კოსტავა მერაბ - Kostava Merab

მერაბ კოსტავა - Merab Kostava


ცხრა ძმა ხერხეულიძე (1625) - Ckhra dzma Kherkheulidze (1625)

ერთი მათგანი დაჭრილი უბეში დროშას მალავდა,
იწვა სისხლისგან დაცლილი... კურთხეულ იყოს მარაბდა![/i]

გახსოვდეს მარაბდა! ასე მიმართავდნენ ერთმანეთს ქართველები მარაბდაში განცდილი მარცხის შემდეგ. იმ ბრძოლის შემდეგ, რომელიც დიდგორის, შამქორის, ბასიანისა და მარტყოფის გამარჯვებული ეპოპეის ტრაგიკული დასასრული გახდა, იმ ბრძოლის შემდეგ, რომელიც ყორანივით კორტნიდა ერის გაშიშვლებულ იარას. ამ შეძახილით კი ახელებდა მის ისტორიულ მეხსიერებას და რევანშისკენ მოუწოდებდა. გახსოვდეს მარაბდა! განა მარტო მარაბდაში დავმარცხდით, განა მარტო აქ დაგვჯაბნა რიცხვმრავალმა მტერმა? რა თქმა უნდა ზიანი და ზარალი, დაღუპული და დაობლებული სხვა ბრძოლებშიც მრავლად იყო, მაგრამ მარაბდაში სააშკარაო გახდა ქართველების ზნე: ერთნი რომ თავს სწირავდნენ სამშობლოს, მეორენი ალაფს ინაწილებდნენ, ერთნი რომ მეფეს ერთგულებდნენ, მეორენი ცილისწამებით იყვნენ გართულნი, ერთნი რომ ბერის ანაფორას იხდიდნენ და ხმალს იმარჯვებდნენ, მეორენი შაჰის ხალათს ირგებდნენ. ამბობენ „ისტორია მსაჯულიაო და ადრე თუ გვიან ყველას თავის ადგილს მიუჩენს“–ო. მარაბდის ბრძოლასაც ჰყავს თავისი გმირები, რომლებიც დღეს წმინდანებად არიან შერაცხულნი და ჰყავს მედროვეებიც,


წალენჯიხა - Tsalenjikha

წალენჯიხა, ქალაქი საქართველოში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ჭანისწყლის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 222 მ სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს. მოსახლეობა 8,9 ათასი (2002 წ.). ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები.

ეტიმოლოგია
აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას უდავოდ მიაჩნია რომ ‘წენი" ანუ ‘წანი" იყო ერთ-ერთი ტომთაგანი ჭანური-მეგრული განშტოებისა და არა საკუთრივ ზანები, დღევანდელი მეგრელები, სწორედ ამ „წანი“ ტომისაგან მიიღო თავისი სახელწოდება ამ ადგილმა და იმ ციხემ (ჯიხამ), რომელიც მათ ეკუთვნოდათ (წენ-დიხა) და იმ მდინარემაც, რომელიც ციხეს ჩაუდიოდა (წენ-წყალი).

ისტორია

წალენჯიხა, მეგრული „წენდიხა“, ჭანისწყალი მეგრული „წენწყარი“ მდინარისა და გეოგრაფიული პუნქტის ამგვარი სახელწოდებანი დადასტურებულია როგორც ქართული, ასევე უცხოური წყაროების მიერ. წალენჯიხა და მისი მიდამოები დასავლურ ქართველ ტომთა თავდაპირველი სამოსახლო ადგილი ყოფილა.


ხობი - Khobi

ხობი — ქალაქი საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, მდინარე ხობის ნაპირას, ზვის დონიდან 25 მ სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1981 წელს. მოსახლეობა 5,6 ათასი (2002 წ.). ხობში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ხობში არის ფოთისა და ხობის ეპარქიის რეზიდენცია, ქალაქიდან 2 კმ-ში დგას XIII საუკუნის დასასრულის ხობის ტაძარი.

ხობში არის რკინიგზის სადგური თბილისი-ზუგდიდის ხაზზე. ქალაქზე გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა ს-1 თბილისი-ლესელიძე და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა ხობი-საბაჟო.


ჯვარი (ქალაქი) - Jvari (qalaqi)

ჯვარი — ქალაქი საქართველოში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ენგურის ნაპირას, ზუგდიდი-მესტიის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1982 წელს [საჭიროებს წყაროს მითითებას]. მოსახლეობა 4,8 ათასი (2002 წ.). ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები


ორბელიანი ვახტანგ - Orbeliani Vakhtang

ბულბული

ერთს განშორებულს მშვენიერს მტილსა
ვარდი ჰყვაოდა ნაზად, ნარნარად,
და მისა ახლოს, მწვანით მოსილსა
წყარო მცინარე ურწყვიდა მარად.

გარნა, რა დილა გამოკრთებოდა,
ყვავი ყვავყვავით ვარდზე ჯდებოდა,
და მისა ახლოს ბულბული წყნარი,
ერთს გამხმარ ხესა საწყლად მდომარი,
ნაზად და ნელად მწარედ მოსთქმიდა
და სჭვრეტდა ყვავს , ვით ვარდს სჯიჯგნიდა.

გნრისხებული ვარდის მფლობელი
გარდასჩხაოდა საწყალს ბულბულსა:
„ეგრეთ ცუდისა ხმის მქონებელი
რად არ დასცხრები , რად უხეთქ გულსა
ნარნარად ჩემგან შეყვარებულსა?“
გარნა ბულბული ნაზად და წყნარად
სტვენდა სიყვარულს მარად და მარად.

რა განვაგრძელო ? მამაცმა ტვავმა,
ვითა გულითა , სულითაც შავმა,
გრძლად ვარდთა შვება ვერ მოითმინა.
ყრიანტალითა და ბრჭ ყალებითა
გასჯიჯგნა ვარდი და მსწრაფლ იფრინა.
ვარდიცა დაჭკნდა მიწას გდებითა.
გარნა ბულბული ნაზად და წყნარად
სტვენდა სიყვარულს მარად და მარად....


კაცი ის არის


კაცი ის არის ,
ვინც ოფლს მიწას ღვრის
და დაუდგრომლით ხელით ძლიერით
დედა მიწასა
და მისწიაღს
ჭღვთისამადლობით, მხიარულებით

აპობს და არღვევს ,
დაღალავს არ სდევს
და მუნით ნაყოფს აღმოაცენებს ,
და იმ ტკბილს ნაყოფს
ქვრივ- ოხერთ უყოფს
და უშრობს მშიერთ ობოლთა ცრემლებს.

კაცი ის არის ,
ვისაც გულს ესმის
ციური სიტყვა „ ძმობა , ერთობა“
და სიყვარულით
აღვსილის გულით
დავრდომილ ძმათა მოეხმარება,

ვინც საქმით ქველით,
გონებით, სწავლით
მიახლოვდება მაღალ ღვთაებას,
ვინც ცდილობს მისწვდეს
და ჭკუით მიხვდეს
საღმრთო განგების იდუმალ ნებას,

გამოიძიოს
გამოიკვლიოს
დიდი, უსაზღვრო ღვთისა ქმნილება,
და ჰპოვოს მასში
იმ ღვთის დიდს ღვაწლში
მის საიდუმლო:ჭეშმარიტება.

და მის ძლიერთ
სიტყვით და აზრით,
ვით აბგარ- აბჯრით, მთლად შეიჭ ურვოს,
და იგი სიტყვა,
მღელავი ვით ზღვა ,
მაღლა უშიშრად ერთაამხილოს.

ვინც უდგას შორსა
სიცრუვეს, შურსა,
ვის არ ეხება პირმოთნეობა,
აქვს სული წრფელი,
სიტყვა ნათელი,
გულს დაიმარხა ჭეშმარიტება ,

ვის არა სცხვენის,
ვის არ ეშინის,
იგი მაღალთა მაღლა ასმინოს,
და იმ ღვთაებას,
ჭეშმარიტებას,
არ დაიზოგოს, თავი შესწიროს.

ვინ ვრაცხოთ კაცად ?
არ ვიცი არსად,
ვერსად ვერ ვპოვებთ მას წმიდა არსსა.
იყო კი ერთი -
ის იყო ღმერთი.
ისიც უგუნურთ კაცთ აცვეს ჯვარსა!

1882წ.

პოეტს


მე არ მიყვარს კილო მუხამბაზისა,
კინტოთ კილო, კილო შუა–ბაზრისა;
იმ კილოთი რა იმღერო, პოეტო,
თუ არ ღვინო, ტოლუბაში და კინტო,
მათ დუდუკი, დიპლიპიტო და ზურნა,
მათ უაზრო ლაზღანდრობა, ყიჟინა?
მე არ მიყვარს სურათები ამგვარი.
მუხამბაზით სხვა რას იტყვი, მიტხარი?

მე მომეცი კილო რუსთაველისა,
გაფურჩვნილი, ვით ყვავილი ველისა,
მოკამკამე, როგორც წტარო მცინარი,
ვით მდინარე, მშვენივრად მომდინარი.
იმ კილოთი გვაჩვენე სხვა სურათი,
დაგვანახვე ველნი, ბორცვნი და მთანი;
მაღლა ზეცა, ქვეშ ზღვა განუსაზღვრელი;
მთლად ბუნება, დიდი, გასაკვირველი.
ველნი, ბორცვნი ტურფად იფურჩვნებოდნენ,
წვერნი მთათა ცის კარს ეჯიბნებოდნენ;
ცის კამარა ბრწყინავდეს მნათობ სხივით,
ან გრგვინავდეს ელვითა და ქუხილით;
კაშკაშებდეს მზის სხივითა ზღვის გული,
თვის ნაპირზედ მშვიდად მიძინებული;
ან მრისხანე ცაში ზვირთებს ისვრიდეს
და თვის მკერდძე ნავთ ხომალდებს მუსვრიდეს.
დაგვანახვე დიდებული ბუნება,
იმის დიდი მრავალგვარი შვენება.

სხვანიც დიდნი საგანნი გაქვს, პოეტო:
გმართებს ძველ დროთ გმირნი გამოგვიხატო,
მამულისთვის მატ ბრძოლა საშინელი,
ბრძოლის გრგვინვა, საზარო ბრძოლის ველი.

