტირი შეკრული ფიჭვის გედებით.
არ შევჩერდები მე ამ მოტივზე,
მე თვითონ ვცხოვრობ ამ იმედებით.

15 მარტი,
1927 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ვალერიან გაფრინდაშვილს
valerian gafrindashvils
შენი ოცნება მოიხარშა გოიას ქვაბში,
აღარ სცილდები დაბნელებულ ძველ ესკურიალს.
მწარეთ გაწამებს ბალახვანი, როგორც გურიელს,
ღამის მხედარო, ანთებულო ღამეთა წვაში.
შენ შეიყვარე ოფელია, აღარ სცვლი სხვაში.
ვიცი, რომ უფრთხი გაგიჟების სხვა ქარის ტრიალს,
მაგრამ სადავე შენი ლექსის დახრის დარიალს,
ახლოა მოსე, პოეზიის მეწამულ ზღვაში.

დუელში მოკლულ ორეულთა დადევი გორი,
ლოტრეამონის მაინც გებრძვის შენ მალდარორი,
მეც შენთანა ვარ ამ ბრძოლაში, ვინ დამაკავებს?
უკანასკნელი დაისების ცეცხლში ალდები,
მეც თავს დამნათის ჩემ ქალდეას ცეცხლის კალთები,
მაგრამ სახელი პოეტების უფრო გვაბრმავებს.

1918 წ.
ორპირი.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ვაჟა-ფშაველას გადასვენება მთაწმინდაზე
vaja-pshavelas gadasveneba mtawmindaze
მთის და მაჰმადის არ იყო დავა...
აბა, პირველი ვინ ვისთან მივა?
მთაწმინდის ქედი არ ეცოტავა,
ფშავური სისხლი ამ მთაშიც ჰღვივა,
არც უთხოვია თავისთან მისვლა,
თვითონ ეხვევა მთას თავზე ნისლად.

და გაუმთელდა გახრული ძვლები...
მთაო, გადუშვი, ფშავამდე ივლის;
ბერი მინდიას მუხლი გამძლები
კვლავ დაუჩოქებს საყვარელ თბილისს.
აკვანი იყო მისთვის ჩარგალი,
გულზე თბილისის ესო ჩანგალი.

აუხდა ნატვრა და გადალახა
საფლავის დვირე და ერთად ნახა
მან წერეთელი და ჭავჭავაძე.
კიდეც ატირდა იმათ საფლავზე.
არ დაგვინახავს ჩვენგან არავის,
მხოლოდ გვესმოდა ცრემლი არაგვის.

23 სექტემბერი,
1937 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

დადა მანიფესტი
dada manifesti
ჩემი სული დაგლეჯილი ხურჯინია
სპარსულ რომ ჩამოაქვს ენზელიდან
შიგ ეტევა მთლი აზიის სისულელე
და ხარკს არ გადაიხდის საკავშირო რესპუბლიკისთვის.
რაშეედრება, როცა ყრუ სომეხი მუცელს იცლის
ექსპრესის მოლოდინში ვოკზალის გადაღმა
თქვენ ყველას ოყნა გჭირდებათ თქვენი დედა მოვტყან
ჩემს იქით პარიზია…
ელისეის მინდვრები
ჩასუქებული ჟოფრი მოუტაციათ წმინდა ილიას ცხენეს
პოლ კლოდელი კოცნის ჩინელი ქალის ბალღამიან ფეხს
და ტრისტან ტცარა ათამაშებს ”დადას” კუკლას.
ვზივარ მოედანში.. შეღბილი ინით თათარი
ატორებს კამათლებს (ესეც კოსმეტიკაა და თავის გასართობი)
(ამბობენ არაბები ვარსკვლავთმრიცხველობენ).
უნდა იყო იდიოტი, რომ ძველებურად სწერო ლექსები
როცა სატურიის სანაობზე გლეხებს უხსნიან ელექტროფიკაციას
როცა პრეზიდენტია მიხა ცხაკაია.
მთაწმინდის შემოღამებას მარტო ბოზები ელიან
ერთი დარჩა ქუჩა გაუწითლებელი
ვის უნდა შენი ნაზი ლექსები
ორსული ქალიშვილები სიცილით იხოცებიან
თუ პოეტი ხარ, ყველაფერი მაგარი გქონდეს.

