საბეჭდი მანქანა - sabechdi manqana

საბეჭდი მანქანა — მექანიკური, ელექტრომექანიკური ან ელოქტრონული მოწყობილობა ღილაკებით, რომლებზე დაჭერით ასოები და სხვა ნიშნები იბეჭდება დოკუმენტზე, როგორც წესი, ქაღალდზე. ამ მოწყობილობაზე მომუშავე ადამიანებს მბეჭდავებს უწოდებდნენ. 80-იანი წლების ბოლოდან საბეჭდი მანქანები თანდათან გამოდევნა პერსონალურმა კომპიუტერებმა და XX საუკუნის ბოლოსთვის თითქმის აღარ გამოიყენება.

მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად საბეჭდი მანქანები მოძველებულად აღიქმება, ერთ დროს ისინი ძალიან სასარგებლო იყო. საბეჭდ მანქანას აქვს კლავიატურა, ღილაკით თითოეული ანბანის შრიფტისა და დამატებითი ნიშნისთვის. მეთოდი, რომლითაც ამგვარი მანქანები ქაღალდზე ანაბეჭდებს ტოვებდა მე-20 საუკუნის ბოლომდე წარმოადგენდა ლითონის ტიპოგრაფიული ელემენტის დარტყმას მელნიან ლენტაზე, რასაც თავის მხრივ ანაბეჭდი ქაღალდზე გადაჰქონდა. როცა მრავალი ასლი იყო საჭირო პირის გადამღებ ქაღალდს, ე.წ. "კაპიროვკას" ათავსებდნენ ფურცლებს შორის, რათა ტიპოგრაფიული ჩაქუჩების დარტმები მრავალ ასლზე გამოჩენილიყო.
ამჟამად საბეჭდ მანქანებს თანამედროვე დაწესებულებებში იყენებენ გარემოებებში, სადაც კომპიუტერი არაპრაქტიკული ან მოუხერხებელია, მაგ. ფორმების შევსებისას და კონვერტებზე მისამართის დასაბეჭდად. დასავლეთში ერთადერთი საწარმო რომელიც კვლავაც აწარმოებს მექანიკურ საბეჭდ მანქანებს არის ოლივეტი, დანარჩენი მწარმოებლები მხოლოდ ელექტრონულ მანქანებს უშვებენ.


გვირილა - gvirila

გვირილა, რთულყვავილოვანთა ოჯახის რამდენიმე გვარის მცენარეთა კრებითი სახელწოდება. უფრო მეტად ამ სახელწოდებით ცნობილია Pyrethrum-ის გვარი, რომლის 100-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ ზონაში და ნაწილობრივ ჩრდილოეთ ამერიკაში, უმრავლესობა კი კავკასიაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და წინა აზიის ქვეყნებში. საქართველოში 24 სახეობაა, მათგან 10 სახეობა კავკასიის ენდემია, 3 - საქართველოსი. იზრდება მთის ქვემო სარტყლიდან მოკიდებული ალპურ სარტყლამდე მდელოებსა და მაღალბალახეულში, ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში, ტენიან და დაჭაობებულ ადგილებში, ქვიან და კლდოვან კალთებზე, ჩამონაზვავებზე და სხვა. ზოგი სახეობა სათიბ-საძოვრების სარეველაა, ზოგი სამკურნალოა (ბალზამური გვირილა - Pyrethrum balsamita): ინსექტიციდურ და ჰერბიციდულ ნივთიერებებს (პირეტრინსა და ცინერონს) შეიცავს ფართოდ მოსენებული დალმაციური გვირილა (Pyrethrum cinerarifolium) და წითელი ანუ კავკასიური გვირილა (Pyrethrum roseum). Pyrethrum parthenium-ს დეკორატიულ მებაღეობაში იყენებენ, ხოლო (ე. წ. კალუფერი ანუ კანუფერი) ლიქიორების არომატიზაციისათვის. Doronicum-ის გვარიდან გვირილის სახელით ცნობილია ყვითელი გვირილა (Doronicum orientale), რომელიც უმთავრესად გავრცელებულია კოლხეთში, ნაწილობრივ კი ქართლში მთის შუა და ზემო სარტყლის ტყეებსა და ბუჩქნარებში, Leucanthemum-ის გვარიდან - მინდვრის გვირილა.