დაგვანახვე ასული მშვენიერი,
სახეს უჩნდეს გულის ჭმუნვა ძლიერი,
იყოს ვარდი, ავდრისგან ფერმიხდილი,
და ყვავილი, ავდრისგან თავმიხრილი.
ნაზი, ტურფა, მშვიდი და წმინდა გული,
მაგრამ მთელის არსით შყვარებული.
მისი სატრფო შორს შავს ბედთან იბრძოდეს;
მშვენიერი ცხარის ცრემლით იღვროდეს;
შილლერისას ჰგვანდეს ამალიასა,
ან შექსპირის ციურს ოფელიასა.
შეგიყვანე გლეხის კაცის სახლშია,
იმათ ბაღში და იმათ ვენახსია;
დაგვანახე, რით სწუხს, რით ხარობს გლეხი;
ჩარჩებს დაეც რისხვა ღვთისა და მეხი...
და ჩვენც მაღლა გვამხილე, რაც გვჭირს ავი,
სიზარმაცე და უმეცრება შავი!
რისთვის მინდა და რაში ვაქნევ კინტოს,
იმის დუდუკს და იმის დიპლიპიტოს,
ან ლოპიანს, ან დიმიტრი ონიკოვს?
ჩემი გული სხვა გვართ სურათებს ითხოვს.
მაინც ამ ხმით ვცდი, როსმე გიამბოთ,
მდაბიური, – იქნება, ზოგთ გიამოთ.

1884 წ


ჯვარი ვაზისა

I

ზღვას ქარიშხალი ძლიერად ჰბერავს,
ზღვა ქუხს და შფოთავს, ზღვა დუღს და ღელავს;
ზღვირთებს ზვირთებზე შავი ზღვა ისვრის,
განრისხებული ღრიალებს, ყვირის.
ტალღა ქუხილით აღიმართება
და გრგვინვით უფსკრულს უკუკვარდება;
ზღვა მდუღარია, მთლად არის შავი,
არსად ჩანს აფრა, არსად ჩანს ნავი...
ან ზღვად მავალმა ვიღამ გაბედოს
მაშინ თვის ნავი მას უფსკრულს ანდოს?
და თუ ბედს ენდო თუ ბედი სწამს,
ბედი ვერ იხსნის, უფსკრული შთანთქავს...
მაგრამ გამოჩნდა ნავი დასავლით,
მორბის უშიშრად მორბის ღვთის ძალით,
მოეშურება, მოფრინავს, მოქრის,
ზვირთთ განროსხებულთ გულამაყად სჭრის.
აფრა გაგლიჯონ ქარნი ცდილობენ;
ხომალდნი დანშთქან ზვირთნი ცდილობენ;
განრისხებულნი გარს ეხვევიან,
ქუხილით, გრგვინვით ეჯახებიან.
მდუღარე ტლღა უკუიქცევა
და ღრიალით კვლავ მიესევა.
ზღვა ებრძვის ნავსა, ქარი-აფრასა!
ზღვა დასძლევს ნავსა, თუ ნავი-ზღვასა?
არა, ხომალდი ზვირთთ არც კი ებრძვის,
შეურყეველი მოფრინავს, მოჰრის,
ჩანს,მაზედ არის ზეცით ღვთის თვალი,
მაგრამ გამოჩნდა შორით ნაპირი,
მოჰქრის ხომალდი შეუპოვარი!
ზღვამ მოუმატა თვის მრისხანება,
უფსკრულს მის შთანთქმა მას ესწრაფება;
ტალღა და ზვირთნი მთებივით აღდგნენ
და ნავის გვერდებს მრისხანედ სცემენ;
აფრასა ჰბერავს ქარი ძლიერად,-
მიქროლავს ნავი შეუპოვრად,
მიქროლავს, მირბის,-კვნესის ზღვა შავი...
კოლხიდის კიდეს მიფრინავს ნავი...

II


ნავით გამოხდა უცხო ვინმე, ვით მოჩვენება,
არის ასული, მაგრამ არის სიზმარ-ზმანება:
ნათელი, ტურფა, ვით ოცნება, მშვენიერია,
მაგრამ ნათელს პირს სოფლის შვება არ უწერია;
ამ სოფლის გრძნობა არ აღელვებს მის წმინდა გულსა,
ის არ ეკუთვნის არც აწმყოსა, არც დროს წარსულსა,
ეკუთვნის მხოლოდ მომავალსა წმინდა ასული,
მხოლოდ ცისა და კეთილისთვის მას უძგერს გული!
მაღალ შუბლზე აქვ აღბეჭდილი მას მადლი ღვთისა,
ნათელს თვალებში მას უბრწყინავს ნათელი ცისა,
გულის სიკეთე და სიმშვიდე, ჭეშმარიტება,
იმა სოფლისა მოლოდინი და ნეტარება!
მიდის ასული... ხელს უპყრია ჯვარი ვაზისა,
არ ეშინია შიმშილისა, არც უგზო გზისა;
ვერ აბრკოლებენ მას ჭაობნი, ვერცა მდინარნი,
ვერც ფრიალონი, უფსკრულნი და მთანი მყვირალნი;
არ ეშინია წამებისა, არცა სიკვდილის:
დედაწმინდისა წილხდომილსა ქვეყანას მიდის.

III

ვინ ხარ, ასულო, სით მოხვედი, რა აზრი მოგაქვს?
რაც ხელს გიპყრია,მნიშვნელობა, გვითხარი, რა აქვს?
ივერის ერნო, უამბორეთ წმინდის ფეხთ მტვერსა;
თქვენში აღაგზნებს ქრისტეს ნათლის წმინდა ლამპარსა!
არა! ვერ იგრძნო წმინდის სიტყვამ ციურმა!
წმიდა ცრემლითა ცას მიმართვა, ხელნი ეჰყარა:
ერი ველური,კერპთ-მსახური,ღმერთს შეავედრა.

IV



იელა ცამან, იჭექა ცამან,
კვნესით ხმა მისცა დაბლა ქვეყანამ;
შეირყა მიწა, შეირყა ზენა,
ბნელმა მოიცვა ცა და ქვეყანა...
აღდგა გვრგვუნვითა მრისხანე ქარი,
აენთო ცეცხლით ბნელი ცისკარი,
შეუსვენებლად ცა სჭექს და ელავს,
ჰაერი ცეცხლით და ალით ღელავს,
სეტყვ ად მეხი მიწის პირს სცემენ,
მრისხანე ქარნი ხეთ ძირით ჰგლეჯენ,
ცეცხლის ისართა ცა მიწას ესვრის,
ირყევა მიწა, ბუნებე კვნესის...
ცამ მოიკრიფა რაც ჰქონდა ძალი
და მიწას დასცა ცეცხლი და ალი:
მთანი და ბარნი დასქდნენ, დაიყვნენ
კერპთ-მსახურთ ღმერთნი ქვესკნელს ჩაინტქნენ...
თვის მრისხანება ცამ შეაყენა,
მზემ უხვის სხივით მორთო ქვეყანა.
წმიდის ფერხთ- წინა დაემხო ერი,
წმიდა მას ჯვარით დასწერა ჯვარი!...
V

ჩვენო სამშობლოვ,მშვენიერო, მაშინ შენზედა
მადლი ზეცისა მადლი ღვთისა ზე გარდმოვიდა:
წმიდა ასული, წმიდა ნინო ცამ მოგვივლინა,
ქრისტეს ნათელი, ქრისტეს სხივი მან შენ მოგფინა.
მიხვდნენ დიდ მცნებას ძენი შენნი, ერი ველური,
მიხვდნენ, რაც არის დიდი სიტყვა, სიტყვა ციური;
ქვეყნად მშვიდობა და კაცთ ჰქონდესთ გულს სათნოება,
„ძმობა, ერთობა, სიყვარული და შეწყალება!“
სადაც სწირავდნენ კაცთა მსხვერპლად კერპთ და ბომონთ კარს,
იქ ისმა ამღლა გალობის ხმა: „წმიდა,წმიდა არს!“
მოისმა მაღლა დიდებული, საღმრთო ხმა ზართა,
მაღლა შესძახეს მას ხეობათ,მთათა და ბართა.
დიდიმა შენობათ მთლად მოიცვეს მთანი და ბარნი,
აშენდნენ აღდგნენ დიდებულად წმინდა ტაძარნი;
ელლინთა სწავლის, განათლების წყარო ნათელი
შთამოიღვარა, და განათლდა გონება ბნელი;
დაშვენდა, დატკბა, შემუშავდა ენა ივერთა,-
დღესაც კი გვატკბობს მათ დროთ ენა ამერ-იმერთა,-
მაგრამ რად გვინდა მისამბავი, რაც არს აღარა?
რაც თვალთ წინა გვაქვს, გულსაკლავად ისიცა კმარა!
დიდნი პალატნი, დიდნი ტაძარნი
სადღ არიან?აღ რ არიან,
მათ დიდი შენობათ დიდნი ნანგრევნი
ჩვენთ თვალთ-წიე პირქვე ტიელად ჰყრიან;
მგზავრი, მოსული უცხო ქვეყნითა,
დადის მათ შუა უკვალო გზითა,
ჩვენს ისტორიას მათში ეძიებს,
მაგრამ ვერა რას, ვერა რას ჰპოვებს!
რაც წარწერილნი მათზედ ყოფილან,
ისინიც დროთგან მთლად აღმოფხვრილან!
მხოლოდ ჩვენ გვესმის მათ უცხო ენა,
ივერიის ძეს უყვარს მათსმენა,
ჩვენს გულს უხმონიჩ ბევრს უამბობენ,
რაც რომ ყოფილა,მასზე უბნობენ.
მაშ მტრის ხელს არა რა მორჩა?...
არა, საუნჯედიდი რამ გდაგვრჩა:
ჯვარი ვაზისა!...მადლი ამ ჯვრის
ჩვენს სამშობოზედ, ჩვენს ერზედ არის!

გ ა მ ო ს ა ლ მ ე ბ ა

მშვიდობით, ველნო, საყვარელნო, ზურმუხტნო ველნო!
ბორცვნო, ჭალაკნო მშვენიერნო, ტურფა არენო,
მთანო ამაყნო, ახოვანნო, ცად მიბჯენილნო,
წყალნო ალმასნო, მოცინარნო, მოკამკამენო!
მშვიდობით, ჩემო გამომზრდელო, ჩემო მამულო!
მშვიდობით, მაგრამ შენთან მრჩება ოცნება ტკბილი...
გმირთ ძეთ სამარევ, იმათ წმინდა სისხლით მორწყულო,
სადა გინდ ვიყო, რაც გინდა ვიყო, ვარ შენი შვილი!