22 ოქტომბერი, 1923წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

დაო დოლორეს, ძმებო ბასკებო
dao dolores, dzmebo baskebo
შეწყდა სიმღერა და სერენადა,
აღარ იმღერის ინეზილია,
ცეცხლის კვამლშია ახლა გრენადა,
სისხლის ტალახში მიზელილია.
აღარ ახარებს ახლა ტოლედოს
კარმენის ცხელი ვნების სიცილი,
ქალების მოთქმა ქუჩებს მოედო,
ყველგან ბავშვია იქ მისრესილი.
და ლესავს დანას ბასკი დონ-ხოზე,
მტერს მტრულად უნდა დახვედრა დროზე.

- ბარიკადებზე! - არის ბრძანება,
ისმის კივილი - ცეცხლი მაგარი.
სირცხვილი ვაჟკაცს, თუ მტერს დანებდა
და მიატოვა თავის სანგარი.
ბრძოლა მედგარი და გამეტება
ამ ვაჟკაცური ხმის დასტურია
და რესპუბლიკას მტლად დაედება
თავგანწირული კვლავ ასტურია,
სახალხო ომის ყველა მედროშე
თავის თავს დაჭრილ ლომის ლეკვს ადრის,
იბრძვის ქუჩებზე, იბრძვის მეტროში
და რკინის კედლად ადგება მადრიდს.
ომში დამწვარი და შენაბური,
თავს დასტრიალებს მათ იბარური.

გამიგონია, საქართველოდან
ესპანიაში წასულა ბერი,
ეს იოანე თურმე ელოდა,
იქ მოეძებნა მოძმე იბერი.
ეს დონ-კიხოტი დონ-კიხოტამდე
ქვეყნად ეძებდა ახალ სამშობლოს,
ალბათ იმ დროში სხვებიც შფოთავდნენ,
მაგრამ დაუწყდათ იმედი ბოლოს.
ორი კი არა, ერთიც არ ჰქონდათ,
მათი სამშობლო ნიავს გაჰქონდა.

დღეს ესპანია რევოლუციის
სამშობლო ქვეყნად ყველას გვერგება.
იქ ჩვენი მოძმე ჩვენ ხმასაც უცდის,
ჩვენი გულისთვის ხმალზე ეგება;
და დოლორესის ხმას დაუცხრომელს,
რევოლუცია აძლევს სიმძაფრეს,
ეს ურჩევნია ესპანელ მშრომელს
შეიარაღებულ გემების აფრებს,
მას დამარცხება არ განუცდია,
თვითონ ცეცხლია რევოლუცია...
დაო დოლორეს, ძმებო ბასკებო,
სისხლში ნადნობო მთავ ასტურია!
ჩვენი მოძმენი თქვენთან იბრძვიან
და გამარჯვების ეს დასტურია.

25 სექტემბერი.
1936 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ბირნამიის ტყე
birnamiis tye
ბირნამიის ტყე... ქალდეას ჩრდილი,
ლორდი პიერო მოღუნულ კუზით,
ლედი მაკბეტი პერანგგახდილი
გადამთვრალ სტუმრებს მუხლებზე უზით.

მოჰყავთ არტური ავადმყოფ ჭინკებს,
მოწყვეტილ ფეხით ჭიანურს უკრავს,
თავისმკვლელები ავსებენ ჭიქებს
და ულოცავენ ამაყ მოურავს.

