გლობალური დათბობა გვემუქრება გლობალურ გაყინვით

გლობალური დათბობა გვემუქრება გლობალურ გაყინვით

(globaluri datboba gvemuqreba globaluri gayinvit)


გაყინვის პერიოდი დასრულდა დაახ. 10.000 წლის წინ, და როგორ პარადოქსულადაც არ ჟღერს გლობალური დათბობის ფონზე, ყინულის პერიოდი დედამიწაზე კვლავ ბრუნდება. მეცნიერებმა დაამტკიცეს რომ გლობალური დათბობა, გლობალური გაყინვის კატალიზატორია, ვინაიდან დათბობის შედეგად გრენლანდიაში და ყინულოვან პოლიუსებზე ყინული სწრაფად დნება,რის გამოც ოკეანეში მილიონობით კუბური მეტრი მტკნარი წყალი იღვრება, მტკნარი წყლის განსხვავება მარილიანისგან კი იმაშია რომ იგი რჩება ზეფსქერზე და ძნელად იძირება, რაც ხელს უშლის თბილი წყლის დინებას მაგალითად როგორიცაა გოლფსტრიმი (ინგლ. gulf stream) ეს იმას ნიშნავს რომ,თბილი დინება დედამიწის ირგვლივ ჩერდება, ეს კი გამოიწვევს კატაკლიზმს როგოგორიც არის პლანეტის გაყინვა. ვარაუდით ტემპერატურა დედამიწაზე -37 გრადუსამდე დაეცემა, რაც დამღუპველია ჩვენ ცივილიზაციისთვის. ეს ფანტასტიკა არ არის, გოლფსტრიმი უკვე შენელდა და მეცნიერების ვარაუდით ახალი გაყინვის პერიოდი შეიძლება 10-25 წლის განმავლობაში დადგეს


გვენეტაძე - Gvenetadze

გვარში ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი გვენე. დაფიქსირებულია სვანეთში.

ქართული გვარების საშენ მასალად ხშირადაა გამოყენებული ასო ტ. გვენეს დაემატა ასო ტ და მიღებული იქნა გვენეტაძე, ამავე ძირისაა გვარი გვეტაძე.

ქართულ სამართლის ძეგლებში მიგნებულია სამი დოკუმენტი, რომლებიც შესაძლებლობას გვაძლევს, დავადგინოთ თუ რომელი წლიდან მოიხსენიებიან გვენეტაძეები, სად ცხოვრობდნენ და როგორი სოციალური მდგომარეობის იყვნენ.

გვენეტაძე მოუკლავს სქრიაყოფელს, მაჭავარიანების ყმას, რის გამოც შუღლი ჩამოვარდნილა მაჭავარიანსა და კონსტანტინეს შორის. ეს ფაქტი შეტანილია ისტორიულ მასალებში, რომელიც დათარიღებულია 1565-1583 წლებით.

„წყალწითელას მცხოვრებ როსტევანა გვენეტაძეს მართებს ბეგარა ორი ლიტრა სანთელი, ორი გვერდი ღომი, ერთი გვერდი პური, სამი კოკა ღვინო, ათი საკლავი, ორი ძღვენი“ (1570 წელი).

„ხუცია გვენეტაძე მოწმეა კათალიკოს დავით ნემსაძის მიერ კანდელაკ ქავთარისათვის მიცემული ბიჭის წყალობის წიგნისა“ (1673-1696 წლებში).

1840-იან წლებში იმერეთში გვენეტაძეები ცხოვრობენ სოფლებში – დაბაძველი, ეწერი, მუხაყრუა, სუფოთი, სიმონეთი.

ვარაუდით, გვენეტაძე და გვეტაძე ერთი და იგივე გვარი უნდა იყოს. მათ სოფლებში: ქუთაისში, ციხიასა და ჭოგნარში უნდა ეცხოვრათ. იქიდან როცა გასულან, დასახლებულ სოფლებში ინფიქსი ნ ჩაუმატებიათ.

გვენეტაძეები სასულიერო პირები და საეკლესიო გლეხები იყვნენ.

25 000-ზე მეტ გვარს შორის, გვენეტაძეებს 253-ე ადგილი უჭირავთ.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, საქართველოში დაფიქსირდა 2 750 გვენეტაძე: ქუთაისში – 817, ტყიბულში – 671, თერჯოლაში – 557.


