სტატუსები – statusebi


წარსული საოცარი რამაა და მე არ მინდა მისი წაშლა ან მისი მონანიება, მაგრამ ასევე არ მინდა ვიყო მისი მონა


კელენჯერიძე - Kelenjeridze


ფუძე კელენჯერი, რაჭულ დიალექტში ნიშნავს „ჯიუტს”. აქედან მომდინარეობს გვარი კელენჯერიძე.

სახელი-ეპითეტი კელენჯერი ზესტაფონის რაიონში და სხვაგანაც „მიუდგომელ ადამიანს” აღნიშნავს.

1840-იან წლებში, კელენჯერიძეები ცხოვრობდნენ სოფლებში: კიკნაველეთი, ტაბაკინი.

საქართველოში 856 კელენჯერიძე ცხოვრობს: ზესტაფონში – 408, თბილისში – 128, ქუთაისში – 109, არიან სხვაგანაც.


უტიაშვილი - Utiashvili


უტიაშვილი კახეთში წარმოშობილი გვარია. წარმომდგარია სახელისგან – უტა.

გვარი დაფიქსირებულია მეჩვიდმეტე საუკუნიდან.

უტიაშვილი გარსევანი, ანდრონიკაშვილის ყმა, მამულითურთ, როსტომ მეფემ უწყალობა დემეტრე ანდრონიკაშვილს, 1651 წელს.

გიორგი უტიაშვილი, 1694 წელს, მცხოვრები ვეჯინს ან გურჯაანში, ლუარსაბ ანდრონიკაშვილის ყმა, უტა უტიაშვილთან ერთად, ის აბაზყულიმ და შემდეგ ნაზარალი-ხანმა უწყალობა ზაალ ანდრონიკაშვილს.

ასევე, გვხვდება გვარი უტიძე. „უტიძე ტარძნისში მცხოვრები, მამულით შეწირეს სვეტიცხოველს.” (1559 წელი).

საქართველოში 651 უტიაშვილი ცხოვრობს: გურჯაანში – 513, თბილისში – 98, რუსთავში – 29.


სამსონია - Samsonia


გვარი მომდინარეობს მამაკაცის საკუთარი სახელიდან – სამსონი.

სამსონი „მზიანს” ნიშნავს. აქედანაა გვარები: სამსონაძე, სამსონიძე, სამსონია.

სამსონიათა გვარი მეთვრამეტე საუკუნის პირველ მეოთხედში მოიხსენიება ქვემო ქართლში.

სამსონი იყო ბიბლიური გმირი. საოცარი ძალის და გამბედაობის მქონე პიროვნება.

სამსონია ასევე, მოიხსენიებულია დღევანდელი ოჩამჩირის რაიონის სოფელ კვიტოულში.

საქართველოში 507 სამსონია ცხოვრობს: ოზურგეთში – 165, თბილისში – 147, ლანჩხუთში – 79, არიან სხვაგანაც.


მესტვირიშვილი-გრიგოლაშვილი - Mestvirishvili-Grigolashvili


გვარის ფუძეა ხელობის აღმნიშვნელი სახელი მესტვირე, რაც სტვირის მკეთებელს, დამკვრელს ნიშნავს.

1781 წელს, სოფელ კოდაში მოიხსენიება მესტვირე ალთუნა აზიაშვილი.

გრიგოლ მესტვირიშვილისგან საფუძველი ჩაეყარა გვარს გრიგოლაშვილი. ეს გვარი გვხვდება დამოუკიდებლად გაჩენილ გვარადაც.

საქართველოში 790 მესტვირიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 372, თელავში – 150, თეთრი წყაროში – 112. არიან სხვაგანაც.

96 – გრიგოლაშვილი: თბილისში – 61, ქუთაისში – 12, ბორჯომში – 4. არიან სხვაგანაც.



სალაია - Salaia


გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი სალა, სალი.

ამავე ძირისაა გვარები: სალაძე, სალია, სალიაშვილი, სალიბეგაშვილი.

სალაია მოიხსენიება დღევანდელი ოჩამჩირის რაიონში, სოფელ თხინას მოსახლეობის, 1837 წლის აღწერის სიაში.

სალაიები, ძირითადად, ცხოვრობენ გურიაში.

