გამოიგონეს CD დისკი, რომელიც 1 პეტაბაიტს დაიტევს

გამოიგონეს CD დისკი, რომელიც 1 პეტაბაიტს დაიტევს

(gamoigones CD diski, romelic 1 Hetabaits daitevs)



კომპანიაში Storex Technologies, რომელიც 2009 წელს რუმინელმა მეცნიერმა ეუჟენ პაველმა დააარსა, ირწმუნებიან, რომ გამოიგონეს ტექნოლოგია 1 პეტაბაიტიანი (1 048 576 გიგაბაიტი) მეხსიერების დისკის შესაქმნელად.

კარპატელ მეცნიერთა გენიალური გამოგონება დაფუძნებულია დისკზე ძალიან ბევრი და თხელი ფენის გამტარების გამოყენებაზე. გამტარისთვის ფლუორესცენტულ მასალებს გამოიყენებენ.

კომპანიაში აცხადებენ, რომ უახლესი დისკი, რომელზე არსებული ინფორმაციის მოხმარების სიჩქარეც ჩვეულებრივი DVD-ის ანალოგიური იქნება, 5000 წლის განმავლობაში იქნება ვარგისი.


მეცნიერებმა მკვდარი მატერია გააცოცხლეს

მეცნიერებმა მკვდარი მატერია გააცოცხლეს

(mecnierebma mkvdari materia gaacocxles)


მეცნიერებმა შესძლეს, ჩვეულებრივი დედამიწის პირობებში, უმარტივესი, დედამიწაზე დიდი რაოდენობით არსებული ქიმიური ელემენტებისგან რნმ–ის (რიბონუკლეინის მჟავა _ აუცილებელი შემადგენელი ელემენტი ყველა ცოცხალ ორგანიზმში) მოლეკულის სინთეზირება. რნმ რიგი ფუნქციებით წააგავს დნმ–ს (დეზოქსირიბონუკლეინის მჯავა), თუმცა ბევრად მარტივ მოლეკულას წარმოადგენს. ამით, როგორც პოპულარული მეცნიერული ჟურნალი Nature აღნიშნავს, მეცნიერებმა პიველად შესძლეს ლაბორატორიაში არაცოცხალი მატერიისგან ცოცხალი მატერიის მიღება და გაიმეორეს მისი ბუნებრივი გაჩენა დედამიწაზე რომელიც დაახლოვებით 2.5 მლრდ წლის წინ მოხდა.

ჯერ კიდევ 1871 წელს უდიდესმა ინგლისელმა მეცნერმა ჩარლზ დარვინმა ივარაუდა, რომ დედამიწაზე ბიოლოგიური ცხოვრება ჩაჩნდა ე.წ. “ბულიონისგან”, როდესაც მომენტალური უძლიერესი ენერგიის გამოთავისუფლების რეზულტატში _ მეხის გავარდნით _ დაბალწყლიან და სხვადასხვა ქიმიური ელემენტებით, მათ შორის ფოსფატებით და აზოტშემცველებით დამთვერილ წყალსაცავებში წარმოიქმნა ბიოლოგიური სიცოცხლე. თუმცა 50 წლის განმავლობაში მეცნიერები ფერაფრით ახერხებდნენ დედამიწის კლასიკურ პირობებში სიცოცხლის საფუძვლის _ დნმ–ს “შექმნას”, აღნიშნავს Nature.

სიცოცხლის ხელოვნურ შექმნას, მანჩესტერელ მეცნიერებზე ადრე, მაქსიმალურად მიუახლოვდა ამერიკელი ბიოლოგი კრეიგ ვენტერი, რომელმაც განაცხადა, რომ მან წარმატებით შექმნა სინთეთიკური ქრომოსომა. თუმცა ის ერთ პრობლემას წააწყდა. კონსერვატიული მეცნიერების ჯგუფმა, რომლებიც სამეცნიერო ეთიკას იცავდნენ, მოწოდება გაავრცელეს ვენტერის კვლევებზე მორატორიუმის დაწესების მოთხოვნით.


გამოიგონეს ელემენტები რომელიც ვიბრაციით იტენება

გამოიგონეს ელემენტები, რომელიც ვიბრაციით იტენება

(gamoigones elementi, romelic vibraciit iteneba)


იაპონურმა კომპანიამ Brother Industries-მა ვიბრაციული ენერგიის გენერატორი, რომელიც შეიძლება დღესდღეობით არსებული ტექონოლოგიებით დამზადებული ელემენტების შემცვლელად მოგვევლინოს.

