ელისაბედაშვილი - Elisabedashvili


გვარის ფუძეა ქალის სახელი ელისაბედ. ეს სახელი ძველებრაულად „ღვთის მოფიცარს” ნიშნავს. ელისაბედაშვილი ქართული გვარია.

„ელისაბედაშვილი ელისე, მოწმე ამილბარ ამილბარაშვილის მიერ ესტატე ხახანაშვილისთვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა” (1613 წელი).

„ელისაბედაშვილ მამიას ჰყავს ძმები: ბაატაი, ნადირა; მარეხმა ის შესწირა ურბნისის წმიდა ევსტათის სახელობის ეკლესიას” (1624 წელი).

„ელისაბედაშვილმა მახარემ – მღვდელმა, მიჰყიდა შამირანა ყანდურალაშვილს სოკოსხევს მამული ხიციანთ გზამდე და ფელიკაშვილის მიწამდე”. (1689 წელი).

საქართველოში 303 ელისაბედაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 195, კასპში – 90, გორში – 18.


კიკნაძე - Kiknadze


გვარის ფუძეა მეტსახელი კიკნა, რაც მცირეს, პატარას ნიშნავდა.

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ ათას გვარს შორის, კიკნაძეებს 72-ე ადგილი უჭირავთ.

იოანე ბაგრატიონი წიგნში „შემოკლებათა აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა” წერს: „აზნაური კიკნაძე” – ეს გვარი ჩანდა წელსა 1537, დაეშენენ იმერეთს და მის გამო დაშთნენ იმერეთს, გამრავლდა გვარი და იწოდებიან კიკნაძეებად”.

კიკნაძე ზოგჯერ გვხვდება კიკნაშვილად.

„კიკნაშვილი მძოვრეთს მცხოვრები, საამილახვროს დავთრის მიხედვით, მისი კომლიდან ოთხ კაცს ევალებოდა, თოფით ლაშქრობა” (მეჩვიდმეტე საუკუნის მე-2 ნახევარი).

„დოროთეოს კათოლიკოსმა სოფელი ნიტრა და იქ მცხოვრები აზნაური, ერთი კომლი კიკნაძე, შესწირა ნიტრიის ეკლესიას (1589-1600 წლები).

1840-იან წლებში კიკნაძეები იმერეთში ცხოვრობდნენ სოფლებში: ობჩა, ირტავაზა, საბე, სარგვეთი, საქარა, სვირი, ფარცხანალი, ლარიხევი, ღორეშა, ჩხერი.

1995 წელს ვაუჩერი აუღია 5 245 კიკნაძეს. თბილისში ცხოვრობს 1962: ხაშურში – 684, ხარაგაულში – 603.


სალიქვაძე – სალუქვაძე – თაყაიშვილი - Saliqvadze-Saluqvadze-Tayaishvili

თავდაპირველად, გვხვდება გვარი სალიქვა, ხოლო შემდეგ ამ გვარის წარმომადგენლები ჩაეწერნენ სალუქვაძეებად.

გვარი სალუქვაძე წარმომდგარია ორმაგი სიტყვისგან შედგენილი სახელებიდან – სალი+ქვა, ხელობა-საქმიანობა. ამ გვარის წევრებისთვის ჯერ მეტსახელი სალიქვა (სალიქვაძე), ხოლო მოგვიანებით ასო „ი“ „უ-ს“ შეუცვლია და სალუქვაძეები გამხდარან.

ზოგიერთმა ავტორმა გვარი ბოლქვაძეს შეადარა, რაც არ არის მართებული. ამ უკანასკნელ გვარში საქმე გვაქვს ბოლქვთან.

ალექსანდრე ღლონტი წერს: „სალიქვა, მეტსახელია გვარში სალიქვაძე-სალუქვაძე”.

მეათე საუკუნის მეორე ნახევარში მოხსენიებულია თაყა სალაქიძე, აჭის მღველი კი სალუქაძედ იწერებოდა. როგორც ჩანს, ასო „ვ“ შემდგომ ჩაემატა.

სალუქვაძეები არიან როგორც გურულები ისე აჭარლებიც. აჭარლები ცხოვრობენ ქობულეთის რაიონის ალამბარში, მუხაესტატესა და თვით ქალაქში.

სალუქვაძეთა გვარიდან, კერძოდ, თაყა სალუქვაძედან მომდინარეობს გვარი თაყაიშვილი.

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ ათას გვარს შორის, სალუქვაძეებს 332-ე ადგილი უჭირავთ.

საქართველოში 2 408 სალუქვაძე ცხოვრობს: ოზურგეთში – 1 038, თბილისში – 464, ბათუმში – 181. არიან სხვაგანაც.


ბეკარიშვილი

გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი ბეკურა.

1860 წელს, ბეკურიშვილები ახალგორის რაიონის სოფელ წირქოლადან გადმოსულან. მარაბდის ბატონს ყორღანოვს, იგივე ყორღანაშვილს, ყმები უყიდია ახალგორის რაიონის სოფელ წირქოლში და მის მეზობელ სოფლებში. ესენი იყვნენ ბეყორაშვილები, ანუ ყორას შთამომავლები, ბეკარაშვილები, მახარაშვილები, ხრიკულები, ტიკურიშვილები და წითლაურები. ისინი ბატონს გოლთეთას მიწაზე დაუსახლებია, თვითონ კი თბილისში დასახლებულა. სოფლის გამგებელი მოურავი ყოფილა, რომელიც ბატონის დავალებებს ასრულებდა.