1834

ორი სიზმარი

ვუძღვნი ვას. აბაშიძეს

I

ვნახე სიზმარი : აღვსულიყავ მას მთას წმიდასა,
სადაცგალობენ ანგელოზნი ღვთის დიდებასა.
ჩვენი სამშობლო , მშვენიერი ჩვენი ივერი,
მაგრამ ივერი უსულდგმულო, ივერი მკვდარი
გარდაშლილიყო ზღვის კიდემდინ ჩემთ თვალთა წინა
სიცოცხლის ცეცხლი გამქრალიყო მის წიაღს შინა.
მზის სხივნი , უხვად ბრწყინვალენი , მაზედ მნათობდნენ,
მაგეამ უსულოს და გაყინულს ვეღარ ათბობდნენ,
წყალნი ჩდნენე,მაგრამ შემდგარიყო მათ მდინარება,
ყვავილთ და მდელოს აღარ ჰქონდათ თვის მცენარება,
აღარ იძროდნენ ა.არც ხენი,აძარც ნიავი,
ბუნება იყო სრულად მკვდარი, სრულად უძრავი.
ვხედავდიმრავალთმაგარ სადგურთ, ტაძართ დიდებულთ,
მაგრამ შემუსვრილთ , დარღვეულთა და დატოვებულთ.
ეგრეთ უსულო ღემთ თვალთ-წინა დო ივერი,
მაგრამ მტკვარიც კი იყო ტურფა და მშვეიერი.
ეგრეთ ასულსა ტურფას , წმიდას, ახლადმიცვლილსა,
გულ-ხელ დაკრეფილს, გაციებულს და ფერმიხდილსა
აღარც აცხოვლებს ცა ბრწყინვალე და ქვეყნის შვება,
მაგრამ მის სახეს კვლავ უბრწყინავს თვის შვენება.

II

ვნახე სიზმარი: კვლავ აღვედი მას მთას წმიდასა,
სადაც გალობენ ანგელოზნი ღვთის დიდებასა.
ვხედავდი ივერს , გარდაშლილსა ჩემთ თვალთა წინა,
სიცოცხლის წყაროს გაეღვიძნა მის წიაღს შინა.
მზის სხივნი , უხვად ბრწყინვალენი, მაზედმნათობდნენ
და მის მთა-ბართა და ხეობათ უხვად ათბობდნენ
წყალნი , ნაკადნი ფრიალოთგან , ქუხილით სჩქეფდნენ,
მოკამკამენი მდინარენი ველებზედ რბოდნენ,
ზურმუხტი ველნი და ყვავილნი კაცთ და ბუნებას
უხვად და მდიდრად უგზავნიდნენ თვის სუნნელებას ,
მაგარნ -სადგურნი და პალატნი, წმინდა ტაძარნი
თვის ნანგრევთაგან დიდებულად იყვნენ ამდგარნი,
მხიარული ხმა წერაქვ - ბართა, საღმრთო ხმა ზართა,
მაღლა შესძახდა განღვიძებულთ მთათა და ბართა,
ვხედავდი ივერს მის ძეთ ხელით, ძლიერის ნებით
ტურფად მორთულსა მშვენიერის შენობეებით,
ვხედავდი მაღალ ცას ნათელსა დამშვენიერსა,
დაბლა მიწაზედ —ერს მშრომელსა და ბედნიერსა.
გამომეღვიძა . . . . . . . . . .

1879წ.

დიდის კარის წინ

(ჩემს მარიამს)

განვვლე გზა გრძელი,
ბნელი და ზნელი
და მიგაღწიე იმ დიდს კარის ბჭეს,
სითაც ცხოველ არსს
ამა სოფლის კარს
გზა აღარა აქვს უკუ დაბრუნდეს;

სადაც წინ გვიძევს
და სითაც გვიჭვევს
თავის წიაღში იგი ცხოვრება,
სად ნაცვლად მზისა
ჰნათს სხივი ღვთისა,
სად სუფევს მხოლოდ ჭეშმარიტება!
მიველ კარს დიდსა,
ველი ჩემს რიგსა,
სოფლისგან გულით დაწყლულებული,–
რაც მე გამტანჯა
და რაც დამსაჯა,
მასა გრძნობს შენი ეგ წრფელი გული.
სხვას არას ველი;
არავის ვწყევლი,
თუმცა ამ სოფელს არცა რას ვლოცავ;
მაგრამ კი შენთვის
და სამშობლოსთვის
იმ დიდს კარს წინა ცრემლით ვილოცავ.

1889
კახეთს

ვინც სოფლისგან და ბედისაგა არს დაჩაგრული,
დღენი კეთილნი ამ სოფელში ვინც ვერა ნახა,
ვისიც სიცოცხლე უვარგისად და ცრუდ დასახა,
ვისაც მაღალი აღარ ესმის ბუნების ენა,-
...............
მან მომცეს ხელი,მას ავიყვან მთასა მაღალსა:
იქ იმის გული სიცოცხლისთვის კვლავ გაიღვიძებს,
ღვთიურ ცეცხლი განაცხოვლებს მის თვალს დამშვრალსა,
სოფლის სიხარულს, სოფლის ტანჯვას ის კვალად იგრძნობს,
კვლავ მოიგონებს ჩვენს მხიარულს ლხინს და სიმღერას.
წარსულნი წელნი,ტრფობის დღენი მოაგონდება,
გული ძლიერად, სიხარულით დაუწყებს ძგერას,
სიყვარულისა საღმრთო ალით კვლავ აღენთება,
კვალად შეჰხედავს ცას და მიწას ნათლის თვალითა,-
ოღონდ შეჰხედოს დაბლა ვრცელს ველს, მის წინ გარდაშლილს.
ველსა მთლად მოსილს წალკოტებით და ყვავილებით,
ველსა ედემსა,ტურფა ედემს , ღვთისგან პირველ ქმნილს,
მის წინ მთათ რიგთა, დიდებულად ცამდინ აღმართულთ,
მაღლა ყინულით,ძირს ფურჩვნილის ტყეებით მორთულთ,
მას ვრცელ ველს შუა მშვენიერსა დიდს მდინარესა,
ზოგან კამკამით, ზოგან მჩქეფრად მომდინარესა,
შეჰხედოს,ნახოს მის მდიდარი,ტურფა შვენება,
და მისი გული სიცოცხლისთვის კვლავ გაიშლება!
როდის მეღირსოს, მშვენიერო ,ჩვენო კახეთო,
მწვანით მოსილის გომბორის მთით კვლავ გადმოგხედო,
შენის შვენებით, შენის მზერით გავიძღო თვალი,
შენს სადღეგრძელოდ შენ-წინ შევსვა სვსე ფიალი!

დიდ მარხვის ლოცვა

რა მომესმის გალობა დიდმარხვისა
და მის სიტყვა,არ ამ სოფლის, ციური,
გულს შორდება მწკივლი ძმათ განკიცხვისა,
და გარდმოდის ჩემზედ მადლი ღვთიური

მიცხოვლდება კვლავ ნათლით წმინდით გული,
სული ჩემი ცათა აღემართება;
მთლად ჩემს არსსა მოიცავს სიხარული
და უცნობი ამ ქვეყნად სიტკბოება.

დაყრდნობილსა შუბლით ტაძრის ქვაზედა
ტკბილნი ცრემლნი მდინარებენ თვალთაგან
იმ ციურის გალობისა ხმაზედა,
შორს ამ სოფლის ვაებასა კვალთაგან:

„წარემართოს ლოცვა ჩემი, უფალო,
შენ წინაშე, ვითარცა საკმეველი.
ხელს აღვიპყრობ შენდა, ღმერთო მაღალო,
ეს არს შენდა სამწუხარო ჩემი მსხვერპლი;
მომისმინე, მომისმინე უფალო!“

იმედი

I

ვინა ხარ, ეჰა, მშვენიერო,მოხვედი სითა?
ხარ ამ ქვეყნისა, თუ ციური მოფრინდა ცითა?
შენი მზერითა აქამომდე ვინ დასტკბებოდა,
ცა,თუ ცის ქვეშე შენით,ტურფავ,გაბრწყინდებოდა?
ვინა გალობდნენ შენს შვენებას, ცასა ციერნი,
თუ ფეხთ მოდრეკით,განკვირვებით აქ ქვეყნიერნი?
ხარ ანგელოზი, სამოთხითგან გადმოფრენილი,
ჩვენს სამშობლოსა დასატკბობლად აქ მოვლენილი,
ან თუ სატანა ჯოჯოხეთმა მოგგზავნა ხმელად,
მოგცა შვენება, გადმოგაგდო გულთ სავნებელად?
ან ხარ ასული ამ ქვეყნისა,ვითს ხვა ასული,
მაგ ლამაზ მკერდ-ქვეშ, როგორც სხვათა, შენც გიძგერს
გული
აბა მაშ გვითხარ: ვით შემკულხარ ეგრეთ მდიდრულით
ჰარმონიითა, სიტურფითა, შვენებით სრულით?
ვინ ბედნიერმა და სად, როგორ ეგრეთ აღგზარა,
ან ვისი თვალი, შენით მთვრალი, მარად გიმზერდა?
აღმოსავლეთის ყვავილთ შუა თუ გაიშალე,
ან თუ ჩრდილოთ ხარ, წყვდიადს სტუქსე,მოხვალ აქ მალე,-
მოგესალმებით ნათლის გულით შენ მშვენიერსა,
შენც გაუღიმე სიმშვიდითა ძველსა ივერსა,
სადაც ბუნებამ დიებულდ ზღვასა და ბართა
შესამკობელად ფრიალონი წინ აღუმართა
სადაც მთათ წვერნი ცისა კიდეს ებჯინებიან,
ველნი კი მარად ყვავილებით იმოსებიან
და მათზედ რბიან წალკოტთ შუა წყალნი მცინარნი.
აქ სიყვარულსა სტვენენ მარად ბულბულნი წყნარნი,
რა ფუფუნებით ზამთარ-ზაფხულ ვარდნი შლილობენ,
ღამით ზეფირი, დილით ნამი მაზედ ხარობენ1
აქა ცა არის ლურჯი, წმინდა,მნათი მარად ჟამს!
აქა დავითი და თამარი სულსა კიდევ სწამს,
აქ რუსთაველის ლექსნი კვალად ატკბობენ ყურსა,
აქა ისმენენ ბესიკისას მღერას ციურსა.
აი, სად მოხველ! და, აქ ყოფა შუმოგეწონა,
გაგიშლით გულსა ფიანდაზად შენ ფეხთა წინა.