მაგალითისთვის, თუ Vibration-powered Generating Battery-ის ჩავდებთ ტელევიზორის დისტანციური მართვის პულტში (ან თუნდაც მუსიკალური ცენტრის), გამოყენებამდე საკმარისი იქნება მხოლოდ მისი გაქნევა რომ ელემენტები დაიტენება და ჩვენ მის გამოყენებას შევძლებთ. გამოთქმა “თითქმის მუდმივი”, ცოტა არაკორექტული და სასაცილოცაა, მაგრამ ამ კონტექსტში მისი ხმარება ნამდვილად გამართლებულია. კიდევ ერთი პლიუსი ამ ელემენტებისა ისაა, რომ მას აქვს მინიმალური ენერგიის ხარჯი.

მინუსი — გენერატორი ეფექტურია დისკრეტულ ან იმ მოწყობილობებში რომლელიც ცოტა ენერგიას მოიხმარს.

კორპუსის შიგნეულობით ის არაფრით არ განსხვავდება AA- და AAA- ელემენტებისაგან. AA გენერატორის საშუალო სიმძლავრეა — 10–180მვტ, სიხშირე — 4–8მც. შექმნილია ასევე მოდელი ორი კორპუსისაგან, : გენერატორი და კონდენსატორი ცალცალკე. AA- ვარიანტის შემთხვევაში კონდენსატორში წარმოიქმნება 1,6ვ. ამ ორ კორპუსს აქვს ასეთი მაჩვენებლები: 3,2 და 2,7ვ ( AA და AAAშესაბამისად).

Brother Industries Vibration-powered Generating Battery-ის პრეზენტაციას ჩაატარებს გამოფენა Techno-frontier 2010-ზე, რომელიც ჩატარდება ტოკიოში 21-დან 23 ივლისამდე. კომპანია წარმოაადგენს პულტებს და შუქტიოდიან ფანრებს ამ კვების ელემენტებით.


ხელბურთი

ხელბურთი

(xelburti)

ხელბურთი — მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გავრცელებული გუნდური სპორტული თამაში, სადაც შვიდი წევრისაგან შემდგარი ორი გუნდი ეთამაშება ერთმანეთს. მოწინააღმდეგეები თამაშობენ მხოლოდ ხელით და ცდილობენ მოწინააღმდეგის გუნდის კარში გაიტანონ ბურთი.

ხელბურთს, ანუ ბურთის ხელით თამაშს, მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს, თუმცა თნამედროვე სახით იგი მე-XIX საუკუნის მიწურულს ჩამოყალიბდა. ამ დროისათვის გერმანიაში ცნობილი იყო თამაში „რაფბოლი“, ჩეხეთში — „ჰაზენა“, რომლებიც ძალზე წააგავდნენ თანამედროვე ხელბურთს. 1898 წელს დანილემა ჰოლგერ ნილსენმა ხელით თამაშის ახალი წესები შეიმუშვა. ეს წესები ძალზე ახლოს იყო თანამედროვე წესებთან და ამიტომაც სწორედ ეს წელი ითვლება თანამედროვე ხელბურთის დაბადების თარიღად. მალე ხელბურთი გავრცელდა მთელ ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ევროპაში, თუმცა ჯერ კიდევ არ იყო წესების ერთიანი გაგება. თავიდანვე გაჩნდა ხელბურთის ორი ვარიანტი: მცირე (7X7) და დიდი (11X11) ხელბურთი. თავდაპირველად დიდმა ხელბურთმა გავრცელება-პოპულარობაში გაუსწრო მცირე ხელბურთს და ასე იყო მეოცე საუკუნის 50-ან წლებამდე. მერე და მერე კი მცირე ხელბურთმა მთლიანად განდევნა დიდი ხელბურთი.

ამჟამად ხელბურთს თამაშობენ მოფიცრულ იატაკიან დარბაზში. მოედნის ზომებია 20X40 მეტრზე. პირით ხაზებს შუა დგას ბადიანი კარები, რომელთა სიგანე 3, ხოლო სიმაღლე — 2 მეტრია. ორივე კარის წინ შემოსაზღვრულია 6-მეტრიანი (მეკარის მოედანი) და 9-მეტრიანი (თავისუფალი დარტყმის ზონა) ნახევარწრეები. ხელბურთს თამაშობენ ტყავის ბურთით რომლის გარშემოწერილობა არის 58-60 სმ, ხოლო წონა 425-475 გრამი (ქალებისათვის — 54-60 სმ და 325-375 გრ).