შაქრის ჭარხალი

შაქრის ჭარხალი (ინგლ. Sugar cane) ტექნიკური კულტურა, რომელიც შაქრის მრეწველობისთვის ნედლეულს იძლევა. ჭარხალს უყვარს სითბო, სინათლე და ტენი. საქართველოში შაქრის ჭარხალი ძირითადად ქართლში მოჰავთ. გორის, ხაშურის, კასპის. ქართლის რაიონებში და ცხინვალის რეგიონში.


კასტანიეტები - Kastanietebi

კასტანიეტები (ესპ. castañetas) – დასარტყამი მუსიკალური ინსტრუმენტი. შედგება ორი ჩაზნექილი ფირფიტისაგან, რომლებიც ერთმანეთს ზედა ნაწილში უკავშირდება ზონარით. ფირფიტები ტრადიციულად მზადდება მყარი ხისაგან, თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად გამოიყენება პლასტიკური მინა. კასტანეტები გავრცელებულია ესპანეთში, სამხრეთ იტალიაში და ლათინურ ამერიკაში.

ასეთი მარტივი მუსიკალური ინსტრუმენტები, შესაფერისი რიტმული ცეკვისა და სიმღერის თანხლებით, გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ ძველ ეგვიპტეში და ძველ საბერძნეთში.

მსოფლიო კულტურაში კასტანიეტები ასოცირდება ესპანურ მუსიკასთან, განსაკუთრებით ესპანეთის ბოშების, ფლამენკოს სტილსა და ა.შ. კასტანიეტები ხშირად გამოიყენება კლასიკურ მუსიკაში „ესპანური კოლორიტის“ შექმნის მიზნით (მაგალითად, ჟორჟ ბიზეს „კარმენი“).


სოდერ ტორნი - Soder torni

სოდერ ტორნი (შვედ Söder Torn სოდერის კოშკი) მაღლივი შენობა სტოკჰოლმში. სოდერ ტორნი 86 მეტრია სიმაღლეში და 24 სართულია. სოდერ ტორნი სკატესკრაპანთან ერთად ყველაზე მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსის წოდებას იყოფს სტოკჰოლმში.

პოსტმოდერნისტული შენობა დანიელმა არქიტექტორმა ჰენინგ ლარსენმა დააპროექტა და 1997 წელს დაასრულა კიდეც.


დისტილაცია - Distilacia

დისტილაცია (ლათ. distillatio - წვეთობით ჩამოდინება), გამოხდა, თხევადი ნარევის დაყოფა შედგენილობით განსხვავებულ ფრაქციებად. პროცესი ემყარება ნარევის კომპონენტების დუღულის ტემპერატურათა სხვაობას. დისტილაციის მეთოდს შეარჩევენ კომპონენტთა ფიზიკური თვისებების მიხედვით.

მაგალითად, ცდა - რომ გამოვყოთ სპირტი წყლისაგან, ამ ნარევს ათავსებენ ჰერმეტულად დახურულ ჭურჭელში საიდანაც გამოდის მილი; აცხელებენ ნარევს, 78 გრადუსზე იწყებს გამოსვლას სუფთა სპირტის ორთქლი, ის ხვდება მაცივარის შიდა მილში რომელსაც წყლით აცივებენ, კონდენსირდება და გადადის თხევად მდგომარეობაში. თხევადი სპირტი ჩამოედინება შემგროვებელში. დისტილაცია ან გამოხდა, ფართოდ გამოიყენება მრეწველობაში, მაგალითად, ნავთობის გადამუშავების დროს, რომელიც წარმოადგენს ნივთიერებათა ნარევს, რომელიც შესდგება თვისებებით მსგავს, მაგრამ დუღილის ტემპერატურით განსხვავებულ ნივთიერებებისაგან.

აღსანიშნავია რომ, ნარევების სხვადასხვა ხერხებით დაყოფისას, სუფთა ნივთიერებები არ იშლებიან ცალკე ნივთიერებებად და არ იცვლიან თავის ფიზიკურ თვისებებს.


ფინეთის კულტურა - Pinetis kultura

ფინური კულტურა აერთიანებს ადგილობრივ მემკვიდრეობას, რომელიც ძირითადად ურალურ ენათა ჯგუფის სახელმწიფო ფინური ენითა და საუნითაა წარმოდგენილი. ახლოსაა ევროპულ კულტურასთან. ფინეთის ისტორიული წარსულისა გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით, ფინური კულტურის ჩამოყალიბება განაპირობა ბალტიისპირელ და გერმანელ ხალხთან ურთიერთობამ, აგრეთვე მისმა დამპყრობლებმა - რუსეთმა და შვედეთმა.

ფინეთის რეგიონებს შორის ჯერ კიდევ შემორჩენილია კულტურული განსხვავებები, განსაკუთრებით უმნიშვნელო განსხვავებები აქცენტებსა და ლექსიკურ მარაგში. მრავალი ფინელი ემოციურად დამოკიდებულია გარემომცველ სამყაროსა და ბუნებაზე.
ფინური დღესასწაულები ემთხვევა ქრისტიანულ კალენდარსა და პროტესტანტულ ტრადიციებს. დღესასწაულები ათასწლოვანი ნაზავია ფინური და პროტესტანტული ტრადიციებისა.
აღსანიშნავია იოჰანუსი, ზაფხულის ფინური დღესასწაული. ფინელთა უმრავლესობა დღესასწაულის დროს დასასვენებლად ზაფხულის კოტეჯებში (mökki) გადადის, რომლებიც განლაგებულნი არიან ტბებთან. ზაფხულის დღესასწაული ბნელ ძალთა განდევნის რიტუალადაა მიჩნეულია. ტრადიცია ფინური ფოლკლორიდან იღებს სათავეს.
ფინური შობა, იოულუ, აღინიშნება ისე, როგორც ყველგან. არდადეგები 23 დეკემბერს იწყევა. საჩუქრების გადაცემა შობის წინა დღეს ხდება, როცა მათ, ლეგენდის მიხედვით, სანტა კლაუსი სტუმრობთ. ტრადიციული საჭმელი მხოლოდ შობას გემოვნდება, რასაც საუნა მოსდევს. შობას მოსდევს "სიჩუმის დღე". ბოლო, 26-ე დღესასწაული წმინდა სტეფენეს დღეა.
აღდგომა ქრისტიანული და მითოსური ტრადიციების ნაზავია. დიდი ხუთშაბათისა და წითელი პარასკევის გარდა ბავშვები ჯადოქრებივით იმოსებიან და კარდაკარ დადიან, რათა კანფეტები შეაგროვონ. ეს იგივეა, რაც ამერიკის შეერთებულ შტატებში "ჰელოუინი".
ფინეთის დამოუკიდებლობის დღე აღინიშნება 6 დეკემბერს.


თეთრთავა არწივი

თეთრთავა არწივი - 1782 წელს ექსპერტთა ჯგუფმა თეთრთავა არწივი აშშ-ის ეროვნულ ფრინველად აღიარა. მათ მოეწონათ მისი მძვინვარე და მამაცური გამომეტყველება და გარეულ ინდაურთან (კონკურსში ეს ფრინველიც მონაწილეობდა) შედარებით უპირატესობა მიანიჭეს.


გრიპი - Gripi

გრიპი (ინგლ. Influenza, ბერძნ. Γρίππη) - სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს ვირუსი Orthomyxoviridae ოჯახიდან. პერიოდულად ვრცელდება როგორც ენდემია და პანდემია.
არსებობს გრიპისვირუსის 3 ტიპი: A, B და C. სამივე ტიპის ვირუსს შეუძლია დააინფიციროს ადამიანი, მაგრამ B და C ტიპები არ იწვევენ გრიპის პანდემიას.
A ტიპის გრიპი იყოფა სხვადასხვა ქვეტიპებად, რომლებიც ასნებოვნებენ როგორც ადამიანს, ასევე სხვადასხვა ხერხემლიან ცხოველებს: ფრინველებს, ღორებს, ცხენებს ვეშაპებს, სელაპებს და სხვა. დროდადრო გრიპის ვირუსი სწრაფად ვრცელდება, ადგილი აქვს სახეობის შიგნით ინფექციის აფეთქებას, პანდემიის განვითარებას და ლეტალობას. მუტანტი შტამების წარმოქმნისას, გრიპის ვირუსი იძენს სხვა სახეობის ორგანიზმებში გავრცელების უნარს. უკნასკნელ დეკადაში ამის მაგალითი იყო ფრინველის გრიპის და ღორის გრიპის ეპიდემიური გავრცელება ადამიანებში.
A ტიპის გრიპის ვირუსების ზედაპირზე ორი სპეციფიური პროტეინი არსებობს: ჰემაგლუტინინი (H) და ნეირამინიდაზა (N). "H" და "N" პროტეინულის შემადგენლობა განსაზღვრავს ვირუსის შტამის კლასიფიკაციას: მაგ. 2006 წლის ფრინველის გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი იყო H5N1, ხოლო 2009 წლის ღორის გრიპის ეპიდემიისა - H1N1.


ზღვის კურდღელი - Zgvis kurdgeli

ზღვის კურდღელი, ლახტაკი (Erignathus barbatus), ფარფლფეხიანი ნამდვილ სელაპისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულია სიგრძეა 2,2-2,6 მ, წონა — 225-360 კგ. აქვს რუხ-ყავისფერი ბალანი და ზოგჯერ ზურგზე ღია ფერის ლაქები. ბინადრობს ატლანტიკის არქტიკულ რაიონებში, თეთრ, ბარენცის, კარის, ჩუკოტკის, ბერინგისა და ოხოტის ზღვებში. ცხოვრობს, ჩვეულებრივ, ერთეულებად, წყალმარჩხ ადგილებში. მრავლდება გაზაფხულზე მოდრეიფე ყინულზე. იკვებება ფსკერის უხერხემლოებით, იშვიათად — თევზით. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია.


მფრინავი თევზისებრნი - Mfrinavi tevzisebrni

მფრინავი თევზისებრნი (Exocoetidae), თევზების ოჯახი სარღანისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 45 სმ აღწევს. აქვთ ძალიან გრძელი და ფართო მკერდის ფარფლები, რომელთა საშუალებითაც შეუძლიათ წყლის ზედაპირიდან 10 მ-მდე აფრენა და 100 მ-ზე გადაფრენა. ეს ფარფლები წონასწორობის ფუნქციასაც ასრულებენ. წყალში მოძრაობის ორგანოა კუდის ფარფლი, რომლის ქვედა ლაპოტი ზედაზე გრძელია. ოჯახში 6 გვარის 60 სახეობაა. ბინადრობენ უმთავრესად ატლანტის, ინდოეთის და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში. პეტრე დიდის ყურეში, სადაც ზაფხულში ზოგჯერ გვხვდება იაპონური მფრინავი თევზისებრნი (Cheilopogon heterurus) და ჩვეულებრივი გრძელფარფლა (Exocoetus volitans). იკვებებიან წვრილი პლანქტონური ორგანიზმებით. მცირე სამეურნეო მნიშვნელობა აქვთ. ძირითადად იაპონიაში იჭერენ.


ხურიშვილი-ხურიევი - Khurishvili-Khurievi


ხურიშვილი, ხურიევის გვარის ფუძეა უძველესი აღმოსავლური ეთნონიმი – ხური, ხურიტი.

რუსულ საბუთებში გვხვდება გადაკეთებული გვარი ხურიევი. მათი მამაპაპური გვარი ხურიშვილია.

საქართველოში 47 ხურიშვილი ცხოვრობს. გორში – 32, ახალგორში – 8, კასპში – 7.

ხურიევი – 131: გორში – 43, თბილისში – 34, ახალგორში – 24.