შექსპირი (სონეტი) - Shakespeare (soneti)

სონეტი XVIII

მე რომ შემეძლოს, ზაფხულის დღეს შეგადარებდი,
მაგრამ შენ სხვა ხარ, ხანგრძლივია შენი მშვენებაც;
მაისის კვირტებს დააჭკნობენ ავი ქარები
და ეს ზაფხულიც მათთან ერთად ჩაესვენება.
ზოგჯერ თუ დაგვწვავს, დაგვაცხუნებს მზე ზეცის თვალი,
ხშირად ბინდდება ოქროსფერი მისი სახება,
ყველა სიკეთე შემთხვევით თუ ბუნების ძალით,
გაივლის დრო და დროსთან ერთად შეილახება,
მაგრამ შენს ზაფხულს ვერაფერი ვერ გაახუნებს
და სილამაზეც არასოდეს დაგებინდება,
შენ ვერც სიკვდილი შემოგახვევს თავის საბურველს,
რადგან ამ ლექსში შეზრდილი ხარ უკვდავ რითმებად.

და ესეც ცოცხლობს, ვიდრე არის კაცის ხსენება
და არც შენს სახელს უწერია გადაშენება.

თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


ბორის პასტერნაკი - Boris Pasternaki

სიცოცხლის განცდა

(sicocxlis gancda)


იგრძენ, რომ ქვეყნად არსებობა არ არის რთული.
და რომ ცოცხლობდე, ეს ხომ სულაც არ არის ძნელი.
მზე აენთო და აზეურდა, გაგილღო გული,
მოგიგურგურა და გაგითბო სხეული მთელი.
დღეს ჩემში არის შენივთული მარადისობა.
და გულგაღეღილ ათასწლეულთ მე წამებს ვადრი,
საუფლო ღვთისა, რითიც ასე მარად ვივსები,
არ არსებულა არასოდეს ჩემამდე, ადრე.

არსებობა და უკვდავება ერთია მაინც.
უმაღლეს ძალთა მადლი ქვეყნად დიდზე დიდია.
შენც მათ უმადლე იმ ჯადოსნურ ღვინისთვის, რაიც
ძარღვებში გიდუღს, გიღუის და ცეცხლად გინთია.


თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი


ვიქტორ ჰიუგო - Viqtor Hiugo

დილით, როცა სოფელი..

(dilit,roca sofeli)


დილით, როცა სოფელი ვერცხლისფრად იელვარებს,
გუდა-ნაბადს ავიკრავ. ვიცი, როგორ მომელი.
გადმოვლახავ შორეულ ტყეებსა და მწვერვალებს.
შენთან ყოფნის წყურვილი მიპყრობს დაუდგრომელი.

ვივლი მხოლოდ საკუთარ ფიქრში გამოხვეული,
ჩემთვის უცხო იქნება ქვეყნიერი ხმაური,
ვივლი გულხელდაკრეფით, სევდიანი, ეული,
შემეცვლება უკუნით დღეთა აურზაური.

არ შევხედავ ჩამავალ მზის ოქროვან კამარას,
ვერც პორტისკენ მომავალ აფრას ლივლივს შევატყობ,
შენზე ფიქრის ამარა მოვალ და შენს სამარეს
აყვავებულ ლერწმების თაიგულით შევამკობ.


თარგმანი ფრანგულიდან - ბაჩანა ჩაბრაძე


მარინა ცვეტაევა - Marina Cvetaeva

ლოცვა

(Locva)


ქრისტევ და ღმერთო! სასწაულსა გთხოვ
ახლა, ამ წუთში, დილაადრიან!
ო, გევედრები, მომეც სიკვდილი
ცხოვრების წლები უქმად გარბიან.

შენ ბრძენი ხარ და არ იტყვი მკაცრად:
`ჯერ მოითმინე, იჩქარე ნელა~.
შენ მე მომიძღვენ ძალიან ბევრი,
გზები მწყურია, ერთად სულ ყველა

მინდა ყოველი: ბოშური სულით
დავაყაჩაღო ხალხი სიმღერით,
ყველას მაგივრად მე დავიტანჯო,
ამორძალივით ვიომო გზნებით.