თამაში შედგება ორი 30 წუთიანი (წმინდა დრო) ტაიმისაგან, ათწუთიანი შესვენებით. გუნდში 12 მოთამაშეა (7 მოედანზე და 5 სათადარიგო). შეცვლების ლიმიტი განუსაზღვრელია და მოთმაშეს შეუძლია რამოდენიმეჯერ შევიდეს მოედანზე. ხელბურთს თამაშობენ მხოლოდ ხელებით (მხოლოდ მეკარეს აქვს ბურთის ფეხით მოგერიების უფლება). ძირითადი აკრძლვებია: ბურთიანად სამ ნაბიჯზე მეტის გადადგმა, ბურთიანად ახტომა და დახტომა, უმოქმედოდ ბურთის სამ წამზე მეტხანს ჭერა და რაღა თქმა უნდა უხეში თამაში (მეტოქის შებოჭვა, ხელის კვრა, სარმის დადება). წესების დარღვევისა და უხეში თამაშისათვის გუნდი ისჯება ბურთის ჩამორთმევით, 7-მეტრიანი საჯარიმო დარტყმით, მოთამაშე კი გაფრთხილებით, ორი წუთით ან თამაშის ბოლომდე გაძევებით.

ხელბურთის საერთშორისო ფედერაცია (IGF) 1946 წლის 11 ივლისს შეიქმნა. ამ დღეს კოპენჰაგენში შეიკრიბნენ დანიის, ნორვეგიის, პოლონეთის, საფრანგეთის, ფინეთის, შვედეთის, შვეიცარიის და ჰოლანდიის წარმომადგენლები, რომლებმაც დააფუძნეს კიდეც ხელბურთის საერთშორისო ფედერაცია. ამჟმად იგი აერთიანებს 150 ქვეყანას და 5 კონფედერაციას. ფედრაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში.

ხელბურთში, ისევე როგორც სპორტის ბევრ სხვა სახეობაში უმთავრესი ტურნირია ოლიმპიური თამაშების პროგრამით გათვალისწინებული ხელბურთელთა ტურნირი, რომელსაც ხელბურთის საერთშორისო ფედერაცია საერთაშორისო ოლიმპიურ კომიტეტთან ერთად ატარებს. ასევე უმნიშვნელოვანესი ტურნირია მსოფლიოს ჩემპიონატები ვაჟთა და ქალთა შორის. გარდა ამისა ტარდება მსოფლიოს თასი ხელბურთში ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. ამ ტურნირის ჩატარების ინიციატივა დანიის (ქალები) და შვედეთის (ვაჟები) ფედერაციებმა აიღეს. 70-ანი წლებიდან 2005 წლამდე გერმანიის ხელბურთის ფედრაციის ინიციატივით ტარდებოდა მსოფლიოს სუპერ-თასი ხელბურთში ვაჟთა გუნდებს შორის, რომელშიც ყველა დროის მსოფლიოსა და ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონები გამოდიოდნენ. გადატვირთული საერთაშორისო კალენდრის გამო 2005 წლის შემდეგ ეს ტურნირი, რომელიც მაიმცადამინც ვერ სარგებლობდა დიდი პოპულარობით, აღარ გამართულა.

ხელბურთის საერთშორისო ფედერაცია ატარებს აგრეთვე მსოფლიოს ჩემპიონატებს ჭაბუკებსა და გოგონათა შორის. გარდა ამისა კონტინენტალური კონფედერაციები ატარებენ თავიანთი კონტინენტების ჩემპიონატებს როგორც ვაჟთა, ასევე ქალთა შორის. ევროპის ხელბურთის ფედერაცია (EHF) ატარებს ევროპის ჩემპიონატებს ვაჟთა და ქალთა შორის. გარდა ამისა ტარდება საკონტინენტო ტურნირები საკლუბო გუნდებს შორის. ევროპის ხელბურთის ფედერაცია ატარებს ხუთ საკლუბო ტურნირს, ესენია: ევროპის ჩემპიონთა თასი, ევროპის თასის მფლობელთა თასი, ფედერაციის თასი, ჩელენჯ-ქაფი (გამოწვევის თასი) და ევროპის სუპერ-თასი.


შვეიცარიაში შექმნეს სუპერკომპიუტერი, რომელიც წყლით გრილდება

შვეიცარიაში შექმნეს სუპერკომპიუტერი, რომელიც წყლით გრილდება

(Shveicariashi sheqmnes superkompiuteri, romelic wylit grildeba)


ორპორაციამ IBM უჩვეულო კომპიუტერი შექმნა. შვეიცარიის ტექნოლოგიის ფედერალურ ინსტიტუტში დამზადებული Aquasa-ს უჩვეულობა მისი გაგრილების სისტემაა, რომელიც თბილ წყალზე მუშაობს.