1621 წელს კი, ერთ-ერთ საბუთში მოიხსენიება ვინმე სალაბეხა – „სალაბეხა კოჩიანას ემართა ბეგარა..."

საქართველოში 55 სალაია ცხოვრობს: ოზურგეთში – 14, რუსთავში – 13, ფოთში – 13, არიან სხვაგანაც.


სურამელაშვილი - Suramelashvili


საკუთარ სახელად ქცეული სადაურობის სიტყვაა სურამელი. აქედან გვხვდება გვარი სურამელაშვილი და სახელი სურამა.

სურამელა სურამიდან გადმოხვეწილა და შეჰკედლებია მანუჩარ თუმანიშვილს, რომელსაც გიორგი ბატონიშვილმა მისი წყალობა დაუმტკიცა 1666 წელს.

გვარი გვხვდება ფორმით: სურამელასშვილი, სურამელაშვილი, სურემელაშვილი.

სურამელასშვილი ბაინდერა იყო მოწმე ნასყიდაშვილ გიორგის მიერ ბეჟუა არაქელასშვილის მიცემული ნასყიდობის წიგნში 1695 წელს.

სურამელაშვილი ბერი იყო მოწმე რამაზი ყორღანაშვილის მიერ თავისი განაყოფის, დავითისშვილ ზაალისთვის მიცემული მოწმის ნასყიდობის წიგნში, 1658 წელს.

სურამელაშვილი შაქარა კი იყო მოწმე პაატა თაზიშვილის (აზნაურა) მიერ თავისი განაყოფის ელიზბარისთვის მიცემული ვენახის გაცვლის წიგნში, 1634 წელს.


ალიბეგაშვილი - Alibegashvili


ალიბეგაშვილი ქართული თავადაზნაურული გვარია. ის მესხი თავადებისგან – ჯაყელებისგან იღებს სათვეს.

წიგნში „ქართული გვარ-სახელები“ წერია: სელიმ ფაშა ჯაყელს, 1670-1701 წლებში, სამი შვილი ჰყოლია: ასლან ფაშა, აბდულ-ბეგი და ალი-ბეგი. ალი-ბეგი საციციანოში გახიზნულა, სადაც მის შთამომავლებს ალიბეგაშვილი გაუგვარდათ, ხოლო უფროს ძმას, აბდულ-ბეგს, იმერეთისთვის შეუფარებია თავი და მისი შთამომავლები აბდუშელიშვილებად იწოდებიან.

გვარის ფუძეში – ალიბეგი – ორი სიტყვაა გაერთიანებული: ალი (ალაჰ) და ბეგი (ბეი – თურქულად ნიშნავს ბატონს).

იოანე ბაგრატიონი, წიგნში „შემოკლებითი აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებ თავად-აზნაურთა გვარების“, წერს: „აზნაური ალიბეგაშვილი – ამათნი წინაპარნი იყვნენ ძველადვე მოსახლენი ქართლის დროსვე თამარ მეფისა და ამათგან გვარმან ნათელ იღეს და მოიქცნენ მართლმადიდებლად და მისცესვე მეფეთა გვარად ალიბეგაშვილობა და არიან მუნითგან ცნობილ აზნაურად და ტრაქტატსა შინაც მოხსენიებულნი“.

საქართველოში 575 ალიბეგაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 233, ყაზბეგში – 95, ქარელში – 46. არიან სხვაგანაც.


წკრიალაშვილი - Tskrialashvili


გვარის შესახებ მწირი ინფორმაცია მოიპოვება. ილია მაისურაძე წიგნში „ქართული გვარ-სახელები” მხოლოდ ამას წერს: „წკრიალაშვილი, სობისი (გორის რაიონი)”.

ალექსანდრე ღლონტი, თანამემამულეებისთვის დატოვებულ ისტორიულ წიგნში „ქართველური საკუთარი სახელები,“ წერს: „წკრიალა, გვარში წკრიალაშვილი.”

ასე რომ, გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი წკრიალა.

საქართველოში 792 წკრიალაშვილი ცხოვრობს: გორში – 557, თბილისში – 180, კასპში – 19. არიან სხვაგანაც.


