ოსიტაშვილი - Ositashvili


გვარის ფუძეა ქართული საკუთარი სახელი ოსიტა.

ოსიტაშვილები დუშეთის მაზრის აზნაურთა წარჩინებული გვარია და ტახტის აზნაურები იყვნენ. ისინი სოფელ ნაოზის მეპატრონეებად ითვლებოდნენ. დღემდეა შემორჩენილი ტოპონიმი ოსიტაანთ ტყე სოფელ მისაქციელში. მათ იქვე ჰქონდათ წისქვილები.

ოსიტაშვილები შეყვანილები არიან ერეკლე მეორის მიერ რუსეთის იმპერატორისადმი წარდგენილ თავად-აზნაურთა სიაში.

სოფელ ნაოზში, არაგვის ხეობაში, დღემდეა შემორჩენილი ოსიტაშვილების საგვარეულო ციხე-კოშკები.

საქართველოში 389 ოსიტაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 145, რუსთავში – 83, ქარელში – 47. არიან სხვაგანაც.


ნასყიდაშვილი - Nasyidashvili


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი, ნაყიდა. სხვათა შორის, ასეთ სახელებს ცრურწმენის გამო არქმევდნენ.

1721 წელს სოფელ სამღერეთში მოიხსენიება ვინმე გიჟუა ნასყიდაშვილი:

„ბორბალოელმა სვიმონ ნასყიდაშვილმა 1829 წელს იქორწინა ვარდისუბნელ ივანე კედელაშვილის ქალზე – ბარბარეზე. მათი გვირგვინი აკურთხა მღვდელმა ანტონ ციმაკურიძემ“.

საქართველოში 2 169 ნასყიდაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 504, გორში – 486, ქარელში – 261. არიან სხვაგანაც.


ტატუაშვილი - Tatuashvili


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ტატუ.

1721 წლის აღწერაში დიდ თონეთში მოიხსენიებიან ბედინა და ივანა ტატიაშვილები. შემდეგ წლებში ამ გვარმა სახე იცვალა და ტატუაშვილად ჩაწერეს:

„თიანეთელ სახელმწიფო გლეხს, ივანა ტატუაშვილსა და მის ცოლს, მარიამს, შეეძინათ ვაჟი, პეტრე“.

საქართველოში 509 ტატუაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 205, დმანისში – 119, თეთრი წყაროში – 76. არიან სხვაგანაც.

314 ტატიაშვილი: გორში – 103, გურჯაანში – 101, თბილისში – 82. არიან სხვაგანაც.


პირმისაშვილი - Pirmisashvili


გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი პირმისა.

პირმისა შედგენილი საკუთარი სახელია – პირი+მისა.

ამ გვარის შესახებ ისტორიულ წყაროებში ძალიან მცირე ინფორმაცია მოგვეპოვება.

საქართველოში 344 პირმისაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 113, დუშეთში – 112, მცხეთაში – 85. არიან სხვაგანაც.


კობაიძე - Kobaidze


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი კობა.

მისი თიკუნებია: ბეჟანიანი, ლაბიანი, მახარიანი, მაგლიანი.

კობაიძე უძველესი გვარია. ხალხური თქმულების მიხედვით, მას ვახტანგ გორგასლის ხანას უკავშირებენ.

ამავე ძირისაა გვარები: კობალავა, კობალაძე, კობაური, კობაჩიშვილი, კობაძე, კოპაძე, კობელაშვილი, კობეშავიძე, კობიაშვილი, კობინაშვილი.

დუშეთის რაიონში არის სოფელი კობიანთკარი.

ვახუშტის მიხედვით, 1774 წელს ცხაოტში მოიხსენიება ჩირიკის არაგვის ერისთავის ყმა თათილა კობაიძე.

საქართველოში 1 831 კობაიძე ცხოვრობს: თბილისში – 686, დუშეთში – 219, დედოფლისწყაროში – 190. არიან სხვაგანაც.

146 – კობაძე.


არსენიძე - Arsenidze


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი არსენი, რომელიც ბერძნული წარმოშობისაა და ვაჟკაცს ნიშნავს.

1886 წლის, აღწერაში, სოფელ ბორბალოში მოიხსენიება ვინმე გიორგი არსენიძე.

ამავე ძირისაა გვარი არსენიშვილი.

საქართველოში 1 074 არსენიძე ცხოვრობს: ქუთაისში – 402, ტყიბულში – 368, თბილისში – 123. არიან სხვაგანაც.

282 – არსენიშვილი.


აჩუაშვილი - Achuashvili


გვარის ფუძეა სიტყვა „აჩუა“, რომელიც ბავშვის ენაზე „ცხენს“ ნიშნავს.

საბარათიანოში, სახასოში მოიხსენიებიან გოგია, თევდორე და ივანე აჩუაშვილები.

საქართველოში 157 აჩუაშვილი ცხოვრობს: თელავში – 140, თბილისში – 8, რუსთავში – 3. არიან სხვაგანაც.


