დოჩია - Dochia

დოჩია მეგრული გვარია. გვარის ძირძველი დასახლებაა დარჩელში. დარჩელი სოფელია ზუგდიდის რაიონში. ასევე, დარაჩეთი სოფელია გურჯაანის რაიონში. შუახევში გვხვდება სოფელი დარჩიძეები.

გაუვრცობელი გვარია. დოჩი გურიასა და აჭარაში ბოჩოლას, ხბოს, დეკეულს ეწოდებოდა. ქართლში კი „დოჩი” უეშმაკო კაცის სინონიმია.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, დაფიქსირებულია 418 დოჩია: ზუგდიდში – 229, თბილისში – 62, წალენჯიხაში – 18. არიან სხვაგანაც.


ბეღელური - Beguluri

ბეღელური წმინდა ქართული გვარ-სახელია. გვარის ფუძეა მამაკაცის ძველი ქართული სახელი ბეღელა. ამ სახელის სუფიქსად გამოყენებულია ური.

ამავე ფუძისაა გვარი ბეღელაძე.

ამ გვარის წარმომადგენლები ცხოვრობენ სოფელ სვირში, ალისუბანში, ეწერში, ზოვრეთში, თერჯოლაში, თხილთწყაროში, საზანოში.

ბეღელა საკუთარ სახელად გვხვდება უძველეს ისტორიულ წყაროებში.

საქართველოში 230 ბეღელური ცხოვრობს: გორში – 97, თბილისში – 89, თეთრი წყაროში – 14. არიან სხვაგანაც.

332 ბეღელაძე: ზესტაფონში – 132, თერჯოლაში – 69, თბილისში – 27. არიან სხვაგანაც.


სალუქვაშვილი - Saluqvashvili

გვარის ფუძედ ჩანს საკუთარი სახელი სალუქვა, სალუქი. ზოგადი მნიშვნელობით ის ნიშნავს კოხტას, ნაზს, მოხდენილს, ფაქიზს.

„სალუქვაშვილები მეჯვრისხევს მცხოვრებნი, ნაზარალი-ხანმა გაათარხნა” (1690 წელი).

„სალუქვაშვილი ისრულისხევს მცხოვრებნი, მათი წყალობა ნაზარალი-ხანმა განუახლა სახასო-სადედოფლო აზნაურიშვილებს გიორგის და მის ძმებს” (1700 წელი).

„სალუქვაშვილი ოჰანას გორინჯუკს მცხოვრებს ჰყავს განაყოფი სუჯუმა. ისინი წილად ხვდნენ ლეონ თურქისტანიშვილს, ქვემო ქართლის მებატონეს” (1646 წელი).

სალუქვაშვილები ჩანან ისროლისხევის სოფელ ატენში, ცხოვრობენ მეჯვრისხევში. 1781 წლის აღწერით ამ გვარისანი მთაში, ისრულისხევის სოფელ ატენში მკვიდრობენ. ამავე დროს, მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი უკვე გადასახლებული იყო მეჯურისვე ხეობის სოფელ ღრომში. 1799 წლის განჩინებიდან (სალუქვაშვილებისა და ყანჩელების მამულის საქმეზე), ირკვევა, რომ ღრომის მამული სალუქვაშვილებს დიდი ხნის წინ ყანჩელებისგან ჰქონიათ ნაყიდი. ახლა კი, ამავე მამულზე ყანჩელებმა ოსები დაასახლეს და ეს უკანასკნელნი კუთვნილ მამულს სალუქვაშვილებს არ ანებებდნენ. ოსთა მთიდან მოწოლამ ბოლოს სალუქვაშვილები მაინც აიძულა ღრომი დაეტოვებინათ და მეჯვრისხევში გადასახლებულიყვნენ. სალუქვაშვილები შიდა ქართლის მთიდან ქვემო ქართლში გადასახლებულან. 1721 წლის აღწერით, ქვემო ქართლის სოფელ გორინჯუკს ცხოვრობდა სალუქვაშვილი სალუქა.