იყავ შვენება, ნეტარება ივერიისა,
იყავ ჩვენთვისა ცით ვარსკვლავი, შუქი მთვარისა!

ΙΙ


მაგრამ აქ ხშირად ჰპოვებთ ტაძართ, შთენთ დიდებულთა
პალატთ ნანგრევთა და მონასტერთ აოხრებულთა,
მაგარ სადგურნი, ფრიალოთგან გადმოკიდულნი,
უფსკრულს უმზერენ დარრვეულნი, დატევებულნი,
წმიდა საფლავნი ნანგრევთ - შუა ხშირად არიან ,
მოუხსენებელთ, უპატრონოთ ტყენი ჰბურვიან;
არ აცხოვლებენ შთენთ და საფლავთ წირვა, ცისკარი,
მხოლოდ დროებით მათზე {ბერავს გრიალით ქარი!
რას ნიშვნენ შთენნი, ეს ნანგრევნი,- შენ გსურს იკითხო?
გსურს ივერიის შავი ბედი აღმოიკითხო?
ჩვენ ნურას გვკითხავ, ჯვარი არის, -მიდი მის კარსა.
რაც ლმობიერმა გულმა გკითხოს ,- ჰკითხე მას ჯვარსა.
მირიანის დროს ხელში ეპყრა წმიდა ასულსა,
აწ ძველს ტაძარში მას ჰპოვებ წმიდად დაცულსა.
ესე არს ჩვენი ისტორია და ჩვენი ბედი:
ეკლის გვირგვინი, სასოება და კვლავ იმედი!...
სიხლის ცრემლითა მას ჯვარზედა არს წარწერილი
ჩვენის სამშობლოს ბნელის ეტლის მოთხხრობა ბნელი!
გსურს სცნო მის აზრი, რაც ცრემლითა მასზედ სწერია?
აი ეს აზრი : „წმიდა ჯვარი და ივერია!“
მათთვის მხურვალედ მამა- პაპათ გულნი უძგერდნენ.
მათ დასაცველად მთელს აზიას მწარედ ებრძოდნენ.
ერთის ხელითა წმიდათ ტაძართ, პალატთ ვაგებდით:
და მეორეთი მტერსა ვცემდით, ხმალს არ ვაგებდით:
„ან სუ გავწყდეთო და ან მტერთა ვძლიოთ ეგება“.
სამშობლო მიწა ქართველთ სისხლმა სრულად შეღება!
მაგრამ კეთილი შენი გული, ვხედავ, ჭმუნვარებს,
მაგ ლამაზ თვალში მარგალიტი ცრემლი ელვარებს!
ხედავ, მაგათგან რაღა დაგვრჩა ? მათ სანარენი,
და მტერთაგან შემუსრვილი მათნი არენი!
ერთი საუნჯეც დაგვრჩენია ,— აი ის ჯვარი...
მაგრამ ქართველი მატტვის მოკვდეს, კვლავაც მზე არი!—
ჩვენი ივერი მშვენიერი არს სისხლის კალო,
გმირთა აკლდამი, გულთ საკლავი და სავალალო!
ΙΙΙ


სული მიკვნესის, გული ცემი მწარედ ღონდება,
რა საქართველოს მწარე ბედი მომაგონდება,
რა მაგონდება, რასაც დედა ნორჩს მომითხრობდა.
ის ჟამი იყო, საქართველოს სული ხდებოდა...
აჰა, ირაკლი, გმირთა გმირი, კახი პატარა:
„ურწმუნოთ მამულს არ მივცემო არა და არ!“
იბრძვის მთა ბარში, წინ და უკან, იბერძვის ზედ მტკვარზედ,
იბრძვის ოთკუთხივ, გარეთ და შიგ, ზედ თავის კარზედ;
ებრძვის ქრისტეს მტერთ, დღე და ღამე არ ხუჭავს თვალსა;
საფლავს დიდებულს არ ჩაიტანს სამშობლოს ვალსა!
მაგრამ ეგ ღვაწლი, დიდი ღვაწლი, კარგი კმა არი!
მტერთა დროშებით მოცულია ქალაქია კარი.


როგორ ტუ კმაა? მაშ ირაკლი საყვარელს მამულს,
ქრისტეს მცნებითა განათლებულს , ბუბნებით შემკულს,
მისცემს ურწმუნოთ უომრად, სისხლ- დაუღვრელად?
წინ მტერი უდგეს, არ გავიდეს ბრძოლისა ველად?
როგორ?იკისროს—რაც თვით დასცა—სპარსთა მონება
და შერჩეს კიდევ თვალთ სინათლე, თავში გონება?\
ან რაღად უნდა ირაკლისა თავი ცოცხალი,
თუ ქართველთ მეფეს დაერქმევა ყეენის ვალი! *
ან თუ აღა ჰყავს ირაკლისა ერთგული ყმანი,
მამულისათვის სასიკვდილოდ მარადის მზანი?
ან თუ შამქორში, ასპინძაში სრულებით გაწყდნენ,
და მთ გმირთაგან ან მათ ძენი არსად არ დარჩნენ?
არა! თან ახლავს კიდევ გმირსა სამი ათასი ;
სამი ათასი ქართველთ დასი არს დიდი დასი.
ძველნი თავადნი, აზნაურნი მას თან ახლავენ ,
მწარე ომებში დახვრეტილნი ჩვენ არა გვგვანან!
ქალაქის კარნი მაგრად მათგან არს დაჭერილი;
„აქ სულ გავწყდეთო!“ ნათლად გულში აქვტ დაწერილი.—
კრწანისი ბოლოს გურამისძე ზარბახნებს მართავს,
ან მტერს სულ გასწყვეტს, ან მტრის ხელით მოიკლავს თავს.
მოხუცი მეფე მკვირცხლის თვალით დღეს მტრის ურდოს ზომას ,
ხვალ გაუმართავს მტერს ჩვენებურს. მამა-პაპურს ომს.
მაგრამ უეცრად რა ძმა - ყმათა თვალთა მიაქცევს,
თვალთაგან ცრემლთ ცხართა უნებურთა მიწაზედ აქცევს.
გენანის ძმანი, შენნი ყმანი? მჭვუნვარე ნუ ხარ;
წინ გაქვს სხვა ვალი, იშრე თვალი, ჩვენთვის ნუ სწუხარ!
აგრე მზედ ჩადის და აბრწყინებს მეტეხზედ ჯვარსა!
აჰა, თენდება ის დიდი დღე, ძნელი საამბოდ....
ქართველნო, ყური დამიგდევით, უნდა გიამბოთ:
სამი ათასი სამოც ათასს წინ დაუხვდება...
დღეს ჩვენი მტკვარი სისხლის ფერად შეიღებება!
აბა შეხედეთ ჩვენს ქართველთ პატარა დასსა,
როგორ იღვწიან და ებრძვიან სამოც ათასსა!
მაგრამ რა გითხრათ, რა გიამბოთ? ჩვენს უღონო სულს,
ჩვენს გაყინულსა, გაქვავებულს და უგრძნობელს გულს
მწარე მოტხრობა წარსულ დროთა არ აცხოველებს,
გმირთ მამა- პაპათ ბნელი ეტლი არ მოგვგვრის ცრემლებს!
ჩვენ არც კი ვიცით, იმ უბედურთ რაც დაგვდეს ვალი,
ჩვენსა გარეშე ვერსა ვხედავთ: ბნელი გვაქვს თვალი...
ოღონდ კი ჩვენთვის მზე მნათობდეს და ცაში ნუ ჰქუხს,
რა გვენაღვლება, რაც რომ მოხდა მაშინ სოღანლუხს!...
თუ ნათლად გვქონდეს გულის გრძნობა და ნათლად პირნი,
ბევრს მოგვითხრობდნენე არაგვისა და მტკვრის ნაპირნი.

ΙV


არაგვისა და მტკვრის კიდენო, სამშობლო კიდევ ,
თაყვანს გცემთ დილით და მზის ჩასვლით თაყვანს გცემ კიდევ.
დიდი მოთხრობა თქვენზედ არის სისხლით ჩართული,
მაგრამ შენთ შვილთა სხვით რითმე გვაქვს თვალი გართული.
თვალ–წინ გადგვიშლი მშვენებათა უხვთა, მდიდართა,
გვიხარის ჩქება და კამკამი შენთ წყალთ მცინართა,
უხვად ვიყნოსებთ ჰაერს წმინდას, სუნნელოვანსა.
ის კი არ ვიცით და არ გვესმის, მისთვის არ ვზრუნავთ,
რა ისტორიის დედა–მიწის ფეხითა გთრგუნავთ!
. . . . . . .
გმირო, სცან შენ ტკბილი განსვენება შენ მხოლოდ იმ ჟამს,
როცა ქართველნი დაატირდნენ თელავში შენს გმირს...
მოსათხრობელად, საამბობლად, სათქმელად ძნელი.
და დასავლეთის ქრისტეს ერნო, თქვენ რას შვებოდით,
როცა ქრისტესთვის თქვენ თვალ–წინა ,თქვენს კარს ვწყდებოდით?
თქვენ ირაკლისა ღიმილითა თავსა უკრავდით,
რჩევას აძლევდით და ქებისა ტაშსა უკრავდით!
თავიანთ საქმეც ბევრი ჰქონდა თქვენს მამა–პაპათ:
უამბორებდნენ ზოგნი რომში თვისთ წმინდათ პაპათ;
ზოგნი თვის მთავართ აღსრულებდნენ მონებით ნებას
და მათ სასახლეთ კეკლუცთ დიაცთ უძღვნიდნენ ქებას!
და შვილებსაც –კი ხშირად გაზით შავი ბეჭედი.
არ დაიდუმებს ისტორია, ნუ გაქვთ იმედი!
მართლმადიდებელთ წმინდა სისხლი კისერთ გედებათ,
მაგრამ მოგკითხვენ, მაგიერი როსმე გეგებათ...!
V