ყვითელ მალაელს მოსდევს პაოლო,
ფარშავანგების შემოჰკრა ალყა
და ოფელიამ თვალი მოავლო,
ვალერიანმა ჰამლეტს გაარტყა.

დგება ტაძარი სახრჩობელაზე
ფეერიული და ეფემერი.
არვის ვენდობი, მაგრამ ყველაზე
უფრო მაწვალებს სინაზით მერი.

და კოლომბინას ჭლექის ხველაზე
შეატრიალებს კარს ნოემბერი.

ტფილის,
1919 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

გაჭიანურებული მადრიგალი
gachianurebuli madrigali
ხარ ალესილი, როგორც ხმალი მაჩაბელების,
ხარ ალეწილი, როგორც ვერხვი ტაშისკარისა,
შენი სიმაღლე სიმაღლეა სახრჩობელების
და გადმოხედვა ღვთისმშობელის, ქართლს რომ აღირსა.

მე მესიზმრება ამაღამაც მღვრიე ლიახვი
და მუზარადი გაჭენებულ ათაბაგების.
მტკვარი ასპინძში გადაჩეხილ თათრებს მიახვევს,
მტკვარი თათრების ჯილოებით აღარ დადგება.

სავსეა ისევ საქართველო ღვინის მარნებით
და რაინდები გადადიან ყანწებს ყანწებზე,
ჯერ არ მომკვდარა აქ ვაჟკაცი სხვა დანანებით,
რომ არ ედიდოს საქართველოს უკვდავების მზე.

არ მინდა ვიყო გათანგული, მორცხვი ოსტატი,
რომელიც ხატავს ვარძიაში დედოფლის ფრესკას.
ყველა ბატის ფრთა ძველ პოეტებს მინდა მოვსტაცო,
სირცხვილი არის იქ ბატის ფრთა, თუ ხმალი რეკავს.

უკანასკნელი დარჩი ქართლის შენ დედოფალი
და თუ გვირგვინი უფრთოობით თავზე დაგატყდა,
ჩემი გულიდან სხვა გვირგვინი გამოითალე -
ეს ჰიპერბოლა ბევრ პოეტებს დასტოვებს სახტად.

ივლისი, 1925 წ.
ქ. ტფილისი.


ლეონარდო და ვინჩი - Leonardo da Vinci (ზღაპრები, ლეგენდები, იგავები)