IBM-ის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ წყლის გამაგრილებელი სისტემის მქონე სუპერკომპიუტერი იშვიათი მოვლენაა, თუმცა სუპერკომპიუტერი თბილ წყალზე – ეს უმაღლეს ტექნოლოგიებში მართლაც უახლესი სიტყვაა.

შვეიცარიის ინსტიტუტში ამბობენ, რომ Aquasa გაგრილების უნიკალური სისტემის წყალობით, ჩვეულებრივზე 40%-ით ნაკლებ ელექტროენერგიას მოიხმარს. ამასთან, სუპერკომპიუტერი 85%-ით ნაკლებ CO2-ს გამოყოფს.

“წყალი გაცილებით უკეთესი თბოგამტარია, ვიდრე ჰაერი”, – მარტივად განმარტა ახალი ტექნოლოგიის უპირატესობა IBM-ის ერთ-ერთმა ინჟინერმა.


შარვლის ისტორიიდან

შარვლის ისტორიიდან

(sharvlis istoriida)


თანამედროვე ქალის გარდერობი შარვლის გარეშე, ალბათ, წარმოუდგენელია…

მსოფლიოში, გამოკითხული ქალების უმრავლესობისთვის შარვალი ყველაზე მოხერხებული, პრაქტიკული და სასიამოვნო ყოველდღიური სამოსია…

თუმცა არც ისე დიდი ხანია რაც მკაცრ პატრიარქალურ სამყაროში, ქალმა ამ კომფორტული ტანსაცმლის ჩაცმის უფლება მოიპოვა.

ამბობენ, რომ XV საუკუნეში მცხოვრები ჟანა დ’არკი იყო პირველი ქალი, ვინც ე.წ. მამაკაცის სამოსის ჩაცმა გაბედა, რაც კიდევ ერთი მიზეზი აღმოჩნდა სამღვდელოებისთვის მის კოცონზე დასაწვავად…

შარვლის ასაკის და წარმომავლობის დადგენას არქეოლოგები, ისტორიკოსები და ფილოლოგებიც კი დიდი ხნის განმავლობაში ცდილობდნენ.

ერთი ვერსიით, ორტოტა სამოსის ისტორია მომთაბარე ტომებს უკავშირდება: სკვითებმა, რომლებიც დღის უმეტეს ნაწილს უუნაგირო ცხენებზე ატარებდნენ, კანის დაზიანებისა და უამინდობისგან დასაცავად, ბეწვის და ტყავის “ტრუსისმაგვარი” სამოსი შექმნეს. ეს შარვლის “წინაპარი” მალევე მოირგეს გალებმა და ბარბაროსებმა…

საინტერესოა, რომ ძველ რომში, ე. წ. “ბარბაროსების ტანსაცმლის” ტარებისთვის მკაცრი სასჯელი და ქონების კონფისკაცია იყო დაწესებული.

საუკუნეების მანძილზე, შარვლის დიზაინი სწრაფი პერიოდულობით იცვლებოდა.

XV საუკუნეში, ესპანეთში, ინგლისსა და საფრანგეთში პოპულარი იყო მოკლე ვიწრო ან განიერი შარვლები. მათ დასამზადებლად ხშირად, უამრავი აბრეშუმის ქსოვილი გამოიყენებოდა.

XVI საუკუნეში, დიდებულთა “შარვლები” ესპანეთში ბალიშებს დაემსგავსა. შარვალს ტენიდნენ ბუმბულით, ზემოდან კი გადაჭიმავდნენ ჭრილებიან “ბალიშის პირს”, რომლებშიც კარგად ჩანდა ქვედა ძვირფასი ქსოვილი.

საფრანგეთში მოდაში იყო მუხლებამდე სიგრძის, მაქმანებით და ბაფთებით მორთული “შოსები”, რომლებსაც მეფის მუშკეტერები ატარებდნენ. ]

XVII საუკუნეში, ეს შარვლები კიდევ უფრო დაგრძელდა და გაჩნდა მუხლს ქვემოთ შესაკრავი “კიულოტები”, რომლებსაც სიამოვნებით ატარებდნენ არისტოკრატები, სამხედროები, უბრალო მოქალაქეები, ვაჭრები და მუშებიც კი, რომლებიც უპირატესობას შარვლის ჩექმაში ჩატანებას ანიჭებდნენ.

კიულოტები სადღესასწაულო ტანსაცმლად ითვლებოდა დღეს კი მხოლოდ ალპინისტების სპორტულ კოსტუმებშია შემორჩენილი.