გონება ხელობს, განსმაგებულს აზრი მერევა,
სარწმუნოებას გულის ჭმუნვის ძალა ერევა.
მაშინ,მოყვასნო, მზა ვარ გკითხოთ, მითხარით ერთი:
ნუთუ მართლა გწამთ, რომ არსებდეს და იყოს ღმერთი?
თუ დაბადება სამყაროსი იყო მის ნება,
და თუ ეს აზრი არ არს შტერთა და ცრუთ ზმანება,
თუ მართლა მნათობთ, ცას და ზღვათა, მთათა და ველებს
თავის შუქითა, სიუხვითა ის აცხოველებს;
თუ მან დაგვბადა, მან გვცა გრძნობა ჭკუა და ენა,
თუ მან ეს ტყენი,ეს მდელონი აღმოაცენა;
თუ თვის ქმნილებას საზღვარი და კანონი მისცა,
და სული საღმრთო და ცხოველი შტაბერა სცა;
თუ ქვეყანასა წესი მისგან მიენიჭების,–
მაშ საქართველო ასე მწარედ რისთვის დაემხო?!
შენ არ მოგსვლია გულს ეს გმობა, პატარა კახო,
როს გადაავლე შენს ქალაქსა ავლაბრით თვალი
და დაინახე, ოთხის კუთხით ავარდა ალი?!
რად მიმაქციე ტურფა სახე, ტურფა ასული?
ეწყინა ჩემგან ღვთისა გმობა, იგრძენი, სულო!

VI


მაგარამ არს ვროტავ ბედური და რასა ვყბედავ!
მე შემოქმედის განკიცხვასა როგორა ვბედავ?
ვარ მომაკვდავი, ქმნილი მიწით, მსხვერპლი მიწისა;
შთამომავალი ადამისა თესლი ბიწისა;
სიკვდილი მელის და სიკვდილსა ვერ გავექცევი,
საფლავს მკვდარიცღა არ დავრჩები, მიწად ვიქცევი,
ვბედავ კი მივწვდე მოკლე ჭკუით მაღლ ღვთაებას,
მსურს უბედურსა, გზა ვუჩვენო ციურსა ნებას;
ვბედავ ვიძიო ზენა–სიბრძნე მე სუსტის ძალით,
ვბედავ განვსჭვრიტო ღვთის განგება მე ბნელის თვალით?
ღმერთო კეთილო! მომიტევე შენს დაბადებულს,
ნუ მკითხავ გმობას გაშმაგებულს, გულგადაგებულს.
რა ვქნა ცოდვილმა, გულსა და სულს ცეცხლი მედება,
რა საქართველო დანგრეული მომელანდება;
რა ფიქრს მომივა; თვით ნანგრევნიც იქნება განჰქრნენ
და მათ სახელნი, მატ ხსენებაც აღასად სჩანდნენ...
VII
მომიახლოვდა მაშინ ტურფა, მშვიდი ასული,
გრძნობითა სახე უბრწყინავდა, უძგერდა გული:
„გწამდესო, ღვაწლნი მამა–პაპათ არ განჰქრებიან,
გწამდეს, ეს შთენნი დიდებულად კვლავ აღსგებიან:
მართლმადიდებელთ ჭეშმარიტი, ღმერთი ძლიერი
მოგფენსთ თვისს სხივთა, თვისს სიუხვეს, და თქვენი ერი,
ქრისტეს ჯვარისთვის წამებული,კვლავ გამრავლდება,
თქვენი სამშობლო დანგრეული, კვლავ აღყვავდება;
ამიერ თქვენთან დავამყარე წმინდა კავშირი,
ამიერ თქვენთან მე ვიქნები სტუმარი ხშირი!...
. . . . . . .

VIII

დავემხე წმიდა, მშვენიერის ასულის წინა,
უამბორებდი მის ფერხთ მტვერსა:– ტურფავ! ხარ ვინა?
თუმცა პასუხი მშვენიერმა არარა მომცა,
მაგრამ ნათელი და სიცოცხლე მიკლულის გულსა სცა!...

1859/1879 წ.

* - ვ ა ლ ი სპარსულად ნიშნავს ყეენის მოადგილეს.


კიკნაძე ანანე - Kiknadze Anane

დახურულ კარს მიღმა

ნაზი შამანაურს

მოჭრილი ხელის თითები მტკივა,
რომ ვერ ვწერ უფრო ამიტომ და
თეთრ ხალათს ვერჩი -
გასულ კვირას გადამაცვეს ძალით და მერე ამატირეს,
მაჩვენეს მორგი,
ლურჯი არიების მთელი დასტა.
არ გჯერა ვიცი, არ მიჯერებ სიმართლეს არცერთს -
მე, ვინც ვერ გასცდა,
ვერ გადაახტა საკუთარ თავს და
რამდენიმე კედელს კაწრავს. ცარცის
გემო აქვს ყველა წვნიანს აქ, ამ კედლებში -
აღარასოდეს დაუკრავენ ბოშები ტანგოს,
მე თვალებსმიღმა მითენდება და ვიცი არც კი
როდის დაიწყებს ფანჯრის რაფებზე
შემოდგომა ფოთლების ჯვარცმას.
კვირაში ერთხელ მიზოგავენ ჰაერს და ზეცას,
არ წვიმდეს ღმერთო, თავსხმა მაინც არ იყოს იქნებ
ცივი კარი რომ გაიღება გამოთბეს სული.


ჩემი ოთახის მინიმა

ჩემი ხელებით დავუხუჭე თვალები ჩამრთველს;
გარეთ ბარდნის და ჩემს ოთახში არის სიბნელე;
ჰაერში ვფანტავ ჰალოგენის ქაოსურ ფიქრებს,
ყოველ დილით ან ყოველ ღამით, შენ, რომ მიმხედრებ.

დილიდან ზამთრამდე

მარსელი, ძველ პორტთან დავსახლდი, სიჩუმე მე თვითონ მბეზრდება;
დილიდან თავნებობდა ოკეანე და მერე, ბედს დანებდა;
შუადღე - ჩამოცხა, ვისვენებ ნაპირზე ჩაძირულ ხომალდთან;
საღამო-ჭრიალებს კარი და ვსაუბრობ ნიავის გამებთან;

ზაფხული-მეთევზემ შეღებულ საყელოს თვალიც კი დაადგა;
ნესტია, აცივდა... თვე არის, სხვა ფერი გადაჰკრავთ გემბანებს;
გათოვდა, თეთრია სიჩუმეს ჩვეული, მოლურჯო დარაბა;
აპრილი-ლოდინი გამოთბა, კვირტები დასკდომას ბედავენ;

იწყება თავიდან... გიყვები თუ როგორ მბეზრდება სიჩუმე,
მარტო ვარ, ყოველდღე ვხატავ და გადამაქვს ტკივილი დილამდე;
შუადღე- ცა ისე ლურჯია, რომ დაუფიქრებლად ვიჩუქე;
ღამდება- დავხურე კარი და სხეული საწოლზე მივაგდე;

ვერ ვთბები, წვიმებმა არ მკითხეს, რანდევუ გადადეს ზამთრამდე;
შობაა, მხრებზე მაქვს პლედი და წინდები ჰკიდია კედლებზე
და ვიდრე მე ნებას დავრთავდე გაზაფხულს ხასიათს ზაფრავდეს...
ზაფხული-ვბრაზდები, თავისას არ იშლის ისევ ის მეთევზე.

რაც უფრო ადვილია

ვიცი, სიგიჟეა გაგიჟება, მაგრამ გავგიჟდები;
ახლა ღამეა და ცაზე ღრუბლები, რომ აჭრილია
წვიმას მოასწავებს. მე კი, ქოლგა დამრჩა საყიდელი...
ხოდა დავსველდები!

მერე, ჩაის დავლევ, რომ გადამიაროს გაციებამ
და გადავირევი, რადგან გადარევაც ადვილია,
რადგან მენატრება შენი ჩემი სახლთან მიცილება...
ხოდა მახსენდები

როცა სიცივეა და სახურავიდან წვიმა ჟონავს;
მალე გათენდება, ძილი ფიქრადაც არ გამივლია,
ალბათ, დილიდანვე შევაკეთებ კუთხის ჟოლობს,
რომ აღარ მახსოვდე და
ქოლგაც აღარ დამრჩეს საყიდელი.

როცა მაისი იყო

დასველდი გუშინ ან გუშინწინ, არ მახსოვს ზუსტად;
მაისია და გაიბზარა ზეცა ელვებით;
გავარვარებულს, ცივი ხელით გიგრილებს შუბლს და
მგონია, შუბლთან შენს ფიქრებს რომ გადავეყრები.

სანამ ჩაგთვლემდეს, შენს საწოლთან ვზივარ და გისმენ.
თვალებში სევდა სადაცაა გადმოგევსება,
ჰაერში ვიჭერ ნაწყვეტ-ნაწყვეტ ამოთქმულ რითმებს,
დროდადრო სუნთქავ, მერე ისევ ბოდავ ლექსებად.

ჯიუტი ბწკარი თერმომეტრზე უმატებს სიგრძეს,
დღეა მეორე, გაყინულ ხელებს სიჩუმით მითბობ.
თვალებმა, ვხვდები, წუთის წინ, რომ ვერაფრით მიგრძნეს,
ვერაფერს ვხვდები (ასე მინდა) ვერაფერს ვითომ...
და მე მაისში, აღარასდროს მახარებს წვიმა!..

რაც ვერ გითხარი

შენ ცას იშენებ და მე კიდევ არ მყოფნის სამყარო,
ვერსად ვერ დავტიე შენი ნაჩუქარი ფრაზები,
მინდა ამ სახლიდან ყველა სულიერი გავყარო,
შენს ადგილს იკავებს ყველა და ამიტომ ვბრაზდები.

დადიხარ ახლა და ყელზე გეტმასნება სიმშვიდე,
ცა ისე ახლოა, რომ ცალი ხელითაც მისწვდები;
მე კიდევ სახლისთვის ფერადი ფარდები ვიყიდე,
ტილო მოვქარგე და სულ მთლად დავიჩხვლიტე თითები.

