თანგიზ გოგოლაძე - Tengiz Gogoladze

თანგიზ გიორგის ძე გოგოლაძე (დ. 9 აგვისტო, 1926, ახალქალაქი, კასპის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი. პირველი მოთხრობა „გარიყულას განთიადი“ გამოაქვეყნა 1949 წელს ცალკე წიგნად. მას ეკუთვნის მოთხრობების კრებულები „კარგი დღე“, „ჩვენს ქუჩაზე“, „მოთხრობები“, „მარადიული წყაროს სიმღერა“; რომანები „ნიაღვარი“, „კაცი კაცითა“, „ჟამი ჩვენი“, წერილები და ნარკვევები, რუსი, უკრაინელი, აზერბაიჯანელი, ბერძენი მწერლების თხზულებათა თარგმანები და სხვ. თენგიზ გოგოლაძის თხზულებანი თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, სომხურ, ჩინურ, პოლონურ ენებზე.


ლევან გოთუა - Levan Gotua

ლევან პართენის ძე გოთუა (დ. 10 მარტი, 1905, თბილისი ― გ. 30 იანვარი, 1973, იქვე), ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია [რედაქტირება]

დაიბადა ცნობილი ქართველი პუბლიცისტის, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწის პართენ გოთუას (1870-1937) ოჯახში. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1941 წლიდან დაიწყო. გოთუას ჟანრული თვალსაზრისით მრავალფეროვან შემოქმედებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისტორიული რომანი "გმირთა ვარამი" (1958-1962). მასში ასახულია საქართველოს ყოფა XVI-XVII საუკუნეებში, როცა დაიწყო ფეოდალური სახელმწიფოს კრიზისი და დღის წესრიგში დადგა ახალი პოლიტიკური ორიენტაციის საკითხი. რომანში, რომელიც ინტერნაციონალური სულისკვეთებითაა გამსჭვალული, ნაჩვენებია ქართველი ხალხის სულიერი სიმტკიცე, უსაზღვრო პატრიოტიზმი, გლეხობის ცხოვრება, მისი როლი ქვეყნის ისტორიაში. ისტორიული რომანი "მითრიდატე" (1971, წგნ. I), რომელიც მწერალს დაუმთავრებელი დარჩა, ეხება ქართველური ტომების ბრძოლას გაერთიანებისათვის I საუკუნეში. ისტორიულ თემაზეა შექმნილი გოთუას მოთხრობები "კრწანისის სევდა" (1944), "ხანძთის ზარი" (1945), "უგზო ქარავანი" (1945) და სხვა. მასვე ეკუთვნის თანამედროვეობისადმი მიძღვნილი თხზულებანი: რომანი "ლეკვი ლომის" (1963), მოთხრობები "ნისლი ნახატარის ტყეში" (1959), "ფიქრები თოკის კიბეზე" (1960), "ფრესკის მეორე დაბადება" (1961) და სხვა. გოთუა ავტორია დრამებისა "მეფე ერეკლე" (1942), "უძლეველნი" (1943), "დავით აღმაშენებელი" (1945), "სამსახეობა რაინდისა" (1946), რომლებიც იდგმებოდა ქართული თეატრის სცენაზე.
აღსანიშნავია, რომ ლევან გოთუა იყო 1920-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. საბჭოთა რეჟიმის მიერ დაპატიმრებული იყო სამჯერ. თითქმის 20 წელი გაატარა გადასახლებაში.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

კახეთში (kaxetshi)

I
ასე გვეძახის კახეთის ველი

ასე გვეძახის ალაზნის ველი
მოდით, სტუმრები ხართ სასურველი,
მოდით და ნახეთ ყვარელის ღვინო,
მოდით, კახურად რომ მოვილხინოთ.

ნეტა სხვა ხალხიც წამოგეყვანათ,
გელით პოეტებს სუფრა გაშლილი,
შილდაში მღერის დედას ლევანა
და ართანაში ყარალაშვილი.

სოფლიდან სოფლად მეხად გადადის,
მრავალჟამიერ ჩვენი თამადის,
თითქო წინანდალს სეტყვა ურტყამდეს,
რა გული იტევს სიმღერას ამდენს.