ღარიბები გრძელ, განიერ შარვლებს, “პანტალონებს” ატარებდნენ და ხშირად, ამის გამო, არისტოკრატთა დაცინვასაც იმსახურებდნენ, მოგვიანებით ეს სტილი უკვე ნორმად იქცა.

XIX საუკუნეში, საფაბრიკო წარმოების აქტიურად ამუშავების პარალელურად, გაჩნდა ნაკეცებიანი – უხეში, ძნელად დასაუთოვებელი ორტოტიანი სამოსი, სწორედ ამ “სახეობას” უწოდეს “შარვალი”.

ერთხელ, უელსის პრინცს, ქუჩაში გაუწვიმდა და შარვალი რომ არ დასვროდა, ტოტები აიკეცა…ცოტა ხანში, მოდაში შემოვიდა ტოტებაკეცილი შარვლებიც…

XIX საუკუნეში, ჯინსთან ერთად, გაჩნდა შორტიც. ამ მოკლეტოტიანი შარვლის გამოგონება კემბრიჯის სტუდენტებს მიეწერება, რომლებიც წყლის სპორტს მისდევდნენ.

XX საუკუნის ბოლოს, შეიქმნა “გალიფე” – ვიწრო, მუხლამდე მჭიდროდ მომჯდარი და ზემოთ გაფართოებული შარვლები, რომლებიც ხშირად, კომბინირებული სახით ქსოვილისა და ტყავის შეხამებით იკერებოდა.

ინგლისში შეიქმნება შარვლის კიდევ ერთი სახეობა – ბრიჯიც, რომელსაც მაღალ ჩექმასთან ატარებდნენ.

1911 წელს, პარიზის სამოდელო სახლებმა ქალებს შესთავაზეს გრძელი, განიერი შარვლები.

1940 წლისთვის კი მოდაში შემოვიდა ცისფერი ჯინსი…

მას შემდეგ, შარვლის დიზაინში ბევრი არაფერი შეცვლილა…

დღემდე, მოდაში ისევ ის თარგები მეორდება რაც კაცობრიობამ საუკუნეების მანძილზე თანდათანობით შექმნა და ჩვენს გარდერობში “შარვლის” სახელით სამუდამოდ დაამკვიდრა…


კალათბურთის ისტორია

კალათბურთის ისტორია

(kalatburtis istoria)


კალათბურთი გუნდური სპორტის სახეობა, რომელშიც ორი გუნდი თითოეულში ხუთი მოთამაშით ცდილობს ქულები მოაგროვოს მოწინააღმდეგის კალათში ბურთის მოხვედრით ორგანიზებული წესების მიხედვით.

ისტორია

1891 წელს სპრინგფილდის (მასაჩუსეტსი, აშშ) კოლეჯის ანატომიის მასწავლებელმა ჯეიმს ნეისმიტმა დაამუშავა პირველი წესები და 1891 წლის დეკემბერს პირველი მატჩიც მოაწყო. მალე ახალი თამაში მთელმა ამერიკამ აღიარა, მოგვიანებით კი დანარჩენმა მსოფლიომაც გაიცნო.