ჩემი წერილების ნაცვლად აღსარებას კითხულობ,
წვერი გაქვს გრძელი და დაბლა დაგიშვია კალთები;
გეკითხებიან და ამბობ, რომ ცოდვილი ბერი ხარ;
სახლში მაკლიხარ და მერე უშენობით ვღამდები.

შენ ცას იშენებ და მე კიდევ არ მყოფნის სამყარო...

ზაფხული ჭალაში

მაყვლით მოსვრილ ტუჩებს დაგიკოცნის გოგო
გადაღმა სოფლიდან, ბილიკს მოყოლილი ბიჭი;
ჭალამდე გრძელი გზით მიგაცილებს ,სადაც
მოხუცი ბაბუა, უკვე რა ხანია გიცდის.

წისქვილთან, კაკლის და ხასხასა რთხმელების ჩეროში
ხველებით აბოლებს უფილტრო და ბოლო პაპიროზს;
მაყვლებმა მოუწყვეს შენს გრძნობებს პირველი დებოში
ზაფხული ჭალაში-სიმორცხვე საცაა გატირებს.

თვალები მოგსდევენ, ღელის გადატოპავ კენჭებს,
თმაც ჩამოგეშალა, კაბის გისველდება ბოლო.
გადაღმა სოფლიდან ბილიკს მოყოლილი ბიჭი,
მაყვლიან ტუჩებს ხარბად დაგიკოცნის გოგო.

ფიქრები მერჩიან

ასეა, ხანდახან ვკამათობ მუზებთან,
უარვყობ ცხოვრების განაჩენს,
უცნაურია, რომ ქუჩაში ვერ მცნობენ
არადა საოცრად მოვგავარ მამაჩემს.

ხანდახან ფიქრები თავისით მერჩიან,
სიტყვებმა ამბოხი მომიწყეს ათასჯერ,
პირველად ანდრია მეყოლება და
მწვანეთვალება გოგოსაც გავაჩენ.

ასე გავბევრდებით შვილების ლოდინით,
თუ ჩამეხუტები და არსად გამიშვებ,
მერე. თავმომწონე, ყოჩაღი ცოლივით
შენს აივანზე დავბერტყავ ბალიშებს.


მეტი სითბო

როცა გადავწყვიტე სიცივე გამეთბო
და მზის მოსატანად ზეცაში ავედი,
კარიბჭეს შევხედე, ჩემში გავიფიქრე-
რა გავჩნდი ასეთი ურცხვი და თავხედი,
რომ ჩემი ტალახი ზეცამდე ავზიდე,
შევბღალე სილურჯე, ლაჟვარდი უბრალო-
შენ მაინც შემინდე ცოდვები, უფალო.
მიწამ დამიმისა, გულში გიხუტებო,
არადა, მზის გვერდით მინდოდა სავანე,
მზეო, გამითბე სიცივე
და შენს შორიახლოს, კუთხეში დამმალე.

მირაჟი

მატარებელი მოადგა სადგურს,
გადაჭრა გემმა ნისლის ტალღები
და ესალმება ცისფერ ალბიონს
მზისფერი ლანდი ფერიცვალების.

ამღვრეულ ტალღებს აკრთობს ხარხარი
გადარეული ზღვისფერ ალქაჯთა;
გადაუარა თითმა როიალს
და ყველაფერი ერთად გაქვავდა.

გაქვავდა ფიქრი და იალქნები,
არ უწვიმია-ისე დასველდა,
დასველდა თეთრი ბაირაღები.
დამძიმდა ფლეგმით აზრი ქართველთა.

მოადგა სადგურს მატარებელი...

აღარ მეფიქრები

თვალები დამეხრჩო მე შენი ყურებით
წყვდიადმა მოწველა მთვარის განათება
მე შენზე ავხორცი ფიქრები დამწამეს
ოცნების მოგონილმა ბოროტმა მანქანებმა.

და ახლა კვამლმოდებულ ღრუბლებს ვუთვალთვალებ,
გეძებ, იარები იქნებ შენც მათ შორის
ჯერ არშეუღლებულ ქმარს გამყარეს,
უკვე დაკარგული შენი ცოლი.

მტვერიან ჩემს შარაგზას გავუყევი
ამჯერად თვითონ გაქრა მთვარე წყვდიადებში,
ნუ მეძებ, მე უკვე დაგეკარგე
საბირკეს კლდის პირას, ლიანებში.


რურუა ოთარ - Rurua Otar



ელენე

იგი შეიქნა ტროას ომის მიზეზი ძველად,
მისმა მშვენებამ უფლისწული მოაჯადოვა,
სპარტის დედოფლის ტყვე შეიქნა თავად პარისი,
მისი გულისთვის დედოფალმა სპარტა დატოვა.
ქვეყნად ელენეს სილამაზე ვერვინ აღწერა,
თვით სპარტელები დაიღუპნენ მისი გულისთვის,
სიყვარულისთვის ტროას ომში ბევრი დაეცა,
და ამ ბრძოლაში ბევრიც მოკვდა სიყვარულისთვის.

ჩემი მონოლოგი

გული?!-არა! გულის გული მტკივა,
საქართველო იარაა ჩემი!
მომახურე ეგ ნაბადი... მცივა,
სადაცაა დაიძრება გემი!
შავ ზღვას მარტო ის ეყოფა ცოდვად -
მწერლის თავი რომ წაგვართვა ადრე!
იმედია არ ჩამითვლით ბოდვად,
ბეატრიჩე შემიყვარდა, პადრე!
ჩემს მონოლოგს ვინც გაიგებს კარგად -
ენაცვალოს დედისერთა ვაჟი!
ნონეშვილის ლექსით ვლოცავ თავად
მატიანეს-გაცოცხლებულს ქვაში!


ხვარამზეს

სხვა მზე არ ვიცი, მაგრამა
ფშავის მზე აგენთებოდა!
სიყვარულისთვის დამაშვრალს -
სანთელიც დაგენთებოდა!
ნაჭრილობევზედ ვაჟიკა
მალამოდ დაგედებოდა!
ნაკვეთაურის ცოლობა
ნეტაი დაგბედებოდა!
მაშინ ფშაველი ვაჟიკაც -
უბედურ არ იქნებოდა!
ბედნიერების ძებნაში
ოფლად არ დაიღვრებოდა!

ქალთა მზევ, შუაფხოს ვესტუმროთ!

ქალთა მზევ, შუაფხოს ვესტუმროთ!
ერთურთს ვესროლოთ კაფია,
გავკაფოთ სანამ გამწყდარა
ეგ მოთმინების ძაფია.
ვიკაფიაოთ... სანამდის
ზღვის ამღვრეულა ქაფია,
სხვა ხიბლი აქვს და სხვა ეშხი
ექსპრომტად ნათქვამ კაფიას.
კაფიაობა კიდევა
ღვთით ბოძებული მადლია,
თავაწეულმა დალოცე
საკუთარ მიწის ადლია.
ქალთა მზევ, შუაფხოს ვესტუმროთ!
გავმართოთ შაირ-კაფია,
თორო საცაა გაწყდება -
მოთმინებისა ძაფია.

თათა ჭრელაშვილს

წყაროსთან ახლოს-ქვაზე
გოგო ჩამოჯდა ნაზი,
შორიდან ვიცან ხმაზე -
შევაქე სილამაზის
გამო... და ფიანდაზიც
დავუგე კიდევ ერთხელ,
აღარ ვინაღვლებ აწი -
თუ მომაჭრიან ერთ ხელს.
განსაკუთრებით ამას
მინდა გავუსვა ხაზი,
მთვარე სურათებს ქარგავს -
თბილისის სილამაზის.

ნათია პაპიძეს

არ მავიწყდები... მახსოვხარ,
როგორც შიოლას ფარაო!
ეგ ლექსი ჩემგან სახსოვრად
მიიღე... როგორც მარაო!
ამ ლექსს შენ გჩუქნი... შენ იყვეს
სანამ ბიბინებს ყანაო!
ქართველ მწერალს და მესიტყვეს
დაგიდგეს ოქროს ხანაო!

აპრილის მესსა

აპრილის მესსა... აპრილის მესსა,
წინაღობები... ბარიკადები!
დაუნდობლობა... განწირულთ კვნესა,
ცივსისხლიანი ჯარისკაცები!
ვდგავარ გამზირზე... თვალწინ ცოცხლდება
იმ გაზაფხულის მძიმე სურათი,
უფალო-ღმერთო! რა ჰქნან ცოცხლებმა
თუკი არა ჰყავთ ჰაჯი მურატი.
შამილის მსგავსი მხედართმთავარი -
ხალხს კვლავ ბრძოლისკენ რომ მოუწოდოს,
საქართველოა ჩვენთვის მთავარი,
არ შემიძლია მკვდარი ვუწოდო
იმ ხალხს, რომელიც ჩვენთვის დაეცა,
იმ გაზაფხულზე-აპრილის ცხრაში...
ჩემს ალალ გულში ცოცხლობენ დღესაც -
გარდაცვლილები ოთხმოცდაცხრაში!!!

ვაჟას ნაკვალევს მივყვები...

ვაჟას ნაკვალევს მივყვები -
ნაბადმოსხმული ყმაწვილი,
საცაა სიმღერ-სიმღერით
ჩამომიქროლებს არწივი.
ჩამომიქროლებს... წამიყვანს,
ფრთებსაც შამასხამს ქარ-წვიმის,
შორიდან მესმის მგოსნის ხმა -
მიწის გულ-მკერდზე ნაწვიმის.
ქვეყნად ''მჯობნის მჯობნს'' რა დალევს,
თავისთან მიხმობს მაცილი,
მივყვები ვაჟას ნაკვალევს -
ჟინმორეული ყმაწვილი.

გაზაფხული (თეონა შარაშიძეს)

ირიჟრაჟა... მარტი დადგა,
შემობრძანდა გაზაფხული.
მთის ფერდობზე გოგო შადგა,
სიყვარულით დაზაფრული.
გაზაფხულდა... ყვავილებმაც
გაიხარეს მართლა გულით.
გული კიდევ არ იღლება -
სიყვარულით გათანგული.
არც არასდროს დაიღლება:
დამწვარიც და დადაგულიც.
ღვინო კვლავაც დაილევა,
კვლავ დადგება გაზაფხული.