მსურს მკითხაობა ვარსკვლავთა ჯარზე,
ჩრდილიან გზებზე ბავშვის ტარება,
გუშინდელი დღის ლეგენდად ქცევა,
სიგიჟეებით ახლის ავსება.

მიყვარს ჯვარიცა და აბრეშუმიც,
ეს სული გაჩნდა წამის ღვიძილით.
ზღაპარზე კარგი ბავშვობა მიძღვენ,
ჩვიდმეტი წლისას მომეც სიკვდილი.

26 სექტემბერი, 1909

თარგმანი რუსულიდან - თეიმ ქურდოვანიძე



მარინა ცვეტაევა - Marina Cvetaeva

მე მიხარია. . .

(me mixaria)


მე მიხარია, რომ თქვენ არ ხართ ჩემით სნეული,
მე მიხარია, რომ თქვენ არ ხართ ჩემი სამსალაც,
რომ არასოდეს დედამიწის მძიმე სხეული,
ჩვენს ნაბიჯებქვეშ არ გაივლის თავის გზასავალს.

მადლობა ღმერთს, რომ შემიძლია ვიყო ჩერჩეტი,
თავქარიანი. არ გადმოგკრათ სიტყვის ღვედები.
და კიდევ კარგი, რომ არ მესხმის იმდენჯერ რეტი,
რამდენჯერ თქვენს ხელს ხელით ოდნავ წამოვედები.

მე ისიც მომწონს, რომ ჩემს თვალწინ, ჩემი თანხლებით,
თქვენ ასე მშვიდად სხვას ეხვევით თავდავიწყებით.
და კიდევ კარგი არ მრისხანებთ და არ გახელებთ,
რო მეც სხვას ვკოცნი. . . და არ მწყევლით და არ მიწყრებით.

რომ ჩემს ნაზ სახელს, უნაზესო, უძილო ღამეს
არ იმეორებთ უნაზესი ბორგვით ღელვილი.
და არ დაარღვევს ტაძრის წმინდა დუმილის წამებს
,,ალლელუია” ღვთისგან ჩვენს თავს გარდმოვლენილი.

მადლობელი ვარ - სულით, გულით, მთელი არსებით,
ასე გულგრილად რომ მიანდეთ ბედის იალქნებს
ჩემი გრძნობები: რომ ყოველღამ მშვიდად მასვენებთ,
რომ თქვენი ხილვით იშვიათად მაფორიაქებთ.

რომ ბნელში ერთად არ ვუყურებთ მთვარის ავსებას
და დღისით თავზე არ გვეღვრება მზე – შარავანდი.
რომ არ შეგყრივართ, სამწუხაროდ, ვითარცა სნება;
და რომ თქვენც ჩემით, სამწუხაროდ, არ დაავადდით.


თარგმანი რუსულიდან - ანი კოპალიანი


ალექსანდრ ბლოკი - Aleqsandre Bloki

მე ბნელ ტაძარში შევდივარ კრძალვით...

(me bnel tadzarshi shevdivar krdzalvit)


მე ბნელ ტაძარში შევდივარ კრძალვით,
წავიჩურჩულებ უბრალოდ ლოცვას,
ველი ხატებას მშვენიერ ქალის,
ბნელში სანთლები ციმციმებს როცა.

კარის ჭრიალი შემაკრთობს მყისვე,
მაღალ სვეტების ჩრდილი ვარდება
და შემომყურებს თვალებში ისევ
მხოლოდ სიზმარი, მისი ხატება.

ო, შევეჩვიე საოცარ სამოსს
ციურ მეუღლის, ღვთაებრივ ქალის,
მაღლა, კარნიზზე გაქცევას ლამობს
მისი სიზმარი, ღიმილი მკრთალი.