ბაიათებით სუფრა იღრჩობა,
გვაჩვენე, სიძევ, ახლაც ბიჭობა!
დალიე ყანწი და არ გეძნელოს,
ტკბილი კახეთის სვამ სადღეგრძელოს.

II
გუშინ შვიდნი გურჯანელნი

ვიცი, ესროლეთ შვიდთა... მაგრამა,
რომ დააცილეთ ვიცი ესეცა.
ერთხელ ესროლა ბერმა პაპამა
და ჯიხვი კლდეზე ჩამოეკეცა.

შვიდჯერ რომ გითხრათ ლექსები ყველამ,
ყველა შვიდივე აცდენილია.
თავს დაგვიარა ვაჟა-ფშაველამ,
თავზე გვაწვება ზვავად ილია.

ან ვინ დაითვლის კახელ ვაჟკაცებს,
ან შედავებას ვინ გაუბედავს,
ძმებო, ასწიეთ სავსე ყანწები,
და უდღეგრძელოთ მშობელი დედა.

ამაზე რომ ვთქვათ სიტყვა თამამად,
ამიტომ გვირჩევს სუფრა თამადად.

მაისი, 1927 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ლექსი მეწყერი

(leqsi mewyeri)

მე არ ვწერ ლექსებს... ლექსი თვითონ მწერს,
ჩემი სიცოცხლე ამ ლექსს თან ახლავს.
ლექსს მე ვუწოდებ მოვარდნილ მეწყერს,
რომ გაგიტანს და ცოცხლად დაგმარხავს.

მე დავიბადე აპრილის თვეში,
ვაშლების გაშლილ ყვავილებიდან,
მაწვიმს სითეთრე და წვიმის თქეში
მოდის ცრემლებად ჩემს თვალებიდან.

აქედან ვიცი, მე რომ მოვკვდები,
ამ ლექსს რომ ვამბობ, ესეც დარჩება,
ერთ პოეტს მაინც გულზე მოხვდება
და ეს ეყოფა გამოსარჩლებად.

იტყვიან ასე: იყო საწყალი,
ორპირის ფშანზე გაზრდილი ბიჭი.
ლექსები იყო მისი საგზალი,
არ მოუცვლია ერთი ნაბიჯი.

და აწვალებდა მას სიკვდილამდე
ქართული მზე და ქართული მიწა,
ბედნიერებას მას უმალავდენ,
ბედნიერება მან ლექსებს მისცა.

მე არ ვწერ ლექსებს, ლექსი თვითონ მწერს,
ჩემი სიცოცხლე ამ ლექსს თან ახლავს.
ლექსს მე ვუწოდებ მოვარდნილ მეწყერს,
რომ გაგიტანს და ცოცხლად დაგმარხავს.

აპრილი,
1927 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ლურჯი ედემი

(lurji edemi)

ყრმობის სამოთხე... წმიდა სამოთხე,
პირველი კოცნა, შეხვედრის ჟამი,
რუხ ფრთიანმა დრომ მოგვდვა ლაგამი,
გაუწმინდურდა სიწმინდის კუთხე.
პირველი გრძნობის კუბო - სამოთხე!...
მაინც არ მჯერა, ალერსის ბაღი
ჩამომხმარიყოს, ვეღარ აყვავდეს;
მაშინ ცხოვრება საფლავს აგავდეს,
თუ დაგვავიწყდეს ბავშვობა ლაღი!..
მჯერა, მწვანეა ალერსის ბაღი,
ვნების გრიგალი დაგვწივის თავზე,
ნებივრობს, ტანში იცინის ცოდვა,
ცეცხლად იშლება სიგიჟის ბოდვა.
როგორც აფთარი გათხრილ საფლავზე
ვნების გრიგალი დაგვწივის თავზე!..
მაგრამ რა მოკლავს პირველ სიყვარულს?!
სული არ იწვის ვნების კოცონზე,
მაინც ვოცნებობთ ბავშვობის დროზე,
მიველტვით მწვანეს ბავშვობის კუნძულს;
რა მოკლავს გულში პირველ სიყვარულს?..
მწვანე ედემი, ლურჯი ედემი,
ბავშვობა ლაღი, თავისუფალი,
პირველი გრძნობის უმხელი ალი...
ისევ წინ გვიძღვის იმედის გემო,
პირველი გრძნობის ლურჯი ედემი!...