ლამაზმანებს
(ექსპრომტი)


სალამი ლამაზმანებო,
სუყველას მოგესალმებით.
მინდა მოგართვათ პოეტის
ნაქები იასამნები.
მიხარის მიჯნურივითა -
დანახვა მაგ დალალების.
მიყვარხართ... ამას ამბობენ
ზუსტად ჩემივე თვალებიც.

ნინო ნადირაძეს (ექსპრომტი)

დღისით მზესავით ანათებ,
ღამით-მთვარე ხარ ბადრი,
ცის ვარსკვლავივით კაშკაშებ,
სახეს არ ფარავ ჩადრით.
მანდილის მატარებელი
ხარ თავმომწონე ქალი,
ხელისგულს სატარებელი -
ყვავილთა დედოფალი.

ჩემს ძმა-პოეტებს

არ ვიცი რა ვთქვა ღმერთმანი,
ძლივს ვამბობ თქვენზე სათქმელსა,
სიამოვნებას ანიჭებთ:
ავადმყოფსაც და ჯანმრთელსაც.
თქვენი ლექსების კითხვის დროს
ჩიტიც კი განაბულია,
და მაშინ ჩვენი გულებიც
წვითაა დადაგულია.
მეც ბევრჯერ გავიზიარე
მოძმეთა სიხარულია,
ჩვენთვის ყველაზე მთავარი
მოყვასთა სიყვარულია.

ჩვენ და პოეზია (დიმიტრი ბახუტაშვილს)

ჩვენ იმ დღიდან გავაფრინეთ -
რა დღიდანაც ლექსის წერა დავიწყეთ.
ცაში ორბი ავაფრინეთ,
აღმაფრენას პირველს რა დაგვავიწყებს.
ჩვენ-ორთავეს გვიყვარს: გალა,
ნიკო... ლადო-პოეზიის მეტრები.
ჭაბუკებად დარჩნენ მარად,
პოეზია იხსნეს ლოცვა-ვედრებით.
გავახაროთ რომ მესია,
გავუმკლავდეთ უნდა გრიგალ-ქარ-წვიმებს.
გაუმარჯოს პოეზიას,
ქართულ ლექსის ლაღ და ფრთამალ არწივებ.

საქართველო

საქართველო ორ ზღვას შუა აღმოცენდა,
ამ ქვეყანას მოსავს უფლის ნათელი,
საქართველო მიწიერი სამოთხეა,
ღვთისმშობელი ამ სამოთხის მფარველი.

თავისუფლება

სადღაც გაჰფანტა ქარმა ღრუბლები,
დრომ ეს ფურცლებიც არივ-დარია,
ჩვენ ვიცით ფასი თავისუფლების,
თავისუფლება საფიცარია.

მუხრან მაჭავარიანს

ძველად ქართველი მხედრები,
აგუგუნებდნენ ვარადას.
ზვარაკად ეწირებოდნენ
დიდგორს, შამქორს და მარაბდას.
ხოტბას ასხამდნენ შემოქმედს,
ქართველი შეფიცულები.
ღმერთს ავედრებდნენ სამშობლოს,
ზვარაკად შეწირულები.
მზეზე იწვოდნენ მარადჟამს,
თანაც მღეროდნენ შადიანს.
მსხვერპლადაც ეწირებოდნენ
კრწანისს, მარტყოფს და ბასიანს.

შემოდგომა კახეთში

შემოდგომაა კახეთში,
რთველია გაჩაღებული,
ვაზის და ღვინის კულტურა,
ოდითგანვეა ქებული.
ვაზი გვიცოცხლოს განგებამ,
ღვინო დალოცოს ზენამა,
ღმერთმა გვიკურთხოს მარჯვენა,
ძალა შეგვმატოს რწმენამა.
ლამაზი შემოდგომაა,
ზვრებში გაჩაღდა რთველია,
მღერიან მრავალჟამიერს,
მრავალჟამიერს მღერიან.

ნარიყალასთან

ნარიყალასთან ვლოცულობდი მუხლმოდრეკილი,
უფალს შევსთხოვდი საუკუნო ბედნიერებას,
შემოქმედს ქვეყნის გადარჩენას ვევედრებოდი,
ხოტბას ვასხამდი მარადიულ მშვენიერებას.

ბაგრატიონი!

ქართველ მეფეებს, ბაგრატიონებს,
სამშობლოსათვის თავდადებულებს,
მოუხდათ დიდი ბრძოლები მტრებთან,
საქართველოსთვის თავგანწირულებს.
ბაგრატიონი! როგორც თავადი,
ქართველ მეფეთა შთამომავალი,
იყო, არის და იქნება მარად,
მამულისათვის თავდადებული.
დღესაც არიან საქართველოში
და იქნებიან როგორც ყოველთვის:
დიდი დავითის, დიდი თამარის,
დიდი ერეკლეს შთამომავლები.

გიორგი სააკაძე

მისი ცხოვრება ერთი დიდი ტრაგედიაა,
შარავანდედი დიდებისა მასაც მოსავდა.
ქართველმა შვილი სამუდამოდ მამულს შესწირა,
დედა-სამშობლოს სააკაძე გულით ლოცავდა.
არად აგდებდა მწუხარებას, დარდს და სიმძიმილს,
გიორგი ფარ-ხმალს სამშობლოსთვის იქნევდა მარად.
მან ერი იხსნა მოსალოდნელ გათათრებისგან,
შაჰის ოცნება სამუდამოდ დაასამარა.

საქართველოს

შენ გაუძელი ჟამთა ქარიშხლებს,
შენთვის დამიწდნენ არაგველები,
მედგრად იცავდნენ რწმენის კარიბჭეს,
მზეს ფიცულობდნენ მარაბდელები.
შენ შემოქმედმა ნათლით შეგმოსა,
ოდითგანვე ხარ ღვთისგან ქებული,
შენი გვირგვინიც ზენამ შემოსა,
შენც უფლისგან ხარ მირონცხებული.

სამშობლო

ცაში აიჭრნენ მოლაღურები,
მზე აბრწყინებდა ზეგნებს, ლაჟვარდებს,
დასაბამიდან ამ ლაჟვარდებში
მოლაღურებმაც გაინავარდეს.
უწინ სამშობლოს ყველა ლოცავდა,
სამშობლო წმინდა სალოცავია.
ენძელები და ყაყაჩოები
საქართველოში დღესაც ჰყვავიან.

სიზმარი (თეა თაბაგარს)

გუშინ ქეთევანი დამესიზმრა,
ქალი-მამულისთვის წამებული.
შენც იმ ქეთევანის ჯიშისა ხარ,
ძმისთვის სანთელივით ანთებული.
წუხელ თამარქალი დამესიზმრა,
დედა-სამშობლოსთვის ანთებული.
შენც იმ თამარქალის მოდგმისა ხარ,
გული სიცოცხლით გაქვს ავსებული.


რეხვიაშვილი თამთა - Rekhviashvili Tamta

თბილისურ ეზოში

(tbilisur ezoshi)


ჟინჟლავდა... მე, თეო და ლევანი ვისხედით თეოს კორპუსის წინ ჯებირზე და უაზრობებზე სიცილით ვირთობდით თავს.
__წამო,ხვალ ვიშაურმოთ...__დასერიოზულდა ლევანი.
__წამო!__თვალები გაუბრწყინდა თეოს და ახლა მე მომაშტერდნენ.
__არ მინდა!
__აუუუ...
__ხომ ვიცი,რომ გიყვარს...წამო,რაა...
__მამაშენის ჯიბით დაპატიჟებული არ მიყვარს!
__აბა მე არ ვმუშაობ და...
__ჰოდა,რომ იმუშავებ,მერე დაგვპატიჟე.
__მე ახლაც დამპატიჟე და მერეც!__გაეკრიჭა თეო და მწყრალად შემომხედა მე.
__კი, ბატონო,წადით,მე შემეშვით ოღონდ!
__რომ შეგეშვა, ცოლად გამომყვები?__გამიღიმა ლევანმა.
__ჯერ შემეშვი და მერე ვნახოთ...__გავუღიმე მეც.
__სულ შეგეშვა?
__ჰო,სუუულ!
__შენ გგონია,ვერ შეგეშვები?
__ხომ არ გეზედმეტებით?__ჩაერია თეო.
__შენ არა...__ვუპასუხე მე და მოსაცმელზე დავქაჩე დაჯექი-მეთქი.
მოიღუშა ლევანი.
__დამანებე რა თავიიი!__ლამის ტირილით გამოვარდა სადარბაზოდან პატარა ბიჭი.
__სად გამექცევი?!__უკან მოჰყვა მეორე,ოღონდ ოდნავ დიდი და გვარიანად ჩასუქებული,იქვე ქვებს დაავლო ხელი და სათითაოდ დაუშინა პირველს.სანამ მე და ლევანი გაშტერებულები ვუყურებდით,თეო წამოხტა:
__ჰამლეტ,რას შვრები,რატომ ესვრი?__თან ახლოსაც ვერ მიეკარა.
__ღირსია და იმიტომ!__ახლა უზარმაზარ ქვას დაავლო ხელი და ისევ გაეკიდა.
__საბა,მოდი ჩემთან!__ჰამლეტთან რომ ვერაფერი გააწყო,ახლა მეორეს მიუბრუნდა თეო.
__უთხარი რაა,დამანებოს თავიიიიიი...__უკვე ტიროდა საბა და თან ნატკენ ხელს ისრესდა.
__მეც გეუბნებოდი,დაანებე თავი-მეთქი,რატომ არ შეეშვი?მოდი აქ!__მთლად გაცეცხლდა ჰამლეტი და ის იყო,უნდა დაეჭირა,რომ ლევანმა ჩაავლო ზურგში ხელი:
__გაჩერდი, ბიჭო!
საბამ გაკავებული ჰამლეტი რომდაინახა,მოტრიალდა და ისე გამეტებით დაუშინა მუშტები,ძლივს ვაკავებდით მე და თეო.
ლევანი სიცილით კვდებოდა და თან ცდილობდა ,გაავებული ბიჭი ხელიდან არ დასხლტომოდა.
__რას ერჩი,ბიჭო?__შეუყვირა თეომ.
__რას და,მე გოგო შემიყვარდა და ეგ ელაპარაკება!__კიდევ ერთხელ მძლავრად გაიწია ჰამლეტმა საბასკენ.
__მეც შემიყვარდა!__უყვირა იმან.
__მოდი აქ!__აღრიალდა ჰამლეტი და ისევ გაეკიდა.
ახლა საბა დასწვდა ქვას,თავდაცვის მიზნით შეტრიალებულ მეტოქეს მთელი ძალით მოარტყა ზურგში და სადარბაზოში შევარდა.უფრო აღრიალდა ჰამლეტი და კოტიტა თითები დიდრონი ღიპის გავლით ძლივს მიაწვდინა დაჟეჟილ ზურგს.
__რა გატირებს?__მაღალი ჭაღარა კაცი წამოადგა თავს.
__საბას მამაა.__გვიჩურჩულა თეომ.
__ოთხმოციანებში რომ ანაა, ეგ შემიყვარდა და საბა ელაპარაკებაააა...__გულამომჯდარმა გაწელა ბოლო "ა."
იმას ჯერ გაეცინა,მერე თავზე გადაუსვა ხელი,დაწყნარდი,მე დაველაპარაკებიო_დაამშვიდა.
__სად წავა?ხვალ მაინც ვნახავ და მოვკლავ!__ფანჯრებს ბრაზით ახედა ჰამლეტმა და ამოისლუკუნა.
ჩვენ კიდევ ერთხელ გადავიხარხარეთ.
__ხედავ,უყვარს და რა ქნას?!__მომიბრუნდა ლევანი.
__მე რას მეუბნები მერე?!
__აბა, მე ხომ არ მეტყვის?!__ჩაიცინა თეომ...