თრთიან სანთლები ფრთაშერუჯული,
ო, უწმინდესო, ახარებ მზერას,
არ მესმის შენი სუნთქვა, ჩურჩული,
მაგრამ, ძვირფასო, შენა ხარ, მჯერა.


თარგმანი რუსულიდან - გივი ალხაზიშვილი


ივანე კრილოვი - Ivane Krilovi

ჭრიჭინა და ჭიანჭველა

(chrichina da chianchvela)


ხტუნია, ლეგა-ჭრიჭინა მთელი ზაფხული გალობდა

შეექცეოდა, დახტოდა, მანამ ბუნება სწყალობდა;

ლხინობდა, მკალსა ვერა რამ ვერ შეუხურა ბეწვია.

უცებ შეხედა საბრალომ, ზამთარი წამოეწია!

შემოჭკნა ველი, მინდორი, წავიდნენ დღენი ლხენისა.

ჭრიჭინას გამხარებელნი, გამქარვებელნი სენისა,

როცა მას, ყოველ ჯაგის ძირს, უსრულდებოდა წადილი.

მზად ჰქონდა სახლი და ბინა, ვახშამი გინდა სადილი!...

გაქრა ყოველი, დაზამთრდა, ჭრიჭინამ იგრძნო შიმშილი.

აღარა გალობს საბრალო, გამოეცალა სინსილი!..

ან ლხინი რაღად ეწვევა?

შიმშილით კუჭი ეწვება!..

დაღონებულმა ჭრიჭინამ მჰმართა ჭიანჭველასა

და ევედრება: `ნათლავ, შენი შვილების ლხენასა,

მომხედე, ხელი გამიწყე, გამათბე დამაპურეო,

გაზაფხულამდინ იოლად წამიღე, მიმსახურეო...~

ამისმა მსმენმა ჭინჭველამ ჭრიჭინას კითხა წყნარადა:

_`რას აკეთებდი, დაიავ, მთელი ზაფხული ბარადა?..

_`რას, ვაკეთებდი, დობილო?.. სად მქონდა მოცალებანი:

ლილოში ვხტოდი, ვგალობდი, თავბრუს მახვევდა ძნობანი!...~

_`შრომის დროს თუკი გალობდი, _ ჭინჭველამ უთხრა პასუხად, _

მაშ წადი ახლა, იცეკვე, _ შიმშილისათვის რას სწუხხარ?...

1876 წ.


თარგმანი რუსულიდან - რაფიელ ერისთავი


ბელა ახმადულინა - Bela Akhmadulina

უკვე მერამდენე წელია...

(ukve meramdene welia)


უკვე მერამდენე წელია, ჩემს ქუჩაზე
ხმა ისმის ნაბიჯების – მტოვებენ მეგობრები.
წყვდიადში ფანჯრებს მიღმა ნელი სვლით მშორდებიან,
აჩრდილად ილანდება სარკმელში მოგონება.

დარჩათ ბევრი საქმე, ახლა მათ სახლებში
არ ისმის მუსიკის ხმა, არ ისმის სიმღერები,
მხოლოდ, ძველებურად, დეგას გოგონები
ცისფერი ბუმბულებით მორთულ ყელს იღერებენ.

რაღა გაეწყობა, ნუღარ შეგაშფოთებთ
ასე უმწეოებს შიში ღამეული.
ჩემო მეგობრებო, უფრო გებინდებათ
მზერა, ღალატით და შიშით არეული.

როგორი სასტიკი და მკაცრი ხარ, მარტოობავ!
ცივად გაილევებს ლითონის ფარგალი და
წრეს კრავ, ყველაფერი ახლა ამაოა,
შენთან მუდარა და თხოვნა არ გავიდა.

მაშ, შენს ნებიერას, შენგან მოალერსეს,
ჯილდო მარგუნე და რამით მანუგეშე!
დარდებს გავიქარვებ, მკერდს რომ მოგეყრდნობი,
მერე რა, რომ სუსხი მხვდება შენს უბეში.