საქართველოში 176 სალუქვაშვილი ცხოვრობს: გორში – 99, თბილისში – 66, რუსთავში – 3. არიან სხვაგანაც.


მსურს ერთად ვიყოთ

მსურს ერთად ვიყოთ

(msurs ertad viyot)


მსურს ერთად ვიყოთ შენაფიცარი
როგორც ყვავილზე სუნთქვა ნამისა,
როგორც საათის 2 ისარი
შუა დღისას და შუა ღამისას...


მარტო ესა ვარ

მარტო ესა ვარ

(marto esa var)

მარტო ესა ვარ
შენზე დარდები,
შენზე ფიქრი და
ხმამაღლა ლოცვა,
მარტო ესა ვარ თუ გადავრჩები
შენს ნაფეხურებს
დავუწყებ კოცნას...
მარტო ესა ვარ, თუ გინდ დამძრახონ
შენს სასთუმალთან
გავბედავ მოსვლას,
დავეკონები მაგ შენს საგულეს
და მაშინ ვიცნობ
მე ჩემ თავს ცოცხლად.
მარტო ესა ვარ,
გათავდა... მორჩა...


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

საყვარლისათვის (siyvarulisatvis)

ღიმილმან ლალთ კარ განღებით მარგალიტთ მწყობრი აჩინა,

ბაგე, ზრახვისა დამწყები, გრძნობას ემილა, ადინა;

სილაღემ კრძალვა ნარევმან ნაზად სპეკალნი განჰფინა:

თვალთა გამკრთალთა გულსა ჰრქვეს: მსგავსი ამისი სად ვინა?


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

სახე შენი (saxe sheni)


სახე შენი მემახევა, მებადა,

სრულ განმძარცვა რაცღა ცნობა მებადა.

პატიმრობას მიმცა დაუსრულებელს,

მღერად ოხრვა, ლხინად გლოვა მებადა.


მე მოგმართე შენ მკურნალად დანაგულს,

შენ წამლის წილ მყის მომაპყარ დანა გულს.

ზილფნი რყევით, უარის-თქმის მსახენი,

მიჩვენებდენ ბალახშის კარს დანაგულს.


გული ჩემი მუჯამარი ახალი,

სურვილს აკმევს სიყვარულის, ახ, ალი!

არ ვიკვირვო, მაშა რა ვჰყო ბედ-კრულმან,

იგი გტრფობდა, შენ მახვილი ახალი!


რა მეხშირა შენთა ისართ მალება,

მეტმან ცრემლმან ლაჟვარდის ფერ მალება;

გლახ პყრობილი ამას ვაებს, ვალალებს,

ვერ განერა, ესრედ ვითაც მალ ება.


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

სიყვარულო, ძალსა შენსა (siyvarulo, zalsa shensa)

სიყვარულო, ძალსა შენსა ვინ არს რომე არ ჰმონებდეს?..

ვინ არს რომე გულსა ტახტად, ოხრვას ხარკად არა გცემდეს?

შენგან მეფე მონას ეყმოს, შენგან ბრძენი ხელად რებდეს,

და ბულბულსა რად ეზრახვის, რომ შენგამო ვარდს შეჰყეფდეს!


სიყვარულო, ძალსა შენსა ყოველი გრძნობს, არსებს რაცა,

სჯულსა შენსა ყველა ერჩის: ბერი, ერი, მეფე, ყმაცა;

ხელმწიფე ხარ თვითმპყრობელი, ტახტი მზა გაქვს, ჰგიებ საცა,

გულები გყავს ქვეშევრდომად, ამას მეც ვგრძნობ და თვით სხვაცა.


შენის უღლისგან გამოსვლა ნეტა უნდოდეს რადმე ვის!

თუ შენ ხარ ვნების მიზეზი, ლხენაც შენგან არ გვეძლევის?

ნამდვილ კეთილ არს განცხრომა, იგი ნუმც-ოდეს გველევის,

მაშა ცუდია, თუ მაში სიბნელეც არსით ერევის!


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

სიყვარულსა შეუპყრივარ (siyvarulsa sheupyrivar)

სიყვარულსა შეუპყრივარ აწ შენსა,

გეტრფის გული

სურვილ რგული.