მოედანი, ბურთი, წესები
კალათბურთის სათამაშოდ იყენებენ მოედანს, რომლის ზომაა 28X15. პირითი ხაზების შუა ადგილას სპეციალურ დგარებში დაყენებულია ფარები, რომლებზეც დამაგრებულია ლითონის რგოლებზე დაკიდებული უძირო ბადეები(კალათები). მანძილი იატაკსა და კალათს შორის 305 სმ-ია, თვითონ ფარის ზომებია 180X105 სმ ან 120X80 სმ, ასევე არსებობს ქუჩის კალათბურთის ფარი და სამოყვარულო კალათბურთის ფარი რომლის ზომებიც განსხვავებულია. კალათის დიამეტრი 45 სმ-ია. ფარის წინ 625-ანი რადიუსით შემოსაზღვრულია 3-ქულიანი ტყორცნის არე და საჯარიმო ზონა. კალათბურთს თამაშობენ ტყავის , სინთეტიკური ტყავის ან სხვა სინთეტიკური მასალისაგან დამზადებული ბურთით. რომლის გარშემოწირულობა 74,5-78 სმ-ა, ხოლო მასა - 567-650 გრამი.
მოთამაშეთა რაოდენობა ყოველ გუნდში 5-5 კაცით განისაზღვრება. თამაშის დროს ჩაგდებული ბურთისათვის გუნდს ერიცხება 2 ან 3 ქულა, ყოველი რეალიზებული საჯარიმო ტყორცნისათვის 1 ქულა, გამარჯვებულია ის გუნდი, რომელიც მეტ ქულას დააგროვებს. შეხვდერა შედგება ოთხი 10 წუთიანი (სუფთა დრო)ტაიმისაგან. ტაიმებს შორის შესვენება 2 წუთია. გამონაკლისია შესვენება მეორე და მესამე ტაიმებს შორის, რომელიც 15 წუთი გრელდება. მატჩის ფრედ დამთვრების შემთხვევაში ინიშნება დამატებითი 5 წუთიანი ტაიმი (ან ტაიმები), გამარჯვებულის გამოვლენამდე. დაშვებულია ნებისმიერი რაოდენობის შეცვლები. ყველა შეცვლილ მოთმაშეს უფლება აქვს დაბრუნდეს მოედანზე.
კალათბურთს ხელით თამაშობენ. დაშვებულია ბურთის ხელით ტარება, გადაცემა და ტყორცნა, როგორც ცალი, ასევე ორი ხელით. არ შეიძლება სამ ნაბიჯზე მეტის გადადგმა ბურთიანად, ბურთიანად ახტომა და დახტომა, მეტოქის საჯარიმო ზონაში სამ წამზე მეტხანს ყოფნა. გუნდს ბურთის მეტოქის ნახევარზე გადატანისათვის ეძლევა 8, ხოლო შეტევისათვის - 24 წამი, რომლის გასვლის შემდეგ ბურთი მეტოქეს გადაეცემა. მწვრთნელს უფლება აქვს თითოეულ ტაიმში აიღოს ერთი წუთშესვენება (მეოთხეში - ორი). მოთამაშე ჯარიმდება ყველა ამ წესის დარღვევისათვის, აგრეთვე ბლოკირებისათვის და უხეში თამაშისათვის. მოთმაშე ჯარიმდება როგორც ჩვეულებრივი ჯარიმით, ასევე პერსონალური შენიშვნით. 5 პერსონალური შენიშვნის მიღბის შემთხვევაში მოთმაშე ტოვებს მოედანს. ოთხი გუნდური შენიშვნის შემდეგ ყოველი ჯარიმა სრულდება საჯარიმო ტყორცნებით. ჩაგდებული საჯარიმო იძლევა 1 ქულას. თამაშის მსვლელობისას 2-ქულიან ზონიდან ჩაგდებული ბურთი ფასდევა 2, ხოლო 3-ქულიან ზონიდან ჩაგდებული - სამ ქულად.


საკერავი მანქანა

საკერავი მანქანა

(sakeravi manqana)


საკერავი მანქანა — ქსოვილის ნაწარმის ნაჭრების ერთმანეთთან მიერთების, მიმაგრებისა და დამუშავების პროცესების შესრულების ტექნიკური მოწყობილობა. საკერავი მანქანები გამოიგონეს პირველი ინდუსტრიული რევოლუციის პერიოდში ტანსაცმლის სამკერვალო ფაბრიკებში ხელით შესასრულებელი სამუშაოს მოცულობის შესამცირებლად. პირველი საკერავი მანქანის მოგონებას მიაწერენ ინგლისელ თომას სეინტს 1790 წელს. მას შემდეგ საკერავი მანქანები მნიშვნელოვნად დაიხვეწა, რამაც შესაძლებელი გახადა ქსოვილისა და ტანსაცმლის მრეწველობის პროდუქტიულობისა და წარმადობის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესება.


საფოსტო მარკა

საფოსტო მარკა

(safosto marka)


საფოსტო მარკა — ნიშანი, რომელიც საფოსტო მომსახურების (კორესპონდენციის გაგზავნისა და ადრესატთან მიტანის) გადახდას ამოწმებს. ტრადიციულად მარკას საფოსტო უწყება უშვებს ქაღალდის ნაჭრების სახით, რომლებიც გამიზნულია კონვერტებზე დასაწებებლად და მათზე ნებეჭდი ტექსტი და/ან ნახატია გამოსახული. მათი მიზანი საფოსტო მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯების აკრეფის გამარტივებაა. საფოსტო მარკები კოლექციონირების საგანია (ფილატელია).
საფოსტო მარკის ძირითადი მახასიათებლებია: გამომშვები ქვეყანა, ფასი, გრაფიკული გამოსახულება (თემა, ფერადოვნება), სახე (ცალი, ბლოკი, ფურცელი, რომელიც შეიძლება იყოს ყდით ან უყდოდ), ქაღალდის ხარისხი, ბეჭდვის ტიპი, დაკბილვის სახე, ზომები, ტირაჟი.