ამირჯანაშვილი - Amirjanashvili


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ამირჯანა.

ამირჯანა მეთვრამეტე საუკუნის ყმების სიაში მოიხსენიება პატრიარქის ყმად.

„ამირ“ არაბულად „მბრძანებელს“, „მპყრობელს“ ნიშნავს, „ჯან“ კი – „სულს“, „სულთამპყრობელს“, „სულთა მბრძანებელს“.

ისტორიულ წყაროებში გვხვდება ამირანაშვილი შავერდა და ამირჯანაშვილი სტეფანა.

ასევე გვხვდება გვარები: მალიჯანაშვილი, აკოფჯანაშვილი, ყულიჯანაშვილი, ველიჯანაშვილი, ბეგიჯანაშვილი, მირიჯანაშვილი და ასე შემდეგ. ამ გვარების ფუძედაც სახელი ამირჯანაა გამოყენებული.

ამირჯანაშვილები ჩაწერილები არიან ამირჯანოვებად და გვხვდებიან თბილისში – 27, თეთრი წყაროში – 11, მარნეულში – 10.


ბერაძე - Beradze


ფუძეთი ბერ, ბერა, ბერი ბევრი გვარია წარმომდგარი, მათ შორის ბერაძე. სწორედ ეს მომენტი არ გამორჩა ცნობილ მკვლევარს ილია მაისურაძეს. მან ამ თემას სპეციალური გამოკვლევა მიუძღვნა. ზემოთ მოხმობილი ფუძეებითაა ნაწარმოები გვარები: ბერაია, ბერაული, ბერაიძე, ბერეკაშვილი, ბერაძე, ბერია, ბერიანიძე, ბერიაშვილი, ბერიკაშვილი, ბერინაშვილი, ბერიტაშვილი, ბერიძე, ბეროზაშვილი, ბეროძე, ბერუაშვილი, ბერულავა, ბერუხაშვილი; ბერიძიდანაა წარმოშობილი არაერთი გვარი.

ბერაძე დამოუკიდებელი გვარია, საფუძვლად უდევს სახელი ბერა.

ბერაძეთა გვარიდანაა მათგან გამოყოფილი (განშტოება) დათუნაშვილი.

„ბერასძე-ბერაძე ხუცესი, ალექსანდრე მეფემ ცოლ-შვილით შესწირა გელათის ხახულის ღვთისმშობელს ბანოჯაში მცხოვრებ ხუთ კომლ კაცთან ერთად“.(1504 წელი).

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის ბერაძეებს 94-ე ადგილი უჭირავთ.

საქართველოში 4 567 ბერაძე ცხოვრობს: ხარაგაულში – 907, თბილისში – 906, ქუთაისში – 556.


ღვინიაშვილი


ვაზთან, სულ ცოტა, 112 გვარია დაკავშირებული.

ღვინოსთან რამდენიმე გვარის წარმომავლობაა დაკავშირებული. ღვინისგანაა წარმომდგარი სახელები: ღვინა, ღვინია, ღვინიანი, ღვინიში, ღვინცა, ღვინჯუა.

მათ, ვისაც ეს სასწაული მცენარე გამოჰყავდა, ღვინის დაყენებითა და მოხმარებით გამოირჩეოდა, შეერქვათ (გაიგვარეს): ღვინიაშვილი, ღვინაძე, ღვინერია, ღვინეფაძე, ღვინიანიძე, ღვინტიძე, ღვინცაძე, ღვინჯილია.

ღვინჯილიათა გვარის გარდა, ყველა გვარის გაჩენის სამშობლოა ქართლ-კახეთი, იმერეთი და აჭარა.

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის ღვინიაშვილებს 151-ე ადგილი უჭირავთ.

საქართველოში 3 608 ღვინიაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 1 115, გურჯაანში – 407, ქარელში – 403.


ალელიშვილი-ალელაშვილი - Alelishvili-Alelashvili

მეტსახელი ალელი გამოყენებულია ალელიშვილების გვარის ფუძედ.

ალელი გვარადქცეული სადაურობის აღმნიშვნელია. გადმოცემით, წინაპართა გვარი ნოზაძე ყოფილა. ისინი ალიდან ჯავახეთში გადასახლებულან.