1915 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

იმათი იყოს ეს სადღეგრძელო

(imati iyos es sadgegrdzelo)

ნიკო ფიროსმანი

რომ დავჯდებოდეთ დღეს პურის ჭამად,
მოვიგონებდეთ, ძმებო, ფიროსმანს.
მისი გული გვაქვს ჩვენ ღვინის ჯამად
და აქამდისინ ქართულ მირონს გვბანს.

გვიკურთხებს სუფრას აღდგომის კრავი,
მისი რუმბები და ნატურ-მორტი.
არ დაილევა კრავის საკლავი
და ასაბიით სუფრა მოირთო.

გაიარს კიდევ ათიოდ წელი
და ჩვენ ცხოვრებას უფრო მიქელავს.
ჩვენიც იქნება შესანდობელი,
შეგვაბრალებენ საწყალ ნიკალას.

და ატირდება წყვილი სანთელით
სამიკიტნოში სუფრა პატარა.
განვლო მან ცეცხლის კორიანტელი,
ბედმა უბედოდ ბევრი ატარა.

იყო საწყალი ერთი ოსტატი -
ასეთ ოსტატებს ზრდის საქართველო,
იკურთხოს მადლით მარჯვენა მათი,
იმათი იყოს ეს სადღეგრძელო.

20 მარტი,
1927 წ


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

ისე უბრალოდ, როგორც მუხრანზე

(ise ubralod, rogorc muxranze)

ისე უბრალოდ, როგორც მუხრანზე
გაზაფხულისთვის მოდის ბალახი;
ისე უბრალოდ, როგორც არაგვზე
ალაპლაპდება მზეზე კალმახი;

ისე უბრალოდ, როგორც მერცხალი
დაუბრუნდება შარშანდელ ბუდეს;
ისე უბრალოდ, როგორც ფშაველ ბიჭს
დილის ცისკარი სასთუმლად უდევს.

ისე უბრალოდ, როგორც ნაგაზი
სდარაჯობს ფარეხს და ცხვარის ფარას,
როგორც დაწვება ნისლი მყინვარზე
და ბრდღვიალა თერგს კალთით დაფარავს.

ისე უბრალო და ისე სადა,
როგორც ურმული გუთნის დედისა,
როგორც გადიას დაკრული ქადა -
ხმა მშობლიური მე დღეს მეღირსა.

ისე უბრალოდ მინდა ვუმღერო
ჩემ განახლებულ მშობლიურ მიწას;
ლომისთვის იყო ის წილნაყარი,
ეხლაც სამშობლოს მარჯვენას იცავს!

15 სექტემბერი,
1937 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

თამუნია წერეთელს

(Tamunia Weretels)

”მოდი-ნახეს“-ო - მიველ და ვნახე
და სჯობდა მაინც, რომ არ მენახა,
არხისტრატიგის მრისხანე სახე,
საკურთხეველის რომ დგას კარებთან.

მე ბავშვი ვიყავ და არ ვიცოდი,
ნათელა სისხლზე რისთვის ხარობდა,
რა სიამაყის გულს აწვა ლოდი,
როცა სარებზე თავებს ახმობდა.

როგორც ათასი გამტყდარი თარი,
ისე იმღერის თავების ღობე.
ვაჟკაცთ შეტევით სძლიეს თათარი
და გამარჯვებას ვეღარ ხარობდენ.

და მოგონება მოასკდება გულს
და გრიგალივით სულზე გადიარს,
ვხედავ მებრძოლი სისხლით გათანგულს
და შეყვარებულ ცოტნე დადიანს.

მე არ მაცხია მონგოლის თაფლი,
და ხელგაკრული არ ვზივარ მზეზე,
მაგრამ ბუზები, რომ ვერ დაითვლი,
კბენენ ჩემ სხეულს სულ უმიზეზოდ.

არ შეგიკერავს შენ ჩემთვის ჩოხა,
მაგრამ ვატარებ ობობას პერანგს,
რაც სხვას სიცოცხლე მიაჩნდეს ოხრად,
ასეთი სისხლით ვეღარ შეღებავს.