ამის ნაცვლად რად მცემ მე სენსა?


პირო მზეო, განმინათლე ბნელ გული:

თმა გიშერო,

ღამის ფერო,

სიგრილესა მიმეც დაგული.


მშვილდო ხრილო, ნუ მეზიდვი საკვდავად;

განშლით მყარე

სევდა მყარე,

ახლად მექმენ სულის ჩამდგავად!


მელნის ტბათა გარ-მდგომელნო მცველადა,

შავნო ჰინდნო,

მახვილთ მზიდნო,

ნუ მექმნებით მე გლახ მკვლელადა!


ღაწვნო ვარდნო, რად განმაძებთ ბულბულსა,

ეშყის მსტვენსა,

ტრფობის მჩვენსა,

ოდენ თქვენის ხედვით სულ-დგმულსა?!


ბაგე ლალო, მარგალიტებთა მცველო,

მომემტკბარე,

განმახარე

საამოთა სიტყვათა მთქმელო.


ბროლის ველო, ორთა მათ საბუდარო,

მნათო ყელო,

სავედრველო,

მცირ არს, რაზომცა გემუდარო!


საროვ ნაზო, რტოთა მათ შენთა რხევა

მტაცებს გულსა

ხელებულსა:

ამად მაქვს მე გრძნობათა რყევა!


შვენებანო, აღსავსენო სიამით,

მიმიახლეთ,

განმანათლეთ, -

შემისმინეთ მკვდარსა აჯა მით!


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

სულის ყვავილო (sulis yvavilo)

სულის ყვავილო, გულისა ვარდო,

შვების წალკოტო მოსანავარდო,


შენგან მომეცა თვალთა ჩენანი,

გავამუსიკე შენთვის ენანი.


ამად გეტრფობი, გებულბულები,

ვარდი ხარ ბუტკთა დამალულები.


ოდეს რა გნახავ აკოკბებულსა,

ბაგით გაგფუჩნი ფერად ქებულსა,


სუნსა ვიყნოსებ სუნნელებულსა.

არომატისა აღმატებულსა.


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

სძგერს გლახ-გული (sdzlio glax-guli)

სძგერს გლახ-გული, საყვარელო, მლოდე შენი უწყლავს თმენას;

ჰსცემს სურვილის წამთა ხშირად, მარამ აგრძნოს ვისსა სმენას?


გზის გუშაგად მდგომარესა ხან აჩრდილნი მაცთუნებენ,

ხან ფოთოლნი შერხეულნი შრიალითა მცემენ ზრზენას;


ზოგჯერ ღამის სიწყვდიადე მომაჩვენებს გიშრის თმასა,

ზოგჯერ ცისა გაელვება ბროლის ფიცრით შუქთა ფენას.


თვით ნიავთა ნელი ქროლაც წარმომიდგენს სუნთქვას ტკბილსა,

რომელიცა ცეცხლ მოდებულს ლალით გამო მბერდა ლხენას!


მახსოვს, ოდეს ტრფობის წინდად შეიწირე სული ჩემი,

ამა ბაგით შენსა ბალახშს გარდმოვიდა... ჰმადლა ზენას!


იგი ამად არ გემსხვერპლა რომე მომკლა მოშორვებით,

კავშირ ექმნა ორთა გვამთა ცხოვრებისა ერთად დენას!


ნუ თუ დაჰგმო შენსა პყრობილს თვისთა გრძნობათ ლაღად მოთქმა?!

რა ვჰყო, ენა აშიკისა არ ჰგავს სხვასა გრილთა ენას .


ჭავჭავაძე ალექსანდრე - Chavchavadze Aleqsandre

ჰე, მთოვარეო (Ho, mtovareo)

ჰე მთოვარეო შემწყნარეო, აშიყთ გულების,

მოგვფინენ შენნი შუქნი ნელნი ჩვენ ორთა ოდენ!

რაზომცა ვლიდე, ვერსად ვპოვო, ნუ გეგულების,

რომ ურთიერთსა ჩვენებრ მტკიცედ ვინმე შესტრფოდნენ!