იშხანიკი (ჰერეთის მეფე)

იშხანიკი (ჰერეთის მეფე)

(ishxaniki - heretis mefe)


იშხანიკი, ჰერეთის მეფე დაახლოებით 943 — X საუკუნის 50-იან წლებში, ადარნასე პატრიკის ძე. იშხანიკის თანამმართველი იყო დედამისი, დინარ დედოფალი, ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა სახლის წარმომადგენელი. იბნ ჰაუკალის თხზულების მიხედვით, იშხანიკის მეფობის დროს ჰერეთი დეილამის მთავრების — სალარიდების სახელმწიფოს ვასალი იყო. X საუკუნის 50-იან წლებში იშხანიკმა სახელმწიფოში შინაფეოდალური ომებით და ხარკის მიცემა შეწყვიტა.

ქართული წყაროების მიხედვით, იშხანიკის მეფობის დროს ჰერეთმა უარყო მონოფიზიტობა და აღიარა ქალკედონური მრწამსი. ეს ფაქტი იმას მოასწავებდა, რომ ჰერეთის პოლიტიკური ორიენტაცია მიმართული იყო ქართლისაკენ.


საჰლი (ჰერეთის მთავარი)

საჰლი (ჰერეთის მთავარი)

(sahli - heretis mtavari)


საჰლი (IX ს-ის I ნახ. - დაახ. 853), ჰერეთის მთავარი, "რანთა მეფე". მისი მმართველობის დროს ჰერეთი დიდად გაძლიერდა. 822 წელს საჰლი თავის ვაჟთან, ადარნერსესთან (ატერნერსეჰ) ერთად შეიჭრა მარჯვენა ნაპირის ალბანეთში, დაამარცხა ამ უკანასკნელის მმართველი, მიჰრანიდი ვარაზ-თრდატი, ამოჟლიტა მიჰრანიდთა საგვარეულო და მიითვისა მათი ტიტული "რანთა მეფე".

საჰლი ფორმალურად არაბთა ვასალად ცნობდა თავს და მხარს უჭერდა სახალიფოს პოლიტიკას ამიერკავკასიაში. 837 წელს გორისის ციხეში (თანამედროვე ყარაბახის ტერიტორიაზე) მან შეიპყრო და არაბებს გადასცა ალბანეთში ხურამიტული აჯანყების ხელმძღვანელი ბაბექი.

მაგრამ, როგორც ჩანს, ჰერეთის მიერ ვასალობის აღიარება სრულებითაც არ ნიშნავდა საჰლის ხალიფასადმი უსიტყვო მორჩილებას. არაბთა სარდალმა ხალიდ იბნ იაზიდმა, IX ს. 20-იან წლებში საქართველოში მოწყობილი ლაშქრობის დროს, ჰერეთიც დალაშქრა. ეს უნდა ყოფილიყო საჰლის მიერ 822 წელს ალბანეთში მოწყობილი ლაშქრობის პასუხი.

853 წელს, არაბთა ახალი შემოსევისას, საჰლს კონფლიქტი მოუვიდა არაბთა სარდალთან, ბუღა თურქთან, რომელმაც შეიპყრო იგი და სახალიფოში გაგზავნა. ამის შემდეგ ჰერეთი ხარკს უხდიდა არაბებს.


სუმბატი (ჰერეთის მთავარი)

სუმბატი (ჰერეთის მთავარი)

(sumbati - heretis mtavari)


სუმბატი (VIII-IX საუკუნეების მიჯნა), ჰერეთის (რანთა) მთავარი. მისი მოღვაწეობის შესახებ არავითარი ცნობა არ მოგვეპოვება. იგი ნახსენებია წყაროებში, როგორც ჰერეთის მთავარ საჰლის მამა.


იოანე სენექერიმი (ჰერეთის მეფე)

იოანე სენექერიმი (ჰერეთის მეფე)

(ioane seneqerimi - heretis mefe)


იოანე სენექერიმი, ჰერეთის მეფე დაახლოებით 960 — X საუკუნის ბოლოს, იშხანიკის ძე. თავის სამეფოს შეუერთა მარჯვენა ნაპირის ალბანეთის ნაწილი. მოვსეს კალანკატვაცი მას „ალბანეთის სამეფოს აღმდგენლად“ მოიხსენიებს. იოანე სენექერიმს კეთილი დამოკიდებულება ჰქონდა აზერბაიჯანის სალარიდთა დინასტიის წარმომადგენლებთან (დეილემის მთავართა საგვარეულო) და ტაოს მეფე დავით III დიდ კუროპალატთან.



გრიგოლ ჰამამი (ჰერეთის მთავარი)

გრიგოლ ჰამამი (ჰერეთის მთავარი)

(grigol hamami - heretis mtavari)


გრიგოლ ჰამამი
(დაახ. IX ს. IV მეოთხედი - 897), ჰერეთის მთავარი, ჰერეთის მეფე 893 წლიდან. მის დროს იწყება ჰერეთის ახალი გაძლიერება. სამთავროს შემადგენლობაში ამ დროისათვის შედის მარჯვენა ნაპირის ალბანეთის ნაწილი. გრიგოლ ჰამამმა დაიპყრო კახეთის ტერიტორიის ნაწილიც და 893 წელს მეფედ ეკურთხა.