ბევრი დაგყვება დღეს აბეზარი,
მაგრამ არ გვანან იმ ძველ რაინდებს,
რა საჭიროა იმ დროთ მეზარე,
დრო უმისოდაც არავის ინდობს.

ამ სიბნელეშიც მოდის ნათელა -
ქველი წერეთლის ამაყი ქალი.
მე თუ ცხოვრებამ მართლა გამთელა,
მღელვარე გულის დამრჩა ფართქალი.

მაგარი არი ხომ ”მოდი-ნახე“.
ლექსს უფრო მტკიცე აქვს გალავანი
და ეს პოემაც შენ შეინახე,
მეც პოეტების ვარ ფალავანი.

ასე იმღერის ძველი მოტივით
სამოთხის ჩიტი - გამაიუნი,
შენს გარდა ალბათ სხვაც მომიტევებს,
რომ შენზე ვფიქრობ დღეს თამუნია.

22 აპრილი,
1926 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

თბილისის ღამე

(tbilisis game)

თითქო კვდებოდა თბილისის ღამე,
სარაჯიშვილის ხმებით სტიროდა,
თარს ამოჰქონდა გულის ბალღამი
მტკვარის მარცხენა სანაპიროდან.

ასე მღეროდა მაშინ მეტივე
ფიჭვის შეკრული თეთრი გედებით,
და უეცარი ძველი მოტივი
ინაცრებოდა სხვა იმედებით.

რა მაბადია - ან რა მებადა,
მე ვარ ტიტველი მთა შავნაბადა,
მაგრამ გული რომ მაინც მომტირის,
თითქო ჩააგდეს ცეცხლის საკირეს...

ეხლა მეც ვაქებ ინდუსტრიის ქარს,
მეც მინდა ძველი ქვეყნის დალეწვა.
თაფლის ფრთა ჰქონდა მაშინაც იკარს
და გული ფრთაზე მალე დაეწვა.

და მაპატიეთ მე თუ მივსტირი
ტფილისის რძიან ბალახის დილას.
მე მეხარბება მართლა მესტვირე
არსენას ლექსით რომ გამოზრდილა.

ჯერ კიდევ ვზივარ ძველებურ ტივზე,
ვტირი შეკრული ფიჭვის გედებით.
არ შევჩერდები მე ამ მოტივზე,
მე თვითონ ვცხოვრობ ამ იმედებით.

15 მარტი,
1927 წ.


ტაბიძე ტიციან - Tabidze Tician

თეთრი სიზმარი

(tetri sizmari)

საქართველოთი ვინ არ დამწვარა,
ან ვინ არ სტირის საქართველოზე,
უძილო ღამემ ცრემლით დაჰღვარა
წარსულ დიდების დაღვრემილი მზე.

ბევრი ვიტირეთ... ბევრი ვატირეთ,
გარდავიქმენით სისხლის მდინარედ,
ცრემლებითა ვრწყავთ სამშობლოს ჭალებს,
სულს ჩვენვე ვაცმევთ მწუხრისა ძაძებს.

დღესაც საკუთარს მივსდევთ ჩვენ კუბოს,
სასაფლაოს გზა რად არ ილევა!..
სივრცე არ არი, რომ დაიგუბოს -
სასომიხდილი მუქარა, წყევა!..

თეთრი აჩრდილი მისდევს ჩვენს კორტეჟს
თეთრი აჩრდილი - თეთრი მადონის.
გზა არ ილევა... თუმც მეწამულ მზეს
აჰა, საცაა ზღვა დაიწონის.

მივდივართ ასე შორეულ გზაზე,
ვარსკვლავნიც ჩვენთან გლოვობენ ცაზე,
სტირის ზარნაშო... ჰკივის აფთარი,
შავი ნაღველის გვცემს შავი ქარი.

მადონა, სატრფო, გკოცნი დალალებს,
ჯვარცმული ერის მადონა დედა.
სად დავისვენებთ, სად დავაწყობთ ძვლებს,
გემუდარებით - გვითხარი დედა!..

1914 წ.