ტერ-მარკოზაშვილი - Ter-Markozashvili


მეცხრამეტე საუკუნის 80-იანი წლებიდან დაიწყო და მეოცე საუკუნის 20-იან წლებამდე გაგრძელდა ქართველთა გვარების ფორმების შეცვლა. ეს პროცესი ყველაზე თვალშისაცემად აქვს აღწერილი და გადმოცემული ზაქარია ჭიჭინაძეს წიგნში „ქართველი გრიგორიანელები,” ამას მოჰყვა, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის პროფესორ როლანდ თოფჩიშვილის ბევრი ბრწყინვალე გამოკვლევა, წიგნები და სტატიები ჟურნალ-გაზეთებში, ასევე წიგნი „ქართული გვარ-სახელები” იაკობ ახუაშვილის თაოსნობით.

1850-იან წლებში, მარტო სომეხი მღვდლები კი არ მომრავლდნენ, არამედ გაჩნდა საქართველოს მთელ რიგ ქართულ სოფლებში გვარზე დამატებული ტერ.

მარკოზი ბერძნული საკუთარი სახელია, ნასესხებია წინაპართა მიერ. ის „მარტში დაბადებულსაც” ნიშნავს. ეს სახელი დაედო გვარ მარკოზაშვილს სათავედ. შვილი მოგვიანებით ოვი-თ შეუცვალეს, ტერ – სომხურად მღვდელია, ასე აღმოჩნდა გვარი ტერ – მღვდელმარკოზაშვილი.

არადა, მარკოზიშვილი აზნაურული გვარია.

1662 წელს, ისტორიულ ცნობაში ვკითხულობთ: „ტერ-მარკოზა, მოწმე ლომისკაცის მიერ მამუკა. ლაბაძისთვის მიცემული მამულის ნასყიდობის წიგნისა.”

მარკოზიშვილი და გარსევანიშვილი ერთმანეთის განაყოფები არიან – აზნაურიშვილები. მოიხსენიებიან 1399 წლიდან.

1405-1428 წლებში, სეფის მწიგნობარი იყო და დამწერი ბევრი შეწირულების წიგნის ვინმე მარკოზიშვილი.

მარკოზოვი, მარკოსოვები, იგივე ქართველი მარკოზაშვილი-მარკოზიშვილები არიან.

საქართველოში 1041 მარკოზაშვილი ცხოვრობს. თბილისში – 292, თელავში – 247, გორში – 210. არიან სხვაგანაც.

56 – მარკოზოვი.

48 – მარკოსოვი.


ზუკაკიშვილი - Zukakishvili


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ზუკაკი.

1588-1694 წლებში ზუკაკიშვილები მოიხსენიებიან ისტორიულ წყაროებში, როგორც ბერთუბანში მცხოვრები აზატები, ანუ გადასახადებისგან თავისუფალი ყმები. ყველა ზუკაკიშვილს ევალებოდა ცხენისა და იარაღის გამოღება ნინოწმიდის საყდრისთვის, თუ კაცი გარდაიცვლებოდა.

1690 წელს ციუნა ზუკაკიშვილი მოწმედ მოიხსენიება პეტრე ქურხულის მიერ თავისი ბიძაშვილისთვის, კერძოდ, დავით ქურხულისთვის მიცემული კეთილმოყვრობის პირობის წიგნში.

1690 წელს ზუბიდა ზუკაკიშვილი კათალიკოს იოანეს მიერ გარეჯის წმიდა დავითის ეკლესიისთვის მიცემული ზვრის შემოწირულობის წიგნში მოწმედ მოიხსენიება.

საქართველოში 434 ზუკაკიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 220, საგარეჯოში – 140, მცხეთაში – 17. არიან სხვაგანაც.


ბატაშვილი - Batashvili


გვარის ფუძეა საკუთარის ახელი ბატატი.

1721 წელს, ბატონის სახასოში, წინწყაროში მოიხსენიება არუთინა და მოსია ბატაშვილები.

ამავე ფუძისაა გვარები: ბატიშვილი, ბატატიშვილი, ბატატუნაშვილი, ბატიაშვილი, ბატიკაშვილი და ბატკუაშვილი.

ბატონის დედოფლის სახასოში, წინწყაროში, 1721 წელს მოიხსენიებიან მანგენა და ოქრუა ბატაშვილები.

საქართველოში 80 ბატაშვილი ცხოვრობს: დედოფლისწყაროში – 77, თბილისში – 2, მარნეულში – 1.