საქართველოში 43 ბეკარიშვილი ცხოვრობს: თეთრი წყაროში – 16, თბილისში – 14, ახმეტაში – 13.


ფიფია - Pipia


ფიფია ცნობილი და პოპულარული გვარია.

ფიფიათა გვარი გეოგრაფიულად სვანეთისკენ იყურება. მაგალითად, სოფელ ლაკადაში მცხოვრებ ფიფიებს დღესაც სჯერათ, რომ ისინი წარმოშობით სვანეთიდან მოსული ფილფანები არიან.

ფილ ძირითაა გაწყობილი გვარები: ფილაური, ფილაშვილი, ფილიპაშვილი და ასე შემდეგ.

საქართველოში გავრცელებულ 25 000-ზე მეტ გვართა შორის ფიფიათა გვარს 33-ე ადგილი უკავია. წალენჯიხაში – მე-2, ხოლო ზუგდიდის რაიონში მე-4 ადგილი უჭირავთ.

გვარის ძირითადი სამკვიდრო ნაწილდება სამ მეზობელ სოფელზე: საჩინო, სადაც 93 კომლი ცხოვრობს, ჯვარი – 81 კომლი, ჩქვალერი – 59 კომლი. ასევე, ეს გვარი გვხვდება შემდეგ სოფლებში: ჩხორა, ლია, პატარა ეწერი, მუშავა, მედანი, ობუჯი, ყულიშკარი, რუხი, წალენჯიხა, ჭითაწყარო და ასე შემდეგ.

ლეფიე (ლეფიფიე) ყოფილი დასახლებული უბანი, ნასოფლარია წყავაშში, მაგანის მარჯვენა მხარეს. ლეფიფიე უბნებია ლეშამუგეში, ჩქვალერში, პირველ ეწერში, კუხეშში, ლეკაკულეში, მუხურში. საფიფიო კი უბანია ზედა ეწერში, კორცხელში, ჩხორიაში, ყულიშკარში.

მეგრულში ფიფის ვაშლის, მსხლის ტოტზე ამოსულ სოკოს ეძახიან.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, 7 141 ფიფიაა დაფიქსირებული: წალენჯიხაში – 2 608, ზუგდიდში – 2 589, თბილისში – 817.


ხაბეიშვილი -Khabeishvili


გვარის ფუძედაა გამოყენებული მამაკაცის საკუთარი სახელი ხაბა. გვაქვს მეტსახელი ხაბელა, ხაბარა.

გვარი დაფიქსირებულია ჩოხატაურისა და შუახევის რაიონებში. ხაბელაანთ სოფელი არსებობს ზნაურის რაიონში.

საქართველოში 944 ხაბეიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 307, სამტრედიაში – 126, ჩოხატაურში – 113. არიან სხვაგანაც.


ცეცხლაშვილი-ცეცხლაძე - Cecxlashvili - Cecxladze


ბათუმში, აჭარის სხვა ქალაქებსა და რაიონებში განსაკუთრებული პატივისცემით სარგებლობს გვარიშვილობის ფენომენი. გაბაიძეების საგვარეულო შეკრებაზე, რომელიც დიდი ზარ-ზეიმით ჩატარდა, პოეტმა თენგიზ ცეცხლაშვილმა ბოლო ხანს გამოცემული წიგნი „მამულო, ჩემო საუნჯევ“, დაარიგა. მისი მეორე წიგნი – „ხმა“ – ასე იწყება: „ურყევი ბურჯი საქართველოსი, მუდამჟამს იყო ჩემი აჭარა, დღესაც მზად არის, თავი გასწიროს, მამულს დაუდგეს მტკიცე აბჯარად“. ამ შეკრებაზე გადაწყდა, რომ ცნობილ საგვარეულოსთან ცეცხლაძეებთან უნისონში მოეწყოს ცეცხლაშვილების გვარის შეკრება და აირჩიონ გვარის უფროსი, რადგან, მიგვაჩნია, რომ ეს ორი მონათესავე გვარია.

გვარში ცეცხლაშვილი-ცეცხლაძე ფუძედაა გამოყენებული სიტყვა ცეცხლი, საიდანაც მიღებულია საკუთარი სახელი ცეცხლა.

ცეცხლაშვილი ცეცხლაძეებიდან ატყორცნილ გვარად ჩანს. ცეცხლაძეები ცხოვრობენ აჭარაში, ჩოხატაურში, ლანჩხუთში, თბილისში, ქობულეთში და სხვაგანაც. საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის ცეცხლაძეები 42-ე ადგილზე არიან.

იოანე ბაგრატიონი წიგნში „შემოკლებული აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა ოჯახებისა, რომლებიც შეტანილი არიან ტრაქტატსა შინა“ ცეცხლაძეებს აზნაურებად მოიხსენიებს.