ფარვანა და ალი
farvana da ali
თარგმანი რუსულიდან - ქეთევან დუმბაძე

საღამოს ბინდში მოფარფატე და სიგრილით დამტკბარმა კოხტა ფარვანამ შორს მოციმციმე ალი შენიშნა. მაშინვე იქით გაეშურა, საიდანაც შუქი მოდიოდა და როცა მის ახლოს აღმოჩნდა, დაინახა, რომ ფანჯარაზე ლამპარი იდგა. ფარვანამ მის გარშემო დაიწყო ფრენა, გაოცებული ათვალიერებდა და თავის თავს ეკითხებოდა ნეტევ ვინ არის ეს უცნობიო.
გარშემო ტრიალით გული რომ იჯერა, ფარვანამ გადაწყვიტა ახლოს გაცნობოდა კაშკაშა ცეცხლს და ზუსტად ისე ეთამაშა მასთან, როგორც ბაღში ერთობოდა ხოლმე ყვავილებთან ერთად – მათ გვირგვინებზე ჩამომჯდარი რომ ქანაობდა, როგორც საქანელაზე.
ფარვანამ უკან დაიხია, მერე მკვეთრად აიჭრა ზემოთ, გაქანდა და ისე გადაუფრინა ცეცხლის ყვითელ ალს, თითქმის შეეხო, გეგონებოდა იწვევსო. უეცრად რაღაცამ მტკივნეულად უჩხვლიტა და ზემოთ აისროლა. ლამპარის გვერდით ფანჯრის რაფაზე ჩამომჯდარმა ფარვანამ გაოცებულმა აღმოაჩინა, რომ ცალი თათი დაჰკარგვოდა და ფრთების ბოლოებიც შეტრუსვოდა.
_ როგორ შეიძლებოდა, ასეთი რამ როგორ უნდა მომხდარიყო? – საკუთარ თავს ეკითხებოდა საგონებელში ჩავარდნილი ფარვანა და პასუხს ვერ პოულობდა. ვერაფრით იჯერებდა, რომ ასეთ საოცარ, უწყინარ ალს შეეძლო ბოროტება ჩაედინა ან ზიანი მიეყენებინა მისთვის. ცოტა ხნის შემდეგ ოდნავ გონს მოსულმა ფარვანამ ისევ გაშალა ფრთები და აფრინდა. ანთებულ ლამპარს ისევ რამდენჯერმე შემოუფრინა და მშვიდად გაეშურა პირდაპირ ალისკენ, მასზე ქანაობა სურდა, მაგრამ იმწამსვე ზეთში ჩავარდა, რომლითაც მზაკვარი ალი იკვებებოდა.
_ ო, რა ულმობელი ხარ, _ ჩაილუღლუღა ფარვანამ, თან უკანასკნელი ძალა ეცლებოდა, _ მე შენში მეგობარს ვეძებდი და სიკვდილი ვიპოვე, ძალიან გვიან მივხვდი, რა ბოროტი და საშიში ყოფილხარ! ძვირად დამიჯდა შენთან თამაშის სულელური განზრახვა!
_ საბრალო ფარვანა! – უპასუხა ღამის ლამპარმა, - რა ჩემი ბრალია, თუ შენი გულუბრყვილო ოცნების საგანი – მთვარის შუქით განათებული ყვავილი არ ვარ? ჩემი დანიშნულებაა ღამე გავუნათო ადამიანებს. ის კი ვინს ცეცხლთან ფრთხილი მოპყრობა არ იცის, აუცილებლად დაიწვება.


ლეონარდო და ვინჩი - Leonardo da Vinci (ზღაპრები, ლეგენდები, იგავები)

ვაზი და ბებერი ხე
vazi da beberi
თარგმანი რუსულიდან - ქეთევან დუმბაძე

ერთ დღეს, თავი რომ უფრო ლაღად და იმედიანად ეგრძნო, ვაზმა გადაწყვიტა ბებერ ხეს ტანზე შემოხვეოდა. მეგობრებმა, რომლებიც, როგორც წესი და რიგია, ვენახში გლეხის ჩარჭობილ სარებზე დაყრდნობილები იზრდებოდნენ, გაოცებულებმა ჰკითხეს:
_ რა ხეირია ამ ბებერ ხესთან ყოფნა? მას ხომ ერთი ამოსუნთქვაღა დარჩენია, ვაითუ გადატყდეს და წაიქცეს, მაშინ რაღა გეშველება?
_ ნუ დარდობთ, როგორმე გავძლებ თქვენი რჩევა-დარიგებების გარეშე!
უხეშად უპასუხა თავის სიმართლეში დარწმუნებულმა ვაზმა. იგი უფრო მჭიდროდ ეხვეოდა ხეს და თავს იმით იმშვიდებდა, რომ ჭკუით აჯობა დანარჩენებს _ ეგონა, უფრო მაღლა, მზისკენ თუ აზიდავდა თავის მწვანე ლერწებს, ამით სიცოცხლეს გაიხანგრძლივებდა. მაგრამ ვაზის რჩეული იმდენი ხნის იყო, რომ ფეხზე ძლივსღა იდგა. ტოტები გახმობოდა, ფუტურო, ნახევრად დამპალ ტანზე კი ქარის ყოველ დაბერვაზე ჟრუანტელი უვლიდა.
ერთ დღეს ხემ მძიმედ ამოიოხრა და წაიქცა. წინდაუხედავი ვაზი კი დამხობილი გოლიათის ქვეშ მოყვა და დაიღუპა
.