ისტორია:
საფოსტო მარკის გამოცემის იდეა ეკუთვნის ჯეიმს ჩალმერსა და ლოვრენც კოსირს. პირველი საფოსტო მარკის გამოცემის თარიღია 1 მაისი 1840 წ. პირველი საფოსტო მარკა ”შავი პენი” (ინგ. Penny Black) შავ-თეთრი ნახატითა და 1 პენსის ღირებულებით ცირკულაციაში შემოვიდა დიდი ბრიტანეთის გაერთიანებულ სამეფოსა და ირლანდიაში. რამდენიმე დღეში გამოვიდა მეორე მარკაც ”ლურჯი პენსი” (ინგ. Two Pence Blue) ლურჯი ნახატითა და 2 პენისის ღირებულებით. ორივე მარკაზე გამოსახული იყო დედოფალი ვიქტორია.
ბრიტანეთის შემდეგ საფოსტო მარკების გამოყენება დაიწყეს სხვა ქვეყნებმაც. 1843 წელს შვეიცარიაში ცირკულაციაში შემოვიდა ევროპის კონტინენტის პირველი მარკები ე.წ. ”ციურხის მარკების” (ინგ. Zurich 4 & 6)ორი დენომინაცია 4 და 6 რაპენის ღირებულბით . ერთი უშუალოდ ციურიხის და მეორე ციურიხის კანტონის ფარგლებში გასაგზავნი წერილებისათვის. იმავე წელს გამოვიდა პირველი ბრაზილიური მარკა ე.წ. ”ხარის თვალი” (ინგ. Bull's Eye) სამი დენომინაციით, 30, 60 და 90 რეის ღირებულებით.

ქართული მარკა
საქართველოსთან დაკავშირებული საფოსტო მარკების ისტორია იწყება რუსეთის იმპერიის მიერ 1857 წელს გამოცემული ტფილისის საქალაქო ფოსტის 6 კაპიკიანი მარკიდან ტფილისის უნიკა (ინგ. Tiflis Unique). ამ მარკის მხოლოდ სამი ეგზემპლარია შემორჩენილი და სადღეისოდ თითოეული მათგანი 500 000 აშშ დოლარად არის შეფასებული.
პირველი ეროვნული ქართული საფოსტო მარკა გამოიცა 1919 წლის 26 მაისს. საქართველოს დამოუკიდებლობის (1918–1921 წწ.) და საბჭოთა პერიოდის პირველ წლებში (1922–1923 წწ.) გამოცემული ქართული მარკები დიდ იშვიათობას წარმოადგენს. 1924 წლიდან საბჭოთა კავშირის დაშლამდე მართალია გამოდიოდა მარკები საქართველოს სიუჟეტებითა და ქართველი მოღვაწეების გამოსახულებით, მაგრამ არც ერთ მათგანზე არ იყო მოხსენიებული "საქართველო". ყველა მათგანზე იყო რუსულ ენოვანი წარწერა "სსრკ–ს ფოსტა".
1991 წ. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ კვლავ აქტუალური გახდა ქართული ეროვნული მარკების წარმოება, ვინაიდან ეროვნული საფოსტო მარკების გამოცემა ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და სუვერენიტეტის ერთერთი დამადასტურებელი ნიშანია. 1993 წ. 31 ივლისს გამოიცა ქართული ეროვნული საფოსტო მარკების სერია "საქართველო გაეროს წევრი", რომელიც მიეძღვნა საქართველოს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში გაწევრიანების პირველ წლისთავს. XX საუკუნის მიწურულს კი საქართველოს ფოსტამ პირველად გამოსცა საფოსტო მარკების კატალოგი, 1993-1999 წწ., რომელიც საინტერესო ცნობარია ფილატელისტებისა (მარკების კოლექციონერების) და სხვა დაინტერესებული პირებისათვის.


პირველი საბეჭდი მანქანა

პირველი საბეჭდი მანქანა

(pirveli sabechdi manqana)


მაინცელმა წიგნის მბეჭდავმა იოჰანეს გიუტენბერგმა ასოები ლითონისაგან ჩამოასხა. მან თავად გამოიგონა ჩამომსხმელი აპარატიც, რომელითაც მალე საათში ასზე მეტ ერთნაირ ასოს ამზადებდა. მზა ასოებს იგი სიტყვებად და ტრიქონებად ალაგებდა და ხის ჩარჩოებში გვერდებად აწყობდა. გამზადებულ გვერდებს ხელის პრესით ქაღალდზე იმდენჯერ გადაბეჭდავდა, რამდენჯერაც საჭიროება მოითხოვდა. 1455 წელს მან ამ მეთოდით პირველი წიგნის ბეჭდვა დაასრულა. ეს იყო სახელგანთქმული გიუტენბერგის ბიბლია, რომელიც 180 ეგზემპლიარად გამოიცა, მათგან 40-მა ჩვენამდეც მოაღწია. წიგნის ბეჭდვის გამოგონებამ ხელნაწერები უბრალო ხალხისთვისაც ხელმისაწვდომი გახადა. ცოდნა და ინფორმაცია გაცილებით სწრაფად და იოლად ვრცელდებოდა.