რეხვიაშვილი თამთა - Rekhviashvili Tamta


ერთი ბღუჯა მოგონება

ახლა ისე ატანს ტანში ზამთრის სუსხი,
ქალაქს უცახცახებს ყბები...
ყველა თბილი ფიქრი შალად შემოვისხი,
ჩემივე კანკალით ვტკბები...

მინდა,დამიშინოს წვიმამ გვარიანად,
გავხდე მობუზული ბეღურა...
გუბე ასკინკილით გავიარო,
თავზე კი ბავშვობა მეხუროს...

ისევ მაშინებდეს დათვლა ვარსკვლავების,
მეჭეჭს გამიჩენსო მჯეროდეს...
ჩემს ძმებს გადავახტე,__"აღარ გაიზრდებით!"
დედა მიყურებდეს ჩეროდან...

მზეზე ვთამაშობდე დედა-შვილობანას,
ღვეზელს დავაცხობდე ტალახის ...
თოჯინას სასწრაფოდ პირი ჩამოვბანო,
შევპირდე:"ზოოპარკს განახებ..."

მერე დავეძებდე კარლსონს გამალებით
თივისსურნელიან საბძელში,
მტვრიანს გამახსენდეს დედის დავალება,
დილამდე სუფთად თუ გავძლებდი...

დილით წესისამებრ დედას "კაკუნებით"
დიდხანს ვიტრიალო სარკის წინ,
"ცოტაც და მომერგება," ჩემს თავს ვარწმუნებდე,
დედამ წამასწროს და გამიწყრეს...

ისე გამიყინა სუსხმა სისხლძარღვები,
ქარი მატრიალებს,როგორც ნებავს...
მე კი იმედით,რომ წარსულით გავლღვები,
დამაქვს ერთი ბღუჯა მოგონება...

მამი! (ლექსების გამოფენა)

სიცარიელემ გამომიფსკვნა ყელთან მარყუჟი,
სეირს უყურებს გაშოტილი უხმოდ წკვარამი...
სასაცილოა,დაგამშვიდო,გითხრა, თავს ქუდში
ვიგულებ-მეთქი, დავიბრალო,ანდა სხვა რამე
გამოვიგონო,თუკი ისეც არ გეფიქრები...
წვეთ-წვეთ ვიზოგე შენი სითბო,მაგრამ იქამდე,
ვიდრე სიწრფელეს შემიცვლიდნენ ფუჭი ლიქნები...
უაზრობაა, გაიძულო, ისევ გიყვარდე...
ისევ მეძახდე "დედოფალას," მხსნიდე არტახებს,
ცაში მისროდე, ვაყრუებდე კისკისით არეს,
დავიძახებდი ალბათ: " ჩემს ბედს ძაღლიც არ დაჰყეფს!.."
ახლა კი ყელში ბურთგაჩრილი ისე ვწრიალებ,
რომ უფრო მითრევს ტკივილების ეს ბლანტი სითხე,
ვეღარ მამშვიდებს სამომავლო გარანტიები...
მამი,სულ ერთხელ,სულ ერთხელ რომ ამომეკითხა
ოდნავი "შვილო" შენს თვალებში, გაპატიებდი!

ნასოფლარი (ჰენრის)

ეჰ,ჩამოსტირის შავ კლდეს თავ-პირი,
ცრემლები უწვავს დაღარულ ლოყებს,
მწარე ნაღველი, გულში ჩაღვრილი
უნდა ქვითინით ამოთქვას, მოყვეს...
ყოფილა, თურმე ერქვა თახვირი
ამ კლდის ფერდობზე შეფენილ სოფელს,
მაგრამ სიცოცხლეს მოსდო აღვირი
ურჯულომ და კლდეც ამიტომ გოდებს,
დგას, გამოჰყურებს სევდააშლილი
ხავსმოკიდებულ კედლებს და ლოდებს...
ყოფილა, თურმე ერქვა თახვირი
ამ კლდის ფერდობზე შეფენილ სოფელს...
როგორ გაჟლიტეს,აწამეს,მოსპეს,
ვერ გაინელა ეს ბოღმა დღესაც,
კლდე გული ჰქონდა საქართველოს მტერს,
საქართველოში გული აქვს კლდესაც!
ძმობა, გატანა, სულთა კავშირი
ჩემს სამშობლოში ძველთაგან მოსდგამთ,
და ჩამოსტირის შავ კლდეს თავპირი,
წმინდა ცრემლებით გლოვობს და მოთქვამს...

ნაცნობ ნაპირზე

მოგონებებით,ნაცნობი გზით,
ნაცნობი განცდით
ჩაფიქრებული მივუყვები
ნაცნობ ნაპირებს,
თუმც ამ ადგილებს შეუმჩნევლად
მეასედ გავცდი,
ზღვა კვლავ ბობოქრობს,
დაწყნარებას კვლავ არ აპირებს,
ხოლო ნაპირი...იგივეა
ერთი შეხედვით,
მაგრამ ვეღარ ვცნობ ასვეტილ კლდეს,
თუმცა ხელუხლებს,
ან რამ დალია საცოდავად
ეს ლოდი ქვები,
რომლებზეც ხოხვით ბავშვობაში
ვიქლეთდი მუხლებს...
და მიკვირს... თუმცა იგივეა
ერთი შეხედვით,
ნავის საბმული რკინის ჭიგო
ისევ ასვია,
აქეთ-იქით რომ აწყდებოდა
მძაფრი ხეთქებით,
ის დიდი ნავი სათამაშოდ რაღამ აქცია?
მივყვები ნაპირს,
კვლავ მოფრინავს ჩემი თოლია,
მაგრამ რაღაცას კვლავ განვიცდი, ასე მგონია,
რომ გულზე ჩუმი,ჩუმი სევდა შემომწოლია ,
რადგან ბავშვობას ის ნაპირიც თან გაჰყოლია...


ხვალამდე ბავშვი

ჭირისუფალი ლამპიონები
დაიტირებენ მინავლულ ქუჩას...
თუ კი ინათა და, თუ მოვედი,
(ჯერ გათენებას პირი არ უჩანს.)
იქნება მითხრა:_"აღარ ხარ ბავშვი
და ისე გშვენობს ახლა აპრილიც..."
როცა ნაწნავებს გრძნობებად ჩავშლი,
დიდხანს მიყურებ სიტყვააყრილი...
დავეწაფები ხარბად იმ წამებს,
რომ სათითაოდ ჩემში დავტიო.
ახლა ჩემს სიტყვებს თუ კი იწამებ,
გათავხედება, გთხოვ, მაპატიო...
ხვალე ხომ უკვე გავთვრამეტდები,
"პატარა"-ს მეტყვის ალბათ არავინ
დიდი ხომ უფრო დუმილს ვეცდები,
ხოდა დღეს რა მაქვს დასამალავი...
თუკი ინათა და თუ მოვედი,
(ჯერ გათენებას პირი არ უჩანს.)
ჭირისუფალი ლამპიონები
ახლა ტირიან მინავლულ ქუჩას...

ბერეთელს

დილა აიზლაზნა ჩვეული ზმორებით,
მიწას ჩაეხვრიპა წვიმა წუხანდელი...
მამამ საჩეხიდან მორეკა ხბორები,
_"წავალ, დედაკაცო, ღელისკენ ჩავდენი"...

მარტი წაეტანა დაბერილ კვირტებზე
კიტრა ვაშლს,სახლს უკან შენ რომ გეგულება...
ახლა ისე უნდა დედას, რომ გიმზერდეს,
_"ნეტა რავა არის,ქალაქს ეგუება?
უკვე სადაცაა ჩამოაპრილდება..."_
ფიქრობს დარდიანი,გასცქერის სიშორეს...
გრძელი ორღობე კი სულ შენს თავს ჰპირდება
და ქმრისგან მალულად ცხელ კურცხალს იშორებს...


სანთელი იწვის

სანთელი იწვის, სანთელი დნება,
ჩემი ფიქრები უკვალოდ ქრება,
ნაღველი ისევ ჩემს გულში რჩება
და ეს ოცნებაც კვლავ ქარს მიჰყვება.

სანთელი დნება და ფიქრი რჩება,
სიქუმე დგება და ღამე კრთება,
ღამის წყვდიადში ცა იძირება
და ეს ოცნება უსიტყვოდ კვდება


მინდა ჩაგიხუტო მაგრად

მინდა ჩაგიხუტო მაგრად,
მინდა რაღაც გითხრა ყურში,
მაგრამ მე უშენოდ ვდგავარ
და შენს ნაფეხურებს ვკოცნი.
ისევ მომენატრე ძლიერ,
ისევ ამედევნე ფიქრად
ჩუმად გელოდები მაგრამ,
ვაი რომ ვერ გხედავ სიზმრად.

ვიცი უშენობა მომკლავს,
ვიცი დავიღვრები ცრემლად,
მე შენს ნაფეხურებს ვკოცნი
და ფიქრებს მოვყავარ შენთან