ცეცხლაძეები არიან იმერეთშიც. საგვარეულოს ისტორიული სოფელია ხინო, რომელიც აჭარასა და, გურიის საზღვარზე მდებარეობს. სამეგრელოში კი გვარი გვხვდება სოფლებში: პატარა ფოთი და ეწერი.

ცეცხლაძეები ასევე გვხვდებიან 1781 წლის ქსნის ხეობის აღწერაში.

კახეთის ხალხის აღწერის მეთვრამეტე საკუნის პირველი მეოთხედის დავთარში კი დაფიქსირებულები არიან ცეცხლაშვილები: „შილდსას ნეკრასლის ყმა გოშფარ ცეცხლაშვილი, გიორგი ცეცხლაშვილი და ივანე ცეცხლაშვილი.

საქართველოში 91 ცეცხლაშვილი ცხოვრობს: თელავში – 18, თბილისში – 9, ბათუმში – 7.

ცეცხლაძე – 6 463: ქობულეთში – 1 773, ოზურგეთში – 859, ხელვაჩაურში – 456.


ალავერდაშვილი - Alaverdshvili


ფუძიდან ალავერდ წარმოქმნილია გვარი ალავერდიანი, ალავერდოვი და ალავერდაშვილი. ბევრს ეგონა ალავერდოვი გადამთიელი იყო, რომ ალავერდაშვილი და ალავერდოვი ერთი და იგივე გვარია. მინდა, იცოდეთ, რომ 1873-1886 წლებში, აღწერებამდე ალავერდოვის ჭაჭანებაც არ იყო, ეს გვარი რუსების და სომეხ ტერტერათა თაოსნობით გაჩნდა. ჯერ დაიწყეს გვართა ფორმის შეცვლა (შეჭრა): სუფიქს შვილს ჩაანაცვლეს ფორმატი ოვი და შემდეგ მუშაობდნენ ქართველთა გასომხებაზე. პირველი საფეხური იყო მართლმადიდებლობის შეცვლა გრიგორიანული სარწმუნოებით.

გვარის ფუძედ სომხებთანაც და ქართველებთანაც გამოყენებულია თურქული სიტყვა (სახელი) ალაჰ-ვერდი, რაც ღმერთის მიერ მოცემულს, ბოძებულს ნიშნავს. ქალს რომ ბავშვი მოუკვდებოდა, მკითხავები თათრის მოლასთან აგზავნიდნენ. ის შეულოცავდა და ეტყოდა, გეყოლება შვილი და ის დიდხანს იცოცხლებს, ბედნიერი იქნებაო.

ალავერდაშვილები არიან ქართველები, მართლმადიდებლური სარწმუნოების, ქვემო ქართლის მებატონე-მემამულე იაგულაშვილთა შტო-გვარი.

საქართველოში 744 ალავერდაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 199, მცხეთაში – 156, გორში – 103.


რურუა - Rurua


ხარუა ნიშნავს გზის გამკვლევს. როგორც ჩანს, რურუების წინაპრები გზათა მშენებლები, ასევე ქვითკირით მშენებლები, ხელობა-საქმიანობიდან წარმომდგარი გვარია.

რურუების ძირძველი სამკვიდრო იყო ვედიდკარი. ასევე, დაფიქსირებულები არიან: სეფიეთში, მარანში, ძველ სენაკში, პირველ მაისში, აბაშაში და სხვაგანაც. სარურუო უბანია სეფიეთში.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით დაფიქსირებულია 1 362 რურუა: თბილისში – 358, მარტვილში – 345, აბაშაში – 251.


ადუაშვილი - Aduashvili


ადუაშვილი ქართველური, ქართული გვარ-სახელია. გვარი გაჩენილია ქართლში, ქვემო ქართლიდან კი სოფლებიდან გოლეთი, დმანისი, ჯარია, კოდა, სამშვილდე, დროთა განმავლობაში გადასულან შიდა ქართლში.

გვარის მწარმოებელია სახელი ადა. ამ სახელიდანაა გაჩენილი გვარები: ადაძე, ადაიშვილი, ადეიშვილი. ასევე, გვხვდება სახელები ადადა, ადაშა, ადე, ადი, ადია, ადიკა (გვარში ადიკაშვილი), ადნი, ადო, ადუ, ადუა და ასე შემდეგ.

ქვემო ქართლში, დმანისში მცხოვრები ადუაშვილები შეძლებულად ცხოვრობდნენ. იქაური ადუა მამულითურთ წილად ხვდა შემდეგ თავად იოთამ ბარათაშვილს. ეს მოხდა 1537-1538 წლებში. ალიბო და იასე ადუაშვილები იხსენიებიან პაპუა თურქისტანელის მიერ იასე ადუაშვილის სახელზე გაცემულ თავდახსნილობის წიგნში.

1818 წელს კოდელი ადუაშვილის ქალი მარინე, ცოლად გაჰყვა თანასოფლელ გიორგი მაისურაძეს.

1995 წელს ვაუჩერების მიხედვით დაფიქსირდა 1 868 ადუაშვილი: გორში – 681, თბილისში – 571, დმანისში – 193.