ნება მომეცი, რომ უხმოდ, ფეხაკრეფით
შენს ტყეში ვიარო და ხმელი ფოთლები
ნელა მოვაგროვო, სახე ჩავმალო და
როგორც ნეტარება, შევიგრძნო ობლობა.

მიბოძე მდუმარება შენი წიგნთსაცავის,
შენი კონცერტების მკაცრი მოტივები
და მე დავივიწყებ ყველას, ვინც კი მოკვდა,
მათაც, ვინც დღემდეა მათზე მოტირლები.

შევიცნობ სიბრძნესა და სევდა-მწუხარებას,
საგნები გამანდობენ აზრებს, რაც მათშია,
ბუნება, დამეყრდნობა მხრებზე, ხელებს მომხვევს
და გამიზიარებს საკუთარ ხვაშიადს.

და მაშინ – ცრემლებიდან, წარსულის წყვდიადიდან,
რაღაც უეცარი ელდა მოვარდება.
ჩემი მეგობრების ნაკვთები მშვენიერი
ჩნდება და კვლავ ზავდება, როგორც მოლანდება.



თარგმანი რუსულიდან - ვასილ გულეური


დავით მაჩაბელი - Davit Machabeli

დავით ბარძიმის ძე მაჩაბელი (დ. 1814, სოფ. თამარაშენი, ახლანდელი ახალგორის რაიონი— გ. 10 ოქტომბერი, 1873, იქვე) , ქართველი პოეტი, მუსიკის მკვლევარი.

დავით მაჩაბელი დაიბადა 1814 წელს. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში. დავითი მეგობრობდანიკოლოზ ბარათაშვილთან და მიხეილ თუმანიშვილთან. იგი იყო ერთ-ერთი ინიციატორი ,,თბილისის გიმნაზიის ყვავილის" და ხელნაწერი ანთოლოგიის გამოცემისა. დავით მაჩაბელი მონაწილეობდა 1832 წლის შეთქმულებაში. გიმნაზიის დასრულების (1835) შემდეგ უბრალო მოხელედ მსახურობდა თბილისის მთავარმმართველობაში, შემდეგ სამხედრო სამსახურში იყო 1839 წლამდე. მისი პირველი ლექსი "თოვლი" გამოქვეყნდა 1832 წ. ჟურნალში ,,სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათენი". მისი შემოქმედების მთავარი თემები იყო სიყვარული და პატრიოტიზმი.იგი ავტორია ისტორიული პოემისა "მთიული",რომელშიც აღწერილია რუსეთის ჯარების მიერ ადლერის აღება. აღსანიშნავია დაუმთავრებელი თხზულება " ქართველო ზნეობა"(1864წ.), რომელშიც ავტორი ახასიათებს ქართულ ხალხურ სიმღერებს, მიმოიხილავს მის ისტორიას და ქართული გალობის საკითხებს. გარდაიცვალა 1873 წელს.


მინდოდაური ხვარამზე - Mindodauri Xvaramze

ხვარამზე სამუკას ასული მინდოდაური, XIX საუკუნის ქართველი სახალხო მთქმელი, ფშაველი მელექსე ქალი. ჩვენამდე მოღწეულია მინდოდაურის რამდენიმე სატრფიალო ლექსი, განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა ლექსმა „სიყვარული ვაჟიკასი და ხვარამზისა“, რომელიც შეყვარებული ქალ-ვაჟის დიალოგს წარმოადგენს. ლექსი პირველად ჩაწერა პეტრე უმიკაშვილმა (1886). ტექსტი ჩაუწერიათ აგრეთვე ილია ჭავჭავაძეს, დავით ხიზანიშვილს, თედო რაზიკაშვილს. პირველად გამოქვეყნდა 1934 წელს. პირველი ცნობები ვაჟიკასა და მელექსე ქალის ვინაობაზე ეკუთვნის თ. რაზიკაშვილს; მინდოდაურის სატრფოსთვის — ვაჟიკასთვის სხვა ქალი შეურთავთ. მინდოდაური ვაჟა-ფშაველას დედის — გულქანის თანატოლი და მეგობარი ყოფილა.