წიგნის ბეჭდვის ქრონოლოგია

1)ქრისტეშობამდე 5000 – ქვასა და ძვალზე ამოკაწრული ნიშნები ჩინეთიდან.

2)ქრისტეშობამდე 200 – ჩინეთში ქაღალდის გამოგონება (კანაფის ბოჭკოებისგან).

3)ქრისტეშობიდან 175 – ჩინეთში ქვის წარწერების ამოტვიფრა.

4)ქრისტეშობიდან 700 – ხის დაფებზე ბეჭდვა ჩინეთში.

5)ქრისტეშობიდან 868 – ჩინელი ბუდისტი ბერის დაბეჭდილი პირველი წიგნი.

6)ქრისტეშობიდან 1040 – კერამიკის მოძრავი საბეჭდი შტამპი ჩინეთიდან

7)ქრისტეშობიდან 1300 – პირველი ხის ლიტერები ჩინეთში.

8)ქრისტეშობიდან1447 – იოჰანეს გიუტენბერგის დაბეჭდილი პირველი წიგნი გერმანიაში.

9)ქრისტეშობიდან 1609 – ადოლფ ზოლეს გამოშვებული პირველი გაზეთი გერმანიაში.


პირველი წიგნის დაბეჭდვა

პირველი წიგნის დაბეჭდვა

(pirveli wignis dabechdva)


პირველი წიგნები გვიანდელ შუა საუკუნეებში დაიბეჭდა. მაინცელი წიგნის მბეჭდავი იოჰანეს გიუტენბერგი წიგნის ბეჭდვის გამომგონებლად ითვლება, თუმცა ბეჭდვის ტექნიკა, რომელიც მან განავითარა და სრულყო, გაცილებით ადრე გამოიგონეს. ქრისტეშობიდან 175 წელს ჩინელმა სამეფო კარის სწავლულმა შეიმუშავა მეთოდი, რომელის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო მნიშვნელოვანი განკარგულებების, ლექსებისა და ისტორიული ცნობების მომავალი თაობისთვის შენახვა. არჩეულ ტექსტებს ქვის ფირფიტებზე კვეთდნენ, რაც საკმაოდ შრომატევადი იყო. შემდეგ წარწერებიან ქვაზე დასველებულ ქაღალდს აფენდნენ და მჭიდროდ აკრავდნენ, მერე მის ზედაპირს შავი ტუშით ღებავდნენ ისე რომ ასოები გამშრალ ქაღალდზე თეთრად რჩებოდა. მსგავსი სახით დამზადებულ ნაწერებს, ე.წ. ტვიფრებს ჩინელები სასურველი რაოდენობით ამზადებდნენ და ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე ავრცელებდნენ. მოგვიანებით ჩინელებმა ქვის დაფები ხის მასალით შეცვალეს, ამჯერად ასოები ხესე სარკისებურად ამოკვეთილი და ზედაპირიდან ამობურცული იყო. ისინი მათ ღებავდნენ და შემდეგ ქაღალდზე ბეჭდავდნენ. ჩინელები ამ მეთოდნს ჯერ კიდევ VIIს-ში იყენებდნენ. ასეთი სახით ისინი ბეჭდავდნენ არა მარტო რელიგიური და სამეცნიერო შინაარსისტექსტებს, არამედ ბანქოს, კალენდრებსა და ქაღალდის ფულსაც კი. ჩვენამდე მოაღწია ამ მეთოდით დაბეჭდილმა წიგნმა “დიამანტსუტრამ”, რომელიც 868 წლითაა დათარიღებული და მსოფლიოში უძველეს ნაბეჭდ წიგნად ითვლება.


წიგნი საქართველოში

წიგნი საქართველოში

(wigni saqartveloshi)


1629 წელს პირველი ნაბეჭდი ქართული წიგნი გამოვიდა რომში. ეს იყო ქართული ანბანი ლოცვებითურთ და ქართულ-იტალიური ლექსიკონი. მე-18 საუკუნეში თბილისშიც მოეწყო სტამბა და უკვე 1709 წელს დაიბეჭდა "სახარება", "დავითნი", "სამოციქულო" და "ვეფხისტყაოსანი".