ახალციხელ ალელიშვილებს არდელიანთს უწოდებენ, ამის გამო, სავარაუდოა, რომ მათი წარმომავლობა სოფელ არალიდან მოდის. არალი ადიგენის რაიონის ერთ-ერთი სოფელია.

ალელისშვილი მოიხსენიება 1713-1738 წლებში, ყმის სახლ-კარისა და მამულის ნასყიდობის წიგნში, დიდი მოურავის, გიორგი სააკაძის შვილი-შვილის – დავითის მიერ ბეჟანა ნასასშვილისადმი ნასყიდობის, მის სახელზე გაცემული ყმის სახლ-კარისა და მამულის წიგნში.

„კუკიას სახასო ალელისშვილი ხიზანა...; აქავ სახასო ალელისშვილი როსტომა“;

„ხერხეულიძეების დიდებას რევაზისა წიგნში, ალელაშვილი ზურაბაც“ (1721 წელი).

საქართველოში 298 ალელიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 111, გარდაბანში – 63, ახალქალაქში – 28.


კორტი - Korti


კორტანეთი სოფელია საქართველოში. მეთორმეტე-მეთოთხმეტე საუკუნეების ტბეთის სულთა მატიანეში მოიხსენიება ქართული გვარი კორტიზეთი. „პაპა კორტიზეთი, მიქაელ კორტიზეთი, პაპა (მეორე) კორტანელისძე“.

კორტი ჰქვია საჩოგბურთო, ჩოგბურთის სათამაშო მოედანსაც.

გვარი კორტი სადაურობასთან, კერძოდ, კორტანეთთან უნდა იყოს დაკავშირებული.

საქართველოში 162 კორტი ცხოვრობს: თერჯოლაში – 48, ტყიბულში – 27, კასპში – 16. არიან სხვაგანაც.


კირაკოზაშვილი - Kirakozashvili


ფუძეთი კირაკოსა (კირაკოზა), გვარები აქვთ როგორც ქართველებს, ისე სომხებს. რთულფუძიანი გვარია, შედგება ორი ფუძისგან. კირა ძველი სახელია, მოიხსენიება მეთორმეტე-მეთოთხმეტე საუკუნეების წყაროში, კერძოდ, ტბეთის სულთა მატიანეში. კოსა, კოსალა, კოსია მეტსახელებია. როგორც კი ფუძეში გაჩნდა ასო ზ, რომელსაც რუსული ფორმატიანი ოვი მიემატა, შეცდომით სომხურად იქნა მიჩნეული – კირაკოზოვი, კირაკოზიანი, კირაკოსიანი, კირაკოსოვი.

კირაკოზაშვილები არიან (კირაკოზოვებიც) ქართველი მართლმადიდებლები, ხოლო კირაკოსიან-კირაკოსები არიან სომხები.

ქვემო ქართლში დაფიქსირებულია კირაკოზას სოფელი იმ დროს, როცა აქ სომხები არ იყვნენ.

თავად ელიზბარ არღუთინსკი-დოლგორუკოვის, იგივე არღუთაშვილი-მხარგრძელის გლეხად მოიხსენიება კონია კირაკოზაშვილი, მეუღლე მისი გულადა, შვილები – ზაქარია, არუფინა, შვილიშვილები, – თინათინი, ანა, მარიამი – ყოფილი მართლმადიდებლური – სარწმუნოებისა და ქართველები, გააგრიგორიანეს, სოფელ დმანისში 1860 წელს ჩაწერეს და სომხურ-გრიგორიანულ სარწმუნოებისად მონათლეს.

ქართველთა გასომხება და ეროვნების, სარწმუნოების შეცვლა ძირითადად დაიწყო 1860 წლიდან. მან მასობრივი ხასიათი მიიღო 1886 წლის აღწერიდან.

საქართველოში 187 კირაკოზაშვილი ცხოვრობს: სამეგრელოში – 116, თბილისში – 48, რუსთავში – 10.


სისაური-სისოური-სისვაური - Sisauri-Sisouri-Sisvauri


ქართული საკუთარი სახელებია: სისია, სისო, ამას დაუმატეს სუფიქსი ური და გაჩნდა გვარი სისაური.

ამავე ძირისაა გვარი სისოშვილი.

სისოური და სისაური ნაყარი გვარებია (ძმათაშვილებია). დორეულთკარში ცხოვრობდა დორეული იოსებისშვილი სისოური. სისოური აქ საკუთარ სახელად მოიაზრება, დორეულები ამით ხაზს უსვამენ წინაპართა გვარს.

სისაურების ნაყარი გვარია ლიქოკელიც. ეს ხევსურული გვარია, ლიქოკი კი ხეობაა ხევსურეთში და ლიქოკელების ძირითადი საცხოვრებელია.

სისაურებიდან წარმომავლობენ წითურები, მწითურიძეები, მწითურიშვილები.

საქართველოში 440 სისაური ცხოვრობს: თიანეთში – 85, თბილისში – 58, გარდაბანში – 21. ცხოვრობენ სხვაგანაც.


ხმიადაშვილი - Khidashvili


ქართველთა გვარებში გამოიყოფა სხვადასხვა საგნებისგან ნაწარმოები გვარ-სახელები. ხმიადაშვილის გვარს საფუძვლად უდევს სიტყვა ხმიადი. „ხმიადი იგივეა, რაც უსაფუვროდ გამომცხვარი პური“.

ამ სიტყვის წაბაძვით გაჩენილა როგორც მეტსახელი ხმიადა, ისე საკუთარი სახელი – ხმიადა.

ალექსანდრე ღლონტი წიგნში „ქართველური საკუთარი სახელები“ წერს: „საკუთარი სახელი ხმიადა, გვარებში ხმიადაძე, ხმიადაშვილი“.

ადრიდანვე გვარი მოიხსენიება გორის რაიონში, კერძოდ, ტირძნისში.

1995 წელს ვაუჩერი აიღო 997 ხმიადაშვილმა. გორში 588 ხმიადაშვილი ცხოვრობს; თბილისში – 249, თელავში – 92.


ასათაშვილი - Asatashvili


გვარის ფუძეა არაბული სიტყვაა – ასათ, რაც ქართულად ლომს ნიშნავს. აქედანაა ნაწარმოები გვარები: ასათაშვილი, ასათიანი.

გვხვდება, ასევე, საკუთარი სახელი ასათა.

ასათაშვილის გვარის ძველი ფორმაა ასათისძე. ვახუშტი „მთავართა გვართათვის” წერს: „... ხოლო გვარნი მთავართა, მათ ძველთანი არიან ასათისძე, კარიჭისძე, ქობულისძე”.

მეფე დავით მეათის განჩინებით, ბარათაშვილთა გაყრისას, 1523 წელს, გერმანოზსა და მის ძმებს ენაგეთში შეხვედრია ასათაშვილი.

დემეტრე ასათაშვილი კი მოიხსენიება 1741 წელს პირობის წიგნში, რომელსაც გრიგოლ ჩოლოყაშვილი აძლევს ფშაველებს.

სოფელ ენაგეთს, 1756 წელს დაფიქსირებული არიან გაბრიელ, გიორგი, დავით და პეტრე ასათაშვილები, რომლებიც იქ ცხოვრობდნენ ოჯახებით.

საქართველოში 107 ასათაშვილი ცხოვრობს: ახმეტაში – 77, თბილისში – 20, თელავში – 10.


სეფიაშვილი - Sepiashvili


გვარში ფუძედაა გამოყენებული სიტყვა სეფა. აქედან გვხვდება გვარები: სეფაშვილი, სეფედაური, სეფერთელაძე, სეფერიძე, სეფისკვერაძე, სეფიაშვილი.

გვაქვს საკუთარი სახელები:. სეფე, სეფედავლე, სეფია, სეფიყული, სეფო, სეფენია.

მნიშვნელობით იტყვიან: სეფა – გრძელი კარავი, სეფე – სამეფო დარბაზი.

ზემოთ აღნიშნულის გარდა, მეთხუთმეტე-მეთექვსმეტე საუკუნეებში მოიხსენიება გვარი სეფედავლესშვილი, სეფირყელი, სეფიყული, სეფიყულიბეგი, სეფოსშვილი, სეფონიასშვილი, სეფუაშვილი.

სეფიაშვილები ძირითადად არიან ქართველები, მცირე რაოდენობით კი არიან ქართველი ებრაელებიც.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, საქართველოში დაფიქსირებულია 1 182 სეფიაშვილი: გურჯაანში – 477, თბილისში – 268, დედოფლისწყაროში – 141. ცხოვრობენ